വസിഷ്ഠോ ജ്ഞാതവൃത്താംതോ ഗത്വാ കൈലാസപര്വതമ് । സംപൂജ്യ ശംഭും തുഷ്ടാവ ഭക്ത്യാ പരമയാ യുതഃ
വസിഷ്ഠൻ അവളുടെ കഥ അറിഞ്ഞ്, കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി, ശംഭുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് സ്തുതിച്ചു.
വസിഷ്ഠ ഉവാച। നമോ നമഃ ശിവായാസ്തു ശംകരായ കപര്ദിനേ । ഗിരിജാര്ദ്ധാങ്ഗദേഹായ നമസ്തേ ചംദ്രമൌലയേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: 'ശിവനേ, ശങ്കരനേ, ജടാധരനേ, ഗിരിജയുടെ അർദ്ധശരീരമായവനേ, ചന്ദ്രമൗലിയേ, നമസ്കാരം, നമസ്കാരം.'
മൃഡായ സുഖദാത്രേ തേ നമഃ കൈലാസവാസിനേ । നീലകണ്ഠായ ഭക്താനാം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായിനേ
സന്തോഷം നൽകുന്നവനേ, കൈലാസത്തിൽ വസിക്കുന്നവനേ, നീലകണ്ഠനേ, ഭക്തന്മാർക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
ശിവായ ശിവരൂപായ പ്രപന്നഭയഹാരിണേ । നമോ വൃഷഭവാഹായ ശരണ്യായ പരാത്മനേ
ശിവനേ, ശുഭരൂപനേ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ ഭയം നീക്കുന്നവനേ, കാളയെ കയറിയവനേ, എല്ലാവർക്കും ആശ്രയമായ പരമാത്മാവേ, നിനക്കു വന്ദനം.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വീശരൂപായ സര്ഗസ്ഥിതിലയേഷു ച । നമോ ദേവാധിദേവായ വരദായ പുരാരയേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും ഈശ്വരന്റെയും രൂപമായവനേ, സൃഷ്ടി, നില, ലയം എന്നിവയിൽ അദ്ധിപതിയായവനേ, ദേവന്മാരുടെ ദേവനേ, വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനേ, ത്രിപുരാസുരനെ ജയിച്ചവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
യജ്ഞരൂപായ യജതാം ഫലദാത്രേ നമോ നമഃ । ഗംഗാധരായ സൂര്യേന്ദുശിഖിനേത്രായ തേ നമഃ
യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്കു ഫലം നൽകുന്നവനേ, ഗംഗയെ തലയിൽ ധരിച്ചവനേ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും കണ്ണുകളായവനേ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദനം.
ഏവം സ്തുതഃ സ ഭഗവാന്പ്രാദുരാസീജ്ജഗത്പതിഃ । വൃഷാരൂഢോഽമ്ബികോപേതഃ കോടിസൂര്യസമപ്രഭഃ
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ ഭഗവാൻ, കോടീ സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ, കാളയെ കയറിയും അംബികയെ കൂടെവെച്ചും പ്രത്യക്ഷനായി.
രജതാചലസംകാശസ്ത്രിനേത്രശ്ചംദ്രശേഖരഃ। പ്രണതം പരിതുഷ്ടാത്മാ പ്രോവാച മുനിസത്തമമ്
വെള്ളി പർവതത്തെപ്പോലെയുള്ള ദേഹം, മൂന്നു കണ്ണുകൾ, ചന്ദ്രനെ കിരീടമായി ധരിച്ചവൻ, നമസ്കരിച്ച മഹർഷിയെ സന്തോഷത്തോടെ നോക്കി സംസാരിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച। വരം വരയ വിപ്രര്ഷേ യത്തേ മനസി വര്തതേ । ഇത്യുക്തസ്തം പ്രണമ്യേലാ പുഁസ്ത്വമഭ്യര്ഥയന്മുനിഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ഏതെങ്കിലും വരം മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, മഹർഷിയേ, അതു ചോദിക്കൂ.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹർഷി നമസ്കരിച്ചു പുരുഷത്വം അപേക്ഷിച്ചു.
അഥ പ്രസന്നോ ഭഗവാനുവാച മുനിസത്തമമ് । മാസം പുമാന്സ ഭവിതാ മാസം നാരീ ഭവിഷ്യതി
പിന്നീട് ദയയോടെ ഭഗവാൻ മഹർഷിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഒരു മാസം നീ പുരുഷനാകും, മറ്റൊരു മാസം സ്ത്രീയാകും.'
ഇതി പ്രാപ്യ വരം ശംഭോര്മഹര്ഷിര്ജഗദമ്ബികാമ് । വരദാനോന്മുഖീം ദേവീം പ്രണനാമ മഹേശ്വരീമ്
ഇങ്ങനെ ശംഭുവിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച മഹർഷി, വരങ്ങൾ നൽകാൻ സന്നദ്ധയായ മഹേശ്വരിയായ ജഗദംബികയെ നമസ്കരിച്ചു.
കോടിചംദ്രകലാകാന്തിം സുസ്മിതാം പരിപൂജ്യ ച । തുഷ്ടാവ ഭക്ത്യാ സതതമിലായാഃ പുംസ്ത്വകാമ്യയാ
കോടി ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ ദീപ്തിയുള്ള, മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിയുള്ള ദേവിയെ മഹർഷി ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു, ഇലയിൽ നിന്ന് പുരുഷത്വം ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.
ജയ ദേവി മഹാദേവി ഭക്താനുഗ്രഹകാരിണി । ജയ സര്വസുരാരാധ്യേ ജയാനംതഗുണാലയേ
ജയ ദേവി, മഹാദേവി, ഭക്തന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവളേ! എല്ലാ ദേവന്മാരും ആരാധിക്കുന്നവളേ, അനന്തഗുണങ്ങളുടെ ആകാശമായവളേ, നിനക്കു ജയം.
നമോ നമസ്തേ ദേവേശി ശരണാഗതവത്സലേ । ജയ ദുര്ഗേ ദു:ഖഹംത്രി ദുഷ്ടദൈത്യനിഷൂദിനി
ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയായ ദേവേശി, ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവളേ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദനം. ദുര്ഗേ, ദു:ഖം നീക്കുന്നവളേ, ദുഷ്ടദാനവരെ നശിപ്പിക്കുന്നവളേ, നിനക്കു ജയം.
ഭക്തിഗമ്യേ മഹാമായേ നമസ്തേ ജഗദമ്ബികേ । സംസാരസാഗരോത്താരപോതീഭൂതപദാമ്ബുജേ
ഭക്തിയിലൂടെ ലഭിക്കാവുന്ന മഹാമായേ, ജഗദംബികേ, നിനക്കു വന്ദനം. സംസാരസമുദ്രം കടക്കാൻ പടവായിരിക്കുന്ന നിന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾക്കു വന്ദനം.
ബ്രഹ്മാദയോഽപി വിബുധാസ്ത്വത്പാദാംബുജസേവയാ । വിശ്വസര്ഗസ്ഥിതിലയപ്രഭുത്വം സമവാപ്നുയുഃ
ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും പോലും, നിന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾ സേവിച്ചുകൊണ്ട്, സൃഷ്ടി, നില, ലയം എന്നിവയുടെ അദ്ധിപതിത്വം നേടുന്നു.
പ്രസന്നാ ഭവ ദേവേശി ചതുര്വര്ഗപ്രദായിനി । കസ്ത്വാം സ്തോതും ക്ഷമോ ദേവി കേവലം പ്രണതോഽസ്മ്യഹമ്
ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയായ ദേവേശി, ചതുര്വിധപുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നൽകുന്നവളേ, ദയയോടെ നോക്കണമേ. ദേവി, നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ ആരാണ് യോഗ്യൻ? ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ മാത്രമാണ്.
ഏവം സ്തുതാ ഭഗവതീ ദുര്ഗാ നാരായണീ പരാ । ഭക്ത്യാ വസിഷ്ഠമുനിനാ പ്രസന്നാ തത്ക്ഷണാദഭൂത്
ഇങ്ങനെ വസിഷ്ഠമഹർഷി ഭക്തിയോടെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, പരമമായ ദുർഗ്ഗാനാരായണി ദേവി ഉടൻ സന്തോഷിച്ചു.
തദോവാച മഹാദേവീ പ്രണതാര്തിഹരീ മുനിമ് । സുദ്യുമ്നഭവനം ഗത്വാ കുരു ഭക്ത്യാ മദര്ചനമ്
അപ്പോൾ മഹാദേവി, നമസ്കരിക്കുന്നവരുടെ ദു:ഖം നീക്കുന്നവൾ, മഹർഷിയോട് പറഞ്ഞു: 'സുദ്യുമ്നന്റെ വീട്ടിൽ പോയി ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കൂ.'
സുദ്യുമ്നം ശ്രാവയ പ്രീത്യാ പുരാണം മത്പ്രിയംകരമ് । ദേവീഭാഗവതം നാമ നവാഹോഭിര്ദ്വിജോത്തമ
സുദ്യുമ്നനോടു സ്നേഹത്തോടെ, എനിക്ക് പ്രിയമായ പുരാണമായ ദേവീഭാഗവതം, ഒമ്പത് ദിവസം കൊണ്ട് വായിച്ചു കേൾപ്പിക്കൂ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ശ്രവണാദേവ സതതം പുംസ്ത്വമസ്യ ഭവിഷ്യതി । ഇത്യുക്ത്വാ ച തിരോധാനം ഗച്ഛതഃസ്മ ശിവേശ്വരൌ
കേട്ടുമാത്രം തന്നെ അവന് വീണ്ടും പുരുഷസ്വഭാവം ലഭിക്കും എന്നു ശിവനും പാർവതിയും പറഞ്ഞു, പിന്നെ അവര് കണ്ണിന് അദൃശ്യമായി.
വസിഷ്ഠസ്താം ദിശം നത്വാ സമാഗത്യാശ്രമം നിജമ് । സമാഹൂയ ച സുദ്യുമ്നം ദേവ്യാരാധനമാദിശത്
വസിഷ്ഠൻ ആ ദിക്കിലേക്ക് നമസ്കരിച്ച് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, സുദ്യുമ്നനെ വിളിച്ചു ദേവിയെ ഭജിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.
ആശ്വിനസ്യ സിതേ പക്ഷേ സംപൂജ്യ ജഗദംബികാമ് । നവരാത്രവിധാനേന ശ്രാവയാമാസ ഭൂപതിമ്
ആശ്വിനമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിൽ, നവരാത്രി വിധിപ്രകാരം ജഗദംബികയെ പൂജിച്ച്, രാജാവിനും അതിന്റെ ശ്രവണം നടത്തിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ഭക്ത്യാപി സുദ്യുമ്നഃ ശ്രീമദ്ഭാഗവതാമൃതമ് । പ്രണമ്യാഭ്യര്ച്യ ച ഗുരും ലേഭേ പുംസ്ത്വം നിരംതരമ്
സുദ്യുമ്നൻ ഭക്തിയോടെ ഭാഗവതാമൃതം കേട്ടു, ഗുരുവിന് നമസ്കരിച്ച് ആരാധന നടത്തി, തുടർച്ചയായ പുരുഷസ്വഭാവം ലഭിച്ചു.
രാജ്യാസനേഽഭിഷിക്തസ്തു വസിഷ്ഠേന മഹര്ഷിണാ । ഭുവം ശശാസ ധര്മേണ പ്രജാശ്ചൈവാനുരംജയന്
മഹർഷിയായ വസിഷ്ഠൻ രാജസിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്തി, അവൻ ധർമ്മത്തോടെ ഭൂമിയെ ഭരിച്ച് ജനങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഈജേ ച വിവിധൈര്യജ്ഞൈഃ സംപൂര്ണവരദക്ഷിണൈഃ । പുത്രേഷു രാജ്യം സംദിശ്യ പ്രാപ ദേവ്യാഃ സലോകതാമ്
അവൻ വിവിധ യജ്ഞങ്ങൾ സമ്പൂർണ്ണമായ ദാനങ്ങളോടെ നടത്തി, രാജ്യം പുത്രന്മാരിൽ ഏൽപ്പിച്ച്, ദേവിയോടൊപ്പം ഒരേ ലോകം നേടി.
ഇതി കഥിതമശേഷം സേതിഹാസം ച വിപ്രാ യദി പഠതി സുഭക്ത്യാ മാനവോ വാ ശൃണോതി । സ ഇഹ സകലകാമാന്പ്രാപ്യ ദേവ്യാഃ പ്രസാദാത്പരമമൃതമഥാന്തേ യാതി ദേവ്യാഃ സലോകമ്
ഇങ്ങനെ ഈ പൂർണ്ണമായ കഥ ഭക്തിയോടെ വായിക്കുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും, ദേവിയുടെ കൃപയാൽ എല്ലാ ഇച്ഛകളും ഇവിടെ നേടുകയും, അവസാനം ദേവിയുടെ ലോകവും പരമാമൃതവും പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യും.
അഥ ചതുര്ഥോഽധ്യായഃ സൂത ഉവാച। ഇതി ശ്രുത്വാ കഥാം ദിവ്യാം വിചിത്രാം കുംഭസംഭവഃ । ശുശ്രൂഷുഃ പുനരാഹേദം വിശാഖം വിനയാന്വിതഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഈ ദിവ്യമായ അത്ഭുതകഥ കേട്ട ശേഷം, കുമ്ഭസംബവൻ വീണ്ടും ആവേശത്തോടെ വിനയത്തോടെ വിശാഖനോട് ചോദിച്ചു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച। ദേവസേനാപതേ . ദേവ വിചിത്രേയം ശ്രുതാ കഥാ । പുനരന്യച്ച മാഹാത്മ്യം വദ ഭാഗവതസ്യ മേ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ദേവസേനാപതേ, ഈ അത്ഭുതമായ കഥ ഞാൻ കേട്ടു; ഇനി ഭാഗവതത്തിന്റെ മഹത്വം കൂടി എനിക്ക് പറയൂ.
സ്കന്ദ ഉവാച। മിത്രാവരുണസംഭൂത മുനേ ശൃണു കഥാമിമാമ് । യത്രൈകദേശ മഹിമാ പ്രോക്താ ഭാഗവതസ്യ തു
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: മിത്രാവരുണന്മാരിൽ ജനിച്ച മഹർഷേ, ഈ കഥ കേൾക്കൂ; ഇതിൽ ഭാഗവതത്തിന്റെ ഭാഗികമായ മഹത്വം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.