ധനുഃശതം ശ്വാസരന്ധ്രൈര്ധൂമ്രാന്ധം പരികീര്തിതമ് । പാതമാത്രാദ്യത്ര പാപീ നാഗൈശ്ച വേഷ്ടിതോ ഭവേത്
നൂറ് അമ്പ് ദൂരം നീളമുള്ള, പുകയും ഇരുണ്ടതുമായ ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. അവിടെ വീണാൽ, പാപികൾ ഓരോ ശ്വാസത്തിനിടയിലും പാമ്പുകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെടുന്നു.
ധനുഃശതം നാഗപൂര്ണം തന്നാഗൈര്വേഷ്ടിതം ഭവേത് । ഷഡശീതി ച കുണ്ഡാനി മയോക്താനി നിശാമയ । ലക്ഷണം ചാപി തേഷാം ച കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
നൂറ് അമ്പ് ദൂരം പാമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലമാണ്, അവിടെ ആ പാമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഒരാൾ ചുറ്റപ്പെടുന്നു. എൺപത്താറ് കുഴികൾ ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കൂടി കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ?
സാവിത്ര്യുപാഖ്യാനവര്ണനമ് സാവിത്ര്യുവാച ദേവീഭക്തിം ദേഹി മഹ്യം സാരാണാം ചൈവ സാരകമ് । പുംസാം മുക്തിദ്വാരബീജം നരകാര്ണവതാരകമ്
സാവിത്രി പറഞ്ഞു: അമ്മേ, എനിക്ക് ദേവീഭക്തിയും, എല്ലാത്തിന്റെയും സാരവും, മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷദ്വാരമായ വിത്തും, നരകസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള ഒരു തൂവാലും ദയവായി തരണമേ.
കാരണം മുക്തിസാരാണാം സര്വാശുഭവിനാശനമ് । ദാരകം കര്മവൃക്ഷാണാം കൃതപാപൌഘഹാരണമ്
മോക്ഷത്തിന്റെ സാരമായ കാരണവും, എല്ലാ ദോഷങ്ങൾക്കും അവസാനം വരുത്തുന്നതും, കർമ്മവൃക്ഷത്തിന്റെ പുത്രനുമായതും, ചെയ്ത പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതും അതാണ്.
മുക്തിശ്ച കതിഥാപ്യസ്തി കിം വാ താസാം ച ലക്ഷണമ് । ദേവീഭക്തിം ഭക്തിഭേദം നിഷേകസ്യാപി ഖണ്ഡനമ്
മോക്ഷത്തിന് എത്രവിധങ്ങൾ ഉണ്ട്? അവയുടെ സ്വഭാവം എന്ത്? ദേവീഭക്തിയും, ഭക്തിയുടെ ഭേദങ്ങളും, ദീക്ഷയുടെ അപവാദവും ദയവായി പറയൂ.
തത്ത്വജ്ഞാനവിഹീനാ ച സ്ത്രീജാതിര്വിധിനിര്മിതാ । കിഞ്ചിഞ്ജ്ഞാനം സാരഭൂതം വദ വേദവിദാം വര
സത്യം അറിയാത്ത സ്ത്രീകൾ വിധിപ്രകാരം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരാണ്. വേദജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, സാരമായ അറിവ് കുറച്ച് പറഞ്ഞുതരണമേ.
സര്വം ദാനം ച യജ്ഞശ്ച തീര്ഥസ്നാനം വ്രതം തപഃ । അജ്ഞാനിജ്ഞാനദാനസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ്
എല്ലാ ദാനവും യജ്ഞവും തീർത്ഥസ്നാനവും വ്രതവും തപസ്സും, അജ്ഞാനിയോ ജ്ഞാനിയോ നൽകുന്ന അറിവിന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒന്നിനും തുല്യമല്ല.
പിതുഃ ശതഗുണാ മാതാ ഗൌരവേ ചേതി നിശ്ചിതമ് । മാതുഃ ശതഗുണഃ പൂജ്യോ ജ്ഞാനദാതാ ഗുരുഃ പ്രഭോ
പിതാവിനെക്കാൾ അമ്മ നൂറ് മടങ്ങ് കൂടുതൽ ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവളാണെന്ന് ഉറപ്പാണ്. അമ്മയെക്കാൾ നൂറ് മടങ്ങ് കൂടുതൽ ആരാധനാർഹനാണ് അറിവ് നൽകുന്ന ഗുരു.
ധര്മരാജ ഉവാച പൂര്വം സര്വോ വരോ ദത്തോ യസ്തേ മനസി വാഞ്ഛിതഃ । അധുനാ ശക്തിഭക്തിസ്തേ വത്സേ ഭവതു മദ്വരാത്
ധർമ്മരാജാവ് പറഞ്ഞു: നേരത്തെ നീ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ വരങ്ങളും ഞാൻ നൽകിയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ എന്റെ വരപ്രസാദത്തിൽ നിന്നു ഭക്തിയും ശക്തിയും നിനക്കുണ്ടാകട്ടെ, മകളേ.
ശ്രോതുമിച്ഛസി കല്യാണി ശ്രീദേവീഗുണകീര്തനമ്। വക്തൄണാം പൃച്ഛകാനാം ച ശ്രോതൄണാം കുലതാരണമ്
കനിവുള്ളവളേ, ദേവിയുടെ ഗുണഗാനങ്ങൾ കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ? ചോദിക്കുന്നവർക്കും പറയുന്നവർക്കും കേൾക്കുന്നവർക്കും കുടുംബം രക്ഷപ്പെടാൻ അതാണ് മാർഗം.
ശേഷോ വക്ത്രസഹസ്രേണ നഹി യദ്വക്തുമീശ്വരഃ । മൃത്യുഞ്ജയോ ന ക്ഷമശ്ച വക്തും പഞ്ചമുഖേന ച
ആ ഗുണങ്ങൾ പറയാൻ ആയിരം വായുള്ള ശേഷനും കഴിയില്ല; അഞ്ചു വായുള്ള മൃത്യുഞ്ജയനും അതിന് കഴിയില്ല.
ധാതാ ചതുര്ണാം വേദാനാം വിധാതാ ജഗതാമപി । ബ്രഹ്മാ ചതുര്മുഖേനൈവ നാലം വിഷ്ണുശ്ച സര്വവിത്
നാലു വേദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവനും ലോകങ്ങളെ ക്രമീകരിച്ചവനും നാലു മുഖമുള്ള ബ്രഹ്മാവിനും, എല്ലാം അറിയുന്ന വിഷ്ണുവിനും അതിന് കഴിയില്ല.
കാര്തികേയഃ ഷണ്മുഖേന നാപി വക്തുമലം ധ്രുവമ് । ന ഗണേശഃ സമര്ഥശ്ച യോഗീന്ദ്രാണാം ഗുരോര്ഗുരുഃ
ആറ് മുഖമുള്ള കാർത്തികേയനും അതു പറയാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്; യോഗിമാരുടെ ഗുരുവായ ഗണപതിക്കും കഴിയില്ല.
സാരഭൂതാശ്ച ശാസ്ത്രാണാം വേദാശ്ചത്വാര ഏവ ച । കലാമാത്രം യദ്ഗുണാനാം ന വിദന്തി ബുധാശ്ച യേ
ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും നാലു വേദങ്ങളുടെയും സാരവും, ജ്ഞാനികൾ പോലും ദേവിയുടെ ഗുണങ്ങളിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും അറിയുന്നില്ല.
സരസ്വതീ ജഡീഭൂതാ നാലം തദ്ഗുണവര്ണനേ । സനത്കുമാരോ ധര്മശ്ച സനന്ദനഃ സനാതനഃ
സരസ്വതിക്ക് പോലും ആ ഗുണങ്ങൾ വിവരിക്കാൻ വാക്കില്ലാതാവും; സനത്കുമാരനും ധർമ്മനും സനന്ദനനും സനാതനനും അതുപോലെ.
സനകഃ കപിലഃ സൂര്യോ യേഽന്യേ ച ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ । വിചക്ഷണാ ന യദ്വക്തും കിഞ്ചാന്യേ ജഡബുദ്ധയഃ
സനകനും കപിലനും സൂര്യനും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മറ്റ് പുത്രന്മാരും അതു പറയാൻ കഴിയുന്നവരല്ല; അപ്പോൾ ബുദ്ധിഹീനർക്ക് എങ്ങനെ കഴിയുമെന്നോ?
ന യദ്വക്തും ക്ഷമാഃ സിദ്ധാ മുനീന്ദ്രാ യോഗിനസ്തഥാ । കേ ചാന്യേ ച വയം കേ വാ ശ്രീദേവ്യാ ഗുണവര്ണനേ
സിദ്ധന്മാർക്കും മഹർഷികൾക്കും യോഗിമാർക്കും അതു പറയാൻ കഴിയില്ല; അപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ദേവിയുടെ ഗുണങ്ങൾ വിവരിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
ധ്യായന്തേ യത്പദാമ്ഭോജം ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദയഃ । അതിസാധ്യം സ്വഭക്താനാം തദന്യേഷാം സുദുര്ലഭമ്
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും മറ്റുള്ളവരും ദേവിയുടെ കമലപാദങ്ങളിൽ ധ്യാനം ചെയ്യുന്നു; ഭക്തന്മാർക്ക് അതു വളരെ എളുപ്പമാണ്, പക്ഷേ മറ്റുള്ളവർക്കു അതു വളരെ ദുർലഭം.
കശ്ചിത്കിഞ്ചിദ്വിജാനാതി തദ്ഗുണോത്കീര്തനം ശുഭമ് । അതിരിക്തം വിജാനാതി ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മവിശാരദഃ
ആർക്കെങ്കിലും അമ്മയുടെ ഗുണങ്ങളും മഹത്വവും കുറച്ച് മാത്രം അറിയാം; അതിൽ കൂടുതൽ ബ്രഹ്മാവു്, ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയിൽ ഏറ്റവും പ്രഗത്ഭൻ, അറിയുന്നു.
തതോഽതിരിക്തം ജാനാതി ഗണേശോ ജ്ഞാനിനാം ഗുരുഃ । സര്വാതിരിക്തം ജാനാതി സര്വജ്ഞഃ ശമ്ഭുരേവ സഃ
അതിലും കൂടുതൽ ജ്ഞാനം ജ്ഞാനികളുടെ ഗുരുവായ ഗണപതി അറിയുന്നു; എന്നാൽ എല്ലാം മുഴുവനും അറിയുന്നത് സർവ്വജ്ഞനായ ശിവൻ മാത്രമാണ്.
തസ്മൈ ദത്തം പുരാ ജ്ഞാനം കൃഷ്ണേന പരമാത്മനാ । അതീവ നിര്ജനേഽരണ്യേ ഗോലോകേ രാസമണ്ഡലേ
പുരാതനകാലത്ത്, അതീവ ശാന്തമായ കാടിൽ, ഗോലോകത്തിൽ, രാസമണ്ഡലത്തിനുള്ളിൽ, പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ ശിവനു് ഈ ജ്ഞാനം നൽകിയിരുന്നു.
തത്രൈവ കഥിതം കിഞ്ചിത്തദ്ഗുണോത്കീര്തനം ശുഭമ് । ധര്മം ച കഥയാമാസ ശിവലോകേ ശിവഃ സ്വയമ്
അവിടെ അമ്മയുടെ ഗുണങ്ങളും മഹത്വവും കുറച്ച് മാത്രം പറയപ്പെട്ടു; പിന്നെ ശിവലോകത്തിൽ ശിവൻ തന്നെ ധർമ്മം വിശദീകരിച്ചു.
ധര്മസ്തു കഥയാമാസ ഭാസ്വതേ പൃച്ഛതേ തഥാ । യാമാരാധ്യ മത്പിതാപി സമ്പ്രാപ തപസാ സതി
അവിടെ ശിവൻ ഭാസ്കരനോടു്, അവൻ ചോദിച്ചതിനാൽ, ആ ധർമ്മം പറഞ്ഞു; അതു് ആരാധിച്ച് എന്റെ അച്ഛനും തപസ്സിലൂടെ അതിനെ പ്രാപിച്ചു.
പൂര്വം സ്വം വിഷയം ചാഹം ന ഗൃഹ്ണാമി പ്രയത്നതഃ । വൈരാഗ്യയുക്തസ്തപസേ ഗന്തുമിച്ഛാമി സുവ്രതേ
മുൻകാലത്ത് ഞാൻ എന്റെ രാജ്യം ആവേശത്തോടെ സ്വീകരിച്ചില്ല; വിരക്തിയോടെ, സുമനസ്സുള്ളവളേ, തപസ്സിനായി പോകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തദാ മാം കഥയാമാസ പിതാ തദ്ഗുണകീര്തനമ് । യഥാഗമം തദ്വദാമി നിബോധാതീവ ദുര്ഗമമ്
അപ്പോൾ എന്റെ അച്ഛൻ അമ്മയുടെ ഗുണകീർത്തനം എന്നോട് പറഞ്ഞു; ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ ഇപ്പോൾ അതു് പറയാം — അതു് വളരെ ദുഷ്കരം ആണു്, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
തദ്ഗുണം സാ ന ജാനാതി തദന്യസ്യ ച കാ കഥാ । യഥാകാശോ ന ജാനാതി സ്വാന്തമേവ വരാനനേ
അമ്മക്ക് തന്നെ തന്റെ ഗുണങ്ങൾ അറിയില്ല — പിന്നെ മറ്റൊരാളുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതുണ്ടോ? ആകാശം തന്നെ തന്റെ ഉള്ളളവു് അറിയാത്തതുപോലെ തന്നെയാണു്, സുന്ദരവദനേ.
സര്വാത്മാ സര്വഭഗവാന് സര്വകാരണകാരണഃ । സര്വേശ്വരശ്ച സര്വാദ്യഃ സര്വവിത്പരിപാലകഃ । ൨൫ നിത്യരൂപീ നിത്യദേഹീ നിത്യാനന്ദോ നിരാകൃതിഃ । നിരങ്കുശോ നിരാശങ്കോ നിര്ഗുണശ്ച നിരാമയഃ
അവൻ എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ആത്മാവും, എല്ലാം ഭരിക്കുന്നവനും, എല്ലായ്ക്കാരണങ്ങളുടെയും കാരണവും, എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, രക്ഷകനും, ശാശ്വതരൂപനും, ശാശ്വതശരീരനും, ശാശ്വതാനന്ദസ്വരൂപനും, രൂപരഹിതനും, നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും, സംശയമില്ലാത്തവനും, ഗുണരഹിതനും, രോഗരഹിതനും ആണു.
നിര്ലിപ്തഃ സര്വസാക്ഷീ ച സര്വാധാരഃ പരാത്പരഃ । മായാവിശിഷ്ടഃ പ്രകൃതിസ്തദ്വികാരാശ്ച പ്രാകൃതാഃ
അവൻ ആസ്വാദനമില്ലാത്തവനും, എല്ലാം സാക്ഷിയായവനും, എല്ലാം താങ്ങുന്നവനും, പരമത്തിനും അതീതനായവനും, മായയാൽ വ്യത്യസ്തനായവനും, പ്രകൃതിയും അതിന്റെ ഭേദങ്ങളും അവനിൽ സ്വാഭാവികമായുള്ളവയുമാണ്.
സ്വയം പുമാംശ്ച പ്രകൃതിസ്താവഭിന്നൌ പരസ്പരമ് । യഥാ വഹ്നേസ്തസ്യ ശക്തിര്ന ഭിന്നാസ്ത്യേവ കുത്രചിത്
അവൻതന്നെ പുരുഷനും, പ്രകൃതിയും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല; തീയുടെ ശക്തി എവിടെയും അതിൽ നിന്ന് വേറായിട്ടില്ലാത്തതുപോലെ.
സേയം ശക്തിര്മഹാമായാ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീ । രൂപം ബിഭര്ത്യരൂപാ ച ഭക്താനുഗ്രഹഹേതവേ
ഈ ശക്തിയാണ് മഹാമായ, സത്ത്വം-ചിത്ത്-ആനന്ദസ്വരൂപിണി; ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ അവൾക്ക് രൂപവും, രൂപരഹിതത്വവും ഉണ്ട്.