കനിഷ്ഠികാഗ്രവത്സ്ഥൂലം പൂര്വാര്ധേ കൃതകൂര്ചകമ് । കരഞ്ജോദുമ്ബരൌ ചൂതഃ കദമ്ബോ ലോധ്രചമ്പകൌ । ബദരീതി ദ്രുമാശ്ചേതി പ്രോക്താ ദന്തപ്രധാവനേ
കുറഞ്ഞത് കനിഷ്ഠികയുടെ അഗ്രം പോലെ കട്ടിയുള്ളതും, മുൻഭാഗം ബ്രഷ് പോലെ ചെയ്തതുമായ കുരു വേണം. കരഞ്ഞി, ഉദുംബരം, മാവു, കടമ്പ, ലോധ്രം, ചമ്പകം, ബദരി എന്നിവ പല്ല് കഴുകാൻ അനുയോജ്യമായ മരങ്ങളാണ്.
അന്നാദ്യായ വ്യൂഹധ്വംസേ സോമോ രാജായമാഗമത് । സ മേ മുഖം പ്രക്ഷാല്യ തേജസാ ച ഭഗേന ച
ഭക്ഷണത്തിനും അതിന്റെ വിസർജനത്തിനും സോമൻ രാജാവ് എത്തിയിരുന്നു; അവൻ തന്റെ തേജസ്സും ശക്തിയും കൊണ്ട് എന്റെ വായ് കഴുകി ശുദ്ധമാക്കി.
ആയുര്ബലം യശോ വര്ചഃ പ്രജാഃ പശുവസൂനി ച । ബ്രഹ്മപ്രജ്ഞാം ച മേധാം ച ത്വന്നോ ദേഹി വനസ്പതേ
മരമേ, നീ എന്നെ ദീർഘായുസും, ബലവും, കീർത്തിയും, തേജസ്സും, സന്തതിയും, പശുക്കളും, ബ്രഹ്മജ്ഞാനവും, ബുദ്ധിയും അനുഗ്രഹിക്കണം.
അഭാവേ ദന്തകാഷ്ഠസ്യ പ്രതിഷിദ്ധദിനേഷു ച । അപാം ദ്വാദശഗണ്ഡൂഷൈര്വിദധ്യാദ്ദന്തധാവനമ്
പല്ല് കഴുകാൻ കുരു ഇല്ലാത്തപ്പോൾ അല്ലെങ്കിൽ നിരോധിത ദിവസങ്ങളിൽ, പന്ത്രണ്ട് പ്രാവശ്യം വെള്ളം വായിൽ എടുത്ത് കഴുകി പല്ല് ശുദ്ധീകരിക്കണം.
രവേര്ദിനേ യഃ കുരുതേ പ്രാണീ ദന്തസ്യ ധാവനമ് । സവിതാ ഭക്ഷിതസ്തേന സ്വകുലം തേന ഘാതിതമ്
സൂര്യോദയസമയത്ത് ആരെങ്കിലും പല്ലുതേക്കുകയോ വൃത്തിയാക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അതു സൂര്യനെ തന്നെ തിന്നുന്നതുപോലെയാണ്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവന്റെ കുടുംബം മുഴുവൻ നശിക്കും.
പ്രതിപദ്ദര്ശഷഷ്ഠീഷു നവമ്യേകാദശീരവൌ । ദന്താനാം കാഷ്ഠസംയോഗാദ്ദഹത്യാസപ്തമം കുലമ്
പ്രതിപത്, ഷഷ്ഠി, നവമി, ഏകാദശി എന്നീ ചന്ദ്രദിനങ്ങളിലും ഞായറാഴ്ചയും, ആരെങ്കിലും മരച്ചില്ലുപയോഗിച്ച് പല്ലുതേക്കുകയാണെങ്കിൽ, അതു ഏഴു തലമുറവരെ കുടുംബത്തെ ദഹിപ്പിക്കുമെന്നതുപോലെയാണ്.
കൃത്വാലം പാദശൌചം ഹ്യമലമഥ ജലം ത്രിഃപിബേദ് ദ്വിര്വിമൃജ്യ തര്ജന്യാങ്ഗുഷ്ഠവത്യാ സജലമഭിമൃശേ- ന്നാസികാരന്ധ്രയുഗ്മമ് । അങ്ഗുഷ്ഠാനാമികാഭ്യാം നയനയുഗയുതം കര്ണയുഗ്മം കനിഷ്ഠാ- ങ്ഗുഷ്ഠാഭ്യാം നാഭിദേശേ ഹൃദയമഥ തലേ- നാങ്ഗുലീഭിഃ ശിരാംസി
ക്ഷുതേ നിഷ്ഠീവനേ ചൈവ ദന്തോച്ഛിഷ്ടേ തഥാനൃതേ । പതിതാനാം ച സമ്ഭാഷേ ദക്ഷിണം ശ്രവണം സ്പൃശേത്
തുമ്മിയശേഷം, തുപ്പിയശേഷം, ഭക്ഷണശേഷം പല്ല് തൊട്ടാൽ, അശുദ്ധം സംസാരിച്ചാൽ, അകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തവരുമായി സംസാരിച്ചാൽ, വലതുചെവി തൊടണം.
അഗ്നിരാപശ്ച വേദാശ്ച സോമഃ സൂര്യോഽനിലസ്തഥാ । സര്വേ നാരദ വിപ്രസ്യ കര്ണേ തിഷ്ഠന്തി ദക്ഷിണേ
നാരദാ, അഗ്നി, ജലം, വേദങ്ങൾ, സോമം, സൂര്യൻ, വായു — ഇവ എല്ലാം ബ്രാഹ്മണന്റെ വലതുചെവിയിൽ വസിക്കുന്നു.
തതസ്തു ഗത്വാ നദ്യാദൌ പ്രാതഃസ്നാനം വിശോധനമ് । സമാചരേന്മുനിശ്രേഷ്ഠ ദേഹസംശുദ്ധിഹേതവേ
അതിനുശേഷം, ഒരു നദിയിലോ മറ്റേതെങ്കിലും വെള്ളത്തിൽകൂടി, പുലർച്ചെ ശുദ്ധീകരണത്തിനായി സ്നാനം ചെയ്യണം, മഹർഷിയേ, ശരീരം ശുദ്ധമാക്കാൻ ഇതാണ് വിധി.
അത്യന്തമലിനോ ദേഹോ നവദ്വാരൈര്മലം വഹന് । സദാഽഽസ്തേ തച്ഛോധനായ പ്രാതഃസ്നാനം വിധീയതേ
നവദ്വാരങ്ങളിലൂടെ മലങ്ങൾ ഒഴുകുന്ന ഈ ശരീരം എന്നും അശുദ്ധമാണ്; അതിനാൽ, പുലർച്ചെ സ്നാനം നിർബന്ധമായാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
അഗമ്യാഗമനാത്പാപം യച്ച പാപം പ്രതിഗ്രഹാത് । രഹസ്യാചരിതം പാപം മുച്യതേ സ്നാനകര്മണാ
വിലക്കിയ പ്രവൃത്തികളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പാപം, അന്യായമായി സമ്മാനം സ്വീകരിച്ചതിൽ നിന്നുള്ള പാപം, രഹസ്യമായി ചെയ്ത ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ എന്നിവ സ്നാനത്തിലൂടെ അകറ്റാം.
അസ്നാതസ്യ ക്രിയാഃ സര്വാ ഭവന്തി വിഫലാ യതഃ । തസ്മാത്പ്രാതശ്ചരേത്സ്നാനം നിത്യമേവ ദിനേ ദിനേ
സ്നാനം ചെയ്യാതെ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഫലപ്രദമാവില്ല; അതിനാൽ, ഓരോ ദിവസവും പുലർച്ചെ സ്നാനം നിർബന്ധമായാണ് ചെയ്യേണ്ടത്.
ദര്ഭയുക്തശ്ചരേത്സ്നാനം തഥാ സന്ധ്യാഭിവന്ദനമ് । സപ്താഹം പ്രാതരസ്നായീ സന്ധ്യാഹീനസ്ത്രിഭിര്ദിനൈഃ
ദർഭയിലുമായി സ്നാനം ചെയ്ത്, പിന്നീട് സന്ധ്യാവന്ദനം നടത്തണം; ഏഴു ദിവസം തുടർച്ചയായി പുലർച്ചെ സ്നാനം ചെയ്തിട്ടും മൂന്നു ദിവസം സന്ധ്യാവന്ദനം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ പുണ്യം നഷ്ടമാകും.
ദ്വാദശാഹമനഗ്നിഃ സന്ദ്വിജഃ ശൂദ്രത്വമാപ്നുയാത് । അല്പത്വാദ്ധോമകാലസ്യ ബഹുത്വാത്സ്നാനകര്മണഃ
പന്ത്രണ്ടു ദിവസം അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യാതെ ഇരിക്കുന്ന ദ്വിജൻ ശൂദ്രനായി മാറും; അഗ്നികർമ്മം കുറവാണ്, സ്നാനകർമ്മം കൂടുതലാണ് എന്നതിനാലാണ് ഇത്.
പ്രാതര്ന തു തഥാ സ്നായാദ്ധോമകാലേ വിഗര്ഹിതഃ । ഗായത്ര്യാസ്തു പരം നാസ്തി ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച
ഹോമസമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്യരുത്, അതു ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമാണ്; ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ഗായത്രിക്ക് സമം മറ്റൊന്നുമില്ല.
ഗായന്തം ത്രായതേ യസ്മാദ്ഗായത്രീത്യഭിധീയതേ । പ്രണവേന തു സംയുക്താം വ്യാഹൃതിത്രയസംയുതാമ്
ആൾ ജപിക്കുന്നവനെ രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ അതിന് ഗായത്രി എന്നാണ് പേര്; അതിൽ പ്രണവവും മൂന്നു വ്യാഹൃതികളും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
വായും വായൌ ജയേദ്വിപ്രഃ പ്രാണസംയമനത്രയാത് । ബ്രാഹ്മണഃ ശ്രുതിസമ്പന്നഃ സ്വധര്മനിരതഃ സദാ
വേദപാരായണത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ, തന്റെ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായി, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിലൂടെ വായുവിനെ കീഴടക്കും.
സ വൈദികം ജപേന്മന്ത്രം ലൌകികം ന കദാചന । ഗൌശൃങ്ഗേ സര്ഷപോ യാവത് താവദ്യേഷാം ന സ സ്ഥിരഃ
അവൻ വൈദികമന്ത്രം മാത്രമേ ജപിക്കാവൂ; ലോകികമന്ത്രം ഒരിക്കലും ജപിക്കരുത്. പശുവിന്റെ കൊമ്പിൽ കടുക് എത്രത്തോളം നിലനിൽക്കുമോ, അത്രത്തോളം മാത്രമേ അവന്റെ പുണ്യം നിലനിൽക്കൂ.
ന താരയന്ത്യുഭൌ പക്ഷൌ പിതൄനേകോത്തരം ശതമ് । സഗര്ഭോ ജപസംയുക്തസ്ത്വഗര്ഭോ ധ്യാനമാത്രകഃ
രണ്ടു ചിറകുകളും ചേർന്നാലും, പിതാക്കന്മാരെ നൂറു തലമുറ കടത്താൻ കഴിയില്ല; ബീജം ചേർത്ത് ജപിച്ചാൽ ഫലം ലഭിക്കും, ഇല്ലെങ്കിൽ ധ്യാനമാത്രമായിരിക്കും.
സ്നാനാങ്ഗതര്പണം കൃത്വാ ദേവര്ഷിപിതൃതോഷകമ് । ശുദ്ധേ വസ്ത്രേ പരീധായ ജലാദ്ബഹിരുപാഗതഃ
ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതാക്കളെയും സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ സ്നാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി ജലം അർപ്പിച്ചശേഷം, ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച് വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരണം.
വിഭൂതിധാരണം കാര്യം രുദ്രാക്ഷാണാം ച ധാരണമ് । ക്രമയോഗേന കര്തവ്യം സര്വദാ ജപസാധകൈഃ
ആത്മബലത്തിന്റെ ചിഹ്നമായി രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കണം; ജപത്തിനും ആചരണത്തിനും സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നവർ എല്ലായ്പ്പോഴും ക്രമമായി ഇത് നിർവഹിക്കണം.
രുദ്രാക്ഷാന്കണ്ഠദേശേ ദശനപരിമിതാ- ന്മസ്തകേ വിംശതീ ദ്വേ ഷട് ഷട് കര്ണപ്രദേശേ കരയുഗലകൃതേ ദ്വാദശ ദ്വാദശൈവ । ബാഹ്വോരിന്ദോഃ കലാഭിര്നയനയുഗകൃതേ ത്വേകമേകം ശിഖായാം വക്ഷസ്യഷ്ടാധികം യഃ കലയതി ശതകം സ സ്വയം നീലകണ്ഠഃ
രുദ്രാക്ഷം പത്ത് എണ്ണം കഴുത്തിൽ, ഇരുപത് തലയിൽ, ആറു വീതം രണ്ടു ചെവികളിൽ, പന്ത്രണ്ട് വീതം കൈകളിൽ, ഓരോന്നായി കണ്ണുകളിൽക്കും ശിഖയിലും, നൂറിനെട്ട് എണ്ണം നെഞ്ചിൽ ഇട്ടാൽ, അങ്ങനെ അണിയുന്നവൻ തന്നെ നീലകണ്ഠനായി മാറുന്നു.
ബദ്ധ്വാ സ്വര്ണേന രുദ്രാക്ഷം രജതേനാഥവാ മുനേ । ശിഖായാം ധാരയേന്നിത്യം കര്ണയോര്വാ സമാഹിതഃ
മഹർഷേ, രുദ്രാക്ഷം പൊന്നിലോ വെള്ളിയിലോ കെട്ടി, ശിഖയിലോ ചെവികളിലോ ശ്രദ്ധയോടെ എപ്പോഴും ധരിക്കണം.
യജ്ഞോപവീതേ ഹസ്തേ വാ കണ്ഠേ തുന്ദേഽഥവാ നരഃ । ശ്രീമത്പഞ്ചാക്ഷരേണൈവ പ്രണവേന തഥാപി വാ
യജ്ഞോപവീതത്തിൽ, കൈയിൽ, കഴുത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ നെഞ്ചിൽ, പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രത്തോടോ പ്രണവത്തോടോ കൂടെ ധരിക്കാം.
നിര്വ്യാജഭക്ത്യാ മേധാവീ രുദ്രാക്ഷം ധാരയേന്മുദാ । രുദ്രാക്ഷധാരണം സാക്ഷാച്ഛിവജ്ഞാനസ്യ സാധനമ്
നിസ്വാർത്ഥഭക്തിയോടെ സന്തോഷത്തോടെ ജ്ഞാനികൾ രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കണം; രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കൽ ശിവജ്ഞാനത്തിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള മാർഗമാണ്.
രുദ്രാക്ഷം യച്ഛിഖായാം തത്താരതത്ത്വമിതി സ്മരേത് । കര്ണയോരുഭയോര്ബ്രഹ്മന് ദേവം ദേവീം ച ഭാവയേത്
ശിഖയിൽ രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കുമ്പോൾ പരമതത്ത്വം ഓർക്കണം; രണ്ടു ചെവികളിൽ അണിയുമ്പോൾ ദൈവത്തെയും ദേവിയെയും മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
യജ്ഞോപവീതേ വേദാംശ്ച തഥാ ഹസ്തേ ദിശഃ സ്മരേത് । കണ്ഠേ സരസ്വതീം ദേവീം പാവകം ചാപി ഭാവയേത്
യജ്ഞോപവീതത്തിൽ അണിയുമ്പോൾ വേദങ്ങളെ ഓർക്കണം; കൈയിൽ അണിയുമ്പോൾ ദിശകളെ; കഴുത്തിൽ അണിയുമ്പോൾ സർസ്വതീദേവിയെയും അഗ്നിയെയും ധ്യാനിക്കണം.
സര്വാശ്രമാണാം വര്ണാനാം രുദ്രാക്ഷാണാം ച ധാരണമ് । കര്തവ്യം മന്ത്രതഃ പ്രോക്തം ദ്വിജാനാം നാന്യവര്ണിനാമ്
എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും വർണ്ണങ്ങളിലും രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കൽ മന്ത്രപ്രകാരം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഇത് ദ്വിജന്മാർക്കു മാത്രമാണ്, മറ്റ് വർണ്ണക്കാർക്ക് അല്ല.
കാൽ നന്നായി കഴുകിയശേഷം, ശുദ്ധജലം മൂന്നു പ്രാവശ്യം കുടിക്കണം, രണ്ടുപ്രാവശ്യം വായ് കഴുകണം. അങ്കുസ്ഥം, തർജ്ജനി എന്നിവ കൊണ്ട് വെള്ളം കൊണ്ട് മൂക്കിന്റെ ഇരുവശവും തൊടണം; അങ്കുസ്ഥം, അനാമിക എന്നിവ കൊണ്ട് കണ്ണുകളും ചെവികളും തൊടണം; കനിഷ്ഠികയും അങ്കുസ്ഥവും ചേർത്ത് നാഭി തൊടണം; കൈതലത്തിൽ ഹൃദയം തൊടണം; എല്ലാ വിരലുകളും ചേർത്ത് തല തൊടണം.
ക്ഷമാഹാത്മ്യവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച (ശുദ്ധം സ്മാര്തം ചാചമനം പൌരാണം വൈദികം തഥാ । താന്ത്രികം ശ്രൌതമിത്യാഹുഃ ഷഡ്വിധം ശ്രുതിചോദിതമ് ॥ വിണ്മൂത്രാദികശൌചം ച ശുദ്ധം ച പരികീര്തിതമ് । സ്മാര്തം പൌരാണികം കര്മ ആചാന്തേ വിധിപൂര്വകമ് ॥ വൈദികം ശ്രൌത്രമിത്യാദി ബ്രഹ്മയജ്ഞാദിപൂര്വകമ് । അസ്ത്രവിദ്യാദികം കര്മ താന്ത്രികോ വിധിരുച്യതേ ॥) സ്മൃത്വാ ചോങ്കാരഗായത്രീം നിബധ്നീയാച്ഛിഖാം തഥാ । പുനരാചമ്യ ഹൃദയം ബാഹൂ സ്കന്ധൌ ച സംസ്പൃശേത്
ശുദ്ധം, സ്മാർതം, പൗരാണികം, വൈദികം, താന്ത്രികം, ശ്രൗതം എന്നിങ്ങനെ ആറ് വിധത്തിലുള്ള ആചമനം ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു. മലമൂത്രാദി ശുദ്ധീകരണവും, സ്മാർതം, പൗരാണികം, വൈദികം, ശ്രൗതം, താന്ത്രികം എന്നിവയും ഓരോ വിധത്തിൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓംകാരവും ഗായത്രിമന്ത്രവും മനസ്സിൽ ഓർത്തു ശിഖ കെട്ടണം; വീണ്ടും ആചമനം ചെയ്ത് ഹൃദയം, ഇരുവിരൽ, ഇരുകൈ, ഇരുകന്ധം എന്നിവ തൊടണം.