അഹോ ഗഗനമാര്ഗോഽപി രുധ്യതേ ചാതിവിസ്മയഃ । പ്രായഃ ശൂരോ ന കിം കുര്യാദുത്പഥേ വര്ത്മനി സ്ഥിതഃ
'അയ്യോ, ആകാശമാർഗം പോലും തടയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—എത്ര അത്ഭുതം! ഒരു വീരൻ നിരോധിതമായ വഴിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യില്ല?'
നിരുദ്ധോ നോ വാജിമാര്ഗോ ദൈവം ഹി ബലവത്തരമ് । രാഹുബാഹുഗ്രഹവ്യഗ്രോ യഃ ക്ഷണം നാവതിഷ്ഠതേ
'എന്റെ കുതിരകൾ പോകുന്ന വഴി തടയപ്പെട്ടു; വിധി ശക്തമാണ്. പിടിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാഹുവും ഒരു നിമിഷം പോലും നിൽക്കാറില്ല.'
സ ചിരം രുദ്ധമാര്ഗോഽപി കിം കരോതി വിധിര്ബലീ । ഏവം ച മാര്ഗേ സംരുദ്ധേ ലോകാഃ സര്വേ ച സേശ്വരാഃ
'വഴി ദീർഘകാലം തടയപ്പെട്ടാലും, ശക്തനായ വിധി എന്ത് ചെയ്യില്ല?' ഇങ്ങനെ വഴി തടയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ലോകങ്ങളൊക്കെയും അവരുടെ ദൈവങ്ങളോടുകൂടി—'
നാന്വവിന്ദന്ത ശരണം കര്തവ്യം നാന്വപദ്യത । ചിത്രഗുപ്താദയഃ സര്വേ കാലം ജാനന്തി സൂര്യതഃ
—'ഒരുവിധേയമായ ആശ്രയം കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല, ചെയ്യേണ്ടത് കണ്ടെത്താനുമായില്ല. ചിത്രഗുപ്തനും മറ്റുള്ളവരും എല്ലാവരും സമയത്തെ സൂര്യനിൽ നിന്നാണ് അറിയുന്നത്.'
സംരുദ്ധോ വിന്ധ്യഗിരിണാ അഹോ ദൈവവിപര്യയഃ । യദാ നിരുദ്ധഃ സവിതാ ഗിരിണാ സ്പര്ധയാ തദാ
'വിന്ദ്യപർവതം വഴി തടഞ്ഞു—ഇത് എത്ര വലിയ വിധിവിപരീതം! പർവതം മത്സരത്തിൽ സൂര്യനെ തടഞ്ഞപ്പോൾ—'
നഷ്ടഃ സ്വാഹാസ്വധാകാരോ നഷ്ടപ്രായമഭൂജ്ജഗത് । ഏവം ച പാശ്ചിമാ ലോകാ ദാക്ഷിണാത്യാസ്തഥൈവ ച
'സ്വാഹാ, സ്വധാ എന്ന ഉച്ചാരണം ഇല്ലാതായി, ലോകം നശിക്കാനായി. അങ്ങനെ പടിഞ്ഞാറ്, തെക്കൻ ദിശകളും—'
നിദ്രാമീലിതചക്ഷുഷ്കാ നിശാമേവ പ്രപേദിരേ । പ്രാഞ്ചസ്തഥോത്തരാഹാശ്ച തീക്ഷ്ണതാപപ്രതാപിതാഃ
—'ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന കണ്ണുകളോടെ രാത്രിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; കിഴക്കും വടക്കൻ ദിശകളും കനത്ത ചൂടിൽ കത്തിപ്പോയി.'
മൃതാ നഷ്ടാശ്ച ഭഗ്നാശ്ച വിനാശമഭജന് പ്രജാഃ । ഹാഹാഭൂതം ജഗത്സര്വം സ്വധാകവ്യവിവര്ജിതമ് । ദേവാഃ സേന്ദ്രാഃ സമുദ്വിഗ്നാഃ കിം കുര്മ ഇതിവാദിനഃ
ജീവികൾ മരിച്ചു, നഷ്ടപ്പെട്ടു, തകർന്നു, നശിച്ചു. പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും അർപ്പണങ്ങൾ ഇല്ലാതായി, ലോകം മുഴുവൻ വിലാപത്തിൽ മുങ്ങി. ഇന്ദ്രനോടുകൂടി ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു: 'നാം എന്ത് ചെയ്യും?' എന്നു പറഞ്ഞു.
രുദ്രപ്രാര്ഥനമ് സൂത ഉവാച തതഃ സര്വേ സുരഗണാ മഹേന്ദ്രപ്രമുഖാസ്തദാ । പദ്മയോനിം പുരസ്കൃത്യ രുദ്രം ശരണമന്വയുഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ മഹേന്ദ്രൻമാർഗ്ഗത്തിൽ എല്ലാ ദേവതകളും, കമലജനനായ ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, രുദ്രനോട് അഭയം തേടി സമീപിച്ചു.
ഉപതസ്ഥുഃ പ്രണതിഭിഃ സ്തോത്രൈശ്ചാരുവിഭൂതിഭിഃ । ദേവദേവം ഗിരിശയം ശശിലോലിതശേഖരമ്
അവർ ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കാരങ്ങളാൽ, സ്തുതികളാൽ, മനോഹരമായ മഹിമകൾകൊണ്ട്, ദേവദേവനായ, പർവ്വതത്തിൽ വസിക്കുന്ന, ചന്ദ്രക്കല ശോഭയുള്ള ശിവനെ ആരാധിച്ചു.
ദേവവാ ഊചുഃ ജയ ദേവ ഗണാധ്യക്ഷ ഉമാലാലിതപങ്കജ । അഷ്ടസിദ്ധിവിഭൂതീനാം ദാത്രേ ഭക്തജനായ തേ
ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: ജയമുണ്ടാകട്ടെ, ഗണങ്ങളുടെ അധിപതിയായ ദേവാ, ഉമാദേവി സ്നേഹിക്കുന്ന കമലപാദാ, ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് അഷ്ടസിദ്ധികളും മഹിമകളും നൽകുന്നവനേ.
മഹാമായാവിലസിതസ്ഥാനായ പരമാത്മനേ । വൃഷാങ്കായാമരേശായ കൈലാസസ്ഥിതിശാലിനേ
മഹാമായയുടെ ലീലയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പരമാത്മാവേ, കാളിദ്വജം ഉയർത്തുന്ന അമരന്മാരുടെ ഇശ്വരനേ, കൈലാസത്തിൽ വസിക്കുന്നവനേ.
അഹിര്ബുധ്ന്യായ മാന്യായ മനവേ മാനദായിനേ । അജായ ബഹുരൂപായ സ്വാത്മാരാമായ ശമ്ഭവേ
അഹിർബുദ്ധ്നനായ, ആദരണീയനായ, മനുവിന് മാനം നൽകുന്നവനേ, ജനനമില്ലാത്തവനേ, അനേകം രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവനേ, സ്വയം ആനന്ദിക്കുന്ന ശംഭുവേ.
ഗണനാഥായ ദേവായ ഗിരിശായ നമോഽസ്തു തേ । മഹാവിഭൂതിദാത്രേ തേ മഹാവിഷ്ണുസ്തുതായ ച
ഗണപതിയായ ദേവാ, ഗിരിശാ, നിനക്കു വന്ദനം. മഹാവിഭൂതി നൽകുന്നവനേ, മഹാവിഷ്ണു സ്തുതിച്ചവനേ.
വിഷ്ണുഹൃത്കഞ്ജവാസായ മഹായോഗരതായ ച । യോഗഗമ്യായ യോഗായ യോഗിനാം പതയേ നമഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയകമലത്തിൽ വസിക്കുന്നവനേ, മഹായോഗത്തിൽ ലീനനായവനേ, യോഗത്തിലൂടെ ലഭിക്കാവുന്നവനേ, യോഗസ്വരൂപനായ, യോഗികളുടെ നാഥനായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
യോഗീശായ നമസ്തുഭ്യം യോഗാനാം ഫലദായിനേ । ദീനദാനപരായാപി ദയാസാഗരമൂര്തയേ
യോഗികളുടെ ഇശ്വരനേ, യോഗഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവനേ, ദയയുടെ സമുദ്രമായ രൂപം, ദീനർക്കു ദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ ലീനരായവർക്കും കൃപയുള്ളവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
ആര്തിപ്രശമനായോഗ്രവീര്യായ ഗുണമൂര്തയേ । വൃഷധ്വജായ കാലായ കാലകാലായ തേ നമഃ
ദു:ഖം അകറ്റുന്നവനേ, ഭയങ്കരമായ ശക്തിയുള്ളവനേ, ഗുണങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരമായവനേ, കാളിദ്വജം ഉയർത്തിയവനേ, കാലമായവനേ, കാലത്തിന്റെ അവസാനം വരുത്തുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
സൂത ഉവാച ഏവം സ്തുതഃ സ ദേവേശോ യജ്ഞഭുഗ്ഭിര്വൃഷധ്വജഃ । പ്രാഹ ഗമ്ഭീരയാ വാചാ പ്രഹസന്വിബുധര്ഷഭാന്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ യജ്ഞകർമം ചെയ്യുന്നവരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ദേവതകളുടെ ഇശ്വരൻ, കാളിദ്വജം ഉയർത്തിയവൻ, ദൈവങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരെ നോക്കി പുഞ്ചിരിയോടെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച പ്രസന്നോഽഹം ദിവിഷദഃ സ്തോത്രേണോത്തമപൂരുഷാഃ । മനോരഥം പൂരയാമി സര്വേഷാം ദേവതര്ഷഭാഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരേ, ഉത്തമപുരുഷന്മാരേ, ഈ സ്തുതിയാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്; നിങ്ങൾ എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം ഞാൻ നിറവേറ്റും.
ദേവാ ഊചുഃ സര്വദേവേശ ഗിരിശ ശശിമൌലിവിരാജിത । ആര്താനാം ശങ്കരസ്ത്വം ച ശം വിധേഹി മഹാബല
ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ദേവതകളുടെയും ഇശ്വരനേ, ഗിരിശാ, ചന്ദ്രക്കലയിൽ ഭാസുരനായവനേ, നീ ആർത്തർക്കു ശങ്കരനാണ്; മഹാബലശാലിയേ, ഞങ്ങൾക്കു ക്ഷേമം നൽകണമേ.
പര്വതോ വിന്ധ്യനാമാസ്തി മേരുദ്വേഷ്ടാ മഹോന്നതഃ । ഭാനുമാര്ഗനിരോദ്ധാ ഹി സര്വേഷാം ദുഃഖദോഽനഘ
വിന്ദ്യ എന്ന പേരുള്ള ഒരു പർവ്വതം ഉണ്ട്, അത് മെരുവിനെ ചുറ്റി ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നു; ആ പർവ്വതം സൂര്യന്റെ വഴി തടയുന്നു, അതുകൊണ്ട് എല്ലാവർക്കും ദു:ഖം ഉണ്ടാകുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ.
തദവൃദ്ധിം സ്തമ്ഭയേശാന സര്വകല്യാണകൃദ്ഭവ । ഭാനുസഞ്ചാരരോധേന കാലജ്ഞാനം കഥം ഭവേത്
ഭഗവനേ, നീ അവന്റെ വളർച്ച തടയണം, എല്ലാ ക്ഷേമവും വരുത്തുന്നവനാവണം; സൂര്യന്റെ യാത്ര തടയപ്പെട്ടാൽ, കാലത്തിന്റെ കണക്കെടുപ്പ് എങ്ങനെ നടക്കും?
നഷ്ടേ സ്വാഹാസ്വധാകാരേ ലോകേ കഃ ശരണം ഭവേത് । അസ്മാകം ച ഭയാര്താനാം ഭവാനേവ ഹി ദൃശ്യതേ
സ്വാഹയും സ്വധയും ഇല്ലാതായാൽ ലോകത്തിൽ ആരാണ് അഭയം നൽകുക? ഭയത്താൽ പീഡിതരായ ഞങ്ങൾക്കു രക്ഷകനായി നീയല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല.
ദുഃഖനാശകരോ ദേവ പ്രസീദ ഗിരിജാപതേ । ശ്രീശിവ ഉവാച നാസ്മാകം ശക്തിരസ്തീഹ തദ്വൃദ്ധിസ്തമ്ഭനേ സുരാഃ
ദു:ഖം അകറ്റുന്ന ദേവാ, ദയവായി കൃപചെയ്യണം, ഗിരിജാപതിയേ. ശ്രീശിവൻ പറഞ്ഞു: ദേവതകളേ, അവന്റെ വളർച്ച തടയാൻ ഞങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ ശക്തിയില്ല.
ഇമമേവം വദിഷ്യാമോ ഭഗവന്തം രമാധവമ് । സോഽസ്മാകം പ്രഭുരാത്മാ ച പൂജ്യഃ കാരണരൂപധൃക്
നാം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാനായ രമാധവനോട് അപേക്ഷിക്കാം; അവൻ ഞങ്ങളുടെ പ്രഭുവും ആത്മാവും ആരാധ്യനുമാണ്, കാരണത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചവനാണ്.
ഗോവിന്ദോ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ സര്വകാരണകാരണഃ । തം ഗത്വാ കഥയിഷ്യാമഃ സ ദുഃഖാന്തോ ഭവിഷ്യതി
ഗോവിന്ദൻ, ഭഗവാൻ വിഷ്ണു, എല്ലാ കാരണങ്ങളുടെയും കാരണമാണ്; അവനിടത്തേക്ക് പോയി ഞങ്ങൾ ഈ കാര്യം പറയും, അപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ദു:ഖങ്ങൾക്ക് അവസാനം വരും.
ഇത്യേവമാകര്ണ്യ ഗിരീശഭാഷിതം ദേവാശ്ച സേന്ദ്രാഃ സപയോജസമ്ഭവാഃ । രുദ്രം പുരസ്കൃത്യ ച വേപമാനാ വൈകുണ്ഠലോകം പ്രതിജഗ്മുരഞ്ജസാ
പര്വതാധിപതിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ടു, ഇന്ദ്രനും കമലത്തില് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവും ഉള്പ്പെടെ ദേവന്മാര് രുദ്രനെ മുന്നില് വെച്ച് വിറയുന്ന നിലയില് വെയ്കുണ്ഠലോകത്തേക്ക് വേഗത്തില് പോയി.
ശ്രീവിഷ്ണുനാ ദേവേഭ്യോ വരപ്രദാനമ് സൂത ഉവാച തേ ഗത്വാ ദേവദേവേശം രമാനാഥം ജഗദ്ഗുരുമ് । വിഷ്ണും കമലപത്രാക്ഷം ദദൃശുഃ പ്രഭയാന്വിതമ്
സൂതന് പറഞ്ഞു: ദേവന്മാര് ലോകങ്ങളുടെ നാഥനും ലക്ഷ്മിയുടെ ഭര്ത്താവുമായ, കമലപ്പത്രം പോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ശ്രീവിഷ്ണുവിനെ കണ്ട് വന്ദിച്ചു.
സ്തോത്രേണ തുഷ്ടുവുര്ഭക്ത്യാ ഗദ്ഗദസ്വരസത്കൃതാഃ । ദേവാ ഊചുഃ ജയ വിഷ്ണോ രമേശാദ്യ മഹാപുരുഷ പൂര്വജ
ഭക്തിപൂര്വം കംപിച്ച സ്വരത്തില് ഒരു സ്തോത്രം പാടി ദേവന്മാര് പറഞ്ഞു: ജയം നിനക്കാകട്ടെ, രമയുടെ നാഥാ, ആദിപുരുഷാ!
ദൈത്യാരേ കാമജനക സര്വകാമഫലപ്രദ । മഹാവരാഹ ഗോവിന്ദ മഹായജ്ഞസ്വരൂപക
അസുരന്മാരുടെ ശത്രുവേ, ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉറവിടമേ, എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നല്കുന്നവനേ, മഹാവരാഹാ, ഗോവിന്ദാ, മഹായജ്ഞത്തിന്റെ രൂപമേ!