ബ്രഹ്മാ ച മാനസീം കന്യാം സസൃജേ ച മനോഹരാമ് । രൂപയൌവനസമ്പന്നാം ശതചന്ദ്രനിഭാനനാമ്
ബ്രഹ്മാവ് മനസ്സിൽ നിന്ന് മനോഹരമായ, സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞ, നൂറ് ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള മുഖമുള്ള ഒരു പുത്രിയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
വിദ്യാവതീം ഗുണവതീമതിരൂപവതീം സതീമ് । ശ്വേതചമ്പകവര്ണാഭാം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാമ്
അവൾ വിദ്യയിലും ഗുണത്തിലും അത്യന്തം മനോഹരിയുമായിരുന്നു; ശുദ്ധിയുള്ളവളും വെളുത്ത ചമ്പകപ്പൂവിന്റെ നിറമുള്ളവളും രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവളുമായിരുന്നു.
വിശുദ്ധാം പ്രകൃതേരംശാം സസ്മിതാം വരദാം ശുഭാമ് । സ്വധാഭിധാം ച സുദതീം ലക്ഷ്മീലക്ഷണസംയുതാമ്
അവൾ ശുദ്ധിയുള്ളവളും പ്രകൃതിയുടെ ഒരു ഭാഗവും, സ്മിതമുള്ളവളും അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവളും, മംഗളമായവളും സ്വധാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവളും, മനോഹരമായ പല്ലുള്ളവളും, ലക്ഷ്മിയുടെ ലക്ഷണങ്ങളുള്ളവളുമായിരുന്നു.
ശതപദ്മപദന്യസ്തപാദപദ്മം ച ബിഭ്രതീമ് । പത്നീം പിതൄണാം പദ്മാസ്യാം പദ്മജാം പദ്മലോചനാമ്
നൂറ് തവളപ്പൂക്കളിൽ കാലുകൾ വച്ചവളായി, പിതാക്കന്മാരുടെ ഭാര്യയായി, പദ്മംപോലെയുള്ള മുഖവും കണ്ണുകളും ഉള്ളവളായി അവൾ ജനിച്ചു.
പിതൃഭ്യശ്ച ദദൌ ബ്രഹ്മാ തുഷ്ടേഭ്യസ്തുഷ്ടിരൂപിണീമ് । ബ്രാഹ്മണാനാം ചോപദേശം ചകാര ഗോപനീയകമ്
പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ സ്വീകരിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് അവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവളായി അവൾക്കു നൽകി. ബ്രാഹ്മണന്മാരെ രഹസ്യമായി ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
സ്വധാന്തം മന്ത്രമുച്ചാര്യ പിതൃഭ്യോ ദേയമിത്യപി । ക്രമേണ തേന വിപ്രാശ്ച പിത്രേ ദാനം ദദുഃ പുരാ
'സ്വധാ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പിതാക്കന്മാർക്ക് അർപ്പണം നൽകണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു; അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ പിതാക്കന്മാർക്ക് അർപ്പണം നൽകി.
സ്വാഹാ ശസ്താ ദേവദാനേ പിതൃദാനേ സ്വധാ സ്മൃതാ । സര്വത്ര ദക്ഷിണാ ശസ്താ ഹതം യജ്ഞമദക്ഷിണമ്
ദേവതകൾക്ക് അർപ്പിക്കുമ്പോൾ 'സ്വാഹാ' എന്നത് ശ്രേഷ്ഠം, പിതാക്കന്മാർക്ക് അർപ്പിക്കുമ്പോൾ 'സ്വധാ' എന്നത് പ്രസിദ്ധം; എല്ലായിടത്തും ദാനം ശ്രേഷ്ഠം, ദാനം ഇല്ലാത്ത യജ്ഞം നശിക്കും.
പിതരോ ദേവതാ വിപ്രാ മുനയോ മനവസ്തഥാ । പൂജാം ചക്രുഃ സ്വധാം ശാന്താം തുഷ്ടുവുഃ പരമാദരാത്
പിതാക്കന്മാർ, ദേവതകൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ, മുനികൾ, മനുക്കൾ എന്നിവരും ശാന്തയായ സ്വധയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു, പരമാദരത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവാദയശ്ച സന്തുഷ്ടാഃ പരിപൂര്ണമനോരഥാഃ । വിപ്രാദയശ്ച പിതരഃ സ്വധാദേവീവരേണ ച
ദേവതകളും മറ്റുള്ളവരും തൃപ്തരായി, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി; ബ്രാഹ്മണരും പിതാക്കന്മാരും സ്വധാദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം സ്വധോപാഖ്യാനമേവ ച । സര്വേഷാം ച തുഷ്ടികരം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ഇങ്ങനെ എല്ലാം പറഞ്ഞുതീർന്നു, എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം നൽകുന്ന സ്വധയുടെ കഥയും പറഞ്ഞു; ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
നാരദ ഉവാച സ്വധാപൂജാവിധാനം ച ധ്യാനം സ്തോത്രം മഹാമുനേ । ശ്രോതുമിച്ഛാമി യത്നേന വദ വേദവിദാംവര
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാമുനീ, സ്വധാപൂജാവിധിയും ധ്യാനവും സ്തോത്രവും ഞാൻ ആഗ്രഹപൂർവ്വം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; വേദജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച ധ്യാനം ച സ്തവനം ബ്രഹ്മന് വേദോക്തം സര്വമങ്ഗലമ് । സര്വം ജാനാസി ച കഥം ജ്ഞാതുമിച്ഛസി വൃദ്ധയേ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധ്യാനവും സ്തോത്രവും എല്ലാം മംഗളകരമാണ്; നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്, പിന്നെ വളർച്ചക്കായി എന്തിനാണ് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ശരത്കൃഷ്ണത്രയോദശ്യാം മഘായാം ശ്രാദ്ധവാസരേ । സ്വധാം സമ്പൂജ്യ യത്നേന തതഃ ശ്രാദ്ധം സമാചരേത്
ശരദ്കാലത്തിലെ വെളിച്ചം നിറഞ്ഞ പക്വപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം തീയതി, മഘാ നക്ഷത്രം വരുന്ന ശ്രാദ്ധദിനത്തിൽ, ആദ്യം സ്വധാദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, അതിനുശേഷം ശ്രാദ്ധകർമ്മം നിർവഹിക്കണം.
സ്വധാം നാഭ്യര്ച്യ യോ വിപ്രഃ ശ്രാദ്ധം കുര്യാദഹംമതിഃ । ന ഭവേത്ഫലഭാക്സത്യം ശ്രാദ്ധസ്യ തര്പണസ്യ ച
ഏതെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണൻ സ്വധാദേവിയെ ആദ്യം ആരാധിക്കാതെ ശ്രാദ്ധം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവന് ശ്രാദ്ധത്തിന്റെയും തർപ്പണത്തിന്റെയും ഫലം ലഭിക്കില്ലെന്നത് സത്യമാണ്.
ബ്രഹ്മണോ മാനസീം കന്യാം ശശ്വത്സുസ്ഥിരയൌവനാമ് । പൂജ്യാം വൈ പിതൃദേവാനാം ശ്രാദ്ധാനാം ഫലദാം ഭജേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച, എന്നും യൗവനം നിറഞ്ഞ, പിതൃദേവന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ആരാധനയ്ക്ക് യോഗ്യയുമായ, ശ്രാദ്ധഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന സ്വധാദേവിയെ ഞാൻ ഭക്തിപൂർവ്വം സ്മരിക്കുന്നു.
ഇതി ധ്യാത്വാ ശിലായാം വാ ഹ്യഥവാ മങ്ഗലേ ഘടേ । ദദ്യാത്പാദ്യാദികം തസ്യൈ മൂലേനേതി ശ്രുതൌ ശ്രുതമ്
ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, കല്ലിലോ അല്ലെങ്കിൽ ശുഭമായ ഒരു കലശത്തിലോ സ്വധാദേവിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, അവളെക്കായി പാദ്യാദികൾ ശാസ്ത്രീയമായി അർപ്പിക്കണം.
ഓം ഹ്രീം ശ്രീം ക്ലീം സ്വധാദേവ്യൈ സ്വാഹേതി ച മഹാമുനേ । സമുച്ചാര്യ തു സമ്പൂജ്യ സ്തുത്വാ താം പ്രണമേദ് ദ്വിജഃ
'ഓം ഹ്രീം ശ്രീം ക്ലീം സ്വധാദേവ്യൈ സ്വാഹാ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, അവളെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ച്, സ്തുതിച്ച ശേഷം, ബ്രാഹ്മണൻ അവളെ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിക്കണം.
സ്തോത്രം ശൃണു മുനിശ്രേഷ്ഠ ബ്രഹ്മപുത്ര വിശാരദ । സര്വവാഞ്ഛാപ്രദം നൄണാം ബ്രഹ്മണാ യത്കൃതം പുരാ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജ്ഞാനിയായ പുത്രനേ, ബ്രഹ്മാവു പുരാതനകാലത്ത് രചിച്ച, എല്ലാ ആശംസകളും നൽകുന്ന ഈ സ്തോത്രം കേൾക്കൂ.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച സ്വധോച്ചാരണമാത്രേണ തീര്ഥസ്നായീ ഭവേന്നരഃ । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വാജപേയഫലം ലഭേത്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: സ്വധാ എന്ന നാമം മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാലും, ഒരാൾക്ക് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിച്ചതുപോലെയും, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞതുപോലെയും, വാജപേയയാഗഫലം ലഭിക്കും.
സ്വധാ സ്വധാ സ്വധേത്യേവം യദി വാരത്രയം സ്മരേത് । ശ്രാദ്ധസ്യ ഫലമാപ്നോതി ബലേശ്ച തര്പണസ്യ ച
'സ്വധാ, സ്വധാ, സ്വധേ' എന്നത് ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഓർത്താൽ, ശ്രാദ്ധത്തിന്റെയും ബലിതർപ്പണത്തിന്റെയും ഫലം ലഭിക്കും.
ശ്രാദ്ധകാലേ സ്വധാസ്തോത്രം യഃ ശൃണോതി സമാഹിതഃ । സ ലഭേച്ഛ്രാദ്ധസമ്ഭൂതം ഫലമേവ ന സംശയഃ
ശ്രാദ്ധസമയത്ത്, ആരെങ്കിലും ഏകാഗ്രതയോടെ സ്വധാസ്തോത്രം കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻക്ക് ശ്രാദ്ധഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
സ്വധാ സ്വധാ സ്വധേത്യേവം ത്രിസന്ധ്യം യഃ പഠേന്നരഃ । പ്രിയാം വിനീതാം സ ലഭേത്സാധ്വീം പുത്രഗുണാന്വിതാമ്
'സ്വധാ, സ്വധാ, സ്വധേ' എന്നത് ദിവസത്തിലെ മൂന്നു സന്ദ്യാസമയങ്ങളിലും ജപിക്കുന്നവൻ, പ്രിയവും വിനീതയുമായ, നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള ഭാര്യയെയും, നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള മകനെയും ലഭിക്കും.
പിതൄണാം പ്രാണതുല്യാ ത്വം ദ്വിജജീവനരൂപിണീ । ശ്രാദ്ധാധിഷ്ഠാതൃദേവീ ച ശ്രാദ്ധാദീനാം ഫലപ്രദാ
നീ പിതാക്കന്മാർക്ക് ജീവനുപമയാളാണ്, ബ്രാഹ്മണരുടെ ജീവിതരൂപിണിയാണ്, ശ്രാദ്ധത്തിന്റെയും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കര്മങ്ങളുടെയും ഫലം നൽകുന്ന ദേവിയാണ്.
നിത്യാ ത്വം സത്യരൂപാസി പുണ്യരൂപാസി സുവ്രതേ । ആവിര്ഭാവതിരോഭാവൌ സൃഷ്ടൌ ച പ്രലയേ തവ
നീതിമയിയായേ, നീ ശാശ്വതയും സത്യസ്വരൂപിയുമാണ്, പുണ്യത്തിന്റെ രൂപവും ആണു; സൃഷ്ടിയിലും പ്രളയത്തിലും നിന്റെ അവതാരവും ലയവും നടക്കുന്നു.
ഓം സ്വസ്തിശ്ച നമഃ സ്വാഹാ സ്വധാ ത്വം ദക്ഷിണാ തഥാ । നിരൂപിതാശ്ചതുര്വേദൈഃ പ്രശസ്താഃ കര്മിണാം പുനഃ
'ഓം', 'സ്വസ്തി', 'നമഃ', 'സ്വാഹാ', 'സ്വധാ', 'ദക്ഷിണാ' എന്നിങ്ങനെയുള്ളവയെ നാലു വേദങ്ങളും നിർണ്ണയിക്കുകയും, കര്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കര്മപൂര്ത്യര്ഥമേവൈതാ ഈശ്വരേണ വിനിര്മിതാഃ । ഇത്യേവമുക്ത്വാ സ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മലോകേ സ്വസംസദി
കര്മങ്ങൾ പൂർണ്ണമാക്കാനായി ഈ ദേവതകളെ ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിച്ചു; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മലോകത്തിലെ തന്റെ സഭയിൽ ഇരുന്നു.
തസ്ഥൌ ച സഹസാ സദ്യഃ സ്വധാ സാഽഽവിര്ബഭൂവ ഹ । തദാ പിതൃഭ്യഃ പ്രദദൌ താമേവ കമലാനനാമ്
അപ്പോൾ അതിവേഗത്തിൽ സ്വധാദേവി അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി; അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് കമലാനനയായ അവളെ പിതൃദേവന്മാർക്ക് സമർപ്പിച്ചു.
താം സമ്പ്രാപ്യ യയുസ്തേ ച പിതരശ്ച പ്രഹര്ഷിതാഃ । സ്വധാസ്തോത്രമിദം പുണ്യം യഃ ശൃണോതി സമാഹിതഃ । സ സ്നാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു വാഞ്ഛിതം ഫലമാപ്നുയാത്
അവളെ ലഭിച്ചപ്പോൾ പിതാക്കന്മാർ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു; ആരെങ്കിലും ഈ പുണ്യമായ സ്വധാസ്തോത്രം ഏകാഗ്രതയോടെ കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും കുളിച്ചതുപോലെ, ഇഷ്ടഫലം അവൻ നേടും.
ഇതി ശ്രീമദ്ദേവീഭാഗവതേ മഹാപുരാണേഽഷ്ടാദശസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം നവമസ്കന്ധേ നാരായണനാരദസംവാദേ സ്വധോപാഖ്യാനവര്ണനം നാമ ചതുശ്ചത്വാരിശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, അഷ്ടാദശസാഹസ്ര്യമായ ശ്രീമദ്ദേവീഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ ഒമ്പതാം സ്കന്ധത്തിലെ നാരായണനും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, 'സ്വധോപാഖ്യാനവിവരണം' എന്ന നാല്പത്തിനാലാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
ദക്ഷിണോപാഖ്യാനവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച ഉക്തം സ്വാഹാസ്വധാഖ്യാനം പ്രശസ്തം മധുരം പരമ് । വക്ഷ്യാമി ദക്ഷിണാഖ്യാനം സാവധാനോ നിശാമയ
ദക്ഷിണോപാഖ്യാനവിവരണം. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: സ്വാഹയും സ്വധയും സംബന്ധിച്ച കഥകൾ മനോഹരവും ഉത്തമവുമാണ്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ദക്ഷിണയുടെ കഥ വിശദമായി പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.