ദേവാ വിഷണ്ണാസ്തേ സര്വേ തത്സഭാം ച യയുഃ പുനഃ । ഗത്വാ നിവേദനം ചക്രുരാഹാരാഭാവഹേതുകമ്
അക്കാര്യത്തിൽ നിരാശരായി ദേവന്മാർ വീണ്ടും ആ സഭയിലേക്കു പോയി. അവിടെ ചെന്നു അവർ ആഹാരക്കുറവ് കാരണം വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു.
ബ്രഹ്മാ ശ്രുത്വാ തു ധ്യാനേന ശ്രീകൃഷ്ണം ശരണം യയൌ । പൂജാഞ്ചകാര പ്രകൃതേധ്യാനേനൈവ തദാജ്ഞയാ
ബ്രഹ്മാവ് അത് കേട്ട്, ധ്യാനത്തിലൂടെ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ പ്രകൃതിയെ ധ്യാനിച്ച് പൂജ നടത്തി.
പ്രകൃതേഃ കലയാ ചൈവ സര്വശക്തിസ്വരൂപിണീ । അതീവ സുന്ദരീ ശ്യാമാ രമണീയാ മനോഹരാ
പ്രകൃതിയുടെ അംശത്തിൽ നിന്നു, എല്ലാ ശക്തികളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അത്യന്തം സുന്ദരിയും കറുത്തവളും മനോഹരിയും ആകർഷകവുമായ ഒരു ദേവി പ്രത്യക്ഷമായി.
ഈഷദ്ധാസ്യപ്രസന്നാസ്യാ ഭക്താനുഗ്രഹകാതരാ । ഉവാചേതി വിധേരഗ്രേ പദ്മയോനേ വരം വൃണു
മൃദുവായ പുഞ്ചിരിയോടെ, ദയാപൂർവകമായ മുഖത്തോടും ഭക്തന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചും, അവൾ കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഏത് വരം വേണം?'
വിധിസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സമ്ഭ്രമാത്സമുവാച താമ് । പ്രജാപതിരുവാച ത്വമഗ്നേര്ദാഹികാ ശക്തിര്ഭവ യാതീവ സുന്ദരീ
ബ്രഹ്മാവ് അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആദരവോടെ പറഞ്ഞു: 'ഏറ്റവും സുന്ദരിയായവളേ, നീ അഗ്നിയുടെ ദഹനശക്തിയായി ഭവിക്കണം.'
ദഗ്ധും ന ശക്തഃ പ്രകൃതീര്ഹുതാശശ്ച ത്വയാ വിനാ । ത്വന്നാമോച്ചാര്യ മന്ത്രാന്തേ യോ ദാസ്യതി ഹവിര്നരഃ
നിനക്ക് ഇല്ലാതെ പ്രകൃതിക്കും അഗ്നിക്കും ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. മന്ത്രത്തിന്റെ അവസാനം നിന്റെ പേര് ഉച്ചരിച്ച് ആരെങ്കിലും ഹോമം അർപ്പിച്ചാൽ—
സുരേഭ്യസ്തത്പ്രാപ്നുവന്തി സുരാഃ സാനന്ദപൂര്വകമ് । അഗ്നേഃ സമ്പത്സ്വരൂപാ ച ശ്രീരൂപാ സാ ഗൃഹേശ്വരീ
ദേവന്മാർ ആ ഹോമം സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കും. അവൾ അഗ്നിയുടെ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ രൂപവും, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സ്വരൂപവും, ഗൃഹത്തിന്റെ ദേവതയുമാണ്.
ദേവാനാം പൂജിതാ ശശ്വന്നരാദീനാം ഭവാമ്ബികേ । ബ്രഹ്മണശ്ച വചഃ ശ്രുത്വാ സാ വിഷണ്ണാ ബഭൂവ ഹ
ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കുന്ന അമ്മേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ വിഷാദം അനുഭവിച്ചു.
തമുവാച തതോ ദേവീ സ്വാഭിപ്രായം സ്വയമ്ഭുവമ് । സ്വാഹോവാച അഹം കൃഷ്ണം ഭജിഷ്യാമി തപസാ സുചിരേണ ച
അപ്പോൾ ദേവി തന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് സ്വയംഭുവനോട് പറഞ്ഞു: ഞാൻ ദീർഘകാലം തപസ്സുകൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കും.
ബ്രഹ്മംസ്തദന്യം യത്കിഞ്ചിത്സ്വപ്നവദ് ഭ്രമമേവ ച । വിധാതാ ജഗതസ്ത്വം ച ശമ്ഭുര്മൃത്യുഞ്ജയോ വിഭുഃ
ബ്രഹ്മം എന്നു പറയുന്ന മറ്റെല്ലാം സ്വപ്നംപോലെയുള്ള മായയത്രേ; ഈ ലോകത്തിന് സൃഷ്ടാവും, ശംഭുവും, മരണത്തെ ജയിച്ച മഹാശക്തനും നീയാണു.
ബിഭര്തി ശേഷോ വിശ്വം ച ധര്മഃ സാക്ഷീ ച ധര്മിണാമ് । സര്വാദ്യപൂജ്യോ ദേവാനാം ഗണേഷു ച ഗണേശ്വരഃ
ശേഷൻ ഈ ലോകം താങ്ങുന്നു, ധർമ്മം സത്യവാന്മാരുടെ സാക്ഷിയാണ്; ദേവന്മാരിൽ നീയാണ് ഏറ്റവും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്, ഗണങ്ങളിൽ നീയാണ് ഗണപതി.
പ്രകൃതിഃ സര്വസമ്പൂജ്യാ യത്പ്രസാദാത്പുരാഭവത് । ഋഷയോ മുനയശ്ചൈവ പൂജിതാ യന്നിഷേവയാ
പ്രകൃതി എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്നവളാണ്; അവളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ പഴയകാലത്ത് ഋഷിമാരും മുനിമാരും അവളെ സേവിച്ച് ആദരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
തത്പാദപദ്മം നിയതം ഭാവേന ചിന്തയാമ്യഹമ് । പദ്മാസ്യാ പാദ്യമിത്യുക്ത്വാ പദ്മനാഭാനുസാരതഃ
അവളുടെ കമലപാദങ്ങൾ ഞാൻ സ്ഥിരമായി ഭക്തിയോടെ ചിന്തിക്കുന്നു; 'കമലമുഖിയുടെ പാദം കഴുകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, കമലനാഭനെ അനുസരിച്ച് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ജഗാമ തപസേ ദേവീ ധ്യാത്വാ കൃഷ്ണം നിരാമയമ് । തപസ്തേപേ വര്ഷലക്ഷമേകപാദേന പദ്മജാ
ദേവി കൃഷ്ണനെ നിരന്തരമായി ധ്യാനിച്ച്, തപസ്സിനായി പുറപ്പെട്ടു; പത്മജാ ഒരു ലക്ഷം വർഷം ഒരു കാലിൽ നിൽക്ക면서 തപസ്സു ചെയ്തു.
തദാ ദദര്ശ ശ്രീകൃഷ്ണം നിര്ഗുണം പ്രകൃതേഃ പരമ് । അതീവ കമനീയം ച രൂപം ദൃഷ്ട്വാ ച രൂപിണീ
അപ്പോൾ അവൾ ഗുണങ്ങൾക്കതീതനായ പ്രകൃതിക്ക് അപ്പുറമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണനെ കണ്ടു; അത്യന്തം മനോഹരമായ ആ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ അവളും പ്രകാശവതിയായി.
മൂര്ച്ഛാം സമ്പ്രാപ കാലേന കാമേശസ്യ ച കാമുകീ । വിജ്ഞായ തദഭിപ്രായം സര്വജ്ഞസ്താമുവാച ഹ
കാലക്രമേണ കാമേശന്റെ പ്രിയങ്കരി ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു; അവളുടെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി സർവ്വജ്ഞൻ അവളോട് പറഞ്ഞു.
സമുത്ഥാപ്യ ച താം ക്രോഡേ ക്ഷീണാങ്ഗീം തപസാ ചിരമ് । ശ്രീഭഗവാനുവാച വാരാഹേ വൈ ത്വമംശേന മമ പത്നീ ഭവിഷ്യസി
ദീർഘകാലം തപസ്സുകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച അവളെ തനിക്കു മടിയിൽ ഇരുത്തി, ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: വരാഹാവതാരത്തിൽ നീ എന്റെ ഭാഗമായ് ഭാര്യയാകും.
നാമ്നാ നാഗ്നജിതീ കന്യാ കാന്തേ നഗ്നജിതസ്യ ച । അധുനാഗ്നേര്ദാഹികാ ത്വം ഭവ പത്നീ ച ഭാമിനീ
നാഗ്നജിതിന്റെ മകൾ നാഗ്നജിതി എന്ന പേരിൽ നീ അറിയപ്പെടും; ഇപ്പോൾ നീ അഗ്നിയുടെ ഭാര്യയായ ദാഹികയാണു, ഭാമിനി.
മന്ത്രാങ്ഗരൂപാ പൂജ്യാ ച മത്പ്രസാദാദ് ഭവിഷ്യസി । വഹ്നിസ്ത്വാം ഭക്തിഭാവേന സമ്പൂജ്യ ച ഗൃഹേശ്വരീമ്
എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നീ മന്ത്രങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടും; അഗ്നി ഭക്തിയോടെ നിന്നെ ഗൃഹസ്വാമിനിയായി ആദരിക്കും.
രമിഷ്യതി ത്വയാ സാര്ധം രാമയാ രമണീയയാ । ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ദധേ ദേവോ ദേവീം സമ്ഭാഷ്യ നാരദ
അവൻ രമയോടൊപ്പം നിന്നോടും ചേർന്ന് ആനന്ദം അനുഭവിക്കും; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവൻ ദേവിയോട് സംസാരിച്ച് അപ്രത്യക്ഷനായി, നാരദാ.
തത്രാജഗാമ സന്ത്രസ്തോ വഹ്നിര്ബ്രഹ്മനിദേശതഃ । സാമവേദോക്തധ്യാനേന ധ്യാത്വാ താം ജഗദമ്ബികാമ്
അപ്പോൾ അഗ്നി ഭയത്തോടുകൂടി ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവിടെ എത്തി; സാമവേദത്തിൽ പറയുന്ന ധ്യാനത്തോടെ ലോകമാതാവിനെ ധ്യാനിച്ചു.
സമ്പൂജ്യ പരിതുഷ്ടാവ പാണിം ജഗ്രാഹ മന്ത്രതഃ । തദാ ദിവ്യം വര്ഷശതം സ രേമേ രാമയാ സഹ
അവളെ ആരാധിച്ച് സ്തുതിച്ച്, മന്ത്രം ചൊല്ലി അവളുടെ കൈ പിടിച്ചു; പിന്നെ ദിവ്യമായ നൂറു വർഷം രമയോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു.
അതീവ നിര്ജനേ ദേശേ സമ്ഭോഗസുഖദേ സദാ । ബഭൂവ ഗര്ഭസ്തസ്യാം ച ഹുതാശസ്യ ച തേജസാ
അത്യന്തം നിർജനമായ സ്ഥലത്ത്, എപ്പോഴും സുഖം നൽകുന്ന സഹവാസത്തിൽ, ഹുതാശന്റെ തേജസ്സാൽ അവളിൽ ഗർഭം ഉദിച്ചു.
തം ദധാര ച സാ ദേവീ ദിവ്യം ദ്വാദശവത്സരമ് । തതഃ സുഷാവ പുത്രാംശ്ച രമണീയാന്മനോഹരാന്
അവ ദേവി ആ ദിവ്യഗർഭം പന്ത്രണ്ടു വർഷം ധരിച്ചു; പിന്നെ മനോഹരവും ആകർഷകവുമായ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
ദക്ഷിണാഗ്നിഗാര്ഹപത്യാഹവനീയാന് ക്രമേണ ച । ഋഷയോ മുനയശ്ചൈവ ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാദയഃ
അനുക്രമത്തിൽ ദക്ഷിണാഗ്നി, ഗാർഹപത്യ, ആഹവനീയ എന്നീ അഗ്നികൾ; ഋഷിമാർ, മുനിമാർ, ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ എന്നിവരും ജനിച്ചു.
സ്വാഹാന്തം മന്ത്രമുച്ചാര്യ ഹവിര്ദാനം ച ചക്രിരേ । സ്വാഹായുക്തം ച മന്ത്രം ച യോ ഗൃഹ്ണാതി പ്രശസ്തകമ്
'സ്വാഹാ'യോടെ അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അവർ ഹോമം നടത്തി; 'സ്വാഹാ'യോടുകൂടിയ മന്ത്രം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാനാണ്.
സര്വസിദ്ധിര്ഭവേത്തസ്യ മന്ത്രഗ്രഹണമാത്രതഃ । വിഷഹീനോ യഥാ സര്പോ വേദഹീനോ യഥാ ദ്വിജഃ
മന്ത്രം സ്വീകരിച്ചാൽ എല്ലാം സാധ്യമാണ്. വിഷമില്ലാത്ത പാമ്പ് പോലെയും, വേദം ഇല്ലാത്ത ദ്വിജൻ പോലെയും, ശക്തിയില്ലാതാവും.
പതിസേവാവിഹീനാ സ്ത്രീ വിദ്യാഹീനോ യഥാ പുമാന് । ഫലശാഖാവിഹീനശ്ച യഥാ വൃക്ഷോ ഹി നിന്ദിതഃ
ഭർത്താവിനെ സേവിക്കാത്ത സ്ത്രീയും, വിജ്ഞാനം ഇല്ലാത്ത പുരുഷനും, ഫലവും കൊമ്പുകളും ഇല്ലാത്ത വൃക്ഷവും എങ്ങനെയോ നിന്ദിതരാണ്.
സ്വാഹാഹീനസ്തഥാ മന്ത്രോ ന ഹുതഃ ഫലദായകഃ । പരിതുഷ്ടാ ദ്വിജാഃ സര്വേ ദേവാഃ സമ്പ്രാപുരാഹുതീഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, സ്വാഹാ ഇല്ലാത്ത മന്ത്രം ഹോമിച്ചാലും ഫലം തരില്ല; എന്നാൽ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും സന്തോഷം പ്രാപിച്ചാൽ ദേവന്മാർ ഹോമം സ്വീകരിക്കും.
സ്വാഹാന്തേനൈവ മന്ത്രേണ സഫലം സര്വമേവ ച । ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം സ്വാഹോപാഖ്യാനമുത്തമമ്
സ്വാഹാ കൊണ്ട് അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ചാൽ മാത്രമേ എല്ലാം ഫലപ്രദമാകൂ. ഇങ്ങനെ സ്വാഹയുടെ ഉത്തമമായ കഥ മുഴുവനും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.