സര്വാന്തരാത്മാ ഭഗവാന് സര്വദേഹേഷ്വവസ്ഥിതഃ । യസ്യ ദേഹാത്സ പ്രയാതി സ ശവസ്തത്ക്ഷണം ഭവേത്
എല്ലാവരുടെയും അന്തര്യാമിയായ ഭഗവാൻ എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു; അവൻ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയാൽ, അക്ഷണത്തിൽ ആ ശരീരം ശവമാകും.
മനോഽഹമിന്ദ്രിയേശം ച ജ്ഞാനരൂപോ ഹി ശങ്കരഃ । വിഷ്ണുപ്രാണാ ച പ്രകൃതിര്ബുദ്ധിര്ഭഗവതീ സതീ
മനസ്സ്, അഹംകാരവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപതിയും ശങ്കരന്റെ രൂപമാണ്; വിഷ്ണു പ്രാണനും, പ്രകൃതി ബുദ്ധിയും, ഭഗവതി സതിയും ആണ്.
നിദ്രാദയഃ ശക്തയശ്ച താഃ സര്വാഃ പ്രകൃതേഃ കലാഃ । ആത്മനഃ പ്രതിബിമ്ബശ്ച ജീവോ ഭോഗശരീരഭൃത്
നിദ്രയും മറ്റു ശക്തികളും എല്ലാം പ്രകൃതിയുടെ ഭേദങ്ങളാണ്; ആത്മാവിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ് ജീവൻ, അനുഭവിക്കുന്നവൻ.
ആത്മനീശേ ഗതേ ദേഹാത്സര്വേ യാന്തി സസമ്ഭ്രമാഃ । യഥാ വര്ത്മനി ഗച്ഛന്തം നരദേവമിവാനുഗാഃ
ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയാൽ, ഇവയൊക്കെയും ആശങ്കയോടെ പുറത്ത് പോകുന്നു; രാജാവിനെ വഴിയിൽ അനുഗമിക്കുന്ന അനുചരന്മാരെപ്പോലെ.
അഹം ശിവശ്ച ശേഷശ്ച വിഷ്ണുര്ധര്മോ മഹാവിരാട് । യൂയം യദംശാ ഭക്താശ്ച തത്പുഷ്പം ന്യക്കൃതം ത്വയാ
ഞാനും ശിവനും അനന്തനും വിഷ്ണുവും ധർമ്മവും മഹാവിരാട് എന്ന മഹാത്മാവും, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്റെ ഭക്തരും, ആ പുഷ്പം നിങ്ങൾ അവഗണിച്ചു.
ശിവേന പൂജിതം പാദപദ്മം പുഷ്പേണ യേന ച । തത്ര ദുര്വാസസാ ദത്തം ദൈവേന ന്യക്കൃതം ത്വയാ
ശിവൻ ഒരു പുഷ്പം കൊണ്ടു പാദപദ്മം പൂജിച്ചു; അവിടെ ദുർവാസൻ അതു അർപ്പിച്ചപ്പോൾ, ദൈവസങ്കൽപ്പത്തിൽ നിങ്ങൾ അതു നിരസിച്ചു.
തത്പുണ്യം മസ്തകേ യസ്യ കൃഷ്ണപാദാബ്ജപ്രച്യുതമ് । സര്വേഷാം ച സുരാണാം ച തത്പൂജാപുരതോ ഭവേത്
കൃഷ്ണന്റെ പാദപദ്മത്തിൽ നിന്നു വീണ ആ പുഷ്പത്തിന്റെ പുണ്യം, ആരുടെയോ തലയിൽ പതിച്ചാൽ, അതു ദേവന്മാരുടെയും അവരുടെ പൂജകളിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമാകും.
ദൈവേന വഞ്ചിതസ്ത്വം ഹി ദൈവം ച ബലവത്തരമ് । ഭാഗ്യഹീനം ജനം മൂഢം കോ വാ രക്ഷിതുമീശ്വരഃ
നീ ദൈവവിധിയാൽ വഞ്ചിതനായി; ദൈവം അതിൽ ശക്തമാണ്. ഭാഗ്യരഹിതനും മൂടനും ആയവനെ ആരാണ് രക്ഷിക്കാനാകുക, പ്രഭോ?
സാ ശ്രീര്ഗതാധുനാ കോപാത്കൃഷ്ണനിര്മാല്യവര്ജനാത് । അധുനാ ഗച്ഛ വൈകുണ്ഠം മയാ ച ഗുരുണാ സഹ
ഇപ്പോൾ ശ്രീ ദേവി കോപത്തോടെ, കൃഷ്ണന്റെ നർമാല്യം നിരസിച്ചതിനാൽ വിട്ടുപോയി. ഇപ്പോൾ നീ ഗുരുവിനോടും എനിക്കൊപ്പവും വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോവുക.
നിഷേവ്യ തത്ര ശ്രീനാഥം ശ്രിയം പ്രാപ്സ്യതി മദ്വരാത് । ഏവമുക്ത്വാ ച സ ബ്രഹ്മാ സര്വൈഃ സുരഗണൈഃ സഹ
അവിടെ ശ്രീനാഥനെ സേവിച്ചാൽ, എന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നിന്നു നീ ശ്രീ സമ്പത്ത് നേടും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവും ദേവഗണങ്ങളും കൂടെ,
തത്ര ഗത്വാ പരബ്രഹ്മ ഭഗവന്തം സനാതനമ് । ദൃഷ്ട്വാ തേജഃസ്വരൂപം തം പ്രജ്വലന്തം സ്വതേജസാ
അവിടെ ചെന്നു, അവർ പരബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ, ശാശ്വതനായ ഭഗവാനെ, തന്റെ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന പ്രകാശരൂപിയെ കണ്ടു.
ഗ്രീഷ്മമധ്യാഹ്നമാര്തണ്ഡശതകോടിസമപ്രഭമ് । ശാന്തമനാദിമധ്യാന്തം ലക്ഷ്യീകാന്തമനന്തകമ്
വെയിലിന്റെ നടുവേ പത്തു കോടി സൂര്യന്മാർ ഒന്നിച്ച പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, ശാന്തനും ആദിയും മധ്യവും അന്തവും ഇല്ലാത്തവനും, അത്യന്തം മനോഹരനും അനന്തനും ആയവനായി അദ്ദേഹം തിളങ്ങി.
ചതുര്ഭുജൈഃ പാര്ഷദൈശ്ച സരസ്വത്യാ യുതം പ്രഭുമ് । ഭക്ത്യാ ചതുര്ഭിര്വേദൈശ്ച ഗങ്ഗയാ പരിവേഷ്ടിതമ്
നാലു കൈകളുള്ള പാർഷദന്മാരോടും സരസ്വതിയോടും കൂടിയ പ്രഭുവും, ഭക്തിയോടെ നാലു വേദങ്ങളും ചുറ്റി, ഗംഗയാൽ വളയപ്പെട്ടവനുമായിരുന്നു.
തം പ്രണേമുഃ സുരാഃ സര്വേ മൂര്ധ്നാ ബ്രഹ്മപുരോഗമാഃ । ഭക്തിനമ്രാഃ സാശ്രുനേത്രാസ്തുഷ്ടുവുഃ പരമേശ്വരമ്
ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ ദേവന്മാരും തലകൂപ്പി അവനോടു നമസ്കരിച്ചു; ഭക്തിയോടെ, കണ്ണുനീരോടെ, അവർ പരമേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
വൃത്താന്തം കഥയാമാസ സ്വയം ബ്രഹ്മാ കൃതാഞ്ജലിഃ । രുരുദുര്ദേവതാഃ സര്വാഃ സ്വാധികാരാച്ചുതാശ്ച താഃ
ബ്രഹ്മാവു തന്നെ കയ്യുകൂപ്പി സംഭവങ്ങൾ വിവരിച്ചു; എല്ലാ ദേവതകളും അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ട് കരഞ്ഞു.
സ ദദര്ശ സുരഗണം വിപദ്ഗ്രസ്തം ഭയാകുലമ് । രത്നഭൂഷണശൂന്യം ച വാഹനാദിവിവര്ജിതമ്
അവൻ ദേവഗണങ്ങളെ ദുരിതത്തിൽ ആകുലരായി, ഭയത്തോടെ, രത്നാഭരണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, വാഹനങ്ങളുമില്ലാതെ കാണുകയും ചെയ്തു.
ശോഭാശൂന്യം ഹതശ്രീകം നിഷ്പ്രഭം സഭയം പരമ് । ഉവാച കാതരം ദൃഷ്ട്വാ ഭയഭീതിവിഭഞ്ജനഃ
ആഭരണങ്ങളും ഐശ്വര്യവും ഇല്ലാതെ, ഉജ്ജ്വലതയില്ലാതെ, അത്യന്തം ഭയത്തോടെയും വിഷണ്ണരായവരെയും കണ്ടു, ഭയവും ആശങ്കയും നീക്കുന്നവൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച മാ ഭൈര്ബ്രഹ്മന് ഹേ സുരാശ്ച ഭയം കിം വോ മയി സ്ഥിതേ । ദാസ്യാമി ലക്ഷ്മീമചലാം പരമൈശ്വര്യവര്ധിനീമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഭയപ്പെടേണ്ട, ബ്രഹ്മാവേ, ദേവന്മാരേ, ഞാൻ ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് എന്തിനാണ് ഭയം? ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് അചഞ്ചലമായ ലക്ഷ്മിയും പരമ ഐശ്വര്യവും നൽകും.
കിഞ്ച മദ്വചനം കിഞ്ചിച്ഛ്രൂയതാം സമയോചിതമ് । ഹിതം സത്യം സാരഭൂതം പരിണാമസുഖാവഹമ്
ഇനിയും, ഈ സമയത്തിന് യോജിച്ചും, ഉപകാരകരവും സത്യവുമായും സാരമായും അവസാനം സന്തോഷം നൽകുന്ന എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുവിൻ.
ജനാശ്ചാസംഖ്യവിശ്വസ്ഥാ മദധീനാശ്ച സന്തതമ് । യഥാ തഥാഹം മദ്ഭക്തപരാധീനോഽസ്വതന്ത്രകഃ
ലോകത്തിൽ അനേകം ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും എനിക്കു ആശ്രിതരാണ്; എന്നാൽ ഞാൻ എന്റെ ഭക്തന്മാരുടെ ആശ്രിതനാണ്, സ്വതന്ത്രനല്ല.
യം യം രുഷ്ടോ ഹി മദ്ഭക്തോ മത്പരോ ഹി നിരങ്കുശഃ । തദ്ഗൃഹേഽഹം ന തിഷ്ഠാമി പദ്മയാ സഹ നിശ്ചിതമ്
എന്റെ ഭക്തൻ, എനിക്ക് അർപ്പിതനായി, നിയന്ത്രണമില്ലാതെ കോപിതനാകുമ്പോൾ, ഞാൻ പദ്മയോടൊപ്പം അവന്റെ വീട്ടിൽ താമസിക്കില്ലെന്നു ഉറപ്പാണ്.
ദുര്വാസാഃ ശങ്കരാംശശ്ച വൈഷ്ണവോ മത്പരായണഃ । തച്ഛാപാദാഗതോഽഹം ച സലക്ഷ്മീകോ ഹി വോ ഗൃഹാത്
ദുർവാസൻ, ശങ്കരന്റെ അംശവും വിഷ്ണുഭക്തനും ആയവൻ, അവന്റെ ശാപം മൂലം ഞാൻ ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയി.
യത്ര ശങ്ഖധ്വനിര്നാസ്തി തുലസീ ന ശിവാര്ചനമ് । ന ഭോജനം ച വിപ്രാണാം ന പദ്മാ തത്ര തിഷ്ഠതി
ശംഖനാദം ഇല്ലാത്തിടത്തും, തുളസി ഇല്ലാത്തിടത്തും, ശിവപൂജ നടക്കാത്തിടത്തും, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അന്നം നൽകാത്തിടത്തും, മഹാലക്ഷ്മി വസിക്കില്ല.
മദ്ഭക്താനാം ച മേ നിന്ദാ യത്ര ബ്രഹ്മന് ഭവേത്സുരാഃ । മഹാരുഷ്ടാ മഹാലക്ഷ്മീസ്തതോ യാതി പരാഭവമ്
എന്റെ ഭക്തന്മാരെ അപമാനിക്കുന്നിടത്ത്, ദേവന്മാർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ മാറിപ്പോകുന്നു; മഹാലക്ഷ്മിയും അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നു.
മദ്ഭക്തിഹീനോ യോ മൂഢോ ഭുങ്ക്തേ യോ ഹരിവാസരേ । മമ ജന്മദിനേ വാപി യാതി ശ്രീസ്തദ്ഗൃഹാദപി
എന്നെ ഭക്തിയില്ലാതെ, ഹരിദിനത്തിലും എന്റെ ജന്മദിനത്തിലും ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന മണ്ടന്റെ വീട്ടിൽ പോലും മഹാലക്ഷ്മി താമസിക്കില്ല.
മന്നാമവിക്രയീ യശ്ച വിക്രീണാതി സ്വകന്യകാമ് । യത്രാതിഥിര്ന ഭുങ്ക്തേ ച മത്പ്രിയാ യാതി തദ്ഗൃഹാത്
എന്റെ നാമം വിൽക്കുന്നവനും, സ്വന്തം മകളെ വിൽക്കുന്നവനും, അതിഥിക്ക് അന്നം നൽകാത്ത വീട്ടിലും, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നു.
യോ വിപ്രഃ പുംശ്ചലീപുത്രോ മഹാപാപീ ച തത്പതിഃ । പാപിനോ യോ ഗൃഹം യാതി ശൂദ്രശ്രാദ്ധാന്നഭോജകഃ
വേശ്യയുടെ മകനായ ബ്രാഹ്മണനും, അവളുടെ ഭർത്താവായ വലിയ പാപിയും, ശൂദ്രശ്രാദ്ധഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, അത്തരം പാപികളുടെ വീട്ടിൽ മഹാലക്ഷ്മി താമസിക്കില്ല.
മഹാരുഷ്ടാ തതോ യാതി മന്ദിരാത്കമലാലയാ । ശൂദ്രാണാം ശവദാഹീ ച ഭാഗ്യഹീനോ ദ്വിജാധമഃ
കോപത്തോടെ കമലാ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മാറിപ്പോകുന്നു; ശൂദ്രരുടെ ശവം ചുട്ടു തീർക്കുന്ന, ദുർഭാഗ്യശാലിയായ ബ്രാഹ്മണൻ ഭാഗ്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
യാതി രുഷ്ടാ തദ്ഗൃഹാച്ച ദേവാഃ കമലവാസിനീ । ശൂദ്രാണാം സൂപകാരീ യോ ബ്രാഹ്മണോ വൃഷവാഹകഃ
കോപത്തോടെ ദേവന്മാരും കമലയും ആ വീട്ടിൽ നിന്ന് മാറിപ്പോകുന്നു; ശൂദ്രർക്കായി അപ്പം പാകം ചെയ്യുന്നോ, കാളവണ്ടി ഓടിക്കുന്നോ ആയ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ ഭാഗ്യം നിലനിൽക്കില്ല.
തത്തോയപാനഭീതാ ച കമലാ യാതി തദ്ഗൃഹാത് । അശുദ്ധഹൃദയഃ ക്രൂരോ ഹിംസകോ നിന്ദകോ ദ്വിജഃ
അവിടെ വെള്ളം കുടിക്കാൻ പോലും ഭയന്ന് കമലാ ആ വീട്ടിൽ നിന്ന് മാറിപ്പോകുന്നു; ഹൃദയം അശുദ്ധമായ, ക്രൂരനും ദുഷ്ടനും അപമാനിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ അവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ.