സസ്മിതാ സകടാക്ഷം ച സകാമാ പുലകാങ്കിതാ । പപ്രച്ഛ രണവൃത്താന്തം കാന്തം മധുരയാ ഗിരാ
പുഞ്ചിരിയോടെ, കൺകൊണ്നോട്ടത്തോടെ, ആഗ്രഹത്തോടെ, രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞ്, യുദ്ധവിവരം അറിയാൻ പ്രിയനോടു മധുരവാക്കുകളിൽ ചോദിച്ചു.
തുലസ്യുവാച അസംഖ്യവിശ്വസംഹര്ത്രാ സാര്ധമാജൌ തവ പ്രഭോ । കഥം ബഭൂവ വിജയസ്തന്മേ ബ്രൂഹി കൃപാനിധേ
തുളസി പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, അനേകം ലോകവിറപ്പിക്കുന്നവരോടൊപ്പം നിങ്ങൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോയി. വിജയമെന്നു വന്നത് എങ്ങനെ? കരുണാസാഗരാ, ദയവായി പറയൂ.
തുലസീവചനം ശ്രുത്വാ പ്രഹസ്യ കമലാപതിഃ । ശങ്ഖചൂഡസ്യ രൂപേണ താമുവാചാമൃതം വചഃ
തുളസിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കമലനാഭൻ പുഞ്ചിരിച്ച്, ശംഖചൂഡന്റെ രൂപത്തിൽ അമൃതംപോലുള്ള വാക്കുകൾ അവളോടു പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ആവയോഃ സമരഃ കാന്തേ പൂര്ണമബ്ദം ബഭൂവ ഹ । നാശോ ബഭൂവ സര്വേഷാം ദാനവാനാം ച കാമിനി
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ഞങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ഒരു സംവത്സരം മുഴുവൻ നീണ്ടു. എല്ലാ ദാനവന്മാരും നശിച്ചു, സുന്ദരിയേ.
പ്രീതിഞ്ച കാരയാമാസ ബ്രഹ്മാ ച സ്വയമാവയോഃ । ദേവാനാമധികാരശ്ച പ്രദത്തസ്തസ്യ ചാജ്ഞയാ
ബ്രഹ്മാവു തന്നെ ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ സൗഹൃദം ഉണ്ടാക്കി. അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ ദേവന്മാരുടെ അധികാരം നൽകിയതുമുണ്ട്.
മയാഗതം സ്വഭവനം ശിവലോകം ശിവോ ഗതഃ । ഇത്യുക്ത്വാ ജഗതാം നാഥഃ ശയനം ച ചകാര ഹ
ഞാൻ എന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ശിവൻ ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോയി. ഇതു പറഞ്ഞ് ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ വിശ്രമിച്ചു.
രേമേ രമാപതിസ്തത്ര രാമയാ സഹ നാരദ । സാ സാധ്വീ സുഖസമ്ഭോഗാദാകര്ഷണവ്യതിക്രമാത്
അവിടെ, നാരദാ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ ഭഗവാൻ രാമയോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ കളിച്ചു. ആ സതീ സ്ത്രീ, ആനന്ദഭോഗത്തിൽ മുഴുകി, അതിരുകൾ മറികടന്നു.
സര്വം വിതര്കയാമാസ കസ്ത്വമേവേത്യുവാച സാ । തുലസ്യുവാച കോ വാ ത്വം വദ മായേശ ഭുക്താഹം മായയാ ത്വയാ
അവൾ എല്ലാം ആലോചിച്ചു, 'നീ ആരാണ് വാസ്തവത്തിൽ?' എന്ന് ചോദിച്ചു. തുളസി പറഞ്ഞു: 'നീ ആരാണ്? പറയൂ, മായയുടെ നാഥാ, നീ മായയാൽ എന്നെ ഭോഗിച്ചു.'
ദൂരീകൃതം മത്സതീത്വം യദതസ്ത്വാം ശപാമി ഹേ । തുലസീവചനം ശ്രുത്വാ ഹരിഃ ശാപഭയേന ച
'എന്റെ സതിത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു, അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കുന്നു.' തുളസിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശാപഭയത്തിൽ ഹരി—
ദധാര ലീലയാ ബ്രഹ്മന് സുമൂര്തിം സുമനോഹരാമ് । ദദര്ശ പുരതോ ദേവീ ദേവദേവം സനാതനമ്
ലീലാപൂർവ്വം, ബ്രാഹ്മണാ, അതീവ മനോഹരമായ ഒരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു. ദേവി തന്റെ മുന്നിൽ അനന്തനായ ദേവദേവനെ കണ്ടു.
നവീനനീരദശ്യാമം ശരത്പങ്കജലോചനമ് । കോടികന്ദര്പലീലാഭം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതമ്
പുതിയ മേഘംപോലെ കറുത്തു, ശരത്കാലത്തിലെ താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ, കോടികാമദേവന്മാരുടെ സൗന്ദര്യം, രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവൻ.
ഈഷദ്ധാസ്യം പ്രസന്നാസ്യം ശോഭിതം പീതവാസസമ് । തം ദൃഷ്ട്വാ കാമിനീ കാമം മൂര്ച്ഛാം സമ്പ്രാപ ലീലയാ
ലഘു പുഞ്ചിരിയും, പ്രകാശമുള്ള മുഖവും, മഞ്ഞ വസ്ത്രവും അണിഞ്ഞതുമായ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ സ്ത്രീ മോഹത്തിൽ ലീനയായി ലീലാപൂർവ്വം ബോധംകെട്ടുപോയി.
പുനശ്ച ചേതനാം പ്രാപ്യ പുനഃ സാ തമുവാച ഹ । തുലസ്യുവാച ഹേ നാഥ തേ ദയാ നാസ്തി പാഷാണസദൃശസ്യ ച
പിന്നീട് ബോധം തിരിച്ചുവാങ്ങി, അവൾ വീണ്ടും അവനോട് പറഞ്ഞു. തുളസി പറഞ്ഞു: 'നാഥാ, നിനക്കു ദയയില്ല; നിന്റെ ഹൃദയം കല്ലുപോലെയാണ്.'
ഛലേന ധര്മഭങ്ഗേന മമ സ്വാമീ ത്വയാ ഹതഃ । പാഷാണഹൃദയസ്ത്വം ഹി ദയാഹീനോ യതഃ പ്രഭോ
'വഞ്ചനയാൽ, ധർമ്മം ലംഘിച്ച്, നീ എന്റെ ഭർത്താവിനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു. കല്ലുപോലെയുള്ള ഹൃദയമുള്ളവനാണ് നീ, ദയയില്ലാത്തവനാണ്.'
തസ്മാത്പാഷാണരൂപസ്ത്വം ഭവേ ദേവ ഭവാധുനാ । യേ വദന്തി ച സാധും ത്വാം തേ ഭ്രാന്താ ഹി ന സംശയഃ
'അതുകൊണ്ട് ഇനി മുതൽ, ദേവാ, നീ കല്ല് രൂപം സ്വീകരിക്കണം. നിന്നെ സത്പുരുഷനെന്ന് പറയുന്നവർ തീർച്ചയായും തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചവരാണ്.'
ഭക്തോ വിനാപരാധേന പരാര്ഥേ ച കഥം ഹതഃ । ഭൃശം രുരോദ ശോകാര്താ വിലലാപ മുഹുര്മുഹുഃ
'പാപമില്ലാതെ, മറ്റൊരാളുടെ കാരണത്താൽ, ഒരു ഭക്തൻ എങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു?' ദു:ഖത്തിൽ ആ സ്ത്രീ കനത്തിരിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിച്ചു.
തതശ്ച കരുണാം ദൃഷ്ട്വാ കരുണാരസസാഗരഃ । നയേന താം ബോധയിതുമുവാച കമലാപതിഃ
അവളുടെ ദയ കാണുമ്പോൾ, കരുണാസാഗരനായ കമലാപതി, സ്നേഹപൂർവ്വം അവളെ ബോധിപ്പിക്കാൻ പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച തപസ്ത്വയാ കൃതം ഭദ്രേ മദര്ഥേ ഭാരതേ ചിരമ് । ത്വദര്ഥേ ശങ്ഖചൂഡശ്ച ചകാര സുചിരം തപഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ഭദ്രേ, നീ ഭാരതഭൂമിയിൽ എനിക്ക് വേണ്ടി ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു. നിന്റെ കാരണത്താൽ ശംഖചൂഡനും ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു.'
കൃത്വാ ത്വാം കാമിനീം സോഽപി വിജഹാര ച തത്ക്ഷണാത് । അധുനാ ദാതുമുചിതം തവൈവ തപസഃ ഫലമ്
'നിന്നെ പ്രിയയായി സ്വീകരിച്ച്, അവൻ ഉടനെ നിന്നോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു. ഇപ്പോൾ, നിന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലം നൽകേണ്ട സമയമാണ്.'
ഇദം ശരീരം ത്യക്ത്വാ ച ദിവ്യദേഹം വിധായ ച । രാമേ രമ മയാ സാര്ധം ത്വം രമാസദൃശീ ഭവ
'ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദിവ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച്, രാമേ, നീ എന്നോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചുകൊൾക; നീ ലക്ഷ്മിപോലെയാകണം.'
ഇയം തനുര്നദീരൂപാ ഗണ്ഡകീതി ച വിശ്രുതാ । പൂതാ സുപുണ്യദാ നൄണാം പുണ്യേ ഭവതു ഭാരതേ
'നിന്റെ ഈ ശരീരം നദിയായി മാറും; ഗണ്ഡകി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാകും. ഭാരതഭൂമിയിലെ ജനങ്ങൾക്ക് അതു വിശുദ്ധിയും മഹാപുണ്യവും നൽകും.'
തവ കേശസമൂഹശ്ച പുണ്യവൃക്ഷോ ഭവിഷ്യതി । തുലസീകേശസമ്ഭൂതാ തുലസീതി ച വിശ്രുതാ
'നിന്റെ മുടി ഒരു പുണ്യവൃക്ഷമായി മാറും; തുളസി എന്ന പേരിൽ ലോകത്ത് അറിയപ്പെടും.'
ത്രിഷു ലോകേഷു പുഷ്പാണാം പത്രാണാം ദേവപൂജനേ । പ്രധാനരൂപാ തുലസീ ഭവിഷ്യതി വരാനനേ
'മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, ദേവപൂജയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന പുഷ്പങ്ങളിലും ഇലകളിലും, തുളസി പ്രധാന സ്ഥാനമാകും, മനോഹരമുഖിയായവളേ.'
സ്വര്ഗേ മര്ത്യേ ച പാതാലേ ഗോലോകേ മമ സന്നിധൌ । ഭവ ത്വം തുലസീ വൃക്ഷവരാ പുഷ്പേഷു സുന്ദരീ
'സ്വർഗ്ഗത്തിൽ, ഭൂമിയിൽ, പാതാളത്തിൽ, ഗോലോകത്തും എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, തുളസിയായ് നീ വൃക്ഷങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠയും പുഷ്പങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മനോഹരവളും ആകണം.'
ഗോലോകേ വിരജാതീരേ രാസേ വൃന്ദാവനേ വനേ । ഭാണ്ഡീരേ ചമ്പകവനേ രമ്യേ ചന്ദനകാനനേ
ഗോലോകത്തിലെ വിരജാനദിയുടെ തീരത്തും, രാസമണ്ഡലത്തിലും, വൃന്ദാവനത്തിലെ കാടിലും, ഭാണ്ഡീരവൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിലും, മനോഹരമായ ചമ്പകവനത്തിലും, ചന്ദനവനത്തിലും,
മാധവീകേതകീകുന്ദമാലികാമാലതീവനേ । വാസസ്തേഽത്രൈവ ഭവതു പുണ്യസ്ഥാനേഷു പുണ്യദഃ
മാധവിക്കാടിലും, കേതകിവനത്തിലും, കുണ്ടപൂവിന്റെ തോട്ടത്തിലും, മാലികാമാലതിവനങ്ങളിലും, ഈ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് നിന്റെ വാസം എപ്പോഴും ഉണ്ടാകട്ടെ; ഇവ പുണ്യം നൽകുന്ന സ്ഥാനങ്ങളാണ്.
തുലസീതരുമൂലേഷു പുണ്യദേശേഷു പുണ്യദമ് । അധിഷ്ഠാനം ച തീര്ഥാനാം സര്വേഷാം ച ഭവിഷ്യതി
തുളസിവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിലും, പുണ്യം നൽകുന്ന ദേശങ്ങളിലും, എല്ലാ തീർത്ഥസ്ഥലങ്ങളിലും നിന്റെ സാന്നിധ്യം സ്ഥിരമായിരിക്കും.
തത്രൈവ സര്വദേവാനാം മമാധിഷ്ഠാനമേവ ച । തുലസീപത്രപതനപ്രാപ്തയേ ച വരാനനേ
അവിടെ തന്നെയാണ് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും എന്റെ സാന്നിധ്യവും ഉണ്ടാകുന്നത്, മനോഹരമുഖിയേ, തുളസിദലങ്ങൾ അർപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി.
സ സ്നാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു സര്വയജ്ഞേഷു ദീക്ഷിതഃ । തുലസീപത്രതോയേന യോഽഭിഷേകം സമാചരേത്
ആൾക്കാർ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിച്ച്, എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും ദീക്ഷയേറ്റു, തുളസിദലമുള്ള വെള്ളത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ,
സുധാഘടസഹസ്രാണാം യാ തുഷ്ടിസ്തു ഭവേദ്ധരേഃ । സാ ച തുഷ്ടിര്ഭവേന്നൂനം തുലസീപത്രദാനതഃ
ഹരിക്ക് ആയിരം കലശം അമൃതം നൽകി കിട്ടുന്ന സന്തോഷം, തുളസിദലങ്ങൾ അർപ്പിച്ചാൽ തന്നെ ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.