ഗോലോകസ്യ ച ഗോപാശ്ച വിലീനാസ്തസ്യ ലോമസു । തത്പ്രാണേഷു ച സര്വേഷാം പ്രാണാ വാതാ ഹുതാശനാഃ
ഗോലോകത്തിലെ ഗോപന്മാർ അവന്റെ രോമങ്ങളിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാവരുടെയും പ്രാണനും വായുവും അഗ്നിയും അവന്റെ പ്രാണങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ജഠരാഗ്നൌ വിലീനാശ്ച ജലം തദ്രസനാഗ്രതഃ । വൈഷ്ണവാശ്ചരണാമ്ഭോജേ പരമാനന്ദസംയുതാഃ
ജഠരാഗ്നി വയറ്റിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു; വെള്ളം നാവിന്റെ അഗ്രത്തിൽ; പരമാനന്ദം നിറഞ്ഞ വൈഷ്ണവന്മാർ അവന്റെ പാദപങ്കജങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സാരാത്സാരതരാ ഭക്തിരസപീയൂഷപായിനഃ । വിരാഡംശാശ്ച മഹതി ലീനാഃ കൃഷ്ണേ മഹാവിരാട്
സാരത്തിന്റെ സാരമായ ഭക്തിരസാമൃതം കുടിക്കുന്നവർ, മഹാവിരാടായ കൃഷ്ണനിൽ, വിരാടിന്റെ ഭാഗങ്ങളോടൊപ്പം ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
യസ്യൈവ ലോമകൂപേഷു വിശ്വാനി നിഖിലാനി ച । യസ്യ ചക്ഷുഷ ഉന്മേഷേ പ്രാകൃതഃ പ്രലയോ ഭവേത്
അവന്റെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു; അവന്റെ കണ്ണ് തുറക്കുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായ പ്രളയം സംഭവിക്കുന്നു.
ചക്ഷുരുന്മീലനേ സൃഷ്ടിര്യസ്യൈവ പുനരേവ സഃ । യാവത്കാലോ നിമേഷേണ താവദുന്മീലനേന ച
അവന്റെ കണ്ണ് തുറക്കുമ്പോൾ സൃഷ്ടി വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നു; കണ്ണ് അടയ്ക്കുന്ന സമയം എത്രയോ, അത്രയും സമയം തുറക്കലും നീളുന്നു.
ബ്രഹ്മണശ്ച ശതാബ്ദേ ച സൃഷ്ടേഃ സൂത്രലയഃ പുനഃ । ബ്രഹ്മസൃഷ്ടിലയാനാം ച സംഖ്യാ നാസ്ത്യേവ സുവ്രതേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞാൽ സൃഷ്ടിയുടെ ലയമുണ്ടാകും; ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടികളും ലയങ്ങളും എത്രയാണെന്ന് എണ്ണാനാവില്ല, സുദർശനയേ.
യഥാ ഭൂരജസാം ചൈവ സംഖ്യാനം നൈവ വിദ്യതേ । ചക്ഷുര്നിമേഷേ പ്രലയോ യസ്യ സര്വാന്തരാത്മനഃ
ഭൂമിയിലെ പൊടിക്കണങ്ങൾ എത്രയാണെന്ന് ആരും അറിയില്ല; അതുപോലെ അവന്റെ കണ്ണ് അടയ്ക്കുമ്പോൾ എല്ലാവരുടെയും അന്തർആത്മയ്ക്ക് പ്രളയം സംഭവിക്കുന്നു.
ഉന്മീലനേ പുനഃ സൃഷ്ടിര്ഭവേദേവേശ്വരേച്ഛയാ । സ കൃഷ്ണഃ പ്രലയേ തസ്യാം പ്രകൃതൌ ലീന ഏവ ഹി
കണ്ണ് തുറക്കുമ്പോൾ ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ സൃഷ്ടി വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നു; പ്രളയസമയത്ത് കൃഷ്ണൻ പ്രകൃതിയിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏകൈവ ച പരാ ശക്തിര്നിര്ഗുണഃ പരമഃ പുമാന് । സദേവേദമഗ്ര ആസീദിതി വേദവിദോ വിദുഃ
ഒന്നേ ഒരു പരാശക്തി മാത്രം ഉണ്ട്; പരമപുരുഷൻ ഗുണരഹിതനാണ്. വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവർ പറയുന്നു: 'ആദിയിൽ അതു മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ'.
മൂലപ്രകൃതിരവ്യക്താപ്യവ്യാകൃതപദാഭിധാ । ചിദഭിന്നത്വമാപന്നാ പ്രലയേ സൈവ തിഷ്ഠതി
അവ്യക്തമായ മൂലപ്രകൃതിയും, അവ്യാകൃതപദം എന്നറിയപ്പെടുന്നതും, ചൈതന്യത്തോടൊന്നായി പ്രളയസമയത്ത് മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു.
തദ്ഗുണോത്കീര്തനം വക്തും ബ്രഹ്മാണ്ഡേഷു ച കഃ ക്ഷമഃ । മുക്തയശ്ച ചതുര്വേദൈര്നിരുക്താശ്ച ചതുര്വിധാഃ
അവന്റെ ഗുണങ്ങളുടെ മഹത്വം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളിൽ ആരാണ് പാടാൻ കഴിയുക? നാലു വേദങ്ങളിലും പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മോക്ഷങ്ങൾ നാലു തരമുണ്ട്.
തത്പ്രധാനാ ദേവഭക്തിര്മുക്തേരപി ഗരീയസീ । സാലോക്യദാ ഭവേദേകാ തഥാ സാരൂപ്യദാ പരാ
ദേവഭക്തി ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്, മോക്ഷത്തേക്കാൾ വലിയതും; ഒന്നിന് ഒരേ ലോകത്തിൽ വസിക്കാനുള്ള അനുഗ്രഹം, മറ്റൊന്നിന് രൂപസാദൃശ്യം ലഭിക്കും.
സാമീപ്യദാഥ നിര്വാണപ്രദാ മുക്തിശ്ചതുര്വിധാ । ഭക്താസ്താ ന ഹി വാഞ്ഛന്തി വിനാ തത്സേവനം വിഭോഃ
സാമീപ്യം, സായുജ്യം, സലോക്യം, സാരൂപ്യം എന്നിങ്ങനെ മോക്ഷത്തിന് നാല് വിധങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ സേവനമില്ലാതെ ഭക്തന്മാർ ഇവയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
ശിവത്വമമരത്വം ച ബ്രഹ്മത്വം ചാവഹേലയാ । ജന്മമൃത്യുജരാവ്യാധിഭയശോകാദികം ധനമ്
ശിവനാകുക, അമരന്മാരാകുക, ബ്രഹ്മാവാകുക, ജനനം, മരണം, വയസ്സാകുക, രോഗം, ഭയം, ദുഃഖം എന്നിവയിൽനിന്നുള്ള മോചനം പോലുള്ള സമ്പത്ത്—all ഇവ ഭക്തന്മാർക്ക് അത്ര പ്രാധാന്യമില്ല.
ദിവ്യരൂപധാരണം ച നിര്വാണം മോക്ഷണം വിദുഃ । മുക്തിശ്ച സേവാരഹിതാ ഭക്തിഃ സേവാവിവര്ധിനീ
ദിവ്യരൂപം ധരിക്കൽ, മോക്ഷം, വിമോചനമെന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. സേവനമില്ലാത്ത മോക്ഷം ഭക്തിക്ക് സമ്പൂർണ്ണതയില്ല; സേവനത്തിലൂടെ ഭക്തി വളരുന്നു.
ഭക്തിമുക്ത്യോരയം ഭേദോ നിഷേകഖണ്ഡനം ശൃണു । വിദുര്ബുധാ നിഷേകം ച ഭോഗം ച കൃതകര്മണാമ്
ഭക്തിക്കും മോക്ഷത്തിനുമിടയിലെ വ്യത്യാസവും, കർമ്മഫലത്തിന്റെ നാശവും കേൾക്കൂ. ജ്ഞാനികൾ കർമ്മഫലവും അനുഭവവും അറിയുന്നു.
തത്ഖണ്ഡനം ച ശുഭദം ശ്രീവിഭോഃ സേവനം പരമ് । തത്ത്വജ്ഞാനമിദം സാധ്വി സ്ഥിരം ച ലോകവേദയോഃ
ആ കർമ്മഫലത്തിന്റെ നാശം ശുഭകരമാണ്; ശ്രീഭഗവാന്റെ സേവനമാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം. ലോകത്തിലും വേദങ്ങളിലും ഈ തത്ത്വജ്ഞാനം ഉറപ്പുള്ളതാണ്.
നിര്വിഘ്നം ശുഭദം ചോക്തം ഗച്ഛ വത്സേ യഥാസുഖമ് । ഇത്യുക്ത്വാ സൂര്യപുത്രശ്ച ജീവയിത്വാ ച തത്പതിമ്
ഇത് നിർവിഘ്നവും ശുഭകരവുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. മകളേ, ഇഷ്ടംപോലെ പോകൂ. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സൂര്യപുത്രൻ അവളുടെ ഭർത്താവിനെ ജീവിപ്പിച്ചു.
തസ്യൈ ശുഭാശിഷം ദത്ത്വാ ഗമനം കര്തുമുദ്യതഃ । ദൃഷ്ട്വാ യമം ച ഗച്ഛന്തം സാ സാവിത്രീ പ്രണമ്യ ച
അവളെ അനുഗ്രഹിച്ച് യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി. യമൻ പോകുന്നത് കണ്ടു, സാവിത്രി അവനെ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
രുരോദ ചരണൌ ധൃത്വാ സാധുച്ഛേദേന ദുഃഖിതാ । സാവിത്രീരോദനം ശ്രുത്വാ യമശ്ചൈവ കൃപാനിധിഃ
വിടപറയേണ്ടിവരുന്ന ദുഃഖത്തിൽ, അവളുടെ കാലിൽ പിടിച്ച് സാവിത്രി കരഞ്ഞു. സാവിത്രിയുടെ കരച്ചിൽ കേട്ട്, കരുണാസാഗരനായ യമൻ
താമിത്യുവാച സന്തുഷ്ടഃ സ്വയം ചൈവ രുരോദ ഹ । ധര്മരാജ ഉവാവ ലക്ഷവര്ഷം സുഖം ഭുക്ത്വാ പുണ്യക്ഷേത്രേ ച ഭാരതേ
സന്തോഷത്തോടെ അവളോടു പറഞ്ഞു, താനുമ് കരഞ്ഞു. ധർമ്മരാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഭാരതഭൂമിയിലെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ലക്ഷം വർഷം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചശേഷം,'
അന്തേ യാസ്യസി തല്ലോകം യത്ര ദേവീ വിരാജതേ । ഗത്വാ ച സ്വഗൃഹം ഭദ്രേ സാവിത്ര്യാശ്ച വ്രതം കുരു
'അവസാനത്തിൽ ദേവി വസിക്കുന്ന ലോകത്തേക്ക് നീ പോകും. ഭദ്രയേ, വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി സാവിത്രി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കൂ.'
ദ്വിസപ്തവര്ഷപര്യന്തം നാരീണാം മോക്ഷകാരണമ് । ജ്യേഷ്ഠശുക്ലചതുര്ദശ്യാം സാവിത്ര്യാശ്ച വ്രതം ശുഭമ്
ഇരുപത്തിയെട്ട് വർഷം വരെ, ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയിൽ സാവിത്രി വ്രതം സ്ത്രീകൾക്ക് മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
ശുക്ലാഷ്ടമ്യാം ഭാദ്രപദേ മഹാലക്ഷ്യാ യഥാ വ്രതമ് । ദ്വ്യഷ്ടവര്ഷം വ്രതം ചൈവ പ്രത്യാദേയം ശുചിസ്മിതേ
ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിയിൽ മഹാലക്ഷ്മി വ്രതം പോലെ ഇരുപത്തിയെട്ട് വർഷം വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ.
കരോതി ഭക്ത്യാ യാ നാരീ സാ യാതി ച വിഭോഃ പദമ് । പ്രതിമങ്ഗലവാരേ ച ദേവീം മങ്ഗലദായിനീമ്
ആ വ്രതം ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ ഭഗവാന്റെ സന്നിധി നേടുന്നു. എല്ലാ മംഗളദിനങ്ങളിലും മംഗളദായിനിയായ ദേവിയെ ആരാധിക്കണം.
പ്രതിമാസം ശുക്ലഷഷ്ഠ്യാം ഷഷ്ഠീം മങ്ഗലദായിനീമ് । തഥാ ചാഷാഢസങ്ക്രാന്ത്യാം മനസാം സര്വസിദ്ധിദാമ്
ഓരോ മാസവും ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ആറാം തീയതിയിൽ മംഗളദായിനിയായ ഷഷ്ഠിയെ ആരാധിക്കണം; അശാഢമാസത്തിലെ സംക്രമണത്തിലും മനസ്സോടെ സർവ്വസിദ്ധിദായിനിയെ ആരാധിക്കണം.
രാധാം രാസേ ച കാര്തിക്യാം കൃഷ്ണപ്രാണാധികപ്രിയാമ് । ഉപോഷ്യ ശുക്ലാഷ്ടമ്യാം ച പ്രതിമാസം വരപ്രദാമ്
കാർത്തിക മാസത്തിലെ രാസോത്സവത്തിൽ കൃഷ്ണനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട രാധയെ ആരാധിക്കണം; ഓരോ മാസവും ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിയിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് വരപ്രദയായ ദേവിയെ ആരാധിക്കണം.
വിഷ്ണുമായാം ഭഗവതീം ദുര്ഗാം ദുര്ഗതിനാശിനീമ് । പ്രകൃതിം ജഗദമ്ബാം ച പതിപുത്രവതീഷു ച
വിഷ്ണുമായയായ ഭഗവതിയെ, ദുരിതം നീക്കുന്ന ദുർഗ്ഗയെ, പ്രകൃതിയായ ലോകമാതാവിനെ ഭർത്താവും മകനുമുള്ള സ്ത്രീകളിൽ ആരാധിക്കണം.
പതിവ്രതാസു ശുദ്ധാസു യന്ത്രേഷു പ്രതിമാസു ച । യാ നാരീ പൂജയേദ്ഭക്ത്യാ ധനസന്താനഹേതവേ
പതിവ്രതയായ ശുദ്ധ സ്ത്രീകളിലും, യന്ത്രങ്ങളിലും പ്രതിമകളിലും, സമ്പത്തിനും സന്താനത്തിനും വേണ്ടി ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന സ്ത്രീ
ഇഹലോകേ സുഖം ഭുക്ത്വാ യാത്യന്തേ ശ്രീവിഭോഃ പദമ് । ഏവം ദേവ്യാ വിഭൂതീശ്ച പൂജയേത്സാധകോഽനിശമ്
ഈ ലോകത്ത് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ച് അവസാനം ശ്രീഭഗവാന്റെ സന്നിധി നേടുന്നു. ഇങ്ങനെ ദേവിയുടെ ശക്തികളെ സധകൻ എപ്പോഴും ആരാധിക്കണം.