സുഖോപവിഷ്ടം ദേവര്ഷിം പ്രസന്നം നഗ ഊചിവാന് । വിന്ധ്യ ഉവാച ദേവര്ഷേ കഥ്യതാം ജാത ആഗമഃ കുത ഉത്തമഃ
ദേവര്ഷി സുഖമായി ഇരുന്ന് സന്തോഷിച്ചപ്പോള് പര്വ്വതം പറഞ്ഞു: വിന്ധ്യ പറഞ്ഞു: ദേവര്ഷേ, എവിടെ നിന്നാണ് നീ വന്നത്, എന്ത് ഉത്തമ കാര്യമാണിത്, പറയൂ.
തവാഗമനതോ ജാതമനര്ഘ്യം മമ മന്ദിരമ് । തവ ചങ്ക്രമണം ദേവാഭയാര്ഥം ഹി യഥാ രവേഃ
നിന്റെ വരവുകൊണ്ട് എന്റെ ആലയം അതിമൂല്യമായതായി; ദേവതകളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കായി സൂര്യനില് നിന്ന് നീ കടന്നുവരുന്നതാണ്.
അപൂര്വം യന്മനോവൃത്തം തദ് ബ്രൂഹി മമ നാരദ । നാരദ ഉവാച മമാഗമനമിന്ദ്രാരേ ജാതം സ്വര്ണഗിരേരഥ
അപൂർവമായ ആ മനോഭാവം എന്താണെന്ന് പറയൂ നാരദാ. നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രുവേ, അപ്പോൾ ഞാൻ സ്വർണ്ണപർവതത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു.
തത്ര ദൃഷ്ടാ മയാ ലോകാഃ ശക്രാഗ്നിയമപാശിനാമ് । സര്വേഷാം ലോകപാലാനാം ഭവനാനി സമന്തതഃ
അവിടെ ഞാൻ ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും യമനും വരുണനും ഉള്ള ലോകങ്ങൾ കണ്ടു; ലോകപാലന്മാരുടെ എല്ലാ ഭവനങ്ങളും ചുറ്റും കാണാമായിരുന്നു.
മയാ ദൃഷ്ടാനി വിന്ധ്യാഗ നാനാഭോഗപ്രദാനി ച । ഇതി ചോക്ത്വാ ബ്രഹ്മയോനിഃ പുനരുച്ഛ്വാസമാവിശത്
വിവിധ അനുഭവങ്ങൾ നൽകുന്ന വിന്ധ്യപർവതങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മപുത്രൻ വീണ്ടും ആലോചനയിൽ മുങ്ങി.
ഉച്ഛ്വസന്തം മുനിം ദൃഷ്ട്വാ പുനഃ പപ്രച്ഛ ശൈലരാട് । ഉച്ഛ്വാസകാരണം കിം തദ് ബ്രൂഹി ദേവഋഷേ മമ
മഹർഷിയെ ആഴമായി ആലോചിക്കുമ്പോൾ കണ്ടു, പർവതാധിപൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: ദേവർഷേ, നിന്റെ ആ ആലോചനയുടെ കാരണം എനിക്ക് പറയൂ.
ഇത്യാകര്ണ്യ നഗസ്യോക്തം ദേവര്ഷിരമിതദ്യുതിഃ । അബ്രവീച്ഛ്രൂയതാം വത്സ മമോച്ഛ്വാസസ്യ കാരണമ്
പർവതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദിവ്യപ്രഭയുള്ള ദേവർഷി പറഞ്ഞു: മകനേ, എന്റെ ആലോചനയുടെ കാരണം നീ കേൾക്കൂ.
ഗൌരീഗുരുസ്തു ഹിമവാഞ്ഛിവസ്യ ശ്വശുരഃ കില । സമ്ബന്ധിത്വാത്പശുപതേഃ പൂജ്യ ആസീത്ക്ഷമാഭൃതാമ്
ഗൗരിയുടെ ഗുരുവും ശിവന്റെ മരുമകനുമായ ഹിമവാൻ പർവതങ്ങളിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം പശുപതിയുമായി ബന്ധമുള്ളവൻ ആണല്ലോ.
ഏവമേവ ച കൈലാസഃ ശിവസ്യാവസഥഃ പ്രഭുഃ । പൂജ്യഃ പൃഥ്വീഭൃതാം ജാതോ ലോകേ പാപൌഘദാരണഃ
അതുപോലെ തന്നെ, മഹേശ്വരന്റെ വാസസ്ഥലമായ കൈലാസം ഭൂമിയിലെ പർവതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ആദരിക്കപ്പെടുന്നതാണ്; അതു ലോകത്തിലെ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നു.
നിഷധഃ പര്വതോ നീലോ ഗന്ധമാദന ഏവ ച । പൂജ്യാഃ സ്വസ്ഥാനമാസാദ്യ സര്വ ഏവ ക്ഷമാഭൃതഃ
നിഷധം, നീലം, ഗന്ധമാദനം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പർവതങ്ങളും ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
യം പര്യേതി ച വിശ്വാത്മാ സഹസ്രകിരണഃ സ്വരാട് । സഗ്രഹര്ക്ഷഗണോപേതഃ സോഽയം കനകപര്വതഃ
സൂര്യനും ഗ്രഹനക്ഷത്രങ്ങളുടെയും കൂട്ടത്തോടെ ചുറ്റി നടക്കുന്ന ഈ സ്വർണ്ണപർവതം അതേ പർവതം തന്നെയാണ്.
ആത്മാനം മനുതേ ശ്രേഷ്ഠം വരിഷ്ഠം ച ധരാഭൃതാമ് । സര്വേഷാമഹമേവാഗ്ര്യോ നാസ്തി ലോകേഷു മത്സമഃ
എനിക്ക് മാത്രമേ ഈ ലോകത്ത് സമം ആരുമില്ലെന്നു കരുതി, എല്ലാ പർവതങ്ങളിൽ താനാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതനും ശ്രേഷ്ഠനും എന്ന് അവൻ വിചാരിക്കുന്നു.
ഏവംമാനാഭിമാനം തം സ്മൃത്വോച്ഛ്വാസോ മയോജ്ഝിതഃ । അസ്തു നൈതാവതാ കൃത്യം തപോബലവതാം നഗ । പ്രസങ്ഗതോ മയോക്തം തേ ഗമിഷ്യാമി നിജം ഗൃഹമ്
അങ്ങനെയുള്ള ആഹങ്കാരവും അഭിമാനവും ഓർത്ത് ഞാൻ ആലോചനയിൽ ആഴപ്പെട്ടു. പക്ഷേ, ഹേ പർവതമേ, തപസ്സിൽ ശക്തരായവർക്കു ഇതൊന്നും പ്രശ്നമല്ല. ഇടയ്ക്കൊന്ന് പറഞ്ഞതാണിത്; ഞാൻ ഇനി എന്റെ വീടിലേക്ക് പോകുന്നു.
ദേവീമാഹാത്മ്യേ വിന്ധ്യോപാഖ്യാനവര്ണനമ് സൂതഉവാച ഏവം സമുപദിശ്യായം ദേവര്ഷിഃ പരമഃ സ്വരാട് । ജഗാമ ബ്രഹ്മണോ ലോകം സ്വൈരചാരീ മഹാമുനിഃ
ദേവിയുടെ മഹത്വത്തിൽ വിന്ധ്യയുടെ കഥയുടെ വിവരണം. സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ച ശേഷം, പരമ ദേവർഷി സ്വതന്ത്രമായി ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി.
ഗതേ മുനിവരേ വിന്ധ്യശ്ചിന്താം ലേഭേഽനപായിനീമ് । നൈവ ശാന്തിം സ ലേഭേ ച സദാന്തഃകൃതശോചനഃ
മഹർഷി പോയതോടെ, വിന്ധ്യയ്ക്ക് ഒരിക്കലും മാറാത്ത ആശങ്കയുണ്ടായി; അവൻ മനസ്സിൽ എപ്പോഴും ദുഃഖിതനായിരുന്നു.
കഥം കിം ത്വത്ര മേ കാര്യം കഥം മേരും ജയാമ്യഹമ് । നൈവ ശാന്തിം ലഭേ നാപി സ്വാസ്ഥ്യം മേ മാനസേ ഭവേത്
ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എങ്ങനെ ഞാൻ മേരുവിനെ ജയിക്കും? എനിക്ക് മനസ്സിലൊരു ശാന്തിയും സമാധാനവും ഇല്ല.
(ധിഗുത്സാഹം ച മാനം ച ധിങ്മേ കീര്തിം ച ധിക്കുലമ്) ധിഗ്ബലം മേ പൌരുഷം ധിക് സ്മൃതം പൂര്വൈര്മഹാത്മഭിഃ । ഏവം ചിന്തയമാനസ്യ വിന്ധ്യസ്യ മനസി സ്ഫുടമ്
എന്റെ ഉത്സാഹത്തെയും അഭിമാനത്തെയും എന്റെ കീര്ത്തിയെയും വംശത്തെയും ഞാൻ തള്ളുന്നു; എന്റെ ശക്തിയും പുരുഷാർത്ഥവും മുൻപത്തവർ പറഞ്ഞതും എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വിന്ധ്യയുടെ മനസ്സിൽ വ്യക്തമായ ചിന്തകൾ ഉയർന്നു.
പ്രാദുര്ഭൂതാ മതിഃ കാര്യേ കര്തവ്യേ ദോഷകാരിണീ । മേരുപ്രദക്ഷിണാം കുര്വന്നിത്യമേവ ദിവാകരഃ
ചെയ്യേണ്ട കാര്യത്തിൽ ഒരു നിർണ്ണയം മനസ്സിൽ വന്നു, പക്ഷേ അത് തെറ്റിലേക്ക് നയിച്ചു: സൂര്യൻ എപ്പോഴും മേരുവിനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സഗ്രഹര്ക്ഷഗണോപേതഃ സദാ ദൃപ്യത്യയം നഗഃ । തസ്യ മാര്ഗസ്യ സംരോധം കരിഷ്യാമി നിജൈഃ കരൈഃ
ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളുമായി കൂടെ സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുന്ന മേരു പർവതം എപ്പോഴും അഭിമാനിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്റെ ശക്തിയാൽ അവന്റെ വഴി തടയാം.
തദാ നിരുദ്ധോ ദ്യുമണിഃ പരിക്രാമേത്കഥം നഗമ് । ഏവം മാര്ഗേ നിരുദ്ധേ തു മയാ ദിനകരസ്യ ച
അപ്പോൾ സൂര്യൻ തടയപ്പെട്ടാൽ, അവൻ എങ്ങനെ പർവതത്തെ ചുറ്റും സഞ്ചരിക്കും? അങ്ങനെ ഞാൻ സൂര്യനും പകലും സഞ്ചരിക്കുന്ന വഴിയെ തടഞ്ഞാൽ എന്താകും?
ഭഗ്നദര്പോ ദിവ്യനഗോ ഭവിഷ്യതി വിനിശ്ചയമ് । ഏവം നിശ്ചിത്യ വിന്ധ്യാദ്രിഃ ഖം സ്പൃശന് വവൃധേ ഭുജൈഃ
വിന്ദ്യപർവതം മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു: 'ആ ദൈവികൻ ആയ പാമ്പിന്റെ അഹങ്കാരം നശിക്കും.' ഇതു തീരുമാനിച്ച്, വിന്ധ്യൻ തന്റെ ഭുജങ്ങൾ ആകാശത്തേക്കു നീട്ടി വളർന്നു.
മഹോന്നതൈഃ ശൃങ്ഗവരൈഃ സര്വം വ്യാപ്യ വ്യവസ്ഥിതഃ । കദോദേഷ്യതി ഭാസ്വാംസ്തം രോധയിഷ്യാമ്യഹം കദാ
വലിയ ഉന്നതമായ ശിഖരങ്ങളാൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു, വിന്ധ്യൻ ഉറച്ചുനിന്നു. 'സൂര്യൻ എപ്പോഴാണ് ഉദയിക്കാനെത്തുന്നത്? എപ്പോഴാണ് ഞാൻ അവനെ തടയാൻ പോകുന്നത്?' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
ഏവം സഞ്ചിന്തയാനസ്യ സാ വ്യതീയായ ശര്വരീ । പ്രഭാതം വിമലം ജജ്ഞേ ദിശോ വിതിമിരാഃ കരൈഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ രാത്രി കടന്നു പോയി; ശുദ്ധമായ ഒരു പ്രഭാതം ഉദിച്ചു, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ ദിശകളിൽ നിന്നുള്ള ഇരുണ്ടതയെ നീക്കി.
കുര്വന്സ നിര്ഗതോ ഭാനുരുദയായോദയേ ഗിരൌ । പ്രകാശതേ സ്മ വിമലം നഭോ ഭാനുകരൈഃ ശുഭൈഃ
പർവതത്തിൽ നിന്ന് ഉദയിക്കാൻ പുറപ്പെട്ട സൂര്യൻ, തന്റെ പുണ്യമായ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ആകാശം തെളിയിച്ചു.
വികാസം നലിനീ ഭേജേ മീലനം ച കുമുദ്വതീ । സ്വാനി കാര്യാണി സര്വേ ച ലോകാഃ സമുപതസ്ഥിരേ
താമര പൂത്തുചിരിച്ചു, കുമുദം അടച്ചു, എല്ലാ ജീവികളും തങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിച്ചു.
ഹവ്യം കവ്യം ഭൂതബലിം ദേവാനാം ച പ്രവര്ധയന് । പ്രാഹ്ണാപരാഹ്ണമധ്യാഹ്നവിഭാഗേന ത്വിഷാം പതിഃ
പ്രഭാതം, ഉച്ച, വൈകുന്നേരം എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചുകൊണ്ട്, കിരണങ്ങളുടെ അധിപൻ ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും ഭൂതങ്ങൾക്കും അർപ്പണങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
ഏവം പ്രാചീം തഥാഗ്നേയീം സമാശ്വാസ്യ വിയോഗിനീമ് । ജ്വലന്തീം ചിരകാലീനവിരഹാദിവ കാമിനീമ്
ഇങ്ങനെ, ദീർഘകാലം വേർപിരിഞ്ഞ പ്രിയപ്പെട്ടവളെപ്പോലെ ദു:ഖത്തിൽ കത്തുന്ന കിഴക്കും അഗ്നേയദിശയും ആശ്വസിപ്പിച്ച്, സൂര്യൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ഭാസ്കരോഽഥ കൃശാനോശ്ച ദിശം നൂനം വിഹായ ച । യാമ്യാം ഗന്തും തതസ്തൂര്ണം പ്രതസ്ഥേ കമലാകരഃ
പിന്നീട്, സൂര്യൻ അഗ്നിദിശ വിട്ട്, ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോകാൻ തുടങ്ങി.
ന ശശാകാഗ്രതോ ഗന്തും തതോഽനൂരുര്വ്യജിജ്ഞപത് । അനൂരുരുവാച ഭാനോ മാനോന്നതോ വിന്ധ്യോ നിരുധ്യ ഗഗനം സ്ഥിതഃ
അവൻ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയാതെ നിന്നു. അപ്പോൾ അനൂറു പറഞ്ഞു: 'സൂര്യാ, വിന്ധ്യൻ അഹങ്കാരത്തോടെ ആകാശം തടഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു.'
സ്പര്ധതേ മേരുണാ പ്രേപ്സുസ്ത്വദ്ദത്താം ച പ്രദക്ഷിണാമ് । സൂത ഉവാച അനൂരുവാക്യമാകര്ണ്യ സവിതാ ഹ്യാസ ചിന്തയന്
'അവൻ മേറുവുമായി മത്സരിക്കുന്നു; നീ നൽകിയ പ്രദക്ഷിണം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.' എന്നാണു അനൂറു പറഞ്ഞത്. ഇതു കേട്ട് സൂര്യൻ ആലോചിച്ചു.