വൃക്ഷശാഖാസു രമ്യാസു നവമേഘേഷു വസ്തുഷു । വൈകുണ്ഠേ പൂജിതാ സാഽഽദൌ ദേവീ നാരായണേന ച
അനുകൂലമായ വൃക്ഷശാഖകളിലും, പുതുമേഘങ്ങളിലും, വസ്തുക്കളിലും, ആദിയിൽ വൈകുണ്ഠത്തിൽ നാരായണൻ അവളെ ആരാധിച്ചു.
ദ്വിതീയേ ബ്രഹ്മണാ ഭക്ത്യാ തൃതീയേ ശങ്കരേണ ച । വിഷ്ണുനാ പൂജിതാ സാ ച ക്ഷീരോദേ ഭാരതേ മുനേ
രണ്ടാം യുഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിച്ചു; മൂന്നാമത്തെ യുഗത്തിൽ ശങ്കരൻ; വിഷ്ണു ക്ഷീരസാഗരത്തിലും ഭാരതഭൂമിയിലും അവളെ ആരാധിച്ചു, മഹർഷേ.
സ്വായമ്ഭുവേന മനുനാ മാനവേന്ദ്രേശ്ച സര്വതഃ । ഋഷീന്ദ്രൈശ്ച മുനീന്ദ്രൈശ്ച സദ്ഭിശ്ച ഗൃഹിഭിര്ഭവേ
സ്വായംഭുവമനുവും, മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരും, മഹർഷിമാരും മുനിമാരും, സദാചാരികളായ ഗൃഹസ്ഥന്മാരും എല്ലായിടത്തും അവളെ ആരാധിച്ചു.
ഗന്ധര്വൈശ്ചൈവ നാഗാദ്യൈഃ പാതാലേഷു ച പൂജിതാ । ശുക്ലാഷ്ടമ്യാം ഭാദ്രപദേ കൃതാ പൂജാ ച ബ്രഹ്മണാ
ഗന്ധർവന്മാരും നാഗാദികളും പാതാളങ്ങളിൽ അവളെ ആരാധിച്ചു; ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് പൂജ നടത്തി.
ഭക്ത്യാ ച പക്ഷപര്യന്തം ത്രിഷു ലോകേഷു നാരദ । ചൈത്രേ പൌഷേ ച ഭാദ്രേ ച പുണ്യേ മങ്ഗലവാസരേ
ഭക്തിയോടെ പകൽപക്ഷം മുഴുവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, നാരദാ, ചൈത്രം, പൗഷം, ഭാദ്രം എന്നീ പുണ്യമായ മംഗളദിനങ്ങളിലും പൂജ നടന്നു.
വിഷ്ണുനാ പൂജിതാ സാ ച ത്രിഷു ലോകേഷു ഭക്തിതഃ । വര്ഷാന്തേ പൌഷസങ്ക്രാന്ത്യാം മാധ്യാമാവാഹ്യ മങ്ഗലേ
വിഷ്ണു മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിച്ചു; വർഷാവസാനത്തും, പൗഷസംക്രമണത്തിലും, മധ്യഭാഗത്തുള്ളവളെ മംഗളത്തിൽ ആഹ്വാനിച്ചു.
മനുസ്താം പൂജയാമാസ സാ ഭൂതാ ഭുവനത്രയേ । പൂജിതാ സാ മഹേന്ദ്രേണ മങ്ഗലേനൈവ മങ്ഗലാ
മനു അവളെ ആരാധിച്ചു; അവൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവളായി. മഹേന്ദ്രൻ, മംഗളസ്വരൂപിയായ അവളെ, മംഗളത്തിന്റെയും കാരണമായവളെ, ആദരവോടെ ആരാധിച്ചു.
കേദാരേണൈവ നീലേന സുബലേന നലേന ച । ധ്രുവേണോത്താനപാദേന ശക്രേണ ബലിനാ തഥാ
കേദാരം, നീലം, സുബലം, നലം, ധ്രുവൻ, ഉത്താനപാദൻ, ശക്രൻ, ബലി ഇവരും അവളെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.
കശ്യപേന ച ദക്ഷേണ കര്ദമേന വിവസ്വതാ । പ്രിയവ്രതേന ചന്ദ്രേണ കുബേരേണൈവ വായുനാ
കശ്യപൻ, ദക്ഷൻ, കർദമൻ, വിവസ്വാൻ, പ്രിയവ്രതൻ, ചന്ദ്രൻ, കുബേരൻ, വായു ഇവരും അവളെ ആദരവോടെ ആരാധിച്ചു.
യമേന വഹ്നിനാ ചൈവ വരുണേനൈവ പൂജിതാ । ഏവം സര്വത്ര സര്വേഷു പൂജിതാ വന്ദിതാ സദാ । സര്വേശ്വര്യാധിദേവീ സാ സര്വസമ്പത്സ്വരൂപിണീ
യമൻ, അഗ്നി, വരുണൻ ഇവരും അവളെ ആരാധിച്ചു. ഇങ്ങനെ എല്ലായിടത്തും എല്ലാവരും അവളെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുകയും വന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൾ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ഇശ്വരിയായ പരമേശ്വരി, എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്.
തി ശ്രീമദ്ദേവീഭാഗവതേ മഹാപുരാണേഽഷ്ടാദശസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം നവമസ്കന്ധേ ലക്ഷ്മ്യുപാഖ്യാനവര്ണനം നാമൈകോനചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇതോടെ പതിനെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മഹാപുരാണമായ ശ്രീമദ്ദേവീഭാഗവതത്തിലെ ഒമ്പതാം സ്കന്ധത്തിലെ 'ലക്ഷ്മിയുടെ കഥ' എന്ന ഇരുപത്തിയൊന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ലക്ഷ്മ്യുത്പത്തിവര്ണനമ് നാരദ ഉവാച നാരായണപ്രിയാ സാ ച പരാ വൈകുണ്ഠവാസിനീ । വൈകുണ്ഠാധിഷ്ഠാതൃദേവീ മഹാലക്ഷ്മീഃ സനാതനീ
ലക്ഷ്മിയുടെ ഉത്ഭവം നാരദൻ ചോദിച്ചു: നാരായണനു പ്രിയമായ അവൾ, വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്ന പരമേശ്വരി, വൈകുണ്ഠത്തിന്റെ അധിപതിയായ ശാശ്വതമായ മഹാലക്ഷ്മിയാണ്.
കഥം ബഭൂവ സാ ദേവീ പൃഥിവ്യാം സിന്ധുകന്യകാ । പുരാ കേന സ്തുതാഽഽദൌ സാ തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
അവ ദേവി, സമുദ്രത്തിന്റെ മകളായി ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ എത്തി? ആദിയിൽ ആരാണ് അവളെ സ്തുതിച്ചത്? ദയവായി അതെനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച പുരാ ദുര്വാസസഃ ശാപാദ് ഭ്രഷ്ടശ്രീശ്ച പുരന്ദരഃ । ബഭൂവ ദേവസങ്ഘശ്ച മര്ത്യലോകേ ഹി നാരദ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത് ദുർവാസസിന്റെ ശാപം മൂലം പുരന്ദരൻ ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു; ദേവതകൾ എല്ലാം, നാരദാ, മനുഷ്യലോകത്തിൽ വന്നു താമസിച്ചു.
ലക്ഷ്മീഃ സ്വര്ഗാദികം ത്യക്ത്വാ രുഷ്ടാ പരമദുഃഖിതാ । ഗത്വാ ലീനാ തു വൈകുണ്ഠേ മഹാലക്ഷ്മീശ്ച നാരദ
ലക്ഷ്മി സ്വർഗ്ഗാദികൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, കോപത്തിലും അത്യന്തം ദുഃഖത്തിലും ആകി, വൈകുണ്ഠത്തിൽ മഹാലക്ഷ്മിയായി ലയിച്ചു.
തദാ ശോകാദ്യയുഃ സര്വേ ദുഃഖിതാ ബ്രഹ്മണഃ സഭാമ് । ബ്രഹ്മാണം ച പുരസ്കൃത്യ യയുര്വൈകുണ്ഠമേവ ച
അപ്പോൾ ദുഃഖഭാരത്തിൽ മുഴുകിയ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ സഭയിലേക്ക് പോയി; ബ്രഹ്മാവിനെ മുൻനിർത്തി അവർ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു.
വൈകുണ്ഠേ ശരണാപന്നാ ദേവാ നാരായണേ പരേ । അതീവ ദൈന്യയുക്താശ്ച ശുഷ്കകണ്ഠോഷ്ഠതാലുകാഃ
വൈകുണ്ഠത്തിൽ ദേവതകൾ പരമനാരായണനിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു; അവർ അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി, തൊണ്ടയും അധരവും तालുവും ഉണങ്ങിയവരായിരുന്നു.
തദാ ലക്ഷ്മീശ്ച കലയാ പുരാണപുരുഷാജ്ഞയാ । ബഭൂവ സിന്ധുകന്യാ സാ സര്വസമ്പത്സ്വരൂപിണീ
അപ്പോൾ ലക്ഷ്മി, തന്റെ ഒരു ഭാഗത്താൽ, പുരാതനപുരുഷന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, സമുദ്രത്തിന്റെ മകളായി, എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരമായി ജനിച്ചു.
തഥാ മഥിത്വാ ക്ഷീരോദം ദേവാ ദൈത്യഗണൈഃ സഹ । സമ്പ്രാപ്താശ്ച മഹാലക്ഷ്മീം വിഷ്ണുസ്താം ച ദദര്ശ ഹ
അങ്ങനെ, ദേവതകളും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് പാലാഴി മഥിച്ചു; അപ്പോൾ മഹാലക്ഷ്മിയെ അവർ പ്രാപിച്ചു, വിഷ്ണു അവളെ കണ്ടു.
സുരാദിഭ്യോ വരം ദത്ത്വാ വനമാലാം ച വിഷ്ണവേ । ദദൌ പ്രസന്നവദനാ തുഷ്ടാ ക്ഷീരോദശായിനേ
ദേവന്മാർക്ക് വരങ്ങൾ നൽകി, സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, കാടിലെ പുഷ്പമാല വിഷ്ണുവിന്, പാലാഴിയിൽ ശയിക്കുന്നവനു, അവൾ സമർപ്പിച്ചു.
ദേവാശ്ചാപ്യസുരഗ്രസ്തം രാജ്യം പ്രാപുശ്ച നാരദ । താം സമ്പൂജ്യ ച സമ്ഭൂയ സര്വത്ര ച നിരാപദഃ
ദേവതകൾ അസുരന്മാരിൽ നിന്നു രാജ്യം വീണ്ടെടുത്തു, നാരദാ; അവർ അവളെ എല്ലായിടത്തും ആരാധിച്ചു, ഐക്യത്തോടെ എല്ലാ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരായി.
നാരദ ഉവാച കഥം ശശാപ ദുര്വാസാ മുനിശ്രേഷ്ഠഃ കദാചന । കേന ദോഷേണ വാ ബ്രഹ്മന് ബ്രഹ്മിഷ്ഠസ്തത്ത്വവിത്പുരാ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: മഹാമുനിയായ ദുർവാസാ ഒരിക്കൽ എങ്ങനെ ശാപം ഉച്ചരിച്ചു? ഏതു തെറ്റിനാണ് ആ സത്യജ്ഞാനിയായ ബ്രഹ്മൻ അങ്ങനെ ചെയ്തത്?
മമന്ഥുഃ കേനരൂപേണ ജലധിം തേ സുരാദയഃ । കേന സ്തോത്രേണ വാ ദേവീ ശക്രം സാക്ഷാദ്ബഭൂവ സാ
ദേവതാദികൾ ഏതു രൂപത്തിൽ സമുദ്രം മഥിച്ചു? ഏതു സ്തോത്രം കൊണ്ടാണ് ദേവി നേരിട്ട് ശക്രനു പ്രത്യക്ഷമായത്?
കോ വാ തയോശ്ച സംവാദോ ബഭൂവ തദ്വദ പ്രഭോ । ശ്രീനാരായണ ഉവാച മധുപാനപ്രമത്തശ്ച ത്രൈലോക്യാധിപതിഃ പുരാ
അവരിൽ ഇരുവരുടെയും സംഭാഷണം എന്തായിരുന്നു? അതും ദയവായി പറയണം, പ്രഭോ. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും രാജാവ് മദ്യം കുടിച്ച് മയങ്ങി.
ക്രീഡാം ചകാര രഹസി രമ്ഭയാ സഹ കാമുകഃ । കൃത്വാ ക്രീഡാം തയാ സാര്ധം കാമുക്യാ ഹൃതമാനസഃ
ഇന്ദ്രൻ രഹസ്യത്തിൽ രംഭയോടൊപ്പം കാമഭാവത്തിൽ കളിച്ചു; അവളോടൊപ്പം കളിച്ചപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സ് അവളിൽ മുഴുവൻ ആകർഷിതമായി.
തസ്ഥൌ തത്ര മഹാരണ്യേ കാമോന്മഥിതമാനസഃ । കൈലാസശിഖരേ യാന്തം വൈകുണ്ഠാദൃഷിസത്തമമ്
കാമാഗ്നിയിൽ കത്തുന്ന മനസ്സോടെ അവൻ ആ വലിയ കാടിൽ തന്നെ നിന്നു; വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് കൈലാസശിഖരത്തിലേക്ക് പോകുന്ന മഹർഷിയെ അവൻ കണ്ടു.
ദുര്വാസസം ദദര്ശേന്ദ്രോ ജ്വലന്തം ബ്രഹ്മതേജസാ । ഗ്രീഷ്മമധ്യാഹ്നമാര്തണ്ഡസഹസ്രപ്രഭമീശ്വരമ്
ബ്രഹ്മതേജസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ദുർവാസസിനെ, വേനലിലെ ഉച്ചക്കാലത്ത് ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനായി ഇന്ദ്രൻ കണ്ടു.
പ്രതപ്തകാഞ്ചനാകാരം ജടാഭാരമഹോജ്ജ്വലമ് । ശുക്ലയജ്ഞോപവീതം ച ചീരദണ്ഡൌ കമണ്ഡലുമ്
കത്തുന്ന പൊന്നുപോലെയുള്ള രൂപം, ദീപ്തിയുള്ള ജടാമുടി, വെളുത്ത യജ്ഞോപവീതം, വലകെട്ട്, ദണ്ഡം, കമണ്ഡലു എന്നിവ ധരിച്ചവനായിരുന്നു.
മഹോജ്ജ്വലം ച തിലകം ബിഭ്രന്തം ചേന്ദുസന്നിഭമ് । സമന്വിതം ശിഷ്യലക്ഷൈര്വേദവേദാങ്ഗപാരഗൈഃ
ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള അതിശയപ്രഭയുള്ള തിലകം ധരിച്ചവനും, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ച ആയിരക്കണക്കിന് ശിഷ്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനുമായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ നനാമ ശിരസാ സമ്പ്രമത്തഃ പുരന്ദരഃ । ശിഷ്യവര്ഗം തദാ ഭക്ത്യാ തുഷ്ടാവ ച മുദാന്വിതമ്
ഇത് കണ്ടപ്പോൾ, മനസ്സു ചിതറിപ്പോയിരുന്നിട്ടും, പുരന്ദരൻ തലകുനിഞ്ഞു വണങ്ങി; പിന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ഭക്തിയോടെ ശിഷ്യവൃന്ദത്തെ പുകഴ്ത്തി.