ശ്രീനാരായണ ഉവാച സൃഷ്ടേരാദൌ പുരാ ബ്രഹ്മന് കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ । ദേവീ വാമാംസസമ്ഭൂതാ ബഭൂവ രാസമണ്ഡലേ
ആദിയില് ആരാണ് അവളെ ആദ്യം ആരാധിച്ചത്? പുരാതനകാലത്ത് അവള് എങ്ങനെയായിരുന്നു? വേദജ്ഞന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവളുടെ ഗുണങ്ങള് ദയവായി പറയൂ.
അതീവ സുന്ദരീ ശ്യാമാ ന്യഗ്രോധപരിമണ്ഡിതാ । യഥാ ദ്വാദശവര്ഷീയാ ശശ്വത്സുസ്ഥിരയൌവനാ
ശ്രീനാരായണന് പറഞ്ഞു: സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തില്, ബ്രഹ്മനേ, പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് നിന്ന് ജനിച്ച ദേവി രാസമണ്ഡലത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശ്വേതചമ്പകവര്ണാഭാ സുഖദൃശ്യാ മനോഹരാ । ശരത്പാര്വണകോടീന്ദുപ്രഭാപ്രച്ഛാദനാനനാ
അവള് അത്യന്തം സുന്ദരിയും കറുത്ത നിറമുള്ളവളും ആലത്തിയുടെ അലങ്കാരത്തോടെ, എപ്പോഴും പതിഞ്ഞ യൗവനത്തില് ഇരുപതുവയസ്സുകാരിയെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നതായിരുന്നു.
ശരന്മധ്യാഹ്നപദ്മാനാം ശോഭാമോചനലോചനാ । സാ ദേവീ ദ്വിവിധാ ഭൂതാ സഹ സര്വേശ്വരേച്ഛയാ
അവളുടെ കാന്തി വെള്ളി ചമ്പകപ്പൂവിനെപ്പോലെയും, കാഴ്ചയ്ക്ക് ആഹ്ലാദകരവും മനോഹരവുമായിരുന്നു. പത്തുലക്ഷം ശരത് പൗര്ണമി ചന്ദ്രന്മാരുടെ പ്രകാശം പോലും അവളുടെ മുഖം മറികടന്നു.
സ്വീയരൂപേണ വര്ണേന തേജസാ വയസാ ത്വിഷാ । യശസാ വാസസാ കൃത്യാ ഭൂഷണേന ഗുണേന ച
ശരത്കാലത്തിലെ ഉച്ചവെയിലിലെ താമരപ്പൂക്കളെ പോലും അതിക്രമിച്ച കണ്ണുകളായിരുന്നു അവള്ക്ക്. സര്വ്വേശ്വരന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ആ ദേവി രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.
സ്മിതേന വീക്ഷണേനൈവ പ്രേമ്ണാ വാനുനയേന ച । തദ്വാമാംസാന്മഹാലക്ഷ്മീര്ദക്ഷിണാസാംച്ച രാധികാ
സ്വന്തം രൂപത്തിലും നിറത്തിലും തേജസ്സിലും പ്രായത്തിലും കാന്തിയിലും, പ്രശസ്തിയിലും വസ്ത്രത്തിലും പ്രവൃത്തിയിലും അലങ്കാരത്തിലും ഗുണത്തിലും അവള് തുല്യയായിരുന്നു.
രാധാഽഽദൌ വരയാമാസ ദ്വിഭുജഞ്ച പരാത്പരമ് । മഹാലക്ഷ്മീശ്ച തത്പശ്ചാച്ചകമേ കമനീയകമ്
പുഞ്ചിരിയിലും കാഴ്ചയിലും സ്നേഹത്തിലും സാന്ത്വനത്തിലും അവളുടെ ഇടതുഭാഗത്ത് നിന്ന് മഹാലക്ഷ്മിയും വലതുഭാഗത്ത് നിന്ന് രാധികയും ഉദിച്ചുവന്നു.
കൃഷ്ണസ്തദ്ഗൌരവേണൈവ ദ്വിധാരൂപോ ബഭൂവ ഹ । ദക്ഷിണാംസശ്ച ദ്വിഭുജോ വാമാംസശ്ച ചതുര്ഭുജഃ
ആദ്യമായി രാധിക പരമോന്നതമായ ഇരുഭുജ രൂപത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, അതിന് ശേഷം മഹാലക്ഷ്മി ആ മനോഹരമായ രൂപത്തെ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു.
ചതുര്ഭുജായ ദ്വിഭുജോ മഹാലക്ഷ്മീം ദദൌ പുരാ । ലക്ഷ്യതേ ദൃശ്യതേ വിശ്വം സ്നിഗ്ധദൃഷ്ട്യാ യയാനിശമ്
അവരെ മാനിച്ച്, കൃഷ്ണൻ രണ്ട് രൂപങ്ങൾ എടുത്തു; വലത് വശം രണ്ടുകൈകളോടെ, ഇടത് വശം നാലുകൈകളോടെ മഹാലക്ഷ്മിയെ പ്രത്യക്ഷമാക്കി. അവളുടെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ കാഴ്ചയിൽ ഈ ലോകം എല്ലാം എപ്പോഴും ദൃശ്യമാണ്.
ദേവീഭൂതാ ച മഹതീ മഹാലക്ഷ്മീശ്ച സാ സ്മൃതാ । രാധാകാന്തശ്ച ദ്വിഭുജോ ലക്ഷ്മീകാന്തശ്ചതുര്ഭുജഃ
ആ മഹാലക്ഷ്മി ദേവിയായി മാറി, മഹത്തായവളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. രാധാകാന്തൻ രണ്ടുകൈകളോടെ, ലക്ഷ്മീകാന്തൻ നാലുകൈകളോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശുദ്ധസത്ത്വസ്വരൂപാ ച ഗോപൈര്ഗോപീഭിരാവൃതാ । ചതുര്ഭുജശ്ച വൈകുണ്ഠം പ്രയയൌ പദ്മയാ സഹ
ശുദ്ധസത്ത്വസ്വഭാവമുള്ളവളായി, ഗോപ്പന്മാരും ഗോപ്പികകളും ചുറ്റുമുണ്ടായപ്പോൾ, നാലുകൈകളുള്ളവൻ പദ്മയോടൊപ്പം വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
സര്വാംശേന സമൌ തൌ ദ്വൌ കൃഷ്ണനാരായണൌ പരൌ । മഹാലക്ഷ്മീശ്ച യോഗേന നാനാരൂപാ ബഭൂവ സാ
കൃഷ്ണനും നാരായണനും ഇരുവരും മുഴുവൻതായും ഒന്നിച്ചുണ്ടായിരുന്നു; മഹാലക്ഷ്മി തന്റെ യോഗശക്തിയാൽ അനേകം രൂപങ്ങൾ എടുത്തു.
വൈകുണ്ഠേ ച മഹാലക്ഷ്മീഃ പരിപൂര്ണതമാ രമാ । ശുദ്ധസത്ത്വസ്വരൂപാ ച സര്വസൌഭാഗ്യസംയുതാ
വൈകുണ്ഠത്തിൽ മഹാലക്ഷ്മി, ഏറ്റവും പൂർണ്ണമായ രമയായി, ശുദ്ധസത്ത്വസ്വഭാവവും എല്ലാ ഭാഗ്യങ്ങളുടെയും സമ്പന്നതയും ഉള്ളവളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രേമ്ണാ സാ ച പ്രധാനാ ച സര്വാസു രമണീഷു ച । സ്വര്ഗേഷു സ്വര്ഗലക്ഷ്മീശ്ച ശക്രസമ്പത്സ്വരൂപിണീ
പ്രേമത്തിൽ അവൾ എല്ലാ പ്രിയഭാര്യകളിലും പ്രധാനിയാണ്; സ്വർഗത്തിൽ അവൾ സ്വർഗലക്ഷ്മിയായി, ഇന്ദ്രന്റെ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ രൂപമായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
പാതാലേ നാഗലക്ഷ്മീശ്ച രാജലക്ഷ്മീശ്ച രാജസു । ഗൃഹലക്ഷ്മീര്ഗൃഹേഷ്വേവ ഗൃഹിണാം ച കലാംശതഃ
പാതാളത്തിൽ അവൾ നാഗലക്ഷ്മിയായി, രാജാക്കന്മാരിൽ രാജലക്ഷ്മിയായി, വീടുകളിൽ ഗൃഹലക്ഷ്മിയായി, ഗൃഹിണികളിൽ കലകളുടെ ഒരു ഭാഗമായും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
സമ്പത്സ്വരൂപാ ഗൃഹിണാം സര്വമങ്ഗലമങ്ഗലാ । ഗവാം പ്രസൂതിഃ സുരഭിര്ദക്ഷിണാ യജ്ഞകാമിനീ
ഗൃഹിണികൾക്ക് സമ്പത്തിന്റെ രൂപമായും, എല്ലാമംഗളങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മംഗളമായും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു. പശുക്കളുടെ ഉത്ഭവം സുരഭിയാണ്, യജ്ഞങ്ങളിൽ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നത് ദക്ഷിണയാണ്.
ക്ഷീരോദസിന്ധുകന്യാ സാ ശ്രീരൂപാ പദ്മിനീഷു ച । ശോഭാസ്വരൂപാ ചന്ദ്രേ ച സൂര്യമണ്ഡലമണ്ഡിതാ
ക്ഷീരസാഗരത്തിന്റെ മകളായി, പദ്മങ്ങളിൽ ശ്രീയായി, ചന്ദ്രനിൽ ഭംഗിയുടെ രൂപമായും, സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിൽ അലങ്കൃതയായും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
വിഭൂഷണേഷു രത്നേഷു ഫലേഷു ച ജലേഷു ച । നൃപേഷു നൃപപത്നീഷു ദിവ്യസ്ത്രീഷു ഗൃഹേഷു ച
ഭൂഷണങ്ങളിൽ, രത്നങ്ങളിൽ, പഴങ്ങളിൽ, ജലങ്ങളിൽ, രാജാക്കന്മാരിലും, രാജപത്നികളിലും, ദിവ്യസ്ത്രികളിലും, വീടുകളിലും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വസസ്യേഷു വസ്ത്രേഷു സ്ഥാനേഷു സംസ്കൃതേഷു ച । പ്രതിമാസു ച ദേവാനാം മങ്ഗലേഷു ഘടേഷു ച
എല്ലാ വിളവുകളിലും, വസ്ത്രങ്ങളിലും, ശുദ്ധമായ സ്ഥലങ്ങളിലും, ദേവന്മാരുടെ പ്രതിമകളിലും, മംഗളഘടങ്ങളിലും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
മാണിക്യേഷു ച മുക്താസു മാല്യേഷു ച മനോഹരാ । മണീന്ദ്രേഷു ച ഹീരേഷു ക്ഷീരേഷു ചന്ദനേഷു ച
മാണിക്യങ്ങളിൽ, മുത്തുകളിൽ, മനോഹരമായ മാലകളിൽ, പ്രധാന രത്നങ്ങളിൽ, ഹീരകങ്ങളിൽ, പാൽ, ചന്ദനത്തിൽ അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
വൃക്ഷശാഖാസു രമ്യാസു നവമേഘേഷു വസ്തുഷു । വൈകുണ്ഠേ പൂജിതാ സാഽഽദൌ ദേവീ നാരായണേന ച
അനുകൂലമായ വൃക്ഷശാഖകളിലും, പുതുമേഘങ്ങളിലും, വസ്തുക്കളിലും, ആദിയിൽ വൈകുണ്ഠത്തിൽ നാരായണൻ അവളെ ആരാധിച്ചു.
ദ്വിതീയേ ബ്രഹ്മണാ ഭക്ത്യാ തൃതീയേ ശങ്കരേണ ച । വിഷ്ണുനാ പൂജിതാ സാ ച ക്ഷീരോദേ ഭാരതേ മുനേ
രണ്ടാം യുഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിച്ചു; മൂന്നാമത്തെ യുഗത്തിൽ ശങ്കരൻ; വിഷ്ണു ക്ഷീരസാഗരത്തിലും ഭാരതഭൂമിയിലും അവളെ ആരാധിച്ചു, മഹർഷേ.
സ്വായമ്ഭുവേന മനുനാ മാനവേന്ദ്രേശ്ച സര്വതഃ । ഋഷീന്ദ്രൈശ്ച മുനീന്ദ്രൈശ്ച സദ്ഭിശ്ച ഗൃഹിഭിര്ഭവേ
സ്വായംഭുവമനുവും, മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരും, മഹർഷിമാരും മുനിമാരും, സദാചാരികളായ ഗൃഹസ്ഥന്മാരും എല്ലായിടത്തും അവളെ ആരാധിച്ചു.
ഗന്ധര്വൈശ്ചൈവ നാഗാദ്യൈഃ പാതാലേഷു ച പൂജിതാ । ശുക്ലാഷ്ടമ്യാം ഭാദ്രപദേ കൃതാ പൂജാ ച ബ്രഹ്മണാ
ഗന്ധർവന്മാരും നാഗാദികളും പാതാളങ്ങളിൽ അവളെ ആരാധിച്ചു; ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് പൂജ നടത്തി.
ഭക്ത്യാ ച പക്ഷപര്യന്തം ത്രിഷു ലോകേഷു നാരദ । ചൈത്രേ പൌഷേ ച ഭാദ്രേ ച പുണ്യേ മങ്ഗലവാസരേ
ഭക്തിയോടെ പകൽപക്ഷം മുഴുവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, നാരദാ, ചൈത്രം, പൗഷം, ഭാദ്രം എന്നീ പുണ്യമായ മംഗളദിനങ്ങളിലും പൂജ നടന്നു.
വിഷ്ണുനാ പൂജിതാ സാ ച ത്രിഷു ലോകേഷു ഭക്തിതഃ । വര്ഷാന്തേ പൌഷസങ്ക്രാന്ത്യാം മാധ്യാമാവാഹ്യ മങ്ഗലേ
വിഷ്ണു മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിച്ചു; വർഷാവസാനത്തും, പൗഷസംക്രമണത്തിലും, മധ്യഭാഗത്തുള്ളവളെ മംഗളത്തിൽ ആഹ്വാനിച്ചു.
മനുസ്താം പൂജയാമാസ സാ ഭൂതാ ഭുവനത്രയേ । പൂജിതാ സാ മഹേന്ദ്രേണ മങ്ഗലേനൈവ മങ്ഗലാ
മനു അവളെ ആരാധിച്ചു; അവൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവളായി. മഹേന്ദ്രൻ, മംഗളസ്വരൂപിയായ അവളെ, മംഗളത്തിന്റെയും കാരണമായവളെ, ആദരവോടെ ആരാധിച്ചു.
കേദാരേണൈവ നീലേന സുബലേന നലേന ച । ധ്രുവേണോത്താനപാദേന ശക്രേണ ബലിനാ തഥാ
കേദാരം, നീലം, സുബലം, നലം, ധ്രുവൻ, ഉത്താനപാദൻ, ശക്രൻ, ബലി ഇവരും അവളെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.
കശ്യപേന ച ദക്ഷേണ കര്ദമേന വിവസ്വതാ । പ്രിയവ്രതേന ചന്ദ്രേണ കുബേരേണൈവ വായുനാ
കശ്യപൻ, ദക്ഷൻ, കർദമൻ, വിവസ്വാൻ, പ്രിയവ്രതൻ, ചന്ദ്രൻ, കുബേരൻ, വായു ഇവരും അവളെ ആദരവോടെ ആരാധിച്ചു.
യമേന വഹ്നിനാ ചൈവ വരുണേനൈവ പൂജിതാ । ഏവം സര്വത്ര സര്വേഷു പൂജിതാ വന്ദിതാ സദാ । സര്വേശ്വര്യാധിദേവീ സാ സര്വസമ്പത്സ്വരൂപിണീ
യമൻ, അഗ്നി, വരുണൻ ഇവരും അവളെ ആരാധിച്ചു. ഇങ്ങനെ എല്ലായിടത്തും എല്ലാവരും അവളെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുകയും വന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൾ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ഇശ്വരിയായ പരമേശ്വരി, എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്.