ഗോപാലസുന്ദരീരൂപം പ്രഥമം സാ സസര്ജ ഹ । അതീവ കമനീയം ച സുന്ദരം സുമനോഹരമ്
ആവൾ ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ചത് ഗോപാലസുന്ദരിയുടെ രൂപമാണ് — അതീവ ആകർഷകവും, സുന്ദരവുമായും, മനോഹരവുമായും.
നവീനനീരദശ്യാമം കിശോരം ഗോപവേഷകമ് । കന്ദര്പകോടിലാവണ്യം ലീലാധാമമനോഹരമ്
പുതിയ മഴമേഘംപോലെ കറുത്ത നിറം, യൗവനവാനായ കിഷോരൻ, ഗോപവേഷം, കോടിക്കണക്കിന് മന്മഥന്മാരുടെ സൗന്ദര്യം, ലീലകളുടെ ആസ്ഥാനവും, മനോഹരനും.
ശരന്മധ്യാഹ്നപദ്മാനാം ശോഭാമോചനലോചനമ് । ശരത്പാര്വണകോടീന്ദുശോഭാപ്രച്ഛാദനാനനമ്
ശരത്കാലത്തിന്റെ ഉച്ചക്കാല താമരകളുടെ ഭംഗിയെ മറികടക്കുന്ന കണ്ണുകൾ, ശരത്പൗർണ്ണമിയുടെ കോടിയോളം ചന്ദ്രന്മാരുടെ പ്രകാശത്തെ മറികടക്കുന്ന മുഖം.
അമൂല്യരത്നനിര്മാണനാനാഭൂഷണഭൂഷിതമ് । സസ്മിതം ശോഭിതം ശശ്വദമൂല്യപീതവാസസാ
അമൂല്യരത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച വിവിധാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ, എപ്പോഴും പുഞ്ചിരിയോടെ, അമൂല്യമായ മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ.
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപം ച ജ്വലന്തം ബ്രഹ്മതേജസാ । സുഖദൃശ്യം ച ശാന്തം ച രാധാകാന്തമനന്തകമ്
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിയായവൻ, ബ്രഹ്മതേജസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്നവൻ, കാണാൻ അതീവ മനോഹരൻ, ശാന്തനും, രാധയുടെ അനന്തപ്രിയനും.
ഗോപീഭിര്വീക്ഷ്യമാണം ച സസ്മിതാഭിശ്ച സന്തതമ് । രാസമണ്ഡലമധ്യസ്ഥം രത്നസിംഹാസനസ്ഥിതമ്
ഗോപികൾ എപ്പോഴും പുഞ്ചിരിയോടെ അവനെ നോക്കുന്നു; രാസമണ്ഡലത്തിന്റെ നടുവിൽ, രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ.
വംശീം ക്വണന്തം ദ്വിഭുജം വനമാലാവിഭൂഷിതമ് । കൌസ്തുഭേന്ദ്രമണീന്ദ്രേണ ശശ്വദ്വക്ഷഃസ്ഥലോജ്ജ്വലമ്
വംശി വായിക്കുന്ന, രണ്ടു കൈകളുള്ള, കാട്ടുപൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കൗസ്തുഭം എന്നും ഇന്ദ്രരത്നം എന്നും നെഞ്ചിൽ പ്രകാശിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
കുങ്കുമാഗുരുകസ്തുരീചന്ദനാര്ചിതവിഗ്രഹമ് । ചാരുചമ്പകമാലാക്തം മാലതീമാല്യമണ്ഡിതമ്
കുങ്കുമം, അഗുരു, കസ്തൂരി, ചന്ദനം എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ദേഹം; മനോഹരമായ ചാമ്പകമാലയും, മല്ലികാമാലയും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ചാരുചന്ദ്രകശോഭാഢ്യം ചൂഡാവങ്ക്രിമരാജിതമ് । ഏവംഭൂതം ച ധ്യായന്തി ഭക്താ ഭക്തിപരിപ്ലുതാഃ
ആലോചനയിൽ മനോഹരമായ ചന്ദ്രക്കലയും, കിരീടത്തിൽ മയില്പീലി അലങ്കാരവും; ഇങ്ങനെ ഭക്തിയിൽ മുഴുകിയ ഭക്തർ അവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
യദ്ഭയാജ്ജഗതാ ധാതാ വിധത്തേ സൃഷ്ടിമേവ ച । കര്മാനുസാരാല്ലിഖിതം കരോതി സര്വകര്മണാമ്
ആവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ് സൃഷ്ടി നടത്തുന്നു; കര്മ്മഫലമനുസരിച്ച് എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും രേഖപ്പെടുത്തി നടപ്പാക്കുന്നു.
തപസാം ഫലദാതാ ച കര്മണാം ച യദാജ്ഞയാ । വിഷ്ണുഃ പാതാ ച സര്വേഷാം യദ്ഭയാത്പാതി സന്തതമ്
തപസ്സിനും കര്മ്മങ്ങള്ക്കും ഫലം നല്കുന്നവൻ; അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ വിഷ്ണു എല്ലാം എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കുന്നു.
കാലാഗ്നിരുദ്രഃ സംഹര്താ സര്വവിശ്വേഷു യദ്ഭയാത് । ശിവോ മൃത്യുഞ്ജയശ്ചൈവ ജ്ഞാനിനാം ച ഗുരോര്ഗുരുഃ
കാലൻ, അഗ്നി, രുദ്രൻ എന്നിവരും അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ശിവനും മൃത്യുഞ്ജയനും ജ്ഞാനികൾക്കു ഗുരുക്കളുടെ ഗുരുവാണ്.
യജ്ജ്ഞാനാജ്ജ്ഞാനവാനസ്തി യോഗീശോ ജ്ഞാനവിത്പ്രഭുഃ । പരമാനന്ദയുക്തശ്ച ഭക്തിവൈരാഗ്യസംയുതഃ
അവനെ അറിയുന്നതിലൂടെ ഒരുവൻ ജ്ഞാനിയാകുന്നു, യോഗികളുടെ നാഥനായി, ജ്ഞാനത്തിന്റെ അധിപനായി, പരമാനന്ദം, ഭക്തി, വൈരാഗ്യം എന്നിവയോടെ സമ്പന്നനാകുന്നു.
യദ്ഭയാദ്വാതി പവനഃ പ്രവരഃ ശീഘ്രഗാമിനാമ് । തപനശ്ച പ്രതപതി യദ്ഭയാത്സന്തതം സതി
അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ വാതം, വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനി, വീശുന്നു; സൂര്യനും അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ എപ്പോഴും പ്രകാശിക്കുന്നു.
യദാജ്ഞയാ വര്ഷതീന്ദ്രോ മൃത്യുശ്ചരതി ജന്തുഷു । യദാജ്ഞയാ ദഹേദ്വഹ്നിര്ജലമേവം സുശീതലമ്
അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു, മരണം ജീവികളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ അഗ്നി വെള്ളത്തെയും കത്തിച്ച് അതിനെ തണുപ്പാക്കാനും കഴിയും.
ദിശോ രക്ഷന്തി ദിക്പാലാ മഹാഭീതാ യദാജ്ഞയാ । ഭ്രമന്തി രാശിചക്രാണി ഗ്രഹാശ്ച യദ്ഭയേന ച
ദിശകളുടെ രക്ഷകർ വലിയ ഭയത്തോടെ അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ ദിശകൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; രാശികളും ഗ്രഹങ്ങളും അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ചുറ്റുന്നു.
ഭയാത്ഫലന്തി വൃക്ഷാശ്ച പുഷ്യന്ത്യപി ച യദ്ഭയാത് । യദാജ്ഞാം തു പുരസ്കൃത്യ കാലഃ കാലേ ഹരേദ്ഭയാത്
അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ മരങ്ങൾ ഫലം കായ്ക്കുന്നു, വളരുന്നു; അവന്റെ ആജ്ഞയോടെ കാലം നിർദ്ദിഷ്ട സമയത്ത് എല്ലാം പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.
തഥാ ജലസ്ഥലസ്ഥാശ്ച ന ജീവന്തി യദാജ്ഞയാ । അകാലേ നാഹരേദ്വിദ്ധം രണേഷു വിഷമേഷു ച
അങ്ങനെ, ജലത്തിലും കരയിലും ജീവിക്കുന്നവർ അവന്റെ ആജ്ഞയില്ലാതെ ജീവിക്കാറില്ല; തെറ്റായ സമയത്ത്, യുദ്ധത്തിലും കഷ്ടതയിലും പരിക്കേറ്റവർ മരിക്കാറില്ല.
ധത്തേ വായുസ്തോയരാശിം തോയം കൂര്മം തദാജ്ഞയാ । കൂര്മോഽനന്തം സ ച ക്ഷോണീം സമുദ്രാന് സാ ച പര്വതാന്
അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ വായു സമുദ്രജലം ചുമക്കുന്നു; ജലം ആമയെ ചുമക്കുന്നു; ആമ അനന്തനെ ചുമക്കുന്നു; അനന്തൻ ഭൂമിയെ ചുമക്കുന്നു; ഭൂമി സമുദ്രങ്ങളെ ചുമക്കുന്നു; സമുദ്രങ്ങൾ പർവതങ്ങളെ ചുമക്കുന്നു.
സര്വാ ചൈവ ക്ഷമാരൂപാ നാനാരത്നം ബിഭര്തി യാ । യതഃ സര്വാണി ഭൂതാനി സ്ഥീയന്തേ ഹന്തി തത്ര ഹി
ഭൂമിയുടെ രൂപത്തിൽ അവൾ എല്ലാ വിധ രത്നങ്ങളും ചുമക്കുന്നു; അവളാൽ എല്ലാ ജീവികളും നിലനിൽക്കുന്നു, അവളിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രായുശ്ചൈവ ദിവ്യാനാം യുഗാനാമേകസപ്തതിഃ । അഷ്ടാവിംശേ ശക്രപാതേ ബ്രഹ്മണശ്ച ദിവാനിശമ്
ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രന്റെ ആയുസ്സ് എഴുപത്തൊന്ന് യുഗങ്ങളാണ്; ഇരുപത്തിയെട്ടാമത്തെ ഇന്ദ്രന്റെ കാലാവസാനത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന് രാവും പകലുമാണ്.
ഏവം ത്രിംശദ്ദിനൈര്മാസോ ദ്വാഭ്യാമാഭ്യാമൃതുഃ സ്മൃതഃ । ഋതുഭിഃ ഷഡ്ഭിരേവാബ്ദം ബ്രഹ്മണോ വൈ വയഃ സ്മൃതമ്
അങ്ങനെ, മുപ്പത് ദിവസങ്ങൾ ഒരു മാസം; രണ്ട് മാസങ്ങൾ ഒരു ঋതു; ആറു ঋതുക്കൾ ചേർന്ന് ഒരു വർഷം, അത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു വർഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ബ്രഹ്മണശ്ച നിപാതേ ച ചക്ഷുരുന്മീലനം ഹരേഃ । ചക്ഷുരുന്മീലനേ തസ്യ ലയം പ്രാകൃതികം വിദുഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ കാലാവസാനത്തിൽ ഹരിയുടെ കണ്ണ് തുറക്കുന്നു; അവന്റെ കണ്ണ് തുറക്കുമ്പോൾ പ്രകൃതിയിൽ ലയം സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
പ്രലയേ പ്രാകൃതേ സര്വേ ദേവാദ്യാശ്ച ചരാചരാഃ । ലീനാ ധാതാ വിധാതാ ച ശ്രീകൃഷ്ണനാഭിപങ്കജേ
പ്രകൃതിയിൽ ലയം സംഭവിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ദേവതകളും ചലനസ്ഥിരജന്തുക്കളും, സ്രഷ്ടാവും നിയമകനും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നാഭിപദ്മത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുഃ ക്ഷീരോദശായീ ച വൈകുണ്ഠേ യശ്ചതുര്ഭുജഃ । വിലീനാ വാമപാര്ശ്വേ ച കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ
പാലസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന വിഷ്ണുവും, വൈകുണ്ഠത്തിൽ നാലു കൈകളോടെ നിലകൊള്ളുന്നവനും, കൃഷ്ണൻ എന്ന പരമാത്മാവിന്റെ ഇടതുഭാഗത്തേക്ക് ലയിക്കുന്നു.
യസ്യ ജ്ഞാനേ ശിവോ ലീനോ ജ്ഞാനാധീശഃ സനാതനഃ । ദുര്ഗായാം വിഷ്ണുമായായാം വിലീനാഃ സര്വശക്തയഃ
ശിവൻ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ശാശ്വതനായ അധിപൻ, കൃഷ്ണന്റെ ജ്ഞാനത്തിൽ ലയിക്കുന്നു; ദുർഗ്ഗയായ വിഷ്ണുമായയിൽ എല്ലാ ശക്തികളും ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സാ ച കൃഷ്ണസ്യ ബുദ്ധൌ ച ബുദ്ധ്യധിഷ്ഠാതൃദേവതാ । നാരായണാംശഃ സ്കന്ദശ്ച ലീനോ വക്ഷസി തസ്യ ച
അവൾ കൃഷ്ണന്റെ മനസ്സിലെ ബുദ്ധിക്ക് അധിപതിയായ ദേവതയാണ്; നാരായണന്റെ ഭാഗവും, സ്കന്ദനും അവന്റെ നെഞ്ചിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണാംശശ്ച തദ്ബാഹൌ ദേവാധീശോ ഗണേശ്വരഃ । പദ്മാംശാശ്ചൈവ പദ്മായാം സാ രാധായാം ച സുവ്രതേ
കൃഷ്ണന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഭാഗം ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ ഗണപതിയാണ്; പദ്മയുടെ ഭാഗങ്ങൾ പദ്മയിലും രാധയിലും നിലകൊള്ളുന്നു, സുദർശനയേ.
ഗോപ്യശ്ചാപി ച തസ്യാം ച സര്വാശ്ച ദേവയോഷിതഃ । കൃഷ്ണപ്രാണാധിദേവീ സാ തസ്യ പ്രാണേഷു സംസ്ഥിതാ
ഗോപികളും എല്ലാ ദേവീസ്ത്രികളും അവളിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; കൃഷ്ണന്റെ പ്രാണങ്ങളിൽ അവൾ പ്രാണങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാതൃദേവിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സാവിത്രീ ച സരസ്വത്യാം വേദാഃ ശാസ്ത്രാണി യാനി ച । സ്ഥിതാ വാണീ ച ജിഹ്വായാം യസ്യ ച പരമാത്മനഃ
സാവിത്രി സരസ്വതിയിലും, എല്ലാ വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും അവളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; വാണി പരമാത്മാവിന്റെ നാവിന്റെ അഗ്രത്തിൽ വസിക്കുന്നു.