സാ വിന്ധ്യവാസിനീ വിഷ്ണോരനുജാ വരദേശ്വരീ । ബഭൂവ പൂജ്യാ ലോകാനാം സര്വേഷാം മുനിസത്തമ
വിന്ധ്യയില് വസിക്കുന്ന, വരദാനങ്ങള് നല്കുന്ന ദേവി, വിഷ്ണുവിന്റെ സഹോദരി, ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാവര്ക്കും ആരാധ്യയായി മാറി, മഹാമുനിവരേ.
ഋഷയ ഊചുഃ കോഽസൌ വിന്ധ്യാചലഃ സൂത കിമര്ഥം ഗഗനം സ്പൃശന് । ഭാനുമാര്ഗാവരോധം ച കിമര്ഥം കൃതവാനസൌ
മുനികള് ചോദിച്ചു: സൂതാ, ആ വിന്ധ്യപര്വ്വതം ആര്? അവന് എന്തിനാണ് ആകാശം തൊടാന് ശ്രമിച്ചത്? സൂര്യന്റെ വഴിയെന്തിനാണ് തടയാന് നോക്കിയത്?
കഥം ച മൈത്രാവരുണിഃ പര്വതം തം മഹോന്നതമ് । പ്രകൃതിസ്ഥം ചകാരേതി സര്വം വിസ്തരതോ വദ
മിത്രനും വരുണനും ജനിച്ചവന് ആ വലിയ പര്വ്വതത്തെ എങ്ങനെ അവിടത്തെത്തന്നെ നിലനിര്ത്തി? ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
ന ഹി തൃപ്യാമഹേ സാധോ ത്വദാസ്യഗലിതാമൃതമ് । ദേവ്യാശ്ചരിത്രരൂപാഖ്യം പീത്വാ തൃഷ്ണാ പ്രവര്ധതേ
നിന്റെ വായില് നിന്നു ഒഴുകുന്ന അമൃതം കുടിച്ചിട്ടും ഞങ്ങള്ക്ക് തൃപ്തിയില്ല, മഹാനേ; ദേവിയുടെ കഥകളും രൂപങ്ങളും കേള്ക്കാനുള്ള ദാഹം കൂടുതല് കൂടുന്നു.
സൂത ഉവാച ആസീദ്വിന്ധ്യാചലോ നാമ മാന്യഃ സര്വധരാഭൃതാമ് । മഹാവനസമൂഹാഢ്യോ മഹാപാദപസംവൃതഃ
സൂതന് പറഞ്ഞു: ഭൂമിയെ ചുമക്കുന്ന പര്വ്വതങ്ങളില് ഏറ്റവും മാന്യനായ വിന്ധ്യ എന്നൊരു പര്വ്വതം ഉണ്ടായിരുന്നു; വലിയ കാടുകളും വലിയ വൃക്ഷങ്ങളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു അത്.
സുപുഷ്പിതൈരനേകൈശ്ച ലതാഗുല്മൈസ്തു സംവൃതഃ । മൃഗാ വരാഹാ മഹിഷാ വ്യാഘ്രാഃ ശാര്ദൂലകാ അപി
പുഷ്പം നിറഞ്ഞ അനേകം വിളരികളും കുരുമുളകളും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; മാന്മൃഗങ്ങള്, കാട്ടുപന്നികള്, കാട്ടുപോത്തുകള്, കടുവകള്, പുള്ളിപ്പുലികളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വാനരാഃ ശശകാ ഋക്ഷാഃ ശൃഗാലാശ്ച സമന്തതഃ । വിചരന്തി സദാ ഹൃഷ്ടാ പുഷ്ടാ ഏവ മഹോദ്യമാഃ
കുരങ്ങുകള്, മുയല്മൃഗങ്ങള്, കരടികള്, നരികള് എല്ലായിടത്തും സന്തോഷത്തോടെ, പോഷണമുള്ളവരായി, ഉത്സാഹത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
നദീനദജലാക്രാന്തോ ദേവഗന്ധര്വകിന്നരൈഃ । അപ്സരോഭിഃ കിമ്പുരുഷൈഃ സര്വകാമഫലദ്രുമൈഃ
നദികളും കുളങ്ങളും നിറഞ്ഞു, ദേവന്മാരും ഗാന്ധര്വ്വന്മാരും കിന്നരന്മാരും, അപ്സരസ്സുകളും കിംപുരുഷന്മാരും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതാദൃശേ വിന്ധ്യനഗേ കദാചിത്പര്യടന് മഹീമ് । ദേവര്ഷിഃ പരമപ്രീതോ ജഗാമ സ്വേച്ഛയാ മുനിഃ
ഇങ്ങനെ മനോഹരമായ വിന്ധ്യപര്വ്വതത്തില് ഒരിക്കല് ഭൂമിയില് സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവര്ഷി, അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ, സ്വമേധയാ അവിടെ എത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ സ നഗോ മങ്ക്ഷു തൂര്ണമുത്ഥായ സമ്ഭ്രമാത് । പാദ്യമര്ഘ്യം തഥാ ദത്ത്വാ വരാസനമഥാര്പയത്
അവനെ കണ്ടു, ആ പര്വ്വതം ഉടന് എഴുന്നേറ്റ്, ഭയഭക്തിയോടെ പാദ്യം, അര്ഘ്യം എന്നിവ നല്കി, ഉത്തമമായ ഇരിപ്പിടവും സമര്പ്പിച്ചു.
സുഖോപവിഷ്ടം ദേവര്ഷിം പ്രസന്നം നഗ ഊചിവാന് । വിന്ധ്യ ഉവാച ദേവര്ഷേ കഥ്യതാം ജാത ആഗമഃ കുത ഉത്തമഃ
ദേവര്ഷി സുഖമായി ഇരുന്ന് സന്തോഷിച്ചപ്പോള് പര്വ്വതം പറഞ്ഞു: വിന്ധ്യ പറഞ്ഞു: ദേവര്ഷേ, എവിടെ നിന്നാണ് നീ വന്നത്, എന്ത് ഉത്തമ കാര്യമാണിത്, പറയൂ.
തവാഗമനതോ ജാതമനര്ഘ്യം മമ മന്ദിരമ് । തവ ചങ്ക്രമണം ദേവാഭയാര്ഥം ഹി യഥാ രവേഃ
നിന്റെ വരവുകൊണ്ട് എന്റെ ആലയം അതിമൂല്യമായതായി; ദേവതകളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കായി സൂര്യനില് നിന്ന് നീ കടന്നുവരുന്നതാണ്.
അപൂര്വം യന്മനോവൃത്തം തദ് ബ്രൂഹി മമ നാരദ । നാരദ ഉവാച മമാഗമനമിന്ദ്രാരേ ജാതം സ്വര്ണഗിരേരഥ
അപൂർവമായ ആ മനോഭാവം എന്താണെന്ന് പറയൂ നാരദാ. നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രുവേ, അപ്പോൾ ഞാൻ സ്വർണ്ണപർവതത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു.
തത്ര ദൃഷ്ടാ മയാ ലോകാഃ ശക്രാഗ്നിയമപാശിനാമ് । സര്വേഷാം ലോകപാലാനാം ഭവനാനി സമന്തതഃ
അവിടെ ഞാൻ ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും യമനും വരുണനും ഉള്ള ലോകങ്ങൾ കണ്ടു; ലോകപാലന്മാരുടെ എല്ലാ ഭവനങ്ങളും ചുറ്റും കാണാമായിരുന്നു.
മയാ ദൃഷ്ടാനി വിന്ധ്യാഗ നാനാഭോഗപ്രദാനി ച । ഇതി ചോക്ത്വാ ബ്രഹ്മയോനിഃ പുനരുച്ഛ്വാസമാവിശത്
വിവിധ അനുഭവങ്ങൾ നൽകുന്ന വിന്ധ്യപർവതങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മപുത്രൻ വീണ്ടും ആലോചനയിൽ മുങ്ങി.
ഉച്ഛ്വസന്തം മുനിം ദൃഷ്ട്വാ പുനഃ പപ്രച്ഛ ശൈലരാട് । ഉച്ഛ്വാസകാരണം കിം തദ് ബ്രൂഹി ദേവഋഷേ മമ
മഹർഷിയെ ആഴമായി ആലോചിക്കുമ്പോൾ കണ്ടു, പർവതാധിപൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: ദേവർഷേ, നിന്റെ ആ ആലോചനയുടെ കാരണം എനിക്ക് പറയൂ.
ഇത്യാകര്ണ്യ നഗസ്യോക്തം ദേവര്ഷിരമിതദ്യുതിഃ । അബ്രവീച്ഛ്രൂയതാം വത്സ മമോച്ഛ്വാസസ്യ കാരണമ്
പർവതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദിവ്യപ്രഭയുള്ള ദേവർഷി പറഞ്ഞു: മകനേ, എന്റെ ആലോചനയുടെ കാരണം നീ കേൾക്കൂ.
ഗൌരീഗുരുസ്തു ഹിമവാഞ്ഛിവസ്യ ശ്വശുരഃ കില । സമ്ബന്ധിത്വാത്പശുപതേഃ പൂജ്യ ആസീത്ക്ഷമാഭൃതാമ്
ഗൗരിയുടെ ഗുരുവും ശിവന്റെ മരുമകനുമായ ഹിമവാൻ പർവതങ്ങളിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം പശുപതിയുമായി ബന്ധമുള്ളവൻ ആണല്ലോ.
ഏവമേവ ച കൈലാസഃ ശിവസ്യാവസഥഃ പ്രഭുഃ । പൂജ്യഃ പൃഥ്വീഭൃതാം ജാതോ ലോകേ പാപൌഘദാരണഃ
അതുപോലെ തന്നെ, മഹേശ്വരന്റെ വാസസ്ഥലമായ കൈലാസം ഭൂമിയിലെ പർവതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ആദരിക്കപ്പെടുന്നതാണ്; അതു ലോകത്തിലെ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നു.
നിഷധഃ പര്വതോ നീലോ ഗന്ധമാദന ഏവ ച । പൂജ്യാഃ സ്വസ്ഥാനമാസാദ്യ സര്വ ഏവ ക്ഷമാഭൃതഃ
നിഷധം, നീലം, ഗന്ധമാദനം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പർവതങ്ങളും ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
യം പര്യേതി ച വിശ്വാത്മാ സഹസ്രകിരണഃ സ്വരാട് । സഗ്രഹര്ക്ഷഗണോപേതഃ സോഽയം കനകപര്വതഃ
സൂര്യനും ഗ്രഹനക്ഷത്രങ്ങളുടെയും കൂട്ടത്തോടെ ചുറ്റി നടക്കുന്ന ഈ സ്വർണ്ണപർവതം അതേ പർവതം തന്നെയാണ്.
ആത്മാനം മനുതേ ശ്രേഷ്ഠം വരിഷ്ഠം ച ധരാഭൃതാമ് । സര്വേഷാമഹമേവാഗ്ര്യോ നാസ്തി ലോകേഷു മത്സമഃ
എനിക്ക് മാത്രമേ ഈ ലോകത്ത് സമം ആരുമില്ലെന്നു കരുതി, എല്ലാ പർവതങ്ങളിൽ താനാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതനും ശ്രേഷ്ഠനും എന്ന് അവൻ വിചാരിക്കുന്നു.
ഏവംമാനാഭിമാനം തം സ്മൃത്വോച്ഛ്വാസോ മയോജ്ഝിതഃ । അസ്തു നൈതാവതാ കൃത്യം തപോബലവതാം നഗ । പ്രസങ്ഗതോ മയോക്തം തേ ഗമിഷ്യാമി നിജം ഗൃഹമ്
അങ്ങനെയുള്ള ആഹങ്കാരവും അഭിമാനവും ഓർത്ത് ഞാൻ ആലോചനയിൽ ആഴപ്പെട്ടു. പക്ഷേ, ഹേ പർവതമേ, തപസ്സിൽ ശക്തരായവർക്കു ഇതൊന്നും പ്രശ്നമല്ല. ഇടയ്ക്കൊന്ന് പറഞ്ഞതാണിത്; ഞാൻ ഇനി എന്റെ വീടിലേക്ക് പോകുന്നു.
ദേവീമാഹാത്മ്യേ വിന്ധ്യോപാഖ്യാനവര്ണനമ് സൂതഉവാച ഏവം സമുപദിശ്യായം ദേവര്ഷിഃ പരമഃ സ്വരാട് । ജഗാമ ബ്രഹ്മണോ ലോകം സ്വൈരചാരീ മഹാമുനിഃ
ദേവിയുടെ മഹത്വത്തിൽ വിന്ധ്യയുടെ കഥയുടെ വിവരണം. സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ച ശേഷം, പരമ ദേവർഷി സ്വതന്ത്രമായി ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി.
ഗതേ മുനിവരേ വിന്ധ്യശ്ചിന്താം ലേഭേഽനപായിനീമ് । നൈവ ശാന്തിം സ ലേഭേ ച സദാന്തഃകൃതശോചനഃ
മഹർഷി പോയതോടെ, വിന്ധ്യയ്ക്ക് ഒരിക്കലും മാറാത്ത ആശങ്കയുണ്ടായി; അവൻ മനസ്സിൽ എപ്പോഴും ദുഃഖിതനായിരുന്നു.
കഥം കിം ത്വത്ര മേ കാര്യം കഥം മേരും ജയാമ്യഹമ് । നൈവ ശാന്തിം ലഭേ നാപി സ്വാസ്ഥ്യം മേ മാനസേ ഭവേത്
ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എങ്ങനെ ഞാൻ മേരുവിനെ ജയിക്കും? എനിക്ക് മനസ്സിലൊരു ശാന്തിയും സമാധാനവും ഇല്ല.
(ധിഗുത്സാഹം ച മാനം ച ധിങ്മേ കീര്തിം ച ധിക്കുലമ്) ധിഗ്ബലം മേ പൌരുഷം ധിക് സ്മൃതം പൂര്വൈര്മഹാത്മഭിഃ । ഏവം ചിന്തയമാനസ്യ വിന്ധ്യസ്യ മനസി സ്ഫുടമ്
എന്റെ ഉത്സാഹത്തെയും അഭിമാനത്തെയും എന്റെ കീര്ത്തിയെയും വംശത്തെയും ഞാൻ തള്ളുന്നു; എന്റെ ശക്തിയും പുരുഷാർത്ഥവും മുൻപത്തവർ പറഞ്ഞതും എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വിന്ധ്യയുടെ മനസ്സിൽ വ്യക്തമായ ചിന്തകൾ ഉയർന്നു.
പ്രാദുര്ഭൂതാ മതിഃ കാര്യേ കര്തവ്യേ ദോഷകാരിണീ । മേരുപ്രദക്ഷിണാം കുര്വന്നിത്യമേവ ദിവാകരഃ
ചെയ്യേണ്ട കാര്യത്തിൽ ഒരു നിർണ്ണയം മനസ്സിൽ വന്നു, പക്ഷേ അത് തെറ്റിലേക്ക് നയിച്ചു: സൂര്യൻ എപ്പോഴും മേരുവിനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സഗ്രഹര്ക്ഷഗണോപേതഃ സദാ ദൃപ്യത്യയം നഗഃ । തസ്യ മാര്ഗസ്യ സംരോധം കരിഷ്യാമി നിജൈഃ കരൈഃ
ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളുമായി കൂടെ സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുന്ന മേരു പർവതം എപ്പോഴും അഭിമാനിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്റെ ശക്തിയാൽ അവന്റെ വഴി തടയാം.
തദാ നിരുദ്ധോ ദ്യുമണിഃ പരിക്രാമേത്കഥം നഗമ് । ഏവം മാര്ഗേ നിരുദ്ധേ തു മയാ ദിനകരസ്യ ച
അപ്പോൾ സൂര്യൻ തടയപ്പെട്ടാൽ, അവൻ എങ്ങനെ പർവതത്തെ ചുറ്റും സഞ്ചരിക്കും? അങ്ങനെ ഞാൻ സൂര്യനും പകലും സഞ്ചരിക്കുന്ന വഴിയെ തടഞ്ഞാൽ എന്താകും?