ഈശാനേന തു മന്ത്രേണ സ്വമൂര്ധനി വിനിക്ഷിപേത് । തത ആദായ തദ്ഭസ്മ മുഖേ ച പുരുഷേണ തു
ഈശാന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് തലയിലെത്തുക; പിന്നെ അതേ ബസ്മം എടുത്ത് വായിലും പുരുഷൻ പുരട്ടണം.
അഘോരാഖ്യേണ ഹൃദയേ ഗുഹ്യേ വാമാഹ്വയേന ച । സദ്യോജാതാഭിധാനേന ഭസ്മ പാദദ്വയേ ക്ഷിപേത്
അഘോര മന്ത്രം ഹൃദയത്തിൽ, രഹസ്യസ്ഥലത്ത് വാമാഖ്യ മന്ത്രം, സദ്യോജാത മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഇരുകാലിലും ബസ്മം പുരട്ടണം.
സര്വാങ്ഗം പ്രണവേനൈവ മന്ത്രേണോദ്ധൂലനം തതഃ । ഏതദാഗ്നേയകം സ്നാനമുദിതം പരമര്ഷിഭിഃ
മുഴുവൻ ശരീരത്തിലും പ്രണവ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് തളിക്കണം; ഇതാണ് മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞ അഗ്നേയ സ്നാനം.
സര്വകര്മസമൃദ്ധ്യര്ഥം കുര്യാദാദാവിദം ബുധഃ । തതഃ പ്രക്ഷാല്യ ഹസ്താദീനുപസ്പൃശ്യ യഥാവിധി
എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഫലപ്രദമാകാൻ ബുദ്ധിമാൻ ഇതു നിർദ്ദേശപ്രകാരം ചെയ്യണം; പിന്നെ കൈ മുതലായവ കഴുകി, വിധിപ്രകാരം വെള്ളം തൊടണം.
തിര്യക്ത്രിപുണ്ഡ്രം വിധിനാ ലലാടേ ഹൃദയേ ഗലേ । പഞ്ചഭിര്ബ്രഹ്മഭിര്വാപി കൃതേന ഭസിതേന ച
വിധിപ്രകാരം തിരശ്ചീന ത്രിപുണ്ഡ്രം നെറ്റിയിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, കഴുത്തിൽ, അഞ്ചു ബ്രഹ്മ മന്ത്രങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച ബസ്മം ഉപയോഗിച്ച് ഇടണം.
ഘൃതമേതത്ത്രിപുണ്ഡ്രം സ്യാത്സര്വകര്മസു പാവനമ് । ശൂദ്രൈരന്ത്യജഹസ്തസ്ഥം ന ധാര്യം ഭസ്മ ച ക്വചിത്
ഈ ത്രിപുണ്ഡ്രം എല്ലാ കര്മ്മങ്ങൾക്കും ശുദ്ധിയേകുന്നു; ശൂദ്രന്മാരോ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ജന്മക്കാരോ ഉപയോഗിച്ച ബസ്മം എവിടെയും ധരിക്കരുത്.
ഭസ്മനാ സാഗ്നിഹോത്രേണ ലിപ്തഃ കര്മ സമാചരേത് । അന്യഥാ സര്വകര്മാണി ന ഫലന്തി കദാചന
അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ബസ്മം പുരട്ടിയശേഷം കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം; അല്ലാതെയെങ്കിൽ, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങൾക്കും ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
സത്യം ശൌചം ജപോ ഹോമസ്തീര്ഥം ദേവാദിപൂജനമ് । തസ്യ വ്യര്ഥമിദം സര്വം യസ്ത്രിപുണ്ഡ്രം ന ധാരയേത്
സത്യവും ശുദ്ധിയും ജപവും ഹോമവും തീർത്ഥയാത്രയും ദേവാദിപൂജയും—ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കാത്തവനു ഇതെല്ലാം വ്യർത്ഥമാണ്.
ത്രിപുണ്ഡ്രധൃഗ്വിപ്രവരോ യോ രുദ്രാക്ഷധരഃ ശുചിഃ । സ ഹന്തി രോഗദുരിതവ്യാധിദുര്ഭിക്ഷതസ്കരാന്
ത്രിപുണ്ഡ്രവും രുദ്രാക്ഷവും ധരിച്ച് ശുദ്ധനായ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ രോഗം, ദുർഭാഗ്യം, വ്യാധി, ദുര്ഭിക്ഷം, കള്ളന്മാർ എന്നിവയെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
സമാപ്നോതി പരം ബ്രഹ്മ യതോ നാവര്തതേ പുനഃ । സ പങ്ക്തിപാവനഃ ശ്രാദ്ധേ പൂജ്യോ വിപ്രൈഃ സുരൈരപി
അവൻ തിരിച്ചുവരാത്ത പരബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കുന്നു; ശ്രാദ്ധത്തിൽ അവൻ പംക്തിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണന്മാരാലും ദേവന്മാരാലും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
ശ്രാദ്ധേ യജ്ഞേ ജപേ ഹോമേ വൈശ്വദേവേ സുരാര്ചനേ । ധൃതത്രിപുണ്ഡ്രഃ പൂതാത്മാ മൃത്യും ജയതി മാനവഃ । ഭസ്മധാരണമാഹാത്മ്യം ഭൂയോഽപി കഥയാമി തേ
ശ്രാദ്ധം, യജ്ഞം, ജപം, ഹോമം, വൈശ്വദേവം, ദേവാരാധന—ഇവയിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിച്ച് ശുദ്ധാത്മാവായ മനുഷ്യൻ മരണമെല്ലാം ജയിക്കുന്നു; ബസ്മധാരണത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ വീണ്ടും പറയും.
ത്രിപുണ്ഡധാരണമാഹാത്മ്യവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച മഹാപാതകസങ്ഘാശ്ച പാതകാന്യപരാണ്യപി । നശ്യന്തി മുനിശാര്ദൂല സത്യം സത്യം ന ചാന്യഥാ
ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കുന്നതിന്റെ മഹത്വം: ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: മഹാപാതകങ്ങൾക്കും മറ്റ് പാപങ്ങൾക്കും കൂട്ടമായാലും, മഹർഷിശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാം നശിക്കുന്നു; സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
ഏകം ഭസ്മ ധൃതം യേന തസ്യ പുണ്യഫലം ശൃണു । യതീനാം ജ്ഞാനദം പ്രോക്തം വാനസ്ഥാനാം വിരക്തിദമ്
ഒരു ചാരപ്പൊടി മാത്രം ധരിക്കുന്നവന് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. അതു യതികൾക്ക് ജ്ഞാനം നൽകുകയും, കാടിൽ കഴിയുന്നവർക്കു വൈരാഗ്യം ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഗൃഹസ്ഥാനാം മുനേ തദ്വദ്ധര്മവൃദ്ധികരം തഥാ । ബ്രഹ്മചര്യാശ്രമസ്ഥാനാം സ്വാധ്യായപ്രദമേവ ച
ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്കു അതുപോലെ തന്നെ ധർമ്മം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, ബ്രഹ്മചാര്യാശ്രമത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്കു സ്വാധ്യായഫലം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശൂദ്രാണാം പുണ്യദം നിത്യമന്യേഷാം പാപനാശനമ് । ഭസ്മനോദ്ധൂലനം ചൈവ തഥാ തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രകമ്
ശൂദ്രന്മാർക്കു എപ്പോഴും പുണ്യം ലഭിക്കും; മറ്റുള്ളവർക്കു പാപം നശിക്കും. ചാരപ്പൊടി പുരട്ടലും, അതുപോലെ തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രവും ഇതിലുണ്ട്.
രക്ഷാര്ഥം സര്വഭൂതാനാം വിധത്തേ വൈദികീ ശ്രുതിഃ । ഭസ്മനോദ്ധൂലനം ചൈവ തഥാ തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രകമ്
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും രക്ഷയ്ക്കായി, വേദശാസ്ത്രം ചാരപ്പൊടി പുരട്ടലും തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രവും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
യജ്ഞത്വേനൈവ സര്വേഷാം വിധത്തേ വൈദികീ ശ്രുതിഃ । ഭസ്മനോദ്ധൂലനം ചൈവ തഥാ തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രകമ്
എല്ലാവർക്കും യജ്ഞമായി ഇതു നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു: ചാരപ്പൊടി പുരട്ടലും തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രവും.
സര്വധര്മതയാ തേഷാം വിധത്തേ വൈദികീ ശ്രുതിഃ । ഭസ്മനോദ്ധൂലനം ചൈവ തഥാ തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രകമ്
അവർക്കു എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളുടെ സാരമായിട്ടാണ് വേദശാസ്ത്രം ചാരപ്പൊടി പുരട്ടലും തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രവും നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്.
മാഹേശ്വരാണാം ലിങ്ഗാര്ഥം വിധത്തേ വൈദികീ ശ്രുതിഃ । ഭസ്മനോദ്ധൂലനം ചൈവ തഥാ തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രകമ്
മഹേശ്വരഭക്തർക്കു ലിംഗത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിന്നായി വേദശാസ്ത്രം ചാരപ്പൊടി പുരട്ടലും തിര്യക് ത്രിപുണ്ഡ്രവും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
വിജ്ഞാനാര്ഥം ച സര്വേഷാം വിധത്തേ വൈദികീ ശ്രുതിഃ । ശിവേന വിഷ്ണുനാ ചൈവ ബ്രഹ്മണാ വജ്രിണാ തഥാ
ജ്ഞാനത്തിനായി എല്ലാവർക്കും വേദശാസ്ത്രം ഇത് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; ശിവൻ, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മ, ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരും ഇതു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ഹിരണ്യഗര്ഭേണ തദവതാരൈര്വരുണാദിഭിഃ । ദേവതാഭിര്ധൃതം ഭസ്മ ത്രിപുണ്ഡ്രോദ്ധൂലനാത്മകമ്
ഹിരണ്യഗർഭനും അവന്റെ അവതാരങ്ങളും, വരുണനും മറ്റ് ദേവന്മാരും ചാരപ്പൊടി ത്രിപുണ്ഡ്രരൂപത്തിൽ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉമാദേവ്യാ ച ലക്ഷ്യാ ച വാചാ ചാന്യാഭിരാസ്തികൈഃ । സര്വസ്ത്രീഭിര്ധൃതം ഭസ്മ ത്രിപുണ്ഡ്രോദ്ധൂലനാത്മനാ
ഉമാദേവിയും ലക്ഷ്മിയും വാഗ്ദേവിയും മറ്റു ദേവതകളും എല്ലാ സ്ത്രീകളും ത്രിപുണ്ഡ്രരൂപത്തിൽ ചാരപ്പൊടി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യക്ഷരാക്ഷസഗന്ധര്വസിദ്ധവിദ്യാധരാദിഭിഃ । മുനിഭിശ്ച ധൃതം ഭസ്മ ത്രിപുണ്ഡ്രോദ്ധൂലനാത്മനാ
യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, മറ്റു മുനിമാർ എന്നിവരും ത്രിപുണ്ഡ്രരൂപത്തിൽ ചാരപ്പൊടി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രിയൈര്വൈശ്യൈഃ ശൂദ്രേരപി ച സങ്കരൈഃ । അപഭ്രംശൈര്ധൃതം ഭസ്മ ത്രിപുണ്ഡ്രോദ്ധൂലനാത്മനാ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ, സംകരവർഗ്ഗക്കാർ, തെറ്റായ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരും ത്രിപുണ്ഡ്രരൂപത്തിൽ ചാരപ്പൊടി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉദ്ധൂലനം ത്രിപുണ്ഡ്രം ച യൈഃ സമാചരിതം മുദാ । ത ഏവ ശിഷ്ടാ വിദ്വാംസോ നേതരേ മുനിപുങ്ഗവ
ആനന്ദത്തോടെ ചാരപ്പൊടി പുരട്ടലും ത്രിപുണ്ഡ്രവും ആചരിക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥ പണ്ഡിതരും ശിഷ്ടരും; മറ്റുള്ളവർ അല്ല, മഹാമുനിയേ.
ശിവലിങ്ഗം മണിഃ സഖ്യം മന്ത്രഃ പഞ്ചാക്ഷരസ്തഥാ । വിഭൂതിരൌഷധം പുംസാം മുക്തിസ്ത്രീവശ്യകര്മണി
ശിവലിംഗം, രത്നം, സൗഹൃദം, അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രം, വിഭൂതി — ഇവയെല്ലാം പുരുഷന്മാർക്കു മോക്ഷത്തിനും സ്ത്രീവശീകരണത്തിനും ഔഷധംപോലെയാണ്.
ഭുനക്തി യത്ര ഭസ്മാങ്ഗോ മൂര്ഖോ വാ പണ്ഡിതോഽപി വാ । തത്ര ഭുങ്ക്തേ മഹാദേവഃ സപത്നീകോ വൃഷധ്വജഃ
ശരീരത്തിൽ ചാരപ്പൊടി പുരട്ടിയവൻ എവിടെയായാലും ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ, അവൻ മണ്ടനായാലും പണ്ഡിതനായാലും, അവിടെ മഹാദേവനും പാർവതിയുമൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
ഭസ്മസഞ്ഛന്നസര്വാങ്ഗമനുഗച്ഛതി യഃ പുമാന് । സര്വപാതകയുക്തോഽപി പൂജിതോ മാനവോഽചിരാത്
ശരീരമൊട്ടാകെ ചാരപ്പൊടിയിൽ പൊതിഞ്ഞവൻ, എത്ര പാപം ചെയ്തവനായാലും, ഉടൻ തന്നെ മനുഷ്യരിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭസ്മസഞ്ഛന്നസര്വാങ്ഗം യഃ സ്തൌതി ശ്രദ്ധയാ സഹ । സര്വപാതകയുക്തോഽപി പൂജ്യതേ മാനവോഽചിരാത്
ശരീരമൊട്ടാകെ ചാരപ്പൊടിയിൽ പൊതിഞ്ഞവനെ ഭക്തിയോടെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ, എത്ര പാപം ചെയ്തവനായാലും, ഉടൻ തന്നെ മനുഷ്യരിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രിപുണ്ഡ്രധാരിണേ ഭിക്ഷാപ്രദാനേന ഹി കേവലമ് । തേനാധീതം ശ്രുതം തേന തേന സര്വമനുഷ്ഠിതമ്
ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിച്ചവനു ഭിക്ഷ നൽകുന്നവന്റെ പഠനവും കേൾവിയും ചെയ്ത എല്ലാ കര്മങ്ങളും ഫലപ്രദമാകും.