പൂജയേത്സ്തൌതി വാ ഭക്ത്യാ സ വിഷ്ണുസദൃശോ ഭവേത് । തത്സ്പര്ശവായുനാ സദ്യസ്തീര്ഥൌഘശ്ച വിശുധ്യതി
'അല്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചാലോ, പുകഴ്ത്തിയാലോ, വിഷ്ണുവിനോട് സമാനനാകും; അതിന്റെ സ്പർശിച്ച കാറ്റ് പോലും തീർത്ഥങ്ങൾക്കു ശുദ്ധി നൽകും.'
തത്പാദരജസാ മൂഢ സദ്യഃ പൂതാ വസുന്ധരാ । പുംശ്ചല്യന്നമവീരാന്നം ശൂദ്രശ്രാദ്ധാന്തമേവ ച
'അവന്റെ പാദധൂളിയിൽ, അജ്ഞാനിയേ, ഭൂമി ഉടൻ ശുദ്ധിയാകും—even ഒരു ദുഷ്ടസ്ത്രീയിൽ നിന്നുള്ള അന്നം, സന്താനമില്ലാത്തവരുടെ അന്നം, ശൂദ്രന്റെ ശ്രാദ്ധം പോലും.'
യദ്ധരേരനിവേദ്യം ച വൃഥാ മാംസസ്യ ഭക്ഷണമ് । ശിവലിങ്ഗപ്രദാനം ച യദ്ദത്തം ശൂദ്രയാജിനാ
ഹരിക്ക് സമർപ്പിക്കാത്ത മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നത്, ശിവലിംഗം നൽകുന്നത്, യാഗം ചെയ്യാത്തവരും ശൂദ്രന്മാരും നൽകിയതും—all ഇവയെല്ലാം അശുദ്ധമാണ്.
ചികിത്സകദ്വിജാന്നം ച ദേവലാന്നം തഥൈവ ച । കന്യാവിക്രയിണാമന്നം യദന്നം യോനിജീവിനാമ്
വൈദ്യരുടെ അന്നം, ക്ഷേത്രത്തിൽ സേവനം ചെയ്യുന്ന ദ്വിജന്മാരുടെ അന്നം, മകളെ വിൽക്കുന്നവരുടെ അന്നം, ദേഹവിൽപ്പനയിലൂടെ ജീവിക്കുന്നവരുടെ അന്നം—ഇവയും അശുദ്ധമാണ്.
ഉച്ഛിഷ്ടാന്നം പര്യുഷിതം സര്വഭക്ഷാവശേഷിതമ് । ശൂദ്രാപതിദ്വിജാനാം ച ഭൂഷവാഹദ്വിജാന്നകമ്
ഉണങ്ങിയ അന്നം, പഴകിയ അന്നം, എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നവരുടെ ശേഷിച്ച അന്നം, ശൂദ്രസ്ത്രിയെ വിവാഹം ചെയ്ത ദ്വിജന്മാരുടെയും ശവം ചുമക്കുന്ന ദ്വിജന്മാരുടെയും അന്നം—ഇവയും അശുദ്ധമാണ്.
അദീക്ഷിതദ്വിജാനാം ച യദന്നം ശവദാഹിനാമ് । അഗമ്യാഗാമിനാം ചൈവ ദ്വിജാനാമന്നമേവ ച
ദീക്ഷയില്ലാത്ത ദ്വിജന്മാരുടെ അന്നം, ശവം ഭക്ഷിക്കുന്നവരുടെ അന്നം, അന്യസ്ത്രികളുമായി ബന്ധം പുലർത്തുന്ന ദ്വിജന്മാരുടെ അന്നം—ഇവയും അശുദ്ധമാണ്.
മിത്രദ്രുഹാം കൃതജ്ജാനാമന്നം വിശ്വാസഘാതിനാമ് । മിഥ്യാസാക്ഷ്യപ്രദാന്നം ച ബ്രാഹ്മണാന്നം തഥൈവ ച
സുഹൃത്തിനെ വഞ്ചിക്കുന്നവരുടെ അന്നം, കൃതഘ്നരുടെ അന്നം, വിശ്വാസം തകർക്കുന്നവരുടെ അന്നം, കള്ളസാക്ഷ്യം പറയുന്നവരുടെ അന്നം, ബ്രാഹ്മണരുടെ അന്നം—ഇവയും അശുദ്ധമാണ്.
ഏതേ സര്വേ വിശുധ്യന്തി വിഷ്ണോനൈവേദ്യഭക്ഷണാത് । ശ്വപചശ്ചേദ്വിഷ്ണുസേവീ വംശാനാം കോടിമുദ്ധരേത്
ഇവയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ച അന്നം കഴിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകും; നായ് ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ പോലും വിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചാൽ, തന്റെ വംശത്തിലെ കോടിയോളം തലമുറകളെ മോചിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.
ഹരേരഭക്തോ മനുജഃ സ്വം ച രക്ഷിതുമക്ഷമഃ । അജ്ഞാനാദ്യദി ഗൃഹ്ണാതി വിഷ്ണോര്നിര്മാല്യമേവ ച
ഹരിയോടു ഭക്തിയില്ലാത്തവനും, സ്വയം രക്ഷിക്കാനാവാത്തവനും, അജ്ഞാനത്താൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ശേഷിച്ച അന്നം എടുത്താൽ—
സപ്തജന്മാര്ജിതാത്പാപാന്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ । ജ്ഞാത്വാ ഭക്ത്യാ ച ഗൃഹ്ണാതി വിഷ്ണോനൈവേദ്യമേവ ച
അവൻ ഏഴു ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല; അറിഞ്ഞും ഭക്തിയോടും കൂടി വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ച അന്നം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ—
കോടിജന്മാര്ജിതാത്പാപാന്മുച്യതേ നിശ്ചിതം ഹരേ । യസ്മാത്സംസ്ഥാപിതം പുഷ്പം ഗര്വേണ കരിമസ്തകേ
അവൻ കോടിജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് തീർച്ചയായും മോചിതനാകും, ഹരേ; ആനയുടെ തലയിൽ അഭിമാനത്തോടെ പൂവ് വെച്ചതുപോലെ അത് ഉറപ്പാണ്.
തസ്മാദ്യുഷ്മാന്പരിത്യജ്യ യാതു ലക്ഷ്മീര്ഹരേഃ പദമ് । നാരായണസ്യ ഭക്തോഽഹം ന ബിഭേമി സുരാദ്വിധേഃ
അതുകൊണ്ട്, നിങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് ലക്ഷ്മി ഹരിയുടെ പാദത്തിൽ പോകുന്നു; ഞാൻ നാരായണന്റെ ഭക്തനാണ്, ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയേയും ഭയപ്പെടുന്നില്ല.
കാലാന്മൃത്യോര്ജരാതശ്ച കാനന്യാന് ഗണയാമി ച । കിം കരിഷ്യതി തേ താതഃ കശ്യപശ്ച പ്രജാപതിഃ
കാലം, മരണൻ, വയസ്സു, മറ്റുള്ളവരെ ഞാൻ എന്തിനാണ് എണ്ണേണ്ടത്? നിന്റെ അച്ഛനും കശ്യപനും പ്രജാപതിയും എന്ത് ചെയ്യും?
ബൃഹസ്പതിര്ഗുരുശ്ചൈവ നിഃശങ്കസ്യ ച മേ ഹരേ । ഇദം പുഷ്പം യസ്യ മൂര്ധ്നി തസ്യൈവ പൂജനം പരമ്
ബ്രഹസ്പതിയും ഗുരുവും എന്നെ എന്ത് ചെയ്യും, ഹരേ, എനിക്ക് ഭയമില്ല; ഈ പൂവ് ആരുടെ തലയിൽ വെച്ചുവോ, അവനാണ് പരമമായ പൂജ.
ഇതി ശ്രുത്വാ മഹേന്ദ്രശ്ച ധൃത്വാ സ ചരണം മുനേഃ । ഉച്ചൈ രുരോദ ശോകാര്തസ്തമുവാച ഭയാകുലഃ
ഇത് കേട്ട മഹേന്ദ്രൻ, മുനിയുടെ കാലിൽ പിടിച്ച്, വലിയ ശോകത്തിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു; ഭയത്താൽ വിറെച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.
മഹേന്ദ്ര ഉവാച ദത്തഃ സമുചിതഃ ശാപോ മഹ്യം മായാപഹഃ പ്രഭോ । ഹൃതാം ന യാചേ സമ്പത്തിം കിഞ്ചിജ്ജ്ഞാനം ച ദേഹി മേ
മഹേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, മായയെ അകറ്റുന്നവനേ, എനിക്ക് നൽകിയ ശാപം ഉചിതമാണ്; നഷ്ടമായ സമ്പത്ത് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നില്ല, എനിക്ക് കുറച്ച് ജ്ഞാനം മാത്രം തരിക.
ഐശ്വര്യം വിപദാം ബീജം ജ്ഞാനപ്രച്ഛന്നകാരണമ് । മുക്തിമാര്ഗകുഠാരശ്ച ഭക്തേശ്ച വ്യവധായകമ്
സമ്പത്ത് ദുരന്തങ്ങളുടെ വിത്താണ്, ജ്ഞാനം മറയ്ക്കുന്ന കാരണമാണ്, മോക്ഷമാർഗ്ഗം മുറിക്കുന്ന കത്തിയാണ്, ഭക്തിക്ക് തടസ്സവുമാണ്.
മുനിരുവാച ജന്മമൃത്യുജരാശോകരോഗബീജാങ്കുരം പരമ് । സമ്പത്തിതിമിരാന്ധശ്ച മുക്തിമാര്ഗം ന പശ്യതി
മുനി പറഞ്ഞു: ജനനം, മരണം, വൃദ്ധാവസ്ഥ, ദു:ഖം, രോഗം—ഇവയുടെ പരമമായ വിത്താണ് സമ്പത്ത്; സമ്പത്തിന്റെ ഇരുണ്ടിയിൽ കണ്ണടഞ്ഞവൻ മോക്ഷമാർഗ്ഗം കാണുന്നില്ല.
സമ്പന്മത്തോ വിമൂഢശ്ച സുരാമത്തഃ സ ഏവ ച । ബാന്ധവൈര്വേഷ്ടിതഃ സോഽപി ബന്ധുത്വേനൈവ ഹേ ഹരേ
സമ്പത്തിൽ മദം പിടിച്ചവൻ, ഭ്രമിച്ചവൻ, മദ്യം കുടിച്ചവനെപ്പോലെ, ബന്ധുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ—even അത്തവനും ഹരേ, ബന്ധത്തിന്റെ കെട്ടിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സമ്പത്തിമദമത്തശ്ച വിഷയാന്ധശ്ച വിഹ്വലഃ । മഹാകാമീ രാജസികഃ സത്ത്വമാര്ഗം ന പശ്യതി
സമ്പത്തിൽ മദം പിടിച്ചവൻ, വിഷയങ്ങളിൽ കണ്ണടഞ്ഞവൻ, മനസ്സിൽ കലങ്ങുന്നവൻ, വലിയ ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞവൻ, രാജസികസ്വഭാവമുള്ളവൻ—അവൻ സത്വമാർഗ്ഗം കാണുന്നില്ല.
ദ്വിവിധോ വിഷയാന്ധശ്ച രാജസസ്താമസഃ സ്മൃതഃ । അശാസ്ത്രജ്ഞസ്താമസശ്ച ശാസ്ത്രജ്ഞോ രാജസഃ സ്മൃതഃ
വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഇരുപ്രകാരമുള്ള അന്ധതയാണ് പറയുന്നത്. ഒന്നാമത്തേത് രാജസസ്വഭാവമുള്ളതും രണ്ടാമത്തേത് താമസസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്. ശാസ്ത്രം അറിയാത്തവൻ താമസസ്വഭാവിയെന്നും, ശാസ്ത്രം അറിയുന്നവൻ രാജസസ്വഭാവിയെന്നും പറയുന്നു.
ശാസ്ത്രം ച ദ്വിവിധം മാര്ഗം ദര്ശയേത്സുരപുങ്ഗവ । പ്രവൃത്തിബീജമേകം ച നിവൃത്തേഃ കാരണം പരമ്
ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവതാവരേ, ശാസ്ത്രം രണ്ട് വഴികൾ കാണിക്കുന്നു. ഒന്നാം വഴി ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടാനുള്ളതും, രണ്ടാമത്തേത് എല്ലാം വിട്ടുനിൽക്കാനുള്ള ഉത്തമകാരണമുമാണ്.
ചരന്തി ജീവിനശ്ചാദൌ പ്രവൃത്തേര്ദുഃഖവര്ത്മനി । സ്വച്ഛന്ദം ച പ്രസന്നം ച നിര്വിരോധം ച സന്തതമ്
ജീവികൾ ആദ്യം ദുഃഖം നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തി എന്ന പാതയിലാണ് നടക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതു സ്വതന്ത്രവും സന്തോഷകരവും എപ്പോഴും തടസ്സമില്ലാത്തതുപോലെയും തോന്നുന്നു.
ആയാതി മധുനോ ലോഭാത്ക്ലേശേന സുഖമാനിതഃ । പരിണാമേ നാശബീജേ ജന്മമൃത്യുജരാകരേ
തേനിനോടുള്ള ആസക്തിയാൽ ആനന്ദം തേടി കഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, അവസാനം അതു നാശം കൊണ്ടുവരുന്നു; ജനനം, മരണം, വയസ്സു എന്നിവയുടെ വിത്ത് വിതറിയതാകുന്നു.
അനേകജന്മപര്യന്തം കൃത്വാ ച ഭ്രമണം മുദാ । സ്വകര്മവിഹിതായാം ച നാനായോന്യാം ക്രമേണ ച
അങ്ങനെ അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ച്, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കർമ്മപ്രകാരം വിവിധയിനം ഗർഭങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി ജനിക്കുന്നു.
തതശ്ചേശാനുഗഹാഗ്രച്ച സത്സങ്ഗം ലഭതേ ച സഃ । സഹസ്രേഷു ശതേഷ്വേകോ ഭവാബ്ധിപാരകാരണമ്
ശേഷം, പരമേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഒരുത്തൻ നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യം ലഭിക്കുന്നു. ആയിരങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരാളാണ് ഭവസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള മാർഗം കണ്ടെത്തുന്നത്.
സാധുസ്തത്ത്വപ്രദീപേന മുക്തിമാര്ഗം പ്രദര്ശയേത് । തദാ കരോതി യത്നം ച ജീവോ ബന്ധനഖണ്ഡനേ
ഒരു സന്മനുഷ്യൻ സത്യത്തിന്റെ വിളക്കുപോലെ മോക്ഷമാർഗം കാണിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ആ ആത്മാവ് ബന്ധനം തകർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
അനേകജന്മയോഗേന തപസാനശനേന ച । തദാ ലഭേന്മുക്തിമാര്ഗം നിര്വിഘ്നം സുഖദം പരമ്
അനേകം ജന്മങ്ങളുടെ യോഗവും, തപസ്സും ഉപവാസവുംകൊണ്ടു, അവസാനം ആൾക്ക് തടസ്സമില്ലാത്ത പരമാനന്ദം നൽകുന്ന മോക്ഷമാർഗം ലഭിക്കുന്നു.
ഇദം ശ്രുതം ഗുരോര്വക്യാദ്യത് പൃച്ഛസി പുരന്ദര । മുനേസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വീതരാഗോ ബഭൂവ സഃ
പുരന്ദരാ, ഗുരുവിന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് നീ കേട്ടത്. ആ മുനിയുടെ ഉപദേശം കേട്ടപ്പോൾ അവൻ ആസക്തി വിട്ടു.
വൈരാഗ്യം വര്ധയാമാസ തസ്യ ബ്രഹ്മന് ദിനേ ദിനേ । മുനേഃ സ്ഥാനാദ് ഗൃഹം ഗത്വാ സ ദദര്ശാമരാവതീമ്
ബ്രഹ്മനേ, അവന്റെ വൈരാഗ്യം ദിവസേന വർധിച്ചു. മുനിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് വീട്ടിലേക്ക് പോയി, അവൻ അമരാവതി കണ്ടു.