കിം വാ ജ്ഞാനം ച ബുദ്ധിഃ കാ കോ വാ പ്രാണഃ ശരീരിണാമ് । കാനീന്ദ്രിയാണി കിം തേഷാം ലക്ഷണം ദേവതാശ്ച കാഃ
ജ്ഞാനം എന്താണ്, ബുദ്ധി ഏതാണ്? ശരീരമുള്ളവരിൽ പ്രാണൻ ആരാണ്? ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്ത്, അവയുടെ ദേവതകൾ ആരൊക്കെയാണ്?
ഭോക്താ ഭോജയിതാ കോ വാ കോ വാ ഭോഗശ്ച നിഷ്കൃതിഃ । കോ ജീവഃ പരമാത്മാ കസ്തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
ആസ്വാദകൻ ആരാണ്, അനുഭവം നൽകുന്നവൻ ആരാണ്? അനുഭവം എന്നത് എന്താണ്, മോക്ഷം എന്താണ്? ജീവൻ ആരാണ്, പരമാത്മാവ് ആരാണ്? ദയവായി ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
ധര്മ ഉവാച വേദപ്രണിഹിതോ ധര്മഃ കര്മ യന്മങ്ഗലം പരമ് । അവൈദികം തു യത്കര്മ തദേവാശുഭമേവ ച
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതും ഏറ്റവും മംഗളകരമായതുമായ പ്രവൃത്തി തന്നെയാണ് ധർമ്മം. വേദങ്ങൾ അനുസരിക്കാത്ത പ്രവൃത്തി അശുഭമായതും അപ്രശസ്തവുമാണ്.
അഹൈതുകീ ദേവസേവാ സംകല്പരഹിതാ സതീ । കര്മനിര്മൂലരൂപാ ച സാ ഏവ പരഭക്തിദാ
സ്വാർത്ഥതയില്ലാതെ, ആഗ്രഹം കൂടാതെ, മനസ്സിൽ സങ്കല്പം ഇല്ലാതെ ദേവതകളെ സേവിക്കുന്നത്, പ്രവൃത്തിയുടെ മൂലരൂപമായതും, അതാണ് പരമഭക്തി നൽകുന്നത്.
കോ വാ കര്മഫലം ഭുങ്ക്തേ കോ വാ നിര്ലിപ്ത ഏവ ച । ബ്രഹ്മഭക്തോ യോ നരശ്ച സ ച മുക്തഃ ശ്രുതഃ ശ്രുതൌ
പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം ആസ്വദിക്കുന്നത് ആരാണ്, അതിൽ അകപ്പെടാതെ ഇരിക്കുന്നത് ആരാണ്? ബ്രഹ്മത്തിൽ ഭക്തിയുള്ള മനുഷ്യൻ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ മോചിതനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
ജന്മമൃത്യുജരാവ്യാധിശോകഭീതിവിവര്ജിതഃ । ഭക്തിശ്ച ദ്വിവിധാ സാധ്വി ശ്രുത്യുക്താ സര്വസമ്മതാ
അവൻ ജനനം, മരണം, വൃദ്ധാവസ്ഥ, രോഗം, ദുഃഖം, ഭയം എന്നിവയിൽ നിന്ന് മോചിതനാണ്. സദ്ഭാവമുള്ളവളേ, ഭക്തി രണ്ടുവിധമാണെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു, എല്ലാവരും അതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നു.
നിര്വാണപദദാത്രീ ച ഹരിരൂപപ്രദാ നൃണാമ് । ഹരിരൂപസ്വരൂപാം ച ഭക്തിം വാഞ്ഛന്തി വൈഷ്ണവാഃ
അത് മോക്ഷം നൽകുന്നതും ഹരിയുടെ രൂപം മനുഷ്യർക്കു നൽകുന്നതുമാണ്. ഹരിയുടെ സ്വരൂപമായ ഭക്തിയെ വൈഷ്ണവന്മാർ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അന്യേ നിര്വാണമിച്ഛന്തി യോഗിനോ ബ്രഹ്മവിത്തമാഃ । കര്മണോ ബീജരൂപശ്ച സതതം തത്ഫലപ്രദഃ
മറ്റുള്ളവർ, യോഗികളിൽ ഉത്തമരും ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രവൃത്തിയുടെ വിത്ത് എപ്പോഴും അതിന്റെ ഫലം തന്നെയാണ് നൽകുന്നത്.
കര്മരൂപശ്ച ഭഗവാന്പരാത്മാ പ്രകൃതിഃ പരാ । സോഽപി തദ്ധേതുരൂപശ്ച ദേഹോ നശ്വര ഏവ ച
കർമ്മത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ള ഭഗവാൻ പരമാത്മാവും പരാപ്രകൃതിയും ആകുന്നു. അവൻ അതിന്റെ കാരണവും ആകുന്നു. എന്നാൽ ശരീരം നശ്വരമാണ്.
പൃഥിവീ വായുരാകാശോ ജലം തേജസ്തഥൈവ ച । ഏതാനി സൂത്രരൂപാണി സൃഷ്ടിരൂപവിധൌ സതഃ
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, വെള്ളം, അഗ്നി — ഈ അഞ്ചും സൂക്ഷ്മരൂപത്തിൽ സൃഷ്ടിയുടെ നൂലുകളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
കര്മകര്താ ച ദേഹീ ച ആത്മാ ഭോജയിതാ സദാ । ഭോഗോ വിഭവഭേദശ്ച നിത്കൃതിര്മുക്തിരേവ ച
കർമ്മം ചെയ്യുന്നവനും ശരീരധാരിയും അനുഭവിക്കുന്ന ആത്മാവും, അനുഭവം, സമ്പത്തിന്റെ വ്യത്യാസം, പുണ്യം, മോക്ഷം — ഇവ എല്ലാം ഉണ്ട്.
സദസദ്ഭേദബീജം ച ജ്ഞാനം നാനാവിധം ഭവേത് । വിഷയാണാം വിഭാഗാനാം ഭേദി ബീജം ച കീര്തിതമ്
ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു എന്നതും ഇല്ലാതിരിക്കുന്നു എന്നതും തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിത്താണ് ജ്ഞാനം. അത് പലവിധം ഉണ്ട്; വിഷയങ്ങളുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾക്കും അതാണ് വിത്ത്.
ബുദ്ധിര്വിവേചനാ സാ ച ജ്ഞാനബീജം ശ്രുതൌ ശ്രുതമ് । വായുഭേദാശ്ച പ്രാണാശ്ച ബലരൂപാശ്ച ദേഹിനാമ്
ബുദ്ധി വിവേകമാണ്, അതാണ് ജ്ഞാനത്തിന്റെ വിത്ത് എന്നു ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു. വായുവിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങൾ, പ്രാണൻമാർ, ശരീരത്തിലുള്ള ശക്തികൾ — ഇവയും ഉണ്ട്.
ഇന്ദ്രിയാണാം ച പ്രവരമീശ്വരാംശമനൂഹകമ് । പ്രേരകം കര്മണാം ചൈവ ദുര്നിവാര്യം ച ദേഹിനാമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്, ഭഗവാന്റെ അംശം എന്നപോലെയാണ്, അതാണ് കർമ്മങ്ങൾക്ക് പ്രേരകവും ശരീരികൾക്ക് തടയാനാവാത്തതുമാണ്.
അനിരൂപ്യമദൃശ്യം ച ജ്ഞാനഭേദോ മനഃ സ്മൃതമ് । ലോചനം ശ്രവണം ഘ്രാണം ത്വക്ച രസനമിന്ദ്രിയമ്
നിശ്ചയിപ്പിക്കാനോ കാണാനോ കഴിയാത്ത ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഭേദം മനസ്സാണ് എന്ന് പറയുന്നു. കാഴ്ച, കേൾവി, വാസന, സ്പർശം, രുചി — ഇവയാണ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ.
അങ്ഗിനാമങ്ഗരൂപം ച പ്രേരകം സര്വകര്മണാമ് । രിപുരൂപം മിത്രരൂപം സുഖരൂപം ച ദുഃഖദമ്
ശരീരഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രേരകങ്ങളാണ്. അവ ശത്രുവിന്റെ രൂപവും സ്നേഹിതന്റെ രൂപവും സുഖത്തിന്റെ രൂപവും ദുഃഖം നൽകുന്നവയുടെയും രൂപവും എടുക്കുന്നു.
സൂര്യോ വായുശ്ച പൃഥിവീ ബ്രഹ്മാദ്യാ ദേവതാഃ സ്മൃതാഃ । പ്രാണദേഹാദിഭൃദ്യോ ഹി സ ജീവഃ പരികീര്തിതഃ
സൂര്യൻ, വായു, ഭൂമി, ബ്രഹ്മാദി ദേവതകൾ എന്നിവയെ ഓർക്കുന്നു. പ്രാണൻ, ശരീരം മുതലായവയെ ധരിക്കുന്നവനാണ് ജീവൻ എന്ന് പറയുന്നു.
പരമം വ്യാപകം ബ്രഹ്മ നിര്ഗുണഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ । കാരണം കാരണാനാം ച പരമാത്മാ സ ഉച്യതേ
പരമമായും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മം, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തത്, പ്രകൃതിക്ക് അതീതം, കാരണങ്ങളുടെ കാരണമായത് — അതാണ് പരമാത്മാവ് എന്ന് പറയുന്നു.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം ത്വയാ പൃഷ്ടം യഥാഗമമ് । ജ്ഞാനിനാം ജ്ഞാനരൂപം ച ഗച്ഛ വത്സേ യഥാസുഖമ്
ഇങ്ങനെ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി വിശദീകരിച്ചു. ജ്ഞാനികൾക്കുള്ള ജ്ഞാനരൂപം പറഞ്ഞുതന്നു. മകനേ, ഇഷ്ടം പോലെ പോകാവുന്നതാണ്.
സാവിത്ര്യുവാച ത്യക്ത്വാ ക്വ യാമി കാന്തം വാ ത്വാം വാ ജ്ഞാനാര്ണവം ധ്രുവമ് । യദ്യത്കരോമി പ്രശ്നം ച തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
സാവിത്രി പറഞ്ഞു: പ്രിയനേ, നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ഞാൻ എവിടേക്ക് പോകും? അല്ലെങ്കിൽ നീയെന്ന ജ്ഞാനസമുദ്രം എവിടെയാണ്? ഞാൻ ചോദിക്കുന്ന ഏതു ചോദ്യം വേണമെങ്കിലും നീ ഉത്തരം പറയാൻ യോഗ്യനാണ്.
കാം കാം യോനിം യാതി ജീവഃ കര്മണാ കേന വാ പുനഃ । കേന വാ കര്മണാ സ്വര്ഗം കേന വാ നരകം പിതഃ
ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ജീവൻ ഏത് ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കും? വീണ്ടും ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകും, ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ നരകത്തിൽ, അച്ഛാ?
കേന വാ കര്മണാ മുക്തിഃ കേന ഭക്തിര്ഭവേദ് ഗുരൌ । കേന വാ കര്മണാ യോഗീ രോഗീ വാ കേന കര്മണാ
ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ഗുരുവിനോടുള്ള ഭക്തി ഉണ്ടാകും? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ യോഗിയും, ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ രോഗിയും ആകും?
കേന വാ ദീര്ഘജീവീ ച കേനാല്പായുശ്ച കര്മണാ । കേന വാ കര്മണാ ദുഃഖീ സുഖീ വാ കേന കര്മണാ
ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ദീർഘായുസ്സുണ്ടാകും? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ചുരുങ്ങിയ ആയുസ്സുണ്ടാകും? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ദുഃഖം അനുഭവിക്കും, ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ സുഖം ലഭിക്കും?
അങ്ഗഹീനശ്ച കാണശ്ച ബധിരഃ കേന കര്മണാ । അന്ധോ വാ പങ്ഗുരപി വാ പ്രമത്തഃ കേന കര്മണാ
ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ശരീരഭാഗങ്ങൾ ഇല്ലാതാവും? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ഒരു കണ്ണ് മാത്രം ഉണ്ടാകും, ചെവികേൾവിയില്ലാതാവും? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ കുരുടനാവും, കാൽമുട്ടനാവും, ഭ്രാന്തനാവും?
ക്ഷിപ്തോഽതിലുബ്ധകശ്ചൌരഃ കേന വാ കര്മണാ ഭവേത് । കേന സിദ്ധിമവാപ്നോതി സാലോക്യാദിചതുഷ്ടയമ്
ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ഭ്രമിച്ചവനാവും, അത്യന്തം ലോഭിയാവും, കള്ളനാവും? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ സാലോക്യാദി നാലു വിധ സിദ്ധികൾ ലഭിക്കും?
കേന വാ ബ്രാഹ്മണത്വം ച തപസ്വിത്വം ച കേന വാ । സ്വര്ഗഭോഗാദികം കേന വൈകുണ്ഠം കേന കര്മണാ
ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ ബ്രാഹ്മണനാവും, ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ തപസ്സുകാരനാവും? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗസുഖം അനുഭവിക്കും, ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ വൈകുണ്ഠം ലഭിക്കും?
ഗോലോകം കേന വാ ബ്രഹ്മന് സര്വോത്കൃഷ്ടം നിരാമയമ് । നരകോ വാ കതിവിധഃ കിംസംഖ്യോ നാമ കിം ച വാ
ബ്രഹ്മനേ, ഗോലോകം ആരാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്? ആ പരമശുദ്ധമായ ലോകം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? നരകം എത്രവിധം ഉണ്ട്, അവയ്ക്ക് എന്തൊക്കെ പേരുകളാണ്, എത്ര എണ്ണം ഉണ്ട് എന്നതും ദയവായി പറയൂ.
കോ വാ കം നരകം യാതി കിയന്തം തേഷു തിഷ്ഠതി । പാപിനാം കര്മണാ കേന കോ വാ വ്യാധിഃ പ്രജായതേ । യദ്യത്പ്രിയം മയാ പൃഷ്ടം തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
ആരും ഏത് നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്? അവിടെ എത്രകാലം കഴിയുന്നു? പാപികൾക്ക് ഏത് പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ടാണ് രോഗം വരുന്നത്? എങ്ങനെയുള്ള രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു? ഞാൻ സ്നേഹത്തോടെ ചോദിച്ചിട്ടുള്ള എല്ലാം ദയവായി വിശദീകരിക്കണം.
സാവിത്ര്യുപാഖ്യാനേ കര്മവിപാകവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച സാവിത്രീവചനം ശ്രുത്വാ ജഗാമ വിസ്മയം യമഃ । പ്രഹസ്യ വക്തുമാരേഭേ കര്മപാകം തു ജീവിനാമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: സാവിത്രിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടയുടൻ യമൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. അവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ജീവികൾക്ക് പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ധര്മ ഉവാച കന്യാ ദ്വാദശവര്ഷീയാ വത്സേ ത്വം വയസാധുനാ । ജ്ഞാനം തേ പൂര്വവിദുഷാം ജ്ഞാനിനാം യോഗിനാം പരമ്
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: കുഞ്ഞേ, നീ പതിനിരണ്ടു വയസ്സുകാരി മാത്രമായിട്ടും, മുൻകാലത്തിലെ ജ്ഞാനികൾക്കും മഹായോഗികൾക്കും ഉണ്ടായിരുന്ന അത്യുത്തമമായ ജ്ഞാനം നിനക്കുണ്ട്.