ഗോപീനാം ലക്ഷകോടീനാം ഗോപാനാം ച തഥൈവ ച । ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാമസംഖ്യാനാം തത്രസ്ഥാനാം തഥൈവ ച
ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗോപികൾക്കിടയിലും, അങ്ങനെ തന്നെ ഗോപന്മാരിലും, അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളിലും അവിടെ വസിക്കുന്നവരിലും—
വിശ്വാദിഗോലകാന്താനാമീശ്വരീ യത്പ്രസാദതഃ । അഹം ന ജാനേ തം കാന്തം സ്ത്രീസ്വഭാവോ ദുരത്യയഃ
എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഗോലോകത്തിന്റെയും ഇശ്വരിയുടെ കൃപയാൽ ആ പ്രിയനെ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല; സ്ത്രീസ്വഭാവം അതിക്രമിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്.
ഇത്യുക്ത്വാ രാധികാ കൃഷ്ണം തത്ര ദധ്യൌ സ്വഭക്തിതഃ । രുരോദ പ്രേമ്ണാ സാ രാധാ നാഥ നാഥേതി ചാബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം രാധികാ ഭക്തിയോടെ കൃഷ്ണനെ ധ്യാനിച്ചു; രാധാ പ്രണയത്തോടെ കരഞ്ഞു, 'നാഥാ, നാഥാ' എന്നു വിളിച്ചു.
ദര്ശനം ദേഹി രമണ ദീനാ വിരഹദുഃഖിതാ । അഥ സാ ദക്ഷിണാ ദേവീ ധ്വസ്താ ഗോലോകതോ മുനേ
'രമണാ, ദർശനം തരേണം; ഞാൻ ദു:ഖിതയും വിരഹവേദനയാൽ തളർന്നവളുമാണ്.' അപ്പോൾ ആ ദക്ഷിണ ദേവി ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായി, മഹർഷേ.
സുചിരം ച തപസ്തപ്ത്വാ വിവേശ കമലാതനൌ । അഥ ദേവാദയഃ സര്വേ യജ്ഞം കൃത്വാ സുദുഷ്കരമ്
ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തശേഷം അവൾ കമലാകാരനായവനിൽ പ്രവേശിച്ചു; പിന്നെ എല്ലാ ദേവന്മാരും വളരെ ദുഷ്കരമായ യജ്ഞം നടത്തി.
നാലഭംസ്തേ ഫലം തേഷാം വിഷണ്ണാഃ പ്രയയുര്വിധിമ് । വിധിര്നിവേദനം ശ്രുത്വാ ദേവാദീനാം ജഗത്പതിമ്
അവർക്ക് അതിന്റെ ഫലം ലഭിച്ചില്ല; നിരാശരായി അവർ വിധിയെ സമീപിച്ചു. ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷ കേട്ടശേഷം ലോകനാഥൻ—
ദധ്യൌ ച സുചിരം ഭക്ത്യാ പ്രത്യാദേശമവാപ സഃ । നാരായണശ്ച ഭഗവാന് മഹാലക്ഷ്യാശ്ച ദേഹതഃ
അവൻ ദീർഘകാലം ഭക്തിയോടെ ധ്യാനിച്ചു, ദിവ്യമായ ഒരു നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു; പിന്നെ മഹാനാരായണനും മഹാലക്ഷ്മിയും അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചു.
വിനിഷ്കൃഷ്യ മര്ത്യലക്ഷ്മീം ബ്രഹ്മണേ ദക്ഷിണാം ദദൌ । ബ്രഹ്മാ ദദൌ താം യജ്ഞായ പൂരണാര്ഥം ച കര്മണാമ്
അവൻ മരണശീലമായ ലക്ഷ്മിയെ പുറത്തെടുത്തു, ബ്രഹ്മാവിന് ദക്ഷിണയായി നൽകി; ബ്രഹ്മാവോ അവളെ യാഗത്തിനായി, കര്മ്മങ്ങൾ പൂര്ത്തിയാക്കാനായി അർപ്പിച്ചു.
യജ്ഞഃ സമ്പൂജ്യ വിധിവത്താം തുഷ്ടാവ തദാ മുദാ । തപ്തകാഞ്ചനവര്ണാഭാം ചന്ദ്രകോടിസമപ്രഭാമ്
യാഗം, വിധിപ്രകാരം അവളെ ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ സ്തുതിച്ചു; ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെയുള്ള കാന്തിയോടെ, കോടിയോളം ചന്ദ്രന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളവളെ.
അതീവ കമനീയാം ച സുന്ദരീം സുമനോഹരാമ് । കമലാസ്യാം കോമലാങ്ഗീം കമലായതലോചനാമ്
അവൾ അത്യന്തം മനോഹരിയും സുന്ദരിയും ഹൃദയാകർഷകയുമായിരുന്നു; താമരപോലെയുള്ള മുഖം, സുനായാസമായ അവയവങ്ങൾ, താമരയിലപോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ.
കമലാസനപൂജ്യാം ച കമലാങ്ഗസമുദ്ഭവാമ് । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകാധാനാം ബിമ്ബോഷ്ഠീം സുദതീം സതീമ്
താമരാസനനായ ബ്രഹ്മാവിനാൽ ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടവളും, താമരയാവയവത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളും, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ചവളും, ബിംബഫലപോലെയുള്ള അധരങ്ങൾ, മനോഹരമായ പല്ലുകൾ, ശുദ്ധമായ ആചാരമുള്ളവളും ആയിരുന്നു അവൾ.
ബിഭ്രതീം കബരീഭാരം മാലതീമാല്യസംയുതമ് । ഈഷദ്ധാസ്യപ്രസന്നാസ്യാം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാമ്
മുല്ലപ്പൂമാലകൾ അലങ്കരിച്ച കേശഭാരവും, അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ പ്രസന്നമായ മുഖവും, രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവളുമായിരുന്നു അവൾ.
സുവേഷാഢ്യാം ച സുസ്നാതാം മുനിമാനസമോഹിനീമ് । കസ്തൂരീബിന്ദുഭിഃ സാര്ധം സുഗന്ധിചന്ദനേന്ദുഭിഃ
അവൾ മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ചും, നല്ലതായി കുളിച്ചും, മുനികളുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിച്ചും, കസ്തൂരി ചുള്ളികളും സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനവും ചന്ദ്രപ്രഭയും ചേർന്ന സുഗന്ധം പരത്തിയും നില്ക്കുന്നു.
സിന്ദൂരബിന്ദുനാല്പേനാപ്യലകാധഃസ്ഥലോജ്ജ്വലാമ് । സുപ്രശസ്തനിതമ്ബാഢ്യാം ബൃഹച്ഛ്രോണിപയോധരാമ്
അവളുടെ കേശരേഖയ്ക്ക് താഴെ ചെറിയൊരു ചുവന്ന ചുരുള് തിളങ്ങുന്നു; മനോഹരമായ കമർ, വിശാലമായ തൊണ്ടകൾ, പുഷ്ടമായ മുലകൾ അവളെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
കാമദേവാധാരരൂപാം കാമബാണപ്രപീഡിതാമ് । താം ദൃഷ്ട്വാ രമണീയാം ച യജ്ഞോ മൂര്ച്ഛാമവാപ ഹ
അവൾ കാമദേവന്റെ ആധാരമായ രൂപം, കാമബാണങ്ങളാൽ തളർന്നവളായിരുന്നു; അവളെ അത്ര സുന്ദരിയായി കണ്ടപ്പോൾ യാഗം ബോധംകെട്ടുപോയി.
പത്നീം താമേവ ജഗ്രാഹ വിധിബോധിതപൂര്വകമ് । ദിവ്യം വര്ഷശതം ചൈവ താം ഗൃഹീത്വാ തു നിര്ജനേ
വിധിപ്രകാരം അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; ദിവ്യമായ നൂറുവർഷം അവളോടൊപ്പം ഏകാന്തതയിൽ താമസിച്ചു.
യജ്ഞോ രേമേ മുദാ യുക്തോ രാമേശോ രമയാ സഹ । ഗര്ഭം ദധാര സാ ദേവീ ദിവ്യം ദ്വാദശവര്ഷകമ്
യാഗം സന്തോഷത്തോടെ രമയോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു; ആ ദേവി ദ്വാദശവർഷം ദിവ്യഗർഭം ധരിച്ചു.
തതഃ സുഷാവ പുത്രം ച ഫലം വൈ സര്വകര്മണാമ് । പരിപൂര്ണേ കര്മണി ച തത്പുത്രഃ ഫലദായകഃ
പിന്നീട് അവൾ ഒരു മകനെ പ്രസവിച്ചു, എല്ലാ കര്മ്മഫലങ്ങളുടെ ഫലമായി; കര്മ്മം പൂര്ത്തിയായപ്പോൾ ആ മകൻ ഫലദായകനായി.
യജ്ഞോ ദക്ഷിണയാ സാര്ധം പുത്രേണ ച ഫലേന ച । കര്മിണാം ഫലദാതാ ചേത്യേവം വേദവിദോ വിദുഃ
യാഗം, ദക്ഷിണയും മകനായ ഫലവും ചേർന്ന്, കര്മ്മഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണെന്ന് വേദം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു.
യജ്ഞശ്ച ദക്ഷിണാം പ്രാപ്യ പുത്രം ച ഫലദായകമ് । ഫലം ദദൌ ച സര്വേഭ്യഃ കര്മണാം ചൈവ നാരദ
യാഗം ദക്ഷിണയും ഫലദായകനായ മകനെയും സ്വീകരിച്ച്, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകി, നാരദാ.
തദാ ദേവാദയസ്തുഷ്ടാഃ പരിപൂര്ണമനോരഥാഃ । സ്വസ്ഥാനേ തേ യയുഃ സര്വേ ധര്മവക്ത്രാദിദം ശ്രുതമ്
അപ്പോൾ ദേവാദികൾ സന്തോഷത്തോടെ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, ധർമ്മന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഇതു കേട്ടു, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
കൃത്വാ കര്മ ച കര്താ ച തൂര്ണം ദദ്യാച്ച ദക്ഷിണാമ് । തത്ക്ഷണം ഫലമാപ്നോതി വേദൈരുക്തമിദം മുനേ
കര്മ്മം ചെയ്ത ശേഷം, കര്ത്താവ് ഉടൻ ദക്ഷിണ നൽകണം; അപ്പോൾ തന്നെ ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് വേദങ്ങൾ പറയുന്നു, മഹർഷേ.
കര്മീ കര്മണി പൂര്ണേ ച തത്ക്ഷണേ യദി ദക്ഷിണാമ് । ന ദദ്യാദ് ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച ദൈവേനാജ്ഞാനതോഽഥവാ
കര്മ്മം പൂര്ത്തിയായപ്പോൾ, ദൈവവിധിയാലോ അജ്ഞാനത്താലോ, കര്ത്താവ് അന്നേ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകാതിരുന്നാൽ—
മുഹൂര്തേ സമതീതേ തു ദ്വിഗുണാ സാ ഭവേദ് ധ്രുവമ് । ഏകരാത്രേ വ്യതീതേ തു ഭവേച്ഛതഗുണാ ച സാ
ഒരു നിമിഷം പോലും വൈകിയാൽ, ദക്ഷിണ ഉറപ്പായും ഇരട്ടിയാകും; ഒരു രാത്രി കഴിഞ്ഞാൽ, അത് നൂറിരട്ടി ആകും.
ത്രിരാത്രേ തച്ഛതഗുണാ സപ്താഹേ ദ്വിഗുണാ തതഃ । മാസേ ലക്ഷഗുണാ പ്രോക്താ ബ്രാഹ്മണാനാം ച വര്ധതേ
മൂന്നു രാത്രികളിൽ, അതിന്റെ ഫലം നൂറിരട്ടി വർധിക്കും; ഏഴ് ദിവസത്തിൽ അതിന്റെ ഇരട്ടിയാകും. ഒരു മാസത്തിൽ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗുണം കൂടും. ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഈ ഫലം ഇനിയും കൂടുതലായി വർധിക്കും.
സംവത്സരേ വ്യതീതേ തു സാ ത്രികോടിഗുണാ ഭവേത് । കര്മ തദ്യജമാനാനാം സര്വം വൈ നിഷ്ഫലം ഭവേത്
ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, അതിന്റെ ഫലം മൂന്നു കോടി ഗുണം കൂടും; എന്നാൽ യജ്ഞം നടത്തുന്നവരുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഫലഹീനമാകും.
സ ച ബ്രഹ്മസ്വഹാരീ ച ന കര്മാര്ഹോഽശുചിര്നരഃ । ദരിദ്രോ വ്യാധിയുക്തശ്ച തേന പാപേന പാതകീ
ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്ത് അപഹരിക്കുന്നവൻ യാഗങ്ങൾക്ക് അയോഗ്യനും അശുദ്ധനും ദരിദ്രനും രോഗബാധിതനും ആകുന്നു. ആ പാപം കൊണ്ടു അവൻ വലിയ പാപിയാവുന്നു.
തദ്ഗൃഹാദ്യാതി ലക്ഷ്മീശ്ച ശാപം ദത്ത്വാ സുദാരുണമ് । പിതരോ നൈവ ഗൃഹ്ണന്തി തദ്ദത്തം ശ്രാദ്ധതര്പണമ്
അത്തരം വീട്ടിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്മി കടന്നുപോകുന്നു, ഭയങ്കരമായ ശാപം നൽകി. അത്തരം വീട്ടിൽ ശ്രാദ്ധത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന തർപ്പണം പിതാക്കന്മാർ സ്വീകരിക്കാറില്ല.
ഏവം സുരാശ്ച തത്പൂജാം തദ്ദത്താമഗ്നിരാഹുതിമ് । ദത്തം ന ദീയതേ ദാനം ഗ്രഹീതാ നൈവ യാചതേ
അതുപോലെ, ദേവന്മാർ ആ വീട്ടിൽ നടക്കുന്ന പൂജയും ഹോമത്തിലും അർപ്പിക്കുന്ന ഹവിയും സ്വീകരിക്കാറില്ല. അവിടെ നൽകിയ ദാനം യഥാർത്ഥത്തിൽ ദാനം തന്നതല്ല; സ്വീകരിക്കുന്നവനും അതു സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.
ഉഭൌ തൌ നരകേ യാതശ്ഛിന്നരജ്ജൌ യഥാ ഘടഃ । നാര്പയേദ്യജമാനശ്ചേദ്യാചിതശ്ചാപി ദക്ഷിണാമ്
യജമാനൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും ദക്ഷിണ നൽകാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, ദാനം നൽകുന്നവനും സ്വീകരിക്കുന്നവനും ഇരുവരും കയറു മുറിഞ്ഞ കൂമ്പാരപോലെ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.