അശ്വമേധശതേനൈവ ശക്രത്വം ച ലഭേദ്ധ്രുവമ് । സഹസ്രേണ വിഷ്ണുപദം സമ്പ്രാപ്തഃ പൃഥുരേവ ച
നൂറ് അശ്വമേധയജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുമ്പോൾ ഒരാൾക്ക് ഇന്ദ്രപദം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും; ആയിരം യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി പൃഥു രാജാവ് വിഷ്ണുലോകം നേടി.
സ്നാനം ച സര്വതീര്ഥാനാം സര്വയജ്ഞേഷു ദീക്ഷണമ് । സര്വേഷാം ച വ്രതാനാം ച തപസാം ഫലമേവ ച
എല്ലാ പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിൽ ദീക്ഷയെടുക്കുന്നതും, എല്ലാ വ്രതങ്ങളും തപസ്സുകളും ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഫലവും—
പാഠേ ചതുര്ണാം വേദാനാം പ്രാദക്ഷിണ്യം ഭുവസ്തഥാ । ഫലഭൂതമിദം സര്വം മുക്തിദം ശക്തിസേവനമ്
നാലു വേദങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നതും, ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നതും, ഈ സകല ഫലങ്ങളും, മോക്ഷവും, ശക്തിയെ ആരാധിച്ചാൽ ലഭിക്കും.
പുരാണേഷു ച വേദേഷു ചേതിഹാസേഷു സര്വതഃ । നിരൂപിതം സാരഭൂതം ദേവീപാദാമ്ബുജാര്ചനമ്
എല്ലാ പുരാണങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും ഇതിഹാസങ്ങളിലും എല്ലായിടത്തും ദേവിയുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് സാരമായത് എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
തദ്വര്ണനം ച തദ്ധ്യാനം തന്നാമഗുണകീര്തനമ് । തത്സ്തോത്രസ്മരണം ചൈവ വന്ദനം ജപമേവ ച
അവളെ വിവരണം ചെയ്യുക, അവളെ ധ്യാനിക്കുക, അവളുടെ നാമവും ഗുണങ്ങളും പാടുക, അവളുടെ സ്തോത്രങ്ങൾ സ്മരിക്കുക, വന്ദനം ചെയ്യുക, ജപം നടത്തുക—
തത്പാദോദകനൈവേദ്യം ഭക്ഷണം നിത്യമേവ ച । സര്വസമ്മതമിത്യേവം സര്വേപ്സിതമിദം സതി
ദേവിയുടെ പാദജലം, അവളുടെ നൈവേദ്യം എന്നിവ ദിവസവും ഭക്ത്യോടെ സ്വീകരിക്കുക—ഇത് എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുകയും ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കാര്യമാണ്.
ഭജ നിത്യം പരം ബ്രഹ്മ നിര്ഗുണം പ്രകൃതിം പരാമ് । ഗൃഹാണ സ്വാമിനം വത്സേ സുഖം വസ ച മന്ദിരേ
നിത്യവും പരബ്രഹ്മവും ഗുണരഹിതമായ പരാപ്രകൃതിയെയും ഭക്ത്യോടെ ആരാധിക്കണം; സ്വാമിയെ സ്വീകരിച്ച്, മകനേ, സന്തോഷത്തോടെ വീട്ടിൽ വസിക്കണം.
അയം തേ കഥിതഃ കര്മവിപാകോ മങ്ഗലോ നൃണാമ് । സര്വേപ്സിതഃ സര്വമതസ്തത്ത്വജ്ഞാനപ്രദഃ പരഃ
നിന്റെ കാര്യഫലമായി ഈ മംഗളകരമായ ഫലം ഞാൻ പറഞ്ഞുതരുന്നു; ഇത് മനുഷ്യർക്കെല്ലാം ഏറ്റവും ആഗ്രഹിക്കുന്നതും, പരമമായതും, സത്യജ്ഞാനം നൽകുന്നതുമാണ്.
യമാഷ്ടകവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച ശക്തേരുത്കീര്തനം ശ്രുത്വാ സാവിത്രീ യമവക്ത്രതഃ । സാശ്രുനേത്രാ സപുലകാ യമം പുനരുവാച സാ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: യമന്റെ വായിൽ നിന്നുള്ള ശക്തിയുടെ മഹത്വം കേട്ടപ്പോൾ, സാവിത്രി കണ്ണുനീരോടെ, ആനന്ദത്തിൽ രോമാഞ്ചംകൊണ്ടു, വീണ്ടും യമനോട് പറഞ്ഞു.
സാവിത്ര്യുവാച ശക്തേരുത്കീര്തനം ധര്മ സകലോദ്ധാരകാരണമ് । ശ്രോതൄണാം ചൈവ വക്തൄണാം ജന്മമൃത്യുജരാഹരമ്
സാവിത്രി പറഞ്ഞു: ധർമ്മനേ, ശക്തിയുടെ മഹത്വം പാടുന്നത് എല്ലാം രക്ഷിക്കുന്നതും, കേൾക്കുന്നവർക്കും പറയുന്നവർക്കും ജനനം, മരണം, വൃദ്ധാവസ്ഥ എന്നിവയെ അകറ്റുന്നതുമാണ്.
ദാനവാനാം ച സിദ്ധാനാം തപസാം ച പരം പദമ് । യോഗാനാം ചൈവ വേദാനാം കീര്തനം സേവനം വിഭോ
ദാനവന്മാർക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും തപസ്സുകാർക്കും അതാണ് പരമലക്ഷ്യം; യോഗങ്ങൾക്കും വേദങ്ങൾക്കും അതാണ് മഹത്വവും സേവനവുമാണ്, പ്രഭുവേ.
മുക്തിത്വമമരത്വം ച സര്വസിദ്ധിത്വമേവ ച । ശ്രീശക്തിസേവകസ്യൈവ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ്
മോക്ഷവും അമരത്വവും എല്ലാ സിദ്ധികളും—ഇവയുടെ പത്തിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും ശ്രീശക്തിയെ സേവിക്കാതെ നേടാൻ കഴിയില്ല.
ഭജാമി കേന വിധിനാ വദ വേദവിദാംവര । ശുഭകര്മവിപാകം ച ശ്രുതം നൄണാം മനോഹരമ്
ഞാൻ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം എന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ, വേദങ്ങളെ ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ ആകർഷകമായതാണെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
കര്മാശുഭവിപാകം ച തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി । ഇത്യുക്ത്വാ ച സതീ ബ്രഹ്മന് ഭക്തിനമ്രാത്മകന്ധരാ
കേടായ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലവും ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചുതരണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി അവൾ നിന്നു.
തുഷ്ടാവ ധര്മരാജം ച വേദോക്തേന സ്തവേന ച । സാവിത്ര്യുവാച തപസാ ധര്മമാരാധ്യ പുഷ്കരേ ഭാസ്കരഃ പുരാ
അവൾ വേദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്തുതികളാൽ ധർമ്മരാജാവിനെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തി. സാവിത്രി പറഞ്ഞു: പുഷ്കരത്തിൽ കഠിനതപസ്സിലൂടെ ധർമ്മനെ ആരാധിച്ച് സൂര്യൻ ഒരിക്കൽ ധർമ്മനെ പുത്രനായി ലഭിച്ചു.
ധര്മം സൂര്യഃ സുതം പ്രാപ ധര്മരാജം നമാമ്യഹമ് । സമതാ സര്വഭൂതേഷു യസ്യ സര്വസ്യ സാക്ഷിണഃ
സൂര്യൻ പുത്രനായി ലഭിച്ച ധർമ്മരാജാവിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളോടും സമത്വം പുലർത്തുന്നവനും, എല്ലാറ്റിനും സാക്ഷിയായവനുമാണ് അവൻ.
അതോ യന്നാമ ശമനമിതി തം പ്രണമാമ്യഹമ് । യേനാന്തശ്ച കൃതോ വിശ്വേ സര്വേഷാം ജീവിനാം പരമ്
ശമനം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും അവസാനം വരുത്തുന്നവനാണ് അവൻ.
കാമാനുരൂപം കാലേന തം കൃതാന്തം നമാമ്യഹമ് । ബിഭര്തി ദണ്ഡം ദണ്ഡായ പാപിനാം ശുദ്ധിഹേതവേ
ആശകൾക്കനുസരിച്ച് സമയത്ത് അവസാനം വരുത്തുന്ന കൃതാന്തനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. പാപികൾക്ക് ശുദ്ധീകരണത്തിനായി ശിക്ഷാസംഹിത അവൻ കൈവശം വഹിക്കുന്നു.
നമാമി തം ദണ്ഡധരം യഃ ശാസ്താ സര്വജീവിനാമ് । വിശ്വം ച കലയത്യേവ യഃ സര്വേഷു ച സന്തതമ്
എല്ലാ ജീവികളുടെയും അധിപനായ, ശിക്ഷാസംഹിത കൈവശം വഹിക്കുന്നവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. അവൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
അതീവ ദുര്നിവാര്യം ച തം കാലം പ്രണമാമ്യഹമ് । തപസ്വീ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠോ യഃ സംയമീ സഞ്ജിതേന്ദ്രിയഃ
വളരെ പ്രബലനും തടയാൻ കഴിയാത്തവനുമായ കാലനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. അവൻ കഠിനതപസ്സുകാരനും, ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥിരനുമാണ്, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും ആണ്.
ജീവാനാം കര്മഫലദസ്തം യമം പ്രണമാമ്യഹമ് । സ്വാത്മാരാമശ്ച സര്വജ്ഞോ മിത്രം പുണ്യകൃതാം ഭവേത്
ജീവികളുടെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഫലം നൽകുന്ന യമനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. സ്വയം ആനന്ദിക്കുന്നവനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, പുണ്യശീലികൾക്ക് സുഹൃത്തുമായവനുമാണ് അവൻ.
പാപിനാം ക്ലേശദോ യസ്തം പുണ്യമിത്രം നമാമ്യഹമ് । യജ്ജന്മ ബ്രഹ്മണോംഽശേന ജ്വലന്തം ബ്രഹ്മതേജസാ
പാപികൾക്ക് കഷ്ടം നൽകുന്ന, പുണ്യശീലികൾക്ക് സുഹൃത്തായവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാഗമായുള്ള ജനനവും ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നവനുമാണ് അവൻ.
യോ ധ്യായതി പരം ബ്രഹ്മ തമീശം പ്രണമാമ്യഹമ് । ഇത്യുക്ത്വാ സാ ച സാവിത്രീ പ്രണനാമ യമം മുനേ
പരബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിക്കുന്ന ആ ഈശ്വരനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം സാവിത്രി യമനോട് നമസ്കരിച്ചു, മഹർഷേ.
യമസ്താം ശക്തിഭജനം കര്മപാകമുവാച ഹ । ഇദം യമാഷ്ടകം നിത്യം പ്രാതരുത്ഥായ യഃ പഠേത്
യമൻ അവളോട് തന്റെ ശക്തിയുടെ ആരാധനയും പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലവും വിശദീകരിച്ചു. ഈ യമാഷ്ടകം ദിവസവും രാവിലെ എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ—
യമാത്തസ്യ ഭയം നാസ്തി സര്വപാപാത്പ്രമുച്യതേ । മഹാപാപീ യദി പഠേന്നിത്യം ഭക്തിസമന്വിതഃ । യമഃ കരോതി സംശുദ്ധം കായവ്യൂഹേന നിശ്ചിതമ്
—യമനിൽ നിന്ന് ഭയം ഉണ്ടാകില്ല, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും. വലിയ പാപിയാണെങ്കിലും, ഭക്തിയോടെ ഇതു ദിവസവും പാരായണം ചെയ്താൽ, യമൻ അവനെ ശരീരത്തോടൊപ്പം ശുദ്ധീകരിക്കും.
ഇതി ശ്രീമദ്ദേവീഭാഗവതേ മഹാപുരാണേഽഷ്ടാദശസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം നവമസ്കന്ധേ യമാഷ്ടകവര്ണനം നാമേകത്രിശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ്ദേവീഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിൽ, പതിനെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഒമ്പതാം സ്കന്ധത്തിൽ, യമാഷ്ടകവിവരണം എന്ന മുപ്പത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
സാവിത്ര്യുപാഖ്യാനേ കുണ്ഡസംഖ്യാനിരൂപണമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച മായാബീജം മഹാമന്ത്രം പ്രദത്ത്വാ വിധിപൂര്വകമ് । കര്മാശുഭവിപാകം ച താമുവാച രവേഃ സുതഃ
സാവിത്രിയുടെ കഥയിൽ: കുണ്ഡങ്ങളുടെ സംഖ്യ നിർണ്ണയം. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: നിർബന്ധമായ രീതിയിൽ മായാബീജമായ മഹാമന്ത്രം നൽകി, സൂര്യപുത്രൻ അവളോട് നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു.
ധര്മരാജ ഉവാച ശുഭകര്മവിപാകാന്ന നരകം യാതി മാനവഃ । കര്മാശുഭവിപാകം ച കഥയാമി നിശാമയ
ധർമ്മരാജാവ് പറഞ്ഞു: നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലത്തിൽ മനുഷ്യൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ചീത്ത പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ പറയാം—ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
നാനാപുരാണഭേദേന നാമഭേദേന ഭാമിനി । നാനാപ്രകാരം സ്വര്ഗം ച യാതി ജീവഃ സ്വകര്മഭിഃ
നാനാപുരാണങ്ങളിൽ വ്യത്യാസവും പേരുകളിൽ വ്യത്യാസവും മൂലം, ഓരോ ജീവനും തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തികൾക്കനുസരിച്ച് വിവിധ സ്വർഗങ്ങളിൽ എത്തുന്നു, സുന്ദരിയേ.
ശുഭകര്മവിപാകാന്ന നരകം യാതി കര്മഭിഃ । കുകര്മണാ ച നരകം യാതി നാനാവിധം നരഃ
നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലത്തിൽ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല; പക്ഷേ, ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ വിവിധവിധ നരകങ്ങളിൽ പോകുന്നു.