ഭവേദ്ബ്രഹ്മസ്വാപഹാരീ കുമ്ഭീപാകം വ്രജേദ് ധ്രുവമ് । വര്ഷലക്ഷം വസേത്തത്ര യമദൂതേന താഡിതഃ
ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്ത് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ നിർബന്ധമായും കുമ്പീപാക നരകത്തിൽ പോകുന്നു. അവിടെ, യമദൂതന്മാർ അടിച്ചുകൊണ്ട്, ലക്ഷം വർഷം കഴിയേണ്ടി വരും.
തതോ ഭവേത്സ ചാണ്ഡാലോ വ്യാധിയുക്തോ ദരിദ്രകഃ । പാതയേത്പുരുഷാന്സപ്ത പൂര്വാംശ്ച സപ്ത ജന്മതഃ
അതിന് ശേഷം, അവൻ ചാണ്ഡാളനായി ജനിക്കും; രോഗവും ദാരിദ്ര്യവും അനുഭവിക്കും; തന്റെ കുടുംബത്തിലെ ഏഴു തലമുറയെയും മുൻപും പിന്നെയും നശിപ്പിക്കും.
ഇത്യേവം കഥിതം വിപ്ര കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി । നാരദ ഉവാച യത്കര്മ ദക്ഷിണാഹീനം കോ ഭുങ്ക്തേ തത്ഫലം മുനേ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, ബ്രാഹ്മണാ? നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഹേ മുനിവര, ദക്ഷിണ ഇല്ലാതെ ചെയ്ത യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ആരാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്?
പൂജാവിധിം ദക്ഷിണായാഃ പുരാ യജ്ഞകൃതം വദ । ശ്രീനാരായണ ഉവാച കര്മണോഽദക്ഷിണസ്യൈവ കുത ഏവ ഫലം മുനേ
പൂജാവിധിയും ദക്ഷിണയുടെ ക്രമവും പുരാതനകാലത്ത് യജ്ഞങ്ങളിൽ എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ.
സദക്ഷിണേ കര്മണി ച ഫലമേവ പ്രവര്തതേ । അദക്ഷിണം ച യത്കര്മ തദ്ഭുങ്ക്തേ ച ബലിര്മുനേ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: മുനിവര, ദക്ഷിണ ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞത്തിന് എങ്ങനെ ഫലം ഉണ്ടാകുമെന്നു ചോദിക്കാൻ തന്നെ കഴിയില്ല.
ബലയേ തത്പ്രദത്തം ച വാമനേന പുരാ മുനേ । അശ്രോത്രിയഃ ശ്രാദ്ധദ്രവ്യമശ്രദ്ധാദാനമേവ ച
ദക്ഷിണയോടുകൂടി ചെയ്യുന്ന കര്മ്മത്തിൽ മാത്രമേ ഫലം ഉണ്ടാകൂ. ദക്ഷിണ ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ബലി അനുഭവിക്കുന്നു, മുനിവരേ.
വൃഷലീപതിവിപ്രാണാം പൂജാദ്രവ്യാദികം ച യത് । അസദ്ദ്വിജൈഃ കൃതം യജ്ഞമശുചേഃ പൂജനം ച യത്
വാമനൻ പഴയകാലത്ത് ബലിക്ക് നൽകിയതും, ശാസ്ത്രജ്ഞനായില്ലാത്തവർക്കും വിശ്വാസമില്ലാതെ നൽകിയ ശ്രാദ്ധദാനവും, അശുദ്ധനായവൻ ചെയ്ത പൂജയും, അയോഗ്യരായ ദ്വിജന്മാർ നടത്തിയ യജ്ഞവും—
ഗുരാവഭക്തസ്യ കര്മ ബലിര്ഭുങ്ക്തേ ന സംശയഃ । ദക്ഷിണായാശ്ച യദ്ധ്യാനം സ്തോത്രം പൂജാവിധിക്രമമ്
ഗുരുവിനോടു ഭക്തിയില്ലാത്തവന്റെ കര്മ്മഫലവും, ദക്ഷിണയുടെ ധ്യാനവും സ്തോത്രവും പൂജാവിധികളും— ഇവയൊക്കെയും ബലി അനുഭവിക്കുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
തത്സര്വം കണ്വശാഖോക്തം പ്രവക്ഷ്യാമി നിശാമയ । പുരാ സമ്പ്രാപ്യ താം യജ്ഞഃ കര്മദക്ഷാം ച ദക്ഷിണാമ്
ഇവയെല്ലാം കണ്വശാഖയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. അതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറയും, ശ്രദ്ധിക്കൂ. പുരാതനകാലത്ത്, യജ്ഞവും ദക്ഷിണയും കഴിവോടെ ലഭിച്ചപ്പോൾ—
മുമോഹാസ്യാഃ സ്വരൂപേണ തുഷ്ടാവ കാമകാതരഃ । യജ്ഞ ഉവാച പുരാ ഗോലോകഗോപീ ത്വം ഗോപീനാം പ്രവരാ വരാ
അവളുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ, യജ്ഞം മോഹഭ്രാന്തനായി, ആഗ്രഹംകൊണ്ട് അവളെ സ്തുതിച്ചു. യജ്ഞൻ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത് നീ ഗോലോകത്തിലെ ഗോപിയായി, ഗോപിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠയായിരുന്നുവല്ലോ.
രാധാസമാ തത്സഖീ ച ശ്രീകൃഷ്ണപ്രേയസീ പ്രിയാ । കാര്തികീപൂര്ണിമായാം തു രാസേ രാധാമഹോത്സവേ
രാധയോടു തുല്യമായ സഖിയും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളും ആയിരുന്നു നീ. കാർത്തികമാസത്തിലെ പൂർണ്ണിമയിൽ, രാധാമഹോത്സവത്തിൽ—
ആവിര്ഭൂതാ ദക്ഷിണാംസാല്ലക്ഷ്മ്യാശ്ച തേന ദക്ഷിണാ । പുരാ ത്വം ച സുശീലാഖ്യാ ഖ്യാതാ ശീലേന ശോഭനേ
അവളുടെ ഭാഗമായ ദക്ഷിണയും ലക്ഷ്മിയുടെയും ദക്ഷിണയും അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി. അന്നത്തെ കാലത്ത് നീ സുഷീല എന്ന പേരിൽ, നല്ല സ്വഭാവം കൊണ്ടു പ്രശസ്തയായിരുന്നു.
ലക്ഷ്മീദക്ഷാംസഭാഗാത്ത്വം രാധാശാപാച്ച ദക്ഷിണാ । ഗോലോകാത്ത്വം പരിഭ്രഷ്ടാ മമ ഭാഗ്യാദുപസ്ഥിതാ
ലക്ഷ്മിയുടെ യാഗഭാഗം കൊണ്ടും രാധയുടെ ശാപം കൊണ്ടും, ദക്ഷിണേ, നീ ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണു, എന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് സമീപം എത്തിയിരിക്കുന്നു.
കൃപാം കുരു മഹാഭാഗേ മാമേവ സ്വാമിനം കുരു । കര്മിണാം കര്മണാം ദേവീ ത്വമേവ ഫലദാ സദാ
മഹാഭാഗ്യവതിയായേ, ദയചെയ്യേണം, എന്നെ നിന്റെ സ്വാമിയാക്കണം. ദേവതേ, പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്കു നീയൊന്നാണ് എല്ലാപ്രവൃത്തികളുടെയും ഫലം എപ്പോഴും നൽകുന്നത്.
ത്വയാ വിനാ ച സര്വേഷാം സര്വം കര്മ ച നിഷ്ഫലമ് । ത്വയാ വിനാ തഥാ കര്മ കര്മിണാം ച ന ശോഭതേ
നീ ഇല്ലാതെ എല്ലാവരുടെയും എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഫലമില്ലാത്തതാകുന്നു. അതുപോലെ, നീ ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരുടെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഭംഗിയില്ല.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാശ്ച ദിക്പാലാദയ ഏവ ച । കര്മണശ്ച ഫലം ദാതും ന ശക്താശ്ച ത്വയാ വിനാ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകരും മറ്റുള്ളവരും, നീ ഇല്ലാതെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
കര്മരൂപീ സ്വയം ബ്രഹ്മാ ഫലരൂപീ മഹേശ്വരഃ । യജ്ഞരൂപീ വിഷ്ണുരഹം ത്വമേഷാം സാരരൂപിണീ
പ്രവൃത്തി രൂപം ബ്രഹ്മാവാണ്, ഫലരൂപം മഹേശ്വരനാണ്, യാഗരൂപം വിഷ്ണുവാണ്, ഇവയൊക്കെയുടെയും സാരം നീയാണു.
ഫലദാതൃപരം ബ്രഹ്മ നിര്ഗുണാ പ്രകൃതിഃ പരാ । സ്വയം കൃഷ്ണശ്ച ഭഗവാന് സ ച ശക്തസ്ത്വയാ സഹ
ഫലദായകനായ പരബ്രഹ്മവും, ഗുണരഹിതമായ പരാപ്രകൃതിയും, സ്വയം കൃഷ്ണനും, ഇവർക്കും ശക്തി നീയോടൊപ്പം മാത്രമേയുള്ളൂ.
ത്വമേവ ശക്തിഃ കാന്തേ മേ ശശ്വജ്ജന്മനി ജന്മനി । സര്വകര്മണി ശക്തോഽഹം ത്വയാ സഹ വരാനനേ
എന്റെ പ്രിയേ, എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും നീയൊന്നാണ് എന്റെ ശക്തി. മനോഹരമുഖിയായേ, നീയോടൊപ്പം മാത്രമേ എനിക്ക് എല്ലാപ്രവൃത്തികളും ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.
ഇത്യുക്ത്വാ ച പുരസ്തസ്ഥൌ യജ്ഞാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ । തുഷ്ടാ ബഭൂവ സാ ദേവീ ഭേജേ തം കമലാകലാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് യാഗത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാനദേവത അവളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു. ദേവി സന്തോഷിച്ചു, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭാഗം അവനിൽ ലയിച്ചു.
ഇദം ച ദക്ഷിണാസ്തോത്രം യജ്ഞകാലേ ച യഃ പഠേത് । ഫലം ച സര്വയജ്ഞാനാം പ്രാപ്നോതി നാത്ര സംശയഃ
യാഗസമയത്ത് ഈ ദക്ഷിണാ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ, എല്ലായാഗങ്ങളുടെയും ഫലം അവൻ നേടും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
രാജസൂയേ വാജപേയേ ഗോമേധേ നരമേധകേ । അശ്വമേധേ ലാങ്ഗലേ ച വിഷ്ണുയജ്ഞേ യശസ്കരേ
രാജസൂയം, വാജപേയം, ഗോമേധം, നരമേധം, അശ്വമേധം, ലാംഗലയാഗം, മഹത്വമുള്ള വിഷ്ണുയാഗം എന്നിവയിൽ,
ധനദേ ഭൂമിദേ പൂര്തേ ഫലദേ ഗജമേധകേ । ലോഹയജ്ഞേ സ്വര്ണയജ്ഞേ രത്നയജ്ഞേഽഥ താമ്രകേ
ധനദ, ഭൂമിദ, പൂർത്ത, ഫലദ, ഗജമേധ, ഇരുമ്പ് യാഗം, പൊൻയാഗം, രത്നയാഗം, കൂടാതെ താമ്രയാഗം എന്നിവയിൽ,
ശിവയജ്ഞേ രുദ്രയജ്ഞേ ശക്രയജ്ഞേ ച ബന്ധുകേ । വൃഷ്ടൌ വരുണയാഗേ ച കണ്ഡകേ വൈരിമര്ദനേ
ശിവയാഗം, രുദ്രയാഗം, ഇന്ദ്രയാഗം, ബന്ധുയാഗം, മഴയ്ക്കായി, വരുണപൂജയിൽ, കണ്ഡികയിലും ശത്രുനാശത്തിനുമുള്ള യാഗങ്ങളിലും,
ശുചിയജ്ഞേ ധര്മയജ്ഞേഽധ്വരേ ച പാപമോചനേ । ബ്രഹ്മാണീകര്മയാഗേ ച യോനിയാഗേ ച ഭദ്രകേ
ശുദ്ധിയാഗം, ധർമ്മയാഗം, പാപമോചനയാഗം, ബ്രാഹ്മണികർമ്മയാഗം, യോനിപൂജ എന്നിവയിൽ,
ഏതേഷാം ച സമാരമ്ഭേ ഇദം സ്തോത്രം ച യഃ പഠേത് । നിര്വിഘ്നേന ച തത്കര്മ സര്വം ഭവതി നിശ്ചിതമ്
ഈ യാഗങ്ങൾ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഈ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ, ആ പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം നിർവിഘ്നമായി തീരുന്നു.
ഇദം സ്തോത്രം ച കഥിതം ധ്യാനം പൂജാവിധിം ശൃണു । ശാലഗ്രാമേ ഘടേ വാപി ദക്ഷിണാം പൂജയേത്സുധീഃ
ഈ സ്തോത്രം പറഞ്ഞുതീർന്നു; ഇപ്പോൾ ധ്യാനവും പൂജാവിധിയും കേൾക്കു. ശാലഗ്രാമത്തിലും കലശത്തിലും ദക്ഷിണയെ ജ്ഞാനികൾ പൂജിക്കണം.
ലക്ഷ്മീദക്ഷാംസസമ്ഭൂതാം ദക്ഷിണാം കമലാകലാമ് । സര്വകര്മസുദക്ഷാം ച ഫലദാം സര്വകര്മണാമ്
ലക്ഷ്മിയുടെ യാഗഭാഗത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, കമലയുടെ ഭാഗമായ, എല്ലാപ്രവൃത്തികളിലും നിപുണയായ, പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം നൽകുന്ന ദക്ഷിണയെ ഞാൻ പൂജിക്കുന്നു.
വിഷ്ണോഃ ശക്തിസ്വരൂപാം ച പൂജിതാം വന്ദിതാം ശുഭാമ് । ശുദ്ധിദാം ശുദ്ധിരൂപാം ച സുശീലാം ശുഭദാം ഭജേ
വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിരൂപിണിയായ, പൂജിക്കപ്പെടുന്ന, വന്ദിക്കപ്പെടുന്ന, ശുദ്ധി നൽകുന്ന, ശുദ്ധിരൂപിയായ, സദ്ഗുണമുള്ള, മംഗളം നൽകുന്ന ദേവിയെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു.
ധ്യാത്വാനേനൈവ വരദാം മൂലേന പൂജയേത്സുധീഃ । ദത്ത്വാ പാദ്യാദികം ദേവ്യൈ വേദോക്തേനൈവ നാരദ
വരദായിനിയായ ദേവിയെ ഈ മൂലമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ധ്യാനിച്ച്, ജ്ഞാനികൾ അവളെ പൂജിക്കണം. പാദ്യാദികൾ വേദപ്രകാരമുള്ള വിധിയിൽ ദേവിയെ അർപ്പിക്കണം, നാരദാ.