ഇന്ദ്രലോകമവാപാശു ഗന്ധര്വേണ ഹതോ രണേ । ഭീഷ്മഃ ശ്രുത്വാ ചകാരാശു തസ്യൌര്ധ്വദൈഹികം തദാ
യുദ്ധത്തിൽ ഗന്ധർവൻ അവനെ വധിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഉടൻ ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ചു. ഈ വാർത്ത കേട്ട ഭീഷ്മൻ ഉടൻ അവന്റെ ശവകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.
ഗാങ്ഗേയഃ കൃതശോകസ്തു മന്ത്രിഭിഃ പരിവാരിതഃ । വിചിത്രവീര്യനാമാനം രാജ്യേശം ച ചകാര ഹ
ഗംഗയുടെ പുത്രൻ, ദു:ഖത്തിൽ ആകയാൽ, മന്ത്രിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ വിചിത്രവീര്യനെ രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു.
മന്ത്രിഭിര്ബോധിതാ പശ്ചാദ്ഗുരുഭിശ്ച മഹാത്മഭിഃ । സ്വപുത്രം രാജ്യഗം ദൃഷ്ട്വാ പുത്രശോകഹതാപി ച
മന്ത്രിമാരും മഹാത്മാക്കളായ ഗുരുമാരും ഉപദേശിച്ച ശേഷം, മകനായ രാജാവിനെ കാഴ്ച്ച കണ്ടിട്ടും, മകനോടുള്ള ദു:ഖം ഉള്ളപോലും അവൾ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു.
സത്യവത്യതിസന്തുഷ്ടാ ബഭൂവ വരവര്ണിനീ । വ്യാസോഽപി ഭ്രാതരം ശ്രുത്വാ രാജാനം മുദിതോഽഭവത്
സത്യവതി അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ പ്രകാശമുള്ളവളായി. വ്യാസനും തന്റെ സഹോദരൻ രാജാവായതായി അറിഞ്ഞപ്പോൾ സന്തോഷിച്ചു.
യൌവനം പരമം പ്രാപ്തഃ സത്യവത്യാഃ സുതഃ ശുഭഃ । ചകാര ചിന്താം ഭീഷ്മോഽപി വിവാഹാര്ഥം കനീയസഃ
സത്യവതിയുടെ ധർമ്മശീലനായ മകൻ യൗവനം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ ഇളയ സഹോദരന്റെ വിവാഹം സംബന്ധിച്ച് ഭീഷ്മനും ചിന്തിച്ചു.
കാശിരാജസുതാസ്തിസ്രഃ സര്വലക്ഷണസംയുതാഃ । തേന രാജ്ഞാ വിവാഹാര്ഥം സ്ഥാപിതാശ്ച സ്വയംവരേ
കാശിരാജാവിന്റെ മൂന്നു പുത്രിമാരും എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയവരായി, അവരുടെ അച്ഛൻ സ്വയംവരത്തിന് വിവാഹത്തിനായി അവതരിപ്പിച്ചു.
രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച സമാഹൂതാഃ സഹസ്രശഃ । ഇച്ഛാസ്വയംവരാര്ഥം വൈ പൂജ്യമാനാഃ സമാഗതാഃ
ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കളെയും രാജപുത്രന്മാരെയും ക്ഷണിച്ചു, എല്ലാവരെയും ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; അവരൊക്കെയും സ്വയംവരത്തിൽ വിജയിക്കാനായി എത്തിയിരുന്നു.
തത്ര ഭീഷ്മോ മഹാതേജാസ്താ ജഹാര ബലേന വൈ । നിര്മഥ്യ രാജകം സര്വം രഥേനൈകേന വീര്യവാന്
അവിടെ മഹാശക്തിയുള്ള ഭീഷ്മൻ തന്റെ ഏക രഥത്തിൽ ധൈര്യത്തോടെ എല്ലാ രാജാക്കളെയും തോൽപ്പിച്ച് ആ പെൺകുട്ടികളെ ബലമായി പിടിച്ചു.
സ ജിത്വാ പാര്ഥിവാന്സര്വാംസ്താശ്ചാദായ മഹാരഥഃ । ബാഹുവീര്യേണ തേജസ്വീ ഹ്യാസസാദ ഗജാഹ്വയമ്
എല്ലാ രാജാക്കളെയും ജയിച്ച ശേഷം, ആ മഹാരഥി തന്റെ ബാഹുവീര്യത്താൽ ആ പെൺകുട്ടികളെ എടുത്ത് ഹസ്തിനപുരത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചു.
മാതൃവദ്ഭഗിനീവച്ച പുത്രീവച്ചിന്തയന്കില । തിസ്രഃ സമാനയാമാസ കന്യകാ വാമലോചനാഃ
അവരെ അമ്മയെപ്പോലും സഹോദരിയെപ്പോലും മകളെപ്പോലും കരുതിയ ഭീഷ്മൻ, ആ മൂന്നു മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള പെൺകുട്ടികളെ ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവന്നു.
സത്യവത്യൈ നിവേദ്യാശു ദ്വിജാനാഹൂയ സത്വരഃ । ദൈവജ്ഞാന്വേദവിദുഷഃ പര്യപൃച്ഛച്ഛുഭം ദിനമ്
ഭീഷ്മൻ ഉടൻ സത്യവതിയെ അറിയിച്ച്, പണ്ഡിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ജ്യോതിഷികളെ വിളിച്ചു, നല്ല ദിനം അന്വേഷിച്ചു.
കൃത്വാ വിവാഹസമ്ഭാരം യദാ വൈ ഭ്രാതരം നിജമ് । വിചിത്രവീര്യം ധര്മിഷ്ഠം വിവാഹയതി താ യദാ
വിവാഹത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ എല്ലാം ചെയ്ത ശേഷം, ഭീഷ്മൻ തന്റെ ധർമ്മശീലനായ സഹോദരൻ വിചിത്രവീര്യനെ ആ പെൺകുട്ടികളുമായി വിവാഹം കഴിക്കാൻ തയ്യാറായി.
തദാ ജ്യേഷ്ഠാപ്യുവാചേദം കന്യകാ ജാഹ്നവീസുതമ് । ലജ്ജമാനാസിതാപാങ്ഗീ തിസൄണാം ചാരുലോചനാ
അപ്പോൾ, മൂവരിലും മുതിർന്ന പെൺകുട്ടി, ലജ്ജയോടെ കറുത്ത കണ്ണുകൾ താഴ്ത്തി, ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗങ്ഗാപുത്ര കുരുശ്രേഷ്ഠ ധര്മജ്ഞ കുലദീപക । മയാ സ്വയംവരേ ശാല്വോ വൃതോഽസ്തി മനസാ നൃപഃ
ഗംഗാപുത്രാ, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, ഞാനിവിടെ സ്വയംവരത്തിൽ എന്റെ മനസ്സിൽ ശാൽവരാജാവിനെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
വൃതാഹം തേന രാജ്ഞാ വൈ ചിത്തേ പ്രേമസമാകുലേ । യഥായോഗ്യം കുരുഷ്വാദ്യ കുലസ്യാസ്യ പരന്തപ
അവൻ എന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു, എന്റെ ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഈ കുടുംബത്തിനായി ഇന്ന് യോജിച്ചതു ചെയ്യുക, ശത്രുനാശകനേ.
തേനാഹം വൃതപൂര്വാഽസ്മി ത്വം ച ധര്മഭൃതാം വരഃ । ബലവാനസി ഗാങ്ഗേയ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
അവൻ എന്നെ മുമ്പേ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു, നീയും ധർമ്മത്തെ പാലിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്; നീ ശക്തനാണ്, ഗംഗാപുത്രാ, നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ചെയ്യുക.
സൂത ഉവാച ഏവമുക്തസ്തയാ തത്ര കന്യയാ കുരുനന്ദനഃ । അപൃച്ഛത് ബ്രാഹ്മണാന്വൃദ്ധാന്മാതരം സചിവാംസ്തഥാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ആ പെൺകുട്ടി പറഞ്ഞപ്പോൾ, കുരുവംശത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന ഭീഷ്മൻ മൂപ്പന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അമ്മയെയും മന്ത്രിമാരെയും ചേർന്ന് ചോദിച്ചു.
സര്വേഷാം മതമാജ്ഞായ ഗാങ്ഗേയോ ധര്മവിത്തമഃ । ഗച്ഛേതി കന്യകാം പ്രാഹ യഥാരുചി വരാനനേ
എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ ശേഷം, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഗംഗേയൻ ആ മനോഹരമുഖിയായ പെൺകുട്ടിയോട്, 'നിന്റെ ഇഷ്ടം പോലെ പോകൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
വിസര്ജിതാഥ സാ തേന ഗതാ ശാല്വനികേതനമ് । ഉവാച തം വരാരോഹാ രാജാനം മനസേപ്സിതമ്
അവൾ ഭീഷ്മൻ വിട്ടയച്ചതോടെ, ശാൽവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി, മനസ്സിൽ ഇഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവിനോട് സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ചു.
വിനിര്മുക്താസ്മി ഭീഷ്മേണ ത്വന്മനസ്കേതി ധര്മതഃ । ആഗതാസ്മി മഹാരാജ ഗൃഹാണാദ്യ കരം മമ
ഭീഷ്മൻ എന്നെ വിട്ടയച്ചിരിക്കുന്നു, ഞാൻ ഹൃദയത്തിലും ധർമ്മത്തിലും നിനക്കാണ്; മഹാരാജാവേ, ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു, ഇന്ന് എന്റെ കൈ പിടിക്കൂ.
ധര്മപത്നീ തവാത്യന്തം ഭവാമി നൃപസത്തമ । ചിന്തിതോഽസി മയാ പൂര്വം ത്വയാഹം നാത്ര സംശയഃ
രാജാധിരാജനേ, ഞാൻ നിനക്ക് പൂർണ്ണമായും ധർമ്മപത്നിയായിരിക്കും. ഞാൻ മുമ്പേ തന്നെ നിന്നെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ശാല്വ ഉവാച ഗൃഹീതാ ത്വം വരാരോഹേ ഭീഷ്മേണ പശ്യതോ മമ । രഥേ സംസ്ഥാപിതാ തേന ന ഗ്രഹീഷ്യേ കരം തവ
ശാൽവൻ പറഞ്ഞു: മനോഹരിയായേ, നീയെൻ കണ്ണിന് മുമ്പിൽ ഭീഷ്മൻ പിടിച്ചു, അവൻ നിന്നെ തന്റെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി കൊണ്ടുപോയി. അതിനാൽ ഞാൻ നിന്റെ കൈ പിടിക്കില്ല.
പരോച്ഛിഷ്ടാം ച കഃ കന്യാം ഗൃഹ്ണാതി മതിമാന്നരഃ । അതോഽഹം ന ഗ്രഹീഷ്യാമി ത്യക്താം ഭീഷ്മേണ മാതൃവത്
മറ്റൊരാളാൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ട പെൺകുട്ടിയെ ആരാണ് ബുദ്ധിയുള്ളവൻ സ്വീകരിക്കുന്നത്? അതുകൊണ്ട് ഭീഷ്മൻ ഉപേക്ഷിച്ചവളെ ഞാൻ അമ്മയെപ്പോലെ സ്വീകരിക്കില്ല.
രുദതീ വിലപന്തീ സാ ത്യക്താ തേന മഹാത്മനാ । പുനര്ഭീഷ്മം സമാഗത്യ രുദതീ ചേദമബ്രവീത്
അവൾ കരഞ്ഞും വിലപിച്ചും ആ മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നെ വീണ്ടും ഭീഷ്മനെ സമീപിച്ച് അവൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശാല്വോ മുക്താം ത്വയാ വീര ന ഗൃഹ്ണാതി ഗൃഹാണ മാമ് । ധര്മജ്ഞോഽസി മഹാഭാഗ മരിഷ്യാമ്യന്യഥാ ഹ്യഹമ്
ശാൽവൻ എന്നെ നീ വിട്ടയച്ചതിനാൽ സ്വീകരിക്കില്ല, വീരനേ, നീ തന്നേ എന്നെ സ്വീകരിക്കണം, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനല്ലേ, ഭാഗ്യവാനേ, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ മരിക്കും.
ഭീഷ്മ ഉവാച അന്യചിത്താം കഥം ത്വാം വൈ ഗൃഹ്ണാമി വരവര്ണിനി । പിതരം സ്വം വരാരോഹേ വ്രജ ശീഘ്നം നിരാകുലാ
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: മനസ്സു മറ്റൊരാളിലായിരിക്കുന്ന നിന്നെ ഞാൻ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും മനോഹരിയായേ? നീ വേഗത്തിൽ വിഷമമില്ലാതെ നിന്റെ അച്ഛനോടു പോകൂ.
തഥോക്താ സാ തു ഭീഷ്മേണ ജഗാമ വനമേവ ഹി । തപശ്ചകാര വിജനേ തീര്ഥേ പരമപാവനേ
ഭീഷ്മൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ അവൾ കാടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ തീർത്ഥത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്കായി കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു.
ദ്വേ ഭാര്യേ ചാതിരൂപാഢ്യേ തസ്യ രാജ്ഞോ ബഭൂവതുഃ । അമ്ബാലികാ ചാമ്ബികാ ച കാശിരാജസുതേ ശുഭേ
ആ രാജാവിന് രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, ഇരുവരും അത്യന്തം സുന്ദരികൾ: അംബാലികയും അംബികയും, കാശിരാജാവിന്റെ ഭാഗ്യശാലിയായ പുത്രിമാർ.
രാജാ വിചിത്രവീര്യോഽസൌ താഭ്യാം സഹ മഹാബലഃ । രേമേ നാനാവിഹാരൈശ്ച ഗൃഹേ ചോപവനേ തഥാ
വൈചിത്രവീര്യൻ എന്ന മഹാബലശാലിയായ രാജാവ് അവരോടൊപ്പം വീട്ടിലും തോട്ടങ്ങളിലും色色മായ വിനോദങ്ങളിൽ ആസ്വദിച്ചു.
വര്ഷാണി നവ രാജേന്ദ്രഃ കുര്വന് ക്രീഡാ മനോരമാമ് । പ്രാപാസൌ മരണം ഭൂയോ ഗൃഹീതോ രാജയക്ഷ്മണാ
നവവർഷം ആ രാജാവ് മനോഹരമായ വിനോദങ്ങളിൽ മുഴുകി കഴിഞ്ഞു. പിന്നെ രാജയക്ഷ്മ എന്ന രോഗം ബാധിച്ച് മരണം സംഭവിച്ചു.