ഏതദ്വഃ സര്വമാഖ്യാതം തസ്യ വംശസമുദ്ഭവമ് । വ്യാസേന രക്ഷിതോ വംശോ ഭ്രാതൃധര്മവിദാനഘാഃ
ഇവയെല്ലാം, ആ വംശത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, നിങ്ങള്ക്ക് ഞാൻ പറഞ്ഞു. വ്യാസൻ, സഹോദരധർമ്മം അറിയുന്നവനും പാപരഹിതനുമായവൻ, ആ വംശം സംരക്ഷിച്ചു.
മനുകൃതം ദേവീസ്തവനമ് നാരദ ഉവാച നാരായണ ധരാധാര സര്വപാലനകാരണ । ഭവതോദീരിതം ദേവീചരിതം പാപനാശനമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'നാരായണാ, ഭൂമിയുടെ അധാരനായവനേ, എല്ലാം രക്ഷിക്കുന്നവനേ, ഭവാൻ പറഞ്ഞ ദേവിയുടെ കഥകൾ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.'
മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു സാ ദേവീ യത്സ്വരൂപിണീ । യദാകാരേണ കുരുതേ പ്രാദുര്ഭാവം മഹേശ്വരീ
എല്ലാ മനുവിന്റെ കാലത്തും, ആ ദേവി സ്വരൂപത്തിൽ, മഹാദേവിയായ അവൾ, താൻ ഇച്ഛിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
താന്നഃ സര്വാന്സമാഖ്യാഹി ദേവീമാഹാത്മ്യമിശ്രിതാന് । യഥാ ച യേന യേനേഹ പൂജിതാ സംസ്തുതാപി ഹി
ദേവിയുടെ മഹത്വം നിറഞ്ഞ ആ കഥകൾ എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ; ഇവിടെയെങ്ങനെ, ആരാൽ, എപ്പോഴാണ് അവളെ ആരാധിക്കുകയും സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്തതെന്ന് പറയണം.
മനോരഥാന്പൂരയതി ഭക്താനാം ഭക്തവത്സലാ । തന്നഃ ശുഭൂഷമാണാനാം ദേവീചരിതമുത്തമമ്
ഭക്തന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്ന ദേവി, അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു. ഞങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ദേവിയുടെ ഉത്തമമായ കഥകൾ പറയൂ.
വര്ണയസ്വ കൃപാസിന്ധോ യേനാപ്നോതി സുഖം മഹത് । ശ്രീനാരായണ ഉവാച ആകര്ണയ മഹര്ഷേ ത്വം ചരിതം പാപനാശനമ്
കൃപയുടെ സമുദ്രമായവനേ, അതിലൂടെ വലിയ സന്തോഷം ലഭിക്കുന്ന കഥകൾ വിശദമായി പറയൂ. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: 'മഹർഷേ, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ആ കഥകൾ നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.'
ഭക്താനാം ഭക്തിജനനം മഹാസമ്പത്തികാരകമ് । ജഗദ്യോനിര്മഹാതേജാ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
ഭക്തന്മാരുടെ ഭക്തിക്ക് ഉദ്ഭവം നല്കുന്നവളും മഹാസമ്പത്ത് നല്കുന്നവളും ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവകാരണമായ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ബ്രഹ്മാവും ലോകങ്ങളുടെ മൂത്തവനുമാണ്.
ആവിരാസീന്നാഭിപദ്മാദ്ദേവദേവസ്യ ചക്രിണഃ । സ ചതുര്മുഖ ആസാദ്യ പ്രാദുര്ഭാവം മഹാമതേ
ദേവദേവനായ ചക്രധാരിയുടെ നാഭിയില്നിന്ന് ഉദിച്ച കമലത്തില് നിന്നാണ് അവന് പ്രത്യക്ഷമായത്. മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, അവന് നാലു മുഖങ്ങളോടെ ജനിച്ചു.
മനും സ്വായമ്ഭുവം നാമ ജനയാമാസ മാനസാത് । സ മാനസോ മനുഃ പുത്രോ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ
അവന് മനസ്സില്നിന്ന് സ്വായംഭുവനാമനായ മനുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആ മനസ്സില് ജനിച്ച മനു പരമോന്നതനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായിരുന്നു.
ശതരൂപാം ച തത്പത്നീം ജജ്ഞേ ധര്മസ്വരൂപിണീമ് । സ മനുഃ ക്ഷീരസിന്ധോശ്ച തീരേ പരമപാവനേ
അവന് തന്റെ ഭാര്യയായ ധർമ്മസ്വരൂപിണിയായ ശതരൂപയെയും സൃഷ്ടിച്ചു. ആ മനു ക്ഷീരസാഗരത്തിന്റെ അതി വിശുദ്ധമായ തീരത്ത് വസിച്ചു.
ദേവീമാരാധയാമാസ മഹാഭാഗ്യഫലപ്രദാമ് । മൂര്തിം ച മൃണ്മയീം തസ്യാ വിധായ പൃഥിവീപതിഃ
ഭൂമിയുടെ അധിപന് മഹാഭാഗ്യഫലങ്ങള് നല്കുന്ന ദേവിയെ ആരാധിച്ചു; അവളുടെ മണ്ണ് രൂപം ഉണ്ടാക്കി പൂജകള് നടത്തി.
ഉപാസതേ സ്മ താം ദേവീം വാഗ്ഭവം സ ജപന് രഹഃ । നിരാഹാരോ ജിതശ്വാസോ നിയമവ്രതകര്ശിതഃ
അവന് രഹസ്യമായി വാഗ്ഭവ മന്ത്രം ജപിച്ച് ആ ദേവിയെ ആരാധിച്ചു; ഉപവാസം പാലിച്ച്, ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ച്, വ്രതങ്ങളാല് ക്ഷീണിച്ചവനായി.
ഏകപാദേന സന്തിഷ്ഠന് ധരായാമനിശം സ്ഥിരഃ । ശതവര്ഷം ജിതഃ കാമഃ ക്രോധസ്തേന മഹാത്മനാ
അവന് ഒരു കാലില് നിൽക്കുകയായിരുന്നു, പകല് രാത്രിയും ഭൂമിയിൽ ഉറച്ച നിലയിൽ; നൂറുവര്ഷത്തോളം ആ മഹാത്മാവ് ആഗ്രഹവും കോപവും ജയിച്ചു.
ജേ സ്ഥാവരതാം ദേവ്യാശ്ചരണൌ ചിന്തയന് ഹൃദി । തസ്യ തത്തപസാ ദേവീ പ്രാദുര്ഭൂതാ ജഗന്മയീ
ദേവിയുടെ പാദങ്ങള് ഹൃദയത്തില് ധ്യാനിച്ച് അവന് അചഞ്ചലത നേടി; അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ലോകമാകെ നിറഞ്ഞ ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഉവാച വചനം ദിവ്യം വരം വരയ ഭൂമിപ । തത ആനന്ദജനകം ശ്രുത്വാ വാക്യം മഹീപതിഃ
ദേവി ദിവ്യമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.' ആനന്ദം നല്കുന്ന ഈ വാക്കുകള് കേട്ട ഭൂമിയുടെ രാജാവ്
വരയാമാസ താന് ഹൃത്സ്ഥാന് വരാനമരദുര്ലഭാന് । മനുരുവാച ജയ ദേവി വിശാലാക്ഷി ജയ സര്വാന്തരസ്ഥിതേ
ഹൃദയത്തില് നിലകൊണ്ട അമരന്മാര്ക്കും ദുർലഭമായ വരങ്ങള് തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു. മനു പറഞ്ഞു: 'വിശാലമായ കണ്ണുള്ള ദേവിയേ, ജയമാകട്ടെ, എല്ലായിടത്തും വസിക്കുന്നവളേ, ജയമാകട്ടെ.'
മാന്യേ പൂജ്യേ ജഗദ്ധാത്രി സര്വമങ്ഗലമങ്ഗലേ । ത്വത്കടാക്ഷാവലോകേന പദ്മഭൂഃ സൃജതേ ജഗത്
ആരാധ്യയും ആരാധനാര്ഹയുമായ ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവളും എല്ലാ മംഗളങ്ങളില് ഏറ്റവും മംഗളമായവളും നീയല്ലോ; നിന്റെ കണ്മുന്നോടെ കമലജനനായ ബ്രഹ്മാവ് ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
വൈകുണ്ഠഃ പാലയത്യേവ ഹരഃ സംഹരതേ ക്ഷണാത് । ശചീപതിസ്ത്രിലോക്യാശ്ച ശാസകോ ഭവദാജ്ഞയാ
വൈകുണ്ഠന് സംരക്ഷിക്കുന്നു, ഹരന് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് സംഹരിക്കുന്നു; ശചീയുടെ ഭര്ത്താവായ ഇന്ദ്രന് നിന്റെ ആജ്ഞയാല് മൂന്നു ലോകവും ഭരിക്കുന്നു.
പ്രാണിനഃ ശിക്ഷയത്യേവ ദണ്ഡേന ച പരേതരാട് । യാദസാമധിപഃ പാശീ പാലനം മാദൃശാമപി
മൃത്യുവിന്റെ അധിപന് ജീവികള്ക്ക് ശിക്ഷ നല്കി പഠിപ്പിക്കുന്നു; ജലജീവികളുടെ രാജാവായ വരുൺ പാശം പിടിച്ച് എനിക്കുപോലുള്ളവരെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു.
കുരുതേ സ കുബേരോഽപി നിധീനാം പതിരവ്യയഃ । ഹുതഭുങ്നൈര്ഋതോ വായുരീശാനഃ ശേഷ ഏവ ച
കുബേരന് പോലും, നിധികളുടെ അക്ഷയനായ അധിപന്, കര്മ്മം ചെയ്യുന്നു; അഗ്നിഹോത്രം സ്വീകരിക്കുന്ന അഗ്നി, നൈരൃതന്, വായു, ഈശാനന്, അനന്തന് ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ത്വദംശസമ്ഭവാ ഏവ ത്വച്ഛക്തിപരിബൃംഹിതാഃ । അഥാപി യദി മേ ദേവി വരോ ദേയോഽസ്തി സാമ്പ്രതമ്
അവരൊക്കെയും നിന്റെ അംശത്തില് നിന്നാണ് ജനിച്ചത്, നിന്റെ ശക്തിയാല് ശക്തരായവരാണ്; എന്നിരുന്നാലും ദേവിയേ, ഈ സമയത്ത് എനിക്ക് ഒരു വരം നല്കേണ്ടതുണ്ടെങ്കില്,
തദാ പ്രഹ്വാഃ സര്ഗകാര്യേ വിഘ്നാ നശ്യന്തു മേ ശിവേ । വാഗ്ഭവസ്യാപി മന്ത്രസ്യ യേ കേചിദുപസേവിനഃ
ശിവേ, അപ്പോള് എന്റെ സൃഷ്ടി കര്മ്മത്തില് ഉള്ള എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും അകറ്റപ്പെടട്ടെ; വാഗ്ഭവ മന്ത്രം ആരാധിക്കുന്നവര്ക്ക്,
തേഷാം സിദ്ധിഃ സത്വരാപി കാര്യാണാം ജായതാമപി । യേ സംവാദമിമം ദേവി പഠന്തി ശ്രാവയന്തി ച
അവരുടെ കാര്യങ്ങളില് വിജയവും അതിവേഗം ലഭിക്കട്ടെ; ഈ സംഭാഷണം വായിക്കുന്നവരും മറ്റൊരാളോട് കേള്പ്പിക്കുന്നവരും ദേവിയേ,
തേഷാം ലോകേ ഭുക്തിമുക്തീ സുലഭേ ഭവതാം ശിവേ । ജാതിസ്മരത്വം ഭവതു വക്തൃത്വം സൌഷ്ഠവം തഥാ
അവർക്കു ലോകത്തിൽ ഭോഗവും മോക്ഷവും എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കട്ടെ, പിറവികൾ ഓര്ക്കാനുള്ള കഴിവും വാഗ്മിത്വവും ഉത്തമത്വവും ലഭിക്കട്ടെ, ശിവേ.
ജ്ഞാനസിദ്ധിഃ കര്മമാര്ഗസംസിദ്ധിരപി ചാസ്തു ഹി । പുത്രപൌത്രസമൃദ്ധിശ്ച ജായേദിത്യേവ മേ വചഃ
ജ്ഞാനം ലഭിക്കട്ടെ, കര്മമാര്ഗ്ഗത്തില് വിജയം ഉണ്ടാകട്ടെ, മക്കളും മക്കളുടെ മക്കളും സമൃദ്ധിയായി വളരട്ടെ — ഞാന് പറഞ്ഞതൊക്കെയും സംഭവിക്കട്ടെ.
വിന്ധ്യോപാഖ്യാനവര്ണനമ് ശ്രീദേവ്യുവാച ഭൂമിപാല മഹാബാഹോ സര്വമേതദ്ഭവിഷ്യതി । യത്ത്വയാ പ്രാര്ഥിതം തത്തേ ദദാമി മനുജാധിപ
ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു: ഭൂമിയിലെ രാജാവേ, മഹാബാഹുവേ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം തീർച്ചയായും നടക്കും; മനുഷ്യരിലെ പ്രഭുവേ, നീ ആഗ്രഹിച്ചതു ഞാന് നിനക്ക് നല്കുന്നു.
അഹം പ്രസന്നാ ദൈത്യേന്ദ്രനാശനാമോഘവിക്രമാ । വാഗ്ഭവസ്യ ജപേനൈവ തപസാ തേ സുനിശ്ചിതമ്
ഞാന് സന്തുഷ്ടയാണു, അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, അപ്രതിഹതമായ ശക്തിയുള്ളവനേ; വാഗ്ഭവമന്ത്രം ജപിച്ചതിനാലും നിന്റെ തപസ്സിനാലും ഇതൊക്കെ ഉറപ്പാണ്.
രാജ്യം നിഷ്കണ്ടകം തേഽസ്തു പുത്രാ വംശകരാ അപി । മയി ഭക്തിര്ദൃഢാ വത്സ മോക്ഷാന്തേ സത്പദേ ഭവേത്
നിന്റെ രാജ്യം തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ നിലനില്ക്കട്ടെ, മക്കള് വംശം തുടരട്ടെ; മകനേ, എന്നിലേക്കുള്ള ഉറച്ച ഭക്തിയോടെ, ജീവിതാവസാനത്ത് നീ പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തും.
ഏവം വരാന്മഹാദേവീ തസ്മൈ ദത്ത്വാ മഹാത്മനേ । പശ്യതസ്തു മനോരേവ ജഗാമ വിന്ധ്യപര്വതമ്
ഇങ്ങനെ മഹാദേവി ആ മഹാത്മാവിന് ഈ വരങ്ങള് നല്കി, മനുവിന് മുന്നില് തന്നെ, വിന്ധ്യപര്വ്വതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
യോഽസൌ വിന്ധ്യാചലോ രുദ്ധഃ കുമ്ഭോദ്ഭവമഹര്ഷിണാ । ഭാനുമാര്ഗാവരോധാര്ഥം പ്രവൃത്തോ ഗഗനം സ്പൃശന്
വിന്ധ്യപര്വ്വതം, കുംഭത്തില് ജനിച്ച മഹര്ഷിയാല് തടയപ്പെട്ടത്, സൂര്യന്റെ വഴി തടയാനായി ആകാശം തൊടാന് തുടങ്ങുകയായിരുന്നു.