വിചിത്രവീര്യനാമാസൌ ദ്വിതീയഃ സമജായത । സോഽപി സര്വഗുണോപേതഃ ശന്തനോഃ സുഖവര്ധനഃ
രണ്ടാമത്തെ പുത്രൻ വിചിത്രവീര്യൻ എന്നായിരുന്നു പേരു. അവനും എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയവനായി, ശാന്തനുവിന് സന്തോഷം പകരുന്നവനായി വളർന്നു.
ഗാങ്ഗേയഃ പ്രഥമസ്തസ്യ മഹാവീരോ ബലാധികഃ । തഥൈവ തൌ സുതൌ ജാതൌ സത്യവത്യാം മഹാബലൌ
അവരിൽ ആദ്യനായത് ഗംഗയുടെ പുത്രൻ ആയിരുന്നു; അതിപ്രഭാവശാലിയും ധൈര്യവാനുമായ മഹാവീരൻ. അങ്ങനെ സത്യവതിയിൽ ജനിച്ച ആ രണ്ട് പുത്രന്മാരും അതീവ ബലശാലികളായിരുന്നു.
ശന്തനുസ്താന്സുതാന്വീക്ഷ്യ സര്വലക്ഷണസംയുതാന് । അമംസ്താജയ്യമാത്മാനം ദേവാദീനാം മഹാമനാഃ
ശാന്തനു തന്റെ പുത്രന്മാരെ എല്ലാ നല്ല ലക്ഷണങ്ങളോടും കൂടിയവരായി കണ്ടപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ അവൻ താനെ ദേവന്മാരേക്കാൾ അജേയനാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
അഥ കാലേന കിയതാ ശന്തനുഃ കാലപര്യയാത് । തത്യാജ ദേഹം ധര്മാത്മാ ദേഹീ ജീര്ണമിവാമ്ബരമ്
അതിനുശേഷം കുറേ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ശാന്തനു, കാലചക്രം അനുസരിച്ച്, പഴയ വസ്ത്രം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ശരീരം വിട്ടു.
കാലധര്മഗതേ രാജ്ഞി ഭീഷ്മശ്ചക്രേ വിധാനതഃ । പ്രേതകാര്യാണി സര്വാണി ദാനാനി വിവിധാനി ച
കാലത്തിന്റെ നിയമം അനുസരിച്ച് രാജാവ് വിടപറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ എല്ലാ ശവകർമ്മങ്ങളും, വിവിധ ദാനങ്ങളും വിധിപ്രകാരം നിർവഹിച്ചു.
ചിത്രാങ്ഗദം തതോ രാജ്യേ സ്ഥാപയാമാസ വീര്യവാന് । സ്വയം ന കൃതവാന് രാജ്യം തസ്മാദ്ദേവവ്രതോഽഭവത്
അതിനുശേഷം, ധൈര്യശാലിയായ ചിത്രാംഗദനെ ഭീഷ്മൻ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി. എന്നാൽ താനോ രാജ്യം ഏറ്റെടുക്കാതെ, ദേവവ്രതൻ ഭീഷ്മൻ എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
ചിത്രാങ്ഗദസ്തു വീര്യേണ പ്രമത്തഃ പരദുഃഖദഃ । ബഭൂവ ബലവാന്വീരഃ സത്യവത്യാത്മജഃ ശുചിഃ
സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ ചിത്രാംഗദൻ, ശുദ്ധനും ശക്തിയുമായിരുന്നു. എന്നാൽ അധികബലത്തിൽ അവൻ അഹങ്കരിച്ച്, മറ്റുള്ളവർക്ക് ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കി.
അഥൈകദാ മഹാബാഹുഃ സൈന്യേന മഹതാവൃതഃ । പ്രചചാര വനോദ്ദേശാത്പശ്യന്വധ്യാന്മൃഗാന് രുരൂന്
ഒരു ദിവസം, മഹാബലശാലിയായ അവൻ വലിയ സൈന്യവുമായി കാടിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു, മാൻമൃഗങ്ങളെയും കാട്ടുകാളകളെയും വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടു.
ചിത്രാങ്ഗദസ്തു ഗന്ധര്വോ ദൃഷ്ട്വാ തം മാര്ഗഗം നൃപമ് । ഉത്തതാരാന്തികം ഭൂമേര്വിമാനവരമാസ്ഥിതഃ
അവിടെ, ചിത്രാംഗദൻ എന്ന ഗന്ധർവൻ, ആ രാജാവിനെ വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതുകണ്ട്, അത്ഭുതകരമായ ആകാശരഥത്തിൽ ഇരുന്നു, ഭൂമിയിൽ അടുത്തേക്ക് ഇറങ്ങി.
തത്രാഭൂച്ച മഹദ്യുദ്ധം തയോഃ സദൃശവീര്യയോഃ । കുരുക്ഷേത്രേ മഹാസ്ഥാനേ ത്രീണി വര്ഷാണി താപസാഃ
അവിടെ, ധൈര്യത്തിൽ സമമായ ആ ഇരുവരും തമ്മിൽ, കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ വിശുദ്ധഭൂമിയിൽ, മൂന്നു വർഷം നീണ്ട വലിയ യുദ്ധം നടന്നു.
ഇന്ദ്രലോകമവാപാശു ഗന്ധര്വേണ ഹതോ രണേ । ഭീഷ്മഃ ശ്രുത്വാ ചകാരാശു തസ്യൌര്ധ്വദൈഹികം തദാ
യുദ്ധത്തിൽ ഗന്ധർവൻ അവനെ വധിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഉടൻ ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിച്ചു. ഈ വാർത്ത കേട്ട ഭീഷ്മൻ ഉടൻ അവന്റെ ശവകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.
ഗാങ്ഗേയഃ കൃതശോകസ്തു മന്ത്രിഭിഃ പരിവാരിതഃ । വിചിത്രവീര്യനാമാനം രാജ്യേശം ച ചകാര ഹ
ഗംഗയുടെ പുത്രൻ, ദു:ഖത്തിൽ ആകയാൽ, മന്ത്രിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ വിചിത്രവീര്യനെ രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു.
മന്ത്രിഭിര്ബോധിതാ പശ്ചാദ്ഗുരുഭിശ്ച മഹാത്മഭിഃ । സ്വപുത്രം രാജ്യഗം ദൃഷ്ട്വാ പുത്രശോകഹതാപി ച
മന്ത്രിമാരും മഹാത്മാക്കളായ ഗുരുമാരും ഉപദേശിച്ച ശേഷം, മകനായ രാജാവിനെ കാഴ്ച്ച കണ്ടിട്ടും, മകനോടുള്ള ദു:ഖം ഉള്ളപോലും അവൾ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു.
സത്യവത്യതിസന്തുഷ്ടാ ബഭൂവ വരവര്ണിനീ । വ്യാസോഽപി ഭ്രാതരം ശ്രുത്വാ രാജാനം മുദിതോഽഭവത്
സത്യവതി അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ പ്രകാശമുള്ളവളായി. വ്യാസനും തന്റെ സഹോദരൻ രാജാവായതായി അറിഞ്ഞപ്പോൾ സന്തോഷിച്ചു.
യൌവനം പരമം പ്രാപ്തഃ സത്യവത്യാഃ സുതഃ ശുഭഃ । ചകാര ചിന്താം ഭീഷ്മോഽപി വിവാഹാര്ഥം കനീയസഃ
സത്യവതിയുടെ ധർമ്മശീലനായ മകൻ യൗവനം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ ഇളയ സഹോദരന്റെ വിവാഹം സംബന്ധിച്ച് ഭീഷ്മനും ചിന്തിച്ചു.
കാശിരാജസുതാസ്തിസ്രഃ സര്വലക്ഷണസംയുതാഃ । തേന രാജ്ഞാ വിവാഹാര്ഥം സ്ഥാപിതാശ്ച സ്വയംവരേ
കാശിരാജാവിന്റെ മൂന്നു പുത്രിമാരും എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയവരായി, അവരുടെ അച്ഛൻ സ്വയംവരത്തിന് വിവാഹത്തിനായി അവതരിപ്പിച്ചു.
രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച സമാഹൂതാഃ സഹസ്രശഃ । ഇച്ഛാസ്വയംവരാര്ഥം വൈ പൂജ്യമാനാഃ സമാഗതാഃ
ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കളെയും രാജപുത്രന്മാരെയും ക്ഷണിച്ചു, എല്ലാവരെയും ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; അവരൊക്കെയും സ്വയംവരത്തിൽ വിജയിക്കാനായി എത്തിയിരുന്നു.
തത്ര ഭീഷ്മോ മഹാതേജാസ്താ ജഹാര ബലേന വൈ । നിര്മഥ്യ രാജകം സര്വം രഥേനൈകേന വീര്യവാന്
അവിടെ മഹാശക്തിയുള്ള ഭീഷ്മൻ തന്റെ ഏക രഥത്തിൽ ധൈര്യത്തോടെ എല്ലാ രാജാക്കളെയും തോൽപ്പിച്ച് ആ പെൺകുട്ടികളെ ബലമായി പിടിച്ചു.
സ ജിത്വാ പാര്ഥിവാന്സര്വാംസ്താശ്ചാദായ മഹാരഥഃ । ബാഹുവീര്യേണ തേജസ്വീ ഹ്യാസസാദ ഗജാഹ്വയമ്
എല്ലാ രാജാക്കളെയും ജയിച്ച ശേഷം, ആ മഹാരഥി തന്റെ ബാഹുവീര്യത്താൽ ആ പെൺകുട്ടികളെ എടുത്ത് ഹസ്തിനപുരത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചു.
മാതൃവദ്ഭഗിനീവച്ച പുത്രീവച്ചിന്തയന്കില । തിസ്രഃ സമാനയാമാസ കന്യകാ വാമലോചനാഃ
അവരെ അമ്മയെപ്പോലും സഹോദരിയെപ്പോലും മകളെപ്പോലും കരുതിയ ഭീഷ്മൻ, ആ മൂന്നു മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള പെൺകുട്ടികളെ ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവന്നു.
സത്യവത്യൈ നിവേദ്യാശു ദ്വിജാനാഹൂയ സത്വരഃ । ദൈവജ്ഞാന്വേദവിദുഷഃ പര്യപൃച്ഛച്ഛുഭം ദിനമ്
ഭീഷ്മൻ ഉടൻ സത്യവതിയെ അറിയിച്ച്, പണ്ഡിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ജ്യോതിഷികളെ വിളിച്ചു, നല്ല ദിനം അന്വേഷിച്ചു.
കൃത്വാ വിവാഹസമ്ഭാരം യദാ വൈ ഭ്രാതരം നിജമ് । വിചിത്രവീര്യം ധര്മിഷ്ഠം വിവാഹയതി താ യദാ
വിവാഹത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ എല്ലാം ചെയ്ത ശേഷം, ഭീഷ്മൻ തന്റെ ധർമ്മശീലനായ സഹോദരൻ വിചിത്രവീര്യനെ ആ പെൺകുട്ടികളുമായി വിവാഹം കഴിക്കാൻ തയ്യാറായി.
തദാ ജ്യേഷ്ഠാപ്യുവാചേദം കന്യകാ ജാഹ്നവീസുതമ് । ലജ്ജമാനാസിതാപാങ്ഗീ തിസൄണാം ചാരുലോചനാ
അപ്പോൾ, മൂവരിലും മുതിർന്ന പെൺകുട്ടി, ലജ്ജയോടെ കറുത്ത കണ്ണുകൾ താഴ്ത്തി, ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗങ്ഗാപുത്ര കുരുശ്രേഷ്ഠ ധര്മജ്ഞ കുലദീപക । മയാ സ്വയംവരേ ശാല്വോ വൃതോഽസ്തി മനസാ നൃപഃ
ഗംഗാപുത്രാ, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, ഞാനിവിടെ സ്വയംവരത്തിൽ എന്റെ മനസ്സിൽ ശാൽവരാജാവിനെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
വൃതാഹം തേന രാജ്ഞാ വൈ ചിത്തേ പ്രേമസമാകുലേ । യഥായോഗ്യം കുരുഷ്വാദ്യ കുലസ്യാസ്യ പരന്തപ
അവൻ എന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു, എന്റെ ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഈ കുടുംബത്തിനായി ഇന്ന് യോജിച്ചതു ചെയ്യുക, ശത്രുനാശകനേ.
തേനാഹം വൃതപൂര്വാഽസ്മി ത്വം ച ധര്മഭൃതാം വരഃ । ബലവാനസി ഗാങ്ഗേയ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
അവൻ എന്നെ മുമ്പേ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു, നീയും ധർമ്മത്തെ പാലിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്; നീ ശക്തനാണ്, ഗംഗാപുത്രാ, നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ചെയ്യുക.
സൂത ഉവാച ഏവമുക്തസ്തയാ തത്ര കന്യയാ കുരുനന്ദനഃ । അപൃച്ഛത് ബ്രാഹ്മണാന്വൃദ്ധാന്മാതരം സചിവാംസ്തഥാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ആ പെൺകുട്ടി പറഞ്ഞപ്പോൾ, കുരുവംശത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന ഭീഷ്മൻ മൂപ്പന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അമ്മയെയും മന്ത്രിമാരെയും ചേർന്ന് ചോദിച്ചു.
സര്വേഷാം മതമാജ്ഞായ ഗാങ്ഗേയോ ധര്മവിത്തമഃ । ഗച്ഛേതി കന്യകാം പ്രാഹ യഥാരുചി വരാനനേ
എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ ശേഷം, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഗംഗേയൻ ആ മനോഹരമുഖിയായ പെൺകുട്ടിയോട്, 'നിന്റെ ഇഷ്ടം പോലെ പോകൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
വിസര്ജിതാഥ സാ തേന ഗതാ ശാല്വനികേതനമ് । ഉവാച തം വരാരോഹാ രാജാനം മനസേപ്സിതമ്
അവൾ ഭീഷ്മൻ വിട്ടയച്ചതോടെ, ശാൽവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി, മനസ്സിൽ ഇഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവിനോട് സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ചു.
വിനിര്മുക്താസ്മി ഭീഷ്മേണ ത്വന്മനസ്കേതി ധര്മതഃ । ആഗതാസ്മി മഹാരാജ ഗൃഹാണാദ്യ കരം മമ
ഭീഷ്മൻ എന്നെ വിട്ടയച്ചിരിക്കുന്നു, ഞാൻ ഹൃദയത്തിലും ധർമ്മത്തിലും നിനക്കാണ്; മഹാരാജാവേ, ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു, ഇന്ന് എന്റെ കൈ പിടിക്കൂ.