തദാ ദേവാദയസ്തുഷ്ടാഃ പരിപൂര്ണമനോരഥാഃ । സ്വസ്ഥാനേ തേ യയുഃ സര്വേ ധര്മവക്ത്രാദിദം ശ്രുതമ്
അപ്പോൾ ദേവാദികൾ സന്തോഷത്തോടെ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, ധർമ്മന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഇതു കേട്ടു, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
കൃത്വാ കര്മ ച കര്താ ച തൂര്ണം ദദ്യാച്ച ദക്ഷിണാമ് । തത്ക്ഷണം ഫലമാപ്നോതി വേദൈരുക്തമിദം മുനേ
കര്മ്മം ചെയ്ത ശേഷം, കര്ത്താവ് ഉടൻ ദക്ഷിണ നൽകണം; അപ്പോൾ തന്നെ ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് വേദങ്ങൾ പറയുന്നു, മഹർഷേ.
കര്മീ കര്മണി പൂര്ണേ ച തത്ക്ഷണേ യദി ദക്ഷിണാമ് । ന ദദ്യാദ് ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച ദൈവേനാജ്ഞാനതോഽഥവാ
കര്മ്മം പൂര്ത്തിയായപ്പോൾ, ദൈവവിധിയാലോ അജ്ഞാനത്താലോ, കര്ത്താവ് അന്നേ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകാതിരുന്നാൽ—
മുഹൂര്തേ സമതീതേ തു ദ്വിഗുണാ സാ ഭവേദ് ധ്രുവമ് । ഏകരാത്രേ വ്യതീതേ തു ഭവേച്ഛതഗുണാ ച സാ
ഒരു നിമിഷം പോലും വൈകിയാൽ, ദക്ഷിണ ഉറപ്പായും ഇരട്ടിയാകും; ഒരു രാത്രി കഴിഞ്ഞാൽ, അത് നൂറിരട്ടി ആകും.
ത്രിരാത്രേ തച്ഛതഗുണാ സപ്താഹേ ദ്വിഗുണാ തതഃ । മാസേ ലക്ഷഗുണാ പ്രോക്താ ബ്രാഹ്മണാനാം ച വര്ധതേ
മൂന്നു രാത്രികളിൽ, അതിന്റെ ഫലം നൂറിരട്ടി വർധിക്കും; ഏഴ് ദിവസത്തിൽ അതിന്റെ ഇരട്ടിയാകും. ഒരു മാസത്തിൽ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗുണം കൂടും. ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഈ ഫലം ഇനിയും കൂടുതലായി വർധിക്കും.
സംവത്സരേ വ്യതീതേ തു സാ ത്രികോടിഗുണാ ഭവേത് । കര്മ തദ്യജമാനാനാം സര്വം വൈ നിഷ്ഫലം ഭവേത്
ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, അതിന്റെ ഫലം മൂന്നു കോടി ഗുണം കൂടും; എന്നാൽ യജ്ഞം നടത്തുന്നവരുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഫലഹീനമാകും.
സ ച ബ്രഹ്മസ്വഹാരീ ച ന കര്മാര്ഹോഽശുചിര്നരഃ । ദരിദ്രോ വ്യാധിയുക്തശ്ച തേന പാപേന പാതകീ
ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്ത് അപഹരിക്കുന്നവൻ യാഗങ്ങൾക്ക് അയോഗ്യനും അശുദ്ധനും ദരിദ്രനും രോഗബാധിതനും ആകുന്നു. ആ പാപം കൊണ്ടു അവൻ വലിയ പാപിയാവുന്നു.
തദ്ഗൃഹാദ്യാതി ലക്ഷ്മീശ്ച ശാപം ദത്ത്വാ സുദാരുണമ് । പിതരോ നൈവ ഗൃഹ്ണന്തി തദ്ദത്തം ശ്രാദ്ധതര്പണമ്
അത്തരം വീട്ടിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്മി കടന്നുപോകുന്നു, ഭയങ്കരമായ ശാപം നൽകി. അത്തരം വീട്ടിൽ ശ്രാദ്ധത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന തർപ്പണം പിതാക്കന്മാർ സ്വീകരിക്കാറില്ല.
ഏവം സുരാശ്ച തത്പൂജാം തദ്ദത്താമഗ്നിരാഹുതിമ് । ദത്തം ന ദീയതേ ദാനം ഗ്രഹീതാ നൈവ യാചതേ
അതുപോലെ, ദേവന്മാർ ആ വീട്ടിൽ നടക്കുന്ന പൂജയും ഹോമത്തിലും അർപ്പിക്കുന്ന ഹവിയും സ്വീകരിക്കാറില്ല. അവിടെ നൽകിയ ദാനം യഥാർത്ഥത്തിൽ ദാനം തന്നതല്ല; സ്വീകരിക്കുന്നവനും അതു സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.
ഉഭൌ തൌ നരകേ യാതശ്ഛിന്നരജ്ജൌ യഥാ ഘടഃ । നാര്പയേദ്യജമാനശ്ചേദ്യാചിതശ്ചാപി ദക്ഷിണാമ്
യജമാനൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും ദക്ഷിണ നൽകാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, ദാനം നൽകുന്നവനും സ്വീകരിക്കുന്നവനും ഇരുവരും കയറു മുറിഞ്ഞ കൂമ്പാരപോലെ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഭവേദ്ബ്രഹ്മസ്വാപഹാരീ കുമ്ഭീപാകം വ്രജേദ് ധ്രുവമ് । വര്ഷലക്ഷം വസേത്തത്ര യമദൂതേന താഡിതഃ
ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്ത് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ നിർബന്ധമായും കുമ്പീപാക നരകത്തിൽ പോകുന്നു. അവിടെ, യമദൂതന്മാർ അടിച്ചുകൊണ്ട്, ലക്ഷം വർഷം കഴിയേണ്ടി വരും.
തതോ ഭവേത്സ ചാണ്ഡാലോ വ്യാധിയുക്തോ ദരിദ്രകഃ । പാതയേത്പുരുഷാന്സപ്ത പൂര്വാംശ്ച സപ്ത ജന്മതഃ
അതിന് ശേഷം, അവൻ ചാണ്ഡാളനായി ജനിക്കും; രോഗവും ദാരിദ്ര്യവും അനുഭവിക്കും; തന്റെ കുടുംബത്തിലെ ഏഴു തലമുറയെയും മുൻപും പിന്നെയും നശിപ്പിക്കും.
ഇത്യേവം കഥിതം വിപ്ര കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി । നാരദ ഉവാച യത്കര്മ ദക്ഷിണാഹീനം കോ ഭുങ്ക്തേ തത്ഫലം മുനേ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, ബ്രാഹ്മണാ? നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഹേ മുനിവര, ദക്ഷിണ ഇല്ലാതെ ചെയ്ത യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ആരാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്?
പൂജാവിധിം ദക്ഷിണായാഃ പുരാ യജ്ഞകൃതം വദ । ശ്രീനാരായണ ഉവാച കര്മണോഽദക്ഷിണസ്യൈവ കുത ഏവ ഫലം മുനേ
പൂജാവിധിയും ദക്ഷിണയുടെ ക്രമവും പുരാതനകാലത്ത് യജ്ഞങ്ങളിൽ എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ.
സദക്ഷിണേ കര്മണി ച ഫലമേവ പ്രവര്തതേ । അദക്ഷിണം ച യത്കര്മ തദ്ഭുങ്ക്തേ ച ബലിര്മുനേ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: മുനിവര, ദക്ഷിണ ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞത്തിന് എങ്ങനെ ഫലം ഉണ്ടാകുമെന്നു ചോദിക്കാൻ തന്നെ കഴിയില്ല.
ബലയേ തത്പ്രദത്തം ച വാമനേന പുരാ മുനേ । അശ്രോത്രിയഃ ശ്രാദ്ധദ്രവ്യമശ്രദ്ധാദാനമേവ ച
ദക്ഷിണയോടുകൂടി ചെയ്യുന്ന കര്മ്മത്തിൽ മാത്രമേ ഫലം ഉണ്ടാകൂ. ദക്ഷിണ ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ബലി അനുഭവിക്കുന്നു, മുനിവരേ.
വൃഷലീപതിവിപ്രാണാം പൂജാദ്രവ്യാദികം ച യത് । അസദ്ദ്വിജൈഃ കൃതം യജ്ഞമശുചേഃ പൂജനം ച യത്
വാമനൻ പഴയകാലത്ത് ബലിക്ക് നൽകിയതും, ശാസ്ത്രജ്ഞനായില്ലാത്തവർക്കും വിശ്വാസമില്ലാതെ നൽകിയ ശ്രാദ്ധദാനവും, അശുദ്ധനായവൻ ചെയ്ത പൂജയും, അയോഗ്യരായ ദ്വിജന്മാർ നടത്തിയ യജ്ഞവും—
ഗുരാവഭക്തസ്യ കര്മ ബലിര്ഭുങ്ക്തേ ന സംശയഃ । ദക്ഷിണായാശ്ച യദ്ധ്യാനം സ്തോത്രം പൂജാവിധിക്രമമ്
ഗുരുവിനോടു ഭക്തിയില്ലാത്തവന്റെ കര്മ്മഫലവും, ദക്ഷിണയുടെ ധ്യാനവും സ്തോത്രവും പൂജാവിധികളും— ഇവയൊക്കെയും ബലി അനുഭവിക്കുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
തത്സര്വം കണ്വശാഖോക്തം പ്രവക്ഷ്യാമി നിശാമയ । പുരാ സമ്പ്രാപ്യ താം യജ്ഞഃ കര്മദക്ഷാം ച ദക്ഷിണാമ്
ഇവയെല്ലാം കണ്വശാഖയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. അതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറയും, ശ്രദ്ധിക്കൂ. പുരാതനകാലത്ത്, യജ്ഞവും ദക്ഷിണയും കഴിവോടെ ലഭിച്ചപ്പോൾ—
മുമോഹാസ്യാഃ സ്വരൂപേണ തുഷ്ടാവ കാമകാതരഃ । യജ്ഞ ഉവാച പുരാ ഗോലോകഗോപീ ത്വം ഗോപീനാം പ്രവരാ വരാ
അവളുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ, യജ്ഞം മോഹഭ്രാന്തനായി, ആഗ്രഹംകൊണ്ട് അവളെ സ്തുതിച്ചു. യജ്ഞൻ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത് നീ ഗോലോകത്തിലെ ഗോപിയായി, ഗോപിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠയായിരുന്നുവല്ലോ.
രാധാസമാ തത്സഖീ ച ശ്രീകൃഷ്ണപ്രേയസീ പ്രിയാ । കാര്തികീപൂര്ണിമായാം തു രാസേ രാധാമഹോത്സവേ
രാധയോടു തുല്യമായ സഖിയും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളും ആയിരുന്നു നീ. കാർത്തികമാസത്തിലെ പൂർണ്ണിമയിൽ, രാധാമഹോത്സവത്തിൽ—
ആവിര്ഭൂതാ ദക്ഷിണാംസാല്ലക്ഷ്മ്യാശ്ച തേന ദക്ഷിണാ । പുരാ ത്വം ച സുശീലാഖ്യാ ഖ്യാതാ ശീലേന ശോഭനേ
അവളുടെ ഭാഗമായ ദക്ഷിണയും ലക്ഷ്മിയുടെയും ദക്ഷിണയും അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി. അന്നത്തെ കാലത്ത് നീ സുഷീല എന്ന പേരിൽ, നല്ല സ്വഭാവം കൊണ്ടു പ്രശസ്തയായിരുന്നു.
ലക്ഷ്മീദക്ഷാംസഭാഗാത്ത്വം രാധാശാപാച്ച ദക്ഷിണാ । ഗോലോകാത്ത്വം പരിഭ്രഷ്ടാ മമ ഭാഗ്യാദുപസ്ഥിതാ
ലക്ഷ്മിയുടെ യാഗഭാഗം കൊണ്ടും രാധയുടെ ശാപം കൊണ്ടും, ദക്ഷിണേ, നീ ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണു, എന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് സമീപം എത്തിയിരിക്കുന്നു.
കൃപാം കുരു മഹാഭാഗേ മാമേവ സ്വാമിനം കുരു । കര്മിണാം കര്മണാം ദേവീ ത്വമേവ ഫലദാ സദാ
മഹാഭാഗ്യവതിയായേ, ദയചെയ്യേണം, എന്നെ നിന്റെ സ്വാമിയാക്കണം. ദേവതേ, പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്കു നീയൊന്നാണ് എല്ലാപ്രവൃത്തികളുടെയും ഫലം എപ്പോഴും നൽകുന്നത്.
ത്വയാ വിനാ ച സര്വേഷാം സര്വം കര്മ ച നിഷ്ഫലമ് । ത്വയാ വിനാ തഥാ കര്മ കര്മിണാം ച ന ശോഭതേ
നീ ഇല്ലാതെ എല്ലാവരുടെയും എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഫലമില്ലാത്തതാകുന്നു. അതുപോലെ, നീ ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരുടെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഭംഗിയില്ല.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാശ്ച ദിക്പാലാദയ ഏവ ച । കര്മണശ്ച ഫലം ദാതും ന ശക്താശ്ച ത്വയാ വിനാ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകരും മറ്റുള്ളവരും, നീ ഇല്ലാതെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
കര്മരൂപീ സ്വയം ബ്രഹ്മാ ഫലരൂപീ മഹേശ്വരഃ । യജ്ഞരൂപീ വിഷ്ണുരഹം ത്വമേഷാം സാരരൂപിണീ
പ്രവൃത്തി രൂപം ബ്രഹ്മാവാണ്, ഫലരൂപം മഹേശ്വരനാണ്, യാഗരൂപം വിഷ്ണുവാണ്, ഇവയൊക്കെയുടെയും സാരം നീയാണു.
ഫലദാതൃപരം ബ്രഹ്മ നിര്ഗുണാ പ്രകൃതിഃ പരാ । സ്വയം കൃഷ്ണശ്ച ഭഗവാന് സ ച ശക്തസ്ത്വയാ സഹ
ഫലദായകനായ പരബ്രഹ്മവും, ഗുണരഹിതമായ പരാപ്രകൃതിയും, സ്വയം കൃഷ്ണനും, ഇവർക്കും ശക്തി നീയോടൊപ്പം മാത്രമേയുള്ളൂ.
ത്വമേവ ശക്തിഃ കാന്തേ മേ ശശ്വജ്ജന്മനി ജന്മനി । സര്വകര്മണി ശക്തോഽഹം ത്വയാ സഹ വരാനനേ
എന്റെ പ്രിയേ, എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും നീയൊന്നാണ് എന്റെ ശക്തി. മനോഹരമുഖിയായേ, നീയോടൊപ്പം മാത്രമേ എനിക്ക് എല്ലാപ്രവൃത്തികളും ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.
ഇത്യുക്ത്വാ ച പുരസ്തസ്ഥൌ യജ്ഞാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ । തുഷ്ടാ ബഭൂവ സാ ദേവീ ഭേജേ തം കമലാകലാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് യാഗത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാനദേവത അവളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു. ദേവി സന്തോഷിച്ചു, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭാഗം അവനിൽ ലയിച്ചു.