പ്രാതരുത്ഥായ കര്തവ്യം യദ് ദ്വിജേന ദിനേ ദിനേ । തദഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വിജാനാമുപകാരകമ്
പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ ശേഷം ദ്വിജന്മാർ ദിവസേന ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു; അവ ദ്വിജന്മാർക്ക് ഉപകാരപ്രദമാണ്.
ഉദയാസ്തമയം യാവദ് ദ്വിജഃ സത്കര്മകൃദ്ഭവേത് । നിത്യനൈമിത്തികൈര്യുക്തഃ കാമ്യൈശ്ചാന്യൈരഗര്ഹിതൈഃ
സൂര്യോദയത്തിൽ നിന്ന് അസ്തമയമുവരെ ദ്വിജൻ നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടണം; നിത്യവും പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിലും ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങളോടൊപ്പം, മറ്റുള്ള നിരപരാധമായ ഇഷ്ടപ്രവൃത്തികളും ചെയ്യാം.
ആത്മനശ്ച സഹായാര്ഥം പിതാ മാതാ ന തിഷ്ഠതി । ന പുത്രദാരാ ന ജ്ഞാതിര്ധര്മസ്തിഷ്ഠതി കേവലമ്
സ്വന്തം കാര്യം നോക്കുമ്പോൾ അച്ഛനോ അമ്മയോ കൂടെ നിൽക്കില്ല; പുത്രന്മാരോ ഭാര്യമാരോ ബന്ധുക്കളോ കൂടെ വരില്ല; ധർമ്മം മാത്രമാണ് സത്യസഖാവ്.
തസ്മാദ്ധര്മം സഹായാര്ഥം നിത്യം സഞ്ചിനു സാധനൈഃ । ധര്മേണൈവ സഹായാത്തു തമസ്തരതി ദുസ്തരമ്
അതിനാൽ, ധർമ്മം എപ്പോഴും സഖാവായി സമ്പാദിക്കണം; ധർമ്മം മാത്രം കൂടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതികഠിനമായ ഇരുണ്ട വഴിയും കടക്കാൻ കഴിയും.
ആചാരഃ പ്രഥമോ ധര്മഃ ശ്രുത്യുക്തഃ സ്മാര്ത ഏവ ച । തസ്മാദസ്മിന്സമായുക്തോ നിത്യം സ്യാദാത്മനോ ദ്വിജഃ
ആചാരമാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ധർമ്മം എന്നു ശാസ്ത്രങ്ങളിലും സ്മൃതികളിലും പറയുന്നു; അതിനാൽ, ദ്വിജൻ എപ്പോഴും ഇതിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളണം.
ആചാരാല്ലഭതേ ചായുരാചാരാല്ലഭതേ പ്രജാഃ । ആചാരാദന്നമക്ഷയ്യമാചാരോ ഹന്തി പാതകമ്
ആചാരത്താൽ ദീർഘായുസ്സും, സന്താനവും ലഭിക്കും; ആചാരത്താൽ ഭക്ഷണം ക്ഷയിക്കാതെ ലഭിക്കും; ആചാരം പാപം നശിപ്പിക്കും.
ആചാരഃ പരമോ ധര്മോ നൃണാം കല്യാണകാരകഃ । ഇഹ ലോകേ സുഖീ ഭൂത്വാ പരത്ര ലഭതേ സുഖമ്
ആചാരമാണ് മനുഷ്യർക്കുള്ള പരമധർമ്മം, നല്ലതിനു കാരണമാകുന്നത്; ഇതു വഴി ഈ ലോകത്ത് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാം, പരലോകത്തും സുഖം ലഭിക്കും.
അജ്ഞാനാന്ധജനാനാം തു മോഹിതൈര്ഭ്രാമിതാത്മനാമ് । ധര്മരൂപോ മഹാദീപോ മുക്തിമാര്ഗപ്രദര്ശകഃ
അജ്ഞാനത്തിൽ അകപ്പെട്ട മനസ്സുകൾക്കു, ധർമ്മം എന്ന ആചാരരൂപിയായ വലിയ വിളക്ക് മോക്ഷമാർഗം കാണിച്ചു തരുന്നു.
ആചാരാത്പ്രാപ്യതേ ശ്രൈഷ്ഠ്യമാചാരാത്കര്മ ലഭ്യതേ । കര്മണോ ജായതേ ജ്ഞാനമിതി വാക്യം മനോഃ സ്മൃതമ്
ആചാരത്തിലൂടെ ഉത്തമത്വം നേടാം, ആചാരത്തിലൂടെ കര്മ്മം നേടാം; കര്മ്മത്തിലൂടെ ജ്ഞാനം ജനിക്കുന്നു — ഇതാണ് മനുവിന്റെ ഉപദേശം.
സര്വധര്മവരിഷ്ഠോഽയമാചാരഃ പരമം തപഃ । തദേവ ജ്ഞാനമുദ്ദിഷ്ടം തേന സര്വം പ്രസാധ്യതേ
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായത് ഈ ആചാരമാണ്; അതാണ് പരമമായ തപസ്സും ജ്ഞാനവും; അതിനാൽ എല്ലാം സാധ്യമാണ്.
യസ്ത്വാചാരവിഹീനോഽത്ര വര്തതേ ദ്വിജസത്തമഃ । സ ശൂദ്രവദ് ബഹിഷ്കാര്യോ യഥാ ശൂദ്രസ്തഥൈവ സഃ
ആചാരമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്ന ഉത്തമദ്വിജൻ ശൂദ്രനെപ്പോലെ പുറത്താക്കേണ്ടവനാണ്; അവൻ ശൂദ്രനോടു തുല്യനാണ്.
ആചാരോ ദ്വിവിധഃ പ്രോക്തഃ ശാസ്ത്രീയോ ലൌകികസ്തഥാ । ഉഭാവപി പ്രകര്തവ്യൌ ന ത്യാജ്യൌ ശുഭമിച്ഛതാ
ആചാരം രണ്ടുതരമാണ്: ശാസ്ത്രീയവും ലോകികവും; നല്ലതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇരുവും ചെയ്യണം, ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ഗ്രാമധര്മാ ജാതിധര്മാ ദേശധര്മാഃ കുലോദ്ഭവാഃ । പരിഗ്രാഹ്യാ നൃഭിഃ സര്വൈര്നൈവ താഁല്ലങ്ഘയേന്മുനേ
ഗ്രാമത്തിലെ ആചാരങ്ങൾ, ജാതിയുടെ ആചാരങ്ങൾ, ദേശത്തിന്റെ ആചാരങ്ങൾ, കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള ആചാരങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യർ പാലിക്കണം; ഇവയെ ഒരിക്കലും ലംഘിക്കരുത്, മഹർഷേ.
ദുരാചാരോ ഹി പുരുഷോ ലോകേ ഭവതി നിന്ദിതഃ । ദുഃഖഭാഗീ ച സതതം വ്യാധിനാ വ്യാപ്ത ഏവ ച
ദുഷ്ടമായ പെരുമാറ്റമുള്ളവൻ ലോകത്ത് അപമാനിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ എപ്പോഴും ദു:ഖം അനുഭവിക്കുകയും രോഗങ്ങളിൽ പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
പരിത്യജേദര്ഥകാമൌ യൌ സ്യാതാം ധര്മവര്ജിതൌ । ധര്മമപ്യസുഖോദര്കം ലോകവിദ്വിഷ്ടമേവ ച
ധർമ്മം ഇല്ലാത്ത ധനം അല്ലെങ്കിൽ ഇച്ഛകൾ ഉപേക്ഷിക്കണം; ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്നോ ലോകം വെറുക്കുന്നോ ആധർമ്മികമായ കാര്യങ്ങൾ പോലും ഉപേക്ഷിക്കണം.
നാരദ ഉവാച ബഹുത്വാദിഹ ശാസ്ത്രാണാം നിശ്ചയഃ സ്യാത്കഥം മുനേ । കിയത്പ്രമാണം തദ് ബ്രൂഹി ധര്മമാര്ഗവിനിര്ണയേ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ഇത്രയും ശാസ്ത്രങ്ങൾ ഉള്ളപ്പോൾ, മഹർഷേ, ഉറപ്പുള്ളതെന്താണെന്ന് എങ്ങനെ നിശ്ചയിക്കാം? ധർമ്മപഥം കണ്ടെത്താൻ ഏതാണ് പ്രമാണം എന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച ശ്രുതിസ്മൃതീ ഉഭേ നേത്രേ പുരാണം ഹൃദയം സ്മൃതമ് । ഏതത്ത്രയോക്ത ഏവ സ്യാദ്ധര്മോ നാന്യത്ര കുത്രചിത്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: വേദവും സ്മൃതിയും രണ്ടുകണ്ണുകളാണ്, പുരാണം ഹൃദയമാണ് എന്ന് പറയുന്നു; ഈ മൂന്നിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതേയാണ് ധർമ്മം, മറ്റൊന്നുമല്ല.
വിരോധോ യത്ര തു ഭവേത്ത്രയാണാം ച പരസ്പരമ് । ശ്രുതിസ്തത്ര പ്രമാണം സ്യാദ് ദ്വയോര്ദ്വൈധേ സ്മൃതിര്വരാ
ഈ മൂന്നിനിടയിൽ പരസ്പരം വിരോധം ഉണ്ടെങ്കിൽ, വേദം തന്നെ പ്രമാണം; മറ്റുള്ള രണ്ടിനിടയിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിൽ സ്മൃതി പ്രധാനം.
ശ്രുതിദ്വൈധം ഭവേദ്യത്ര തത്ര ധര്മാവുഭൌ സ്മൃതൌ । സ്മൃതിദ്വൈധം തു യത്ര സ്യാദ്വിഷയഃ കല്പ്യതാം പൃഥക്
വേദത്തിൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടെങ്കിൽ, സ്മൃതിയിൽ കാണുന്ന ധർമ്മം ഇരുവിധവും സ്വീകരിക്കാം; സ്മൃതിയിൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതത് വിഷയങ്ങൾ വേറേ വേറേ ആലോചിക്കണം.
പുരാണേഷു ക്വചിച്ചൈവ തന്ത്രദൃഷ്ടം യഥാതഥമ് । ധര്മം വദന്തി തം ധര്മം ഗൃഹ്ണീയാന്ന കഥഞ്ചന
പുരാണങ്ങളിൽ ചിലിടങ്ങളിൽ തന്ത്രത്തിൽ കാണുന്നതു പോലെ തന്നെ പറയുന്നുണ്ട്; അങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധർമ്മം സ്വീകരിക്കാം, അതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല.
വേദാവിരോധി ചേത്തന്ത്രം തത്പ്രമാണം ന സംശയഃ । പ്രത്യക്ഷശ്രുതിരുദ്ധം യത്തത്പ്രമാണം ഭവേന്ന ച
തന്ത്രം വേദത്തോട് വിരുദ്ധമല്ലെങ്കിൽ, അതും പ്രമാണമാണ്, സംശയമില്ല; നേരിട്ട് വേദത്തിൽ എതിരായുള്ളത് പ്രമാണമല്ല.
സര്വഥാ വേദ ഏവാസൌ ധര്മമാര്ഗപ്രമാണകഃ । തേനാവിരുദ്ധം യത്കിഞ്ചിത്തത്പ്രമാണം ന ചാന്യഥാ
എല്ലാവിധത്തിലും വേദം മാത്രമാണ് ധർമ്മപഥത്തിന് പ്രമാണം; അതിന് വിരുദ്ധമല്ലാത്തതെന്തും സ്വീകരിക്കാം, അതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല.
യോ വേദധര്മമുജ്ഝിത്യ വര്തതേഽന്യപ്രമാണതഃ । കുണ്ഡാനി തസ്യ ശിക്ഷാര്ഥം യമലോകേ വസന്തി ഹി
വേദധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റേതെങ്കിലും പ്രമാണം പിന്തുടരുന്നവർക്കു ശിക്ഷയ്ക്കായി യമലോകത്തിൽ കുണ്ടുകൾ കാത്തിരിക്കുന്നു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന വേദോക്തം ധര്മമാശ്രയേത് । സ്മൃതിഃ പുരാണമന്യദ്വാ തന്ത്രം വാ ശാസ്ത്രമേവ ച
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധർമ്മം ആചരിക്കണം; സ്മൃതി, പുരാണം, മറ്റേതെങ്കിലും ശാസ്ത്രം അല്ലെങ്കിൽ തന്ത്രം —
തന്മൂലത്വേ പ്രമാണം സ്യാന്നാന്യഥാ തു കദാചന । യേ കുശാസ്ത്രാഭിയോഗേന വര്തയന്തീഹ മാനവാന്
— അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രമേ പ്രമാണമാകൂ, അല്ലാതെ ഒരിക്കലും അല്ല. തെറ്റായ ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കു അടിമയായി മനുഷ്യരെ വഴിതെറ്റിക്കുന്നവർ —
അധോമുഖോര്ധ്വപാദാസ്തേ യാസ്യന്തി നരകാര്ണവമ് । കാമാചാരാഃ പാശുപതാസ്തഥാ വൈ ലിങ്ഗധാരിണഃ
— തലകീഴായി കാലുകൾ മേൽക്കൂടി അവർ നരകസമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകും; ഇഷ്ടം പോലെ പെരുമാറുന്നവർ, പാശുപതന്മാർ, ലിംഗം ധരിക്കുന്നവർ —
തപ്തമുദ്രാങ്കിതാ യേ ച വൈഖാനസമതാനുഗാഃ । തേ സര്വേ നിരയം യാന്തി വേദമാര്ഗബഹിഷ്കൃതാഃ
ചൂടുള്ള മുദ്രകൾ കുത്തിയവർ, വൈഖാനസ മാർഗം പിന്തുടരുന്നവർ — ഇവർ എല്ലാവരും വേദപഥത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടുന്നവരായി നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
വേദോക്തമേവ സദ്ധര്മം തസ്മാത്കുര്യാന്നരഃ സദാ । ഉത്ഥായോത്ഥായ ബോദ്ധവ്യം കിം മയാദ്യ കൃതം കൃതമ്
അതിനാൽ മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സത്യധർമ്മം മാത്രം ആചരിക്കണം; വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു, 'ഇന്ന് ഞാൻ എന്ത് ചെയ്തു? എന്ത് ചെയ്യാനുണ്ട്?' എന്ന് ചിന്തിക്കണം.
ദത്തം വാ ദാപിതം വാപി വാക്യേനാപി ച ഭാഷിതമ് । ഉപപാപേഷു സര്വേഷു പാതകേഷു മഹത്സ്വപി
തന്നത്, മറ്റൊരാൾക്ക് തരാൻ കാരണമാക്കിയത്, വാക്കിലൂടെ പറഞ്ഞത് — ചെറിയതും വലിയതുമായ എല്ലാ പാപങ്ങളിലും —
അവാപ്യ രജനീയാമം ബ്രഹ്മധ്യാനം സമാചരേത് । ഊരുസ്ഥോത്താനചരണഃ സവ്യേ ചോരൌ തഥോത്തരമ്
രാത്രികാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ഉരുക്കളും കാലുകളും നീട്ടി, ഇടതു കാൽ വലതിനു മുകളിൽ വെച്ച്, ബ്രഹ്മധ്യാനം ചെയ്യണം.