ഗത്വാ നനാമ ശിരസാ സ രാധാകൃഷ്ണയോര്മുനേ । ഭക്ത്യാ ച ചരണാമ്ഭോജം രാസേ വൃന്ദാവനേ വനേ
അവിടെ ചെന്ന രാജാവ്, രാധയും കൃഷ്ണനും മുന്നിൽ തലകുനിഞ്ഞ് നമസ്കരിച്ചു, ഭക്തിയോടെ വൃന്ദാവനത്തിലെ രാസലീലയിൽ അവരുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ പൂജിച്ചു.
സുദാമാനം ച തൌ ദൃഷ്ട്വാ പ്രസന്നവദനേക്ഷണൌ । ക്രോഡേ ചക്രതുരത്യന്തം പ്രേമ്ണാതിപരിസംയുതൌ
സുദാമനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ ഇരുവരും സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടു ചേർന്ന്, അത്യന്തം പ്രേമത്തോടു കെട്ടിപ്പിടിച്ചു.
അഥ ശലം ച വേഗേന പ്രയയൌ തം ച സാദരമ് । അസ്ഥിഭിഃ ശങ്ഖചൂഡസ്യ ശങ്ഖജാതിര്ബഭൂവ ഹ
അപ്പോൾ ശംഖം വേഗത്തിൽ അവനിടത്തേക്ക് ആദരവോടെ പോയി; ശംഖചൂഡന്റെ അസ്ഥികളിൽ നിന്ന് ശംഖജാതി ഉദിച്ചുവന്നു.
നാനാപ്രകാരരൂപേണ ശശ്വത്പൂതാ സുരാര്ചനേ । പ്രശസ്തം ശങ്ഖതോയം ച ദേവാനാം പ്രീതിദം പരമ്
വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ, ദേവതാരാധനയാൽ ശാശ്വതമായി വിശുദ്ധമായ, ശംഖജലത്തെ ദേവന്മാർക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായതെന്നു പ്രശംസിക്കുന്നു.
തീര്ഥതോയസ്വരൂപം ച പവിത്രം ശമ്ഭുനാ വിനാ । ശങ്ഖശബ്ദോ ഭവേദ്യത്ര തത്ര ലക്ഷ്മീഃ സുസംസ്ഥിരാ
തീർത്ഥജലത്തിന് സമമായ വിശുദ്ധമായ ശംഖജലം എവിടെയുണ്ടോ, ശിവനെ ഒഴികെ, അവിടെയൊക്കെയും ലക്ഷ്മി ഉറപ്പായി വസിക്കുന്നു.
സ സ്നാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു യഃ സ്നാതഃ ശങ്ഖവാരിണാ । ശങ്ഖോ ഹരേരധിഷ്ഠാനം യത്ര ശങ്ഖസ്തതോ ഹരിഃ
ശംഖജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാതീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെയാണ്; ശംഖം ഹരിയുടെ വാസസ്ഥലമാണ്, എവിടെ ശംഖമുണ്ടോ അവിടെ ഹരിയും ഉണ്ടാകും.
തത്രൈവ വസതേ ലക്ഷ്മീര്ദൂരീഭൂതമമങ്ഗലമ് । സ്ത്രീണാം ച ശങ്ഖധ്വനിഭിഃ ശൂദ്രാണാം ച വിശേഷതഃ
അവിടെ ലക്ഷ്മി വസിക്കുന്നു, എല്ലാ ദുഷ്പ്രഭാവവും അകറ്റപ്പെടുന്നു; സ്ത്രീകളുടെയും ശൂദ്രന്മാരുടെയും ശംഖനാദം പ്രത്യേകിച്ച് അതിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
ഭീതാ രുഷ്ടാ യാതി ലക്ഷ്മീസ്തത്സ്ഥലാദന്യദേശതഃ । ശിവോഽപി ദാനവം ഹത്വാ ശിവലോകം ജഗാമ ഹ
ലക്ഷ്മി ഭയപ്പെട്ടോ കോപിച്ചോ ആ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നു; ശിവൻ ദാനവനെ കൊല്ലുകയും ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോകുകയും ചെയ്തു.
പ്രഹൃഷ്ടോ വൃഷഭാരൂഢഃ സ്വഗണൈശ്ച സമാവൃതഃ । സുരാഃ സ്വവിഷയം പ്രാപുഃ പരമാനന്ദസംയുതാഃ
ആനന്ദത്തോടെ കാളയെ കയറി, തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ശിവൻ നില്ക്കുന്നു. ദേവന്മാർ പരമാനന്ദത്തിൽ ലയിച്ച്, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
നേദുര്ദുന്ദുഭയഃ സ്വര്ഗേ ജഗുര്ഗന്ധര്വകിന്നരാഃ । ബഭൂവ പുഷ്പവൃഷ്ടിശ്ച ശിവസ്യോപരി സന്തതമ് । പ്രശശംസുഃ സുരാസ്തം ച മുനീന്ദ്രപ്രവരാദയഃ
സ്വർഗത്തിൽ ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, ഗന്ധർവരും കിന്നരന്മാരും പാടുന്നു. ശിവന്റെ മേൽ തുടർച്ചയായി പുഷ്പവർഷം പെയ്യുന്നു. ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ശിവനെ സ്തുതിച്ചു.
തുലസീമാഹാത്മ്യേന സഹ ശാലഗ്രാമമഹത്ത്വവര്ണനമ് നാരദ ഉവാച നാരായണശ്ച ഭഗവാന്വീര്യാധാനം ചകാര ഹ । തുലസ്യാം കേന രൂപേണ തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
തുളസിയുടെ മഹത്വവും ശാലഗ്രാമത്തിന്റെ മഹിമയും. നാരദൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ നാരായണാ, തുളസിയിൽ നിങ്ങൾ ഏത് രൂപത്തിൽ വീര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു? ദയവായി അതു എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണമേ.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച നാരായണശ്ച ഭഗവാന്ദേവാനാം സാധനേഷു ച । ശങ്ഖചൂഡസ്യ കവചം ഗഹീത്വാ വിഷ്ണുമായയാ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർക്ക് വിജയം നേടാൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ മായാവശാൽ ഞാൻ ശംഖചൂഡന്റെ കവചം ധരിച്ചു.
പുനര്വിധായ തദ്രൂപം ജഗാമ തത്സതീഗൃഹമ് । പാതിവ്രതസ്യ നാശേന ശങ്ഖചൂഡജിഘാംസയാ
പിന്നീട് ആ രൂപം വീണ്ടും സ്വീകരിച്ച്, ശംഖചൂഡന്റെ ഭാര്യയുടെ വീട്ടിലേക്ക് ഞാൻ പോയി. അവളുടെ പതിവ്രതയെ നശിപ്പിച്ച് ശംഖചൂഡനെ സംഹരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചായിരുന്നു.
ദുന്ദുഭിം വാദയാമാസ തുലസീദ്വാരസന്നിധൌ । ജയശബ്ദം ച തദ്ദ്വാരേ ബോധയാമാസ സുന്ദരീമ്
തുളസിയുടെ വീട്ടുവാതിലിനരികിൽ ഞാൻ ദുന്ദുഭി മുഴക്കി. വാതിലിൽ നിന്നു ജയശബ്ദം വിളിച്ചു, ആ സുന്ദരിയെ ഉണർത്തി.
തച്ഛ്രുത്വാ ച രവം സാധ്വീ പരമാനന്ദസംയുതാ । രാജമാര്ഗേ ഗവാക്ഷേണ ദദര്ശ പരമാദരാത്
ആ ശബ്ദം കേട്ട സതീ, പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, രാജപഥം നോക്കി, ജനാലയിലൂടെ വലിയ ആദരവോടെ നോക്കി.
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ദത്ത്വാ കാരയാമാസ മങ്ഗലമ് । വന്ദിഭ്യോ ഭിക്ഷുകേഭ്യശ്ച വാചിഭ്യശ്ച ധനം ദദൌ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ധനം നൽകി, മംഗളകർമ്മങ്ങൾ നടത്തിച്ചു. വന്ദികൾക്കും ഭിക്ഷുക്കൾക്കും വാഗ്മികള്ക്കും സമ്പത്ത് നൽകി.
അവരുഹ്യ രഥാദ്ദേവോ ദേവ്യാശ്ച ഭവനം യയൌ । അമൂല്യരത്നനിര്മാണം സുന്ദരം സുമനോഹരമ്
ദേവൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, അതുല്യരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച മനോഹരമായ ദേവിയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ച പുരതഃ കാന്തം സാ തം കാന്തം മുദാന്വിതാ । തത്പാദം ക്ഷാലയാമാസ നനാമ ച രുരോദ ച
തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ നേരിൽ കണ്ടതിൽ ആനന്ദത്തോടെ അവൾ അവന്റെ പാദങ്ങൾ കഴുകി, വന്ദിച്ചു, കണ്ണീരൊഴുക്കി.
രത്നസിംഹാസനേ രമ്യേ വാസയാമാസ കാമുകീ । താമ്ബൂലം ച ദദൌ തസ്മൈ കര്പൂരാദിസുവാസിതമ്
രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ആ സുന്ദരൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആ പ്രേമഭരിതയായവൾ കർപ്പൂരാദി സുഗന്ധമുള്ള താമ്പൂലവും നൽകി.
അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ ജീവനം ച ബഭൂവ ഹ । രണേ ഗതം ച പ്രാണേശം പശ്യന്ത്യാശ്ച പുനര്ഗൃഹേ
ഇന്ന് എന്റെ ജന്മവും ജീവിതവും ഫലപ്രദമായി. യുദ്ധത്തിനായി പോയ എന്റെ പ്രാണനാഥനെ വീണ്ടുമവന്റെ വീട്ടിൽ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു.
സസ്മിതാ സകടാക്ഷം ച സകാമാ പുലകാങ്കിതാ । പപ്രച്ഛ രണവൃത്താന്തം കാന്തം മധുരയാ ഗിരാ
പുഞ്ചിരിയോടെ, കൺകൊണ്നോട്ടത്തോടെ, ആഗ്രഹത്തോടെ, രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞ്, യുദ്ധവിവരം അറിയാൻ പ്രിയനോടു മധുരവാക്കുകളിൽ ചോദിച്ചു.
തുലസ്യുവാച അസംഖ്യവിശ്വസംഹര്ത്രാ സാര്ധമാജൌ തവ പ്രഭോ । കഥം ബഭൂവ വിജയസ്തന്മേ ബ്രൂഹി കൃപാനിധേ
തുളസി പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, അനേകം ലോകവിറപ്പിക്കുന്നവരോടൊപ്പം നിങ്ങൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോയി. വിജയമെന്നു വന്നത് എങ്ങനെ? കരുണാസാഗരാ, ദയവായി പറയൂ.
തുലസീവചനം ശ്രുത്വാ പ്രഹസ്യ കമലാപതിഃ । ശങ്ഖചൂഡസ്യ രൂപേണ താമുവാചാമൃതം വചഃ
തുളസിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കമലനാഭൻ പുഞ്ചിരിച്ച്, ശംഖചൂഡന്റെ രൂപത്തിൽ അമൃതംപോലുള്ള വാക്കുകൾ അവളോടു പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ആവയോഃ സമരഃ കാന്തേ പൂര്ണമബ്ദം ബഭൂവ ഹ । നാശോ ബഭൂവ സര്വേഷാം ദാനവാനാം ച കാമിനി
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ഞങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ഒരു സംവത്സരം മുഴുവൻ നീണ്ടു. എല്ലാ ദാനവന്മാരും നശിച്ചു, സുന്ദരിയേ.
പ്രീതിഞ്ച കാരയാമാസ ബ്രഹ്മാ ച സ്വയമാവയോഃ । ദേവാനാമധികാരശ്ച പ്രദത്തസ്തസ്യ ചാജ്ഞയാ
ബ്രഹ്മാവു തന്നെ ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ സൗഹൃദം ഉണ്ടാക്കി. അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ ദേവന്മാരുടെ അധികാരം നൽകിയതുമുണ്ട്.
മയാഗതം സ്വഭവനം ശിവലോകം ശിവോ ഗതഃ । ഇത്യുക്ത്വാ ജഗതാം നാഥഃ ശയനം ച ചകാര ഹ
ഞാൻ എന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ശിവൻ ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോയി. ഇതു പറഞ്ഞ് ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ വിശ്രമിച്ചു.
രേമേ രമാപതിസ്തത്ര രാമയാ സഹ നാരദ । സാ സാധ്വീ സുഖസമ്ഭോഗാദാകര്ഷണവ്യതിക്രമാത്
അവിടെ, നാരദാ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ ഭഗവാൻ രാമയോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ കളിച്ചു. ആ സതീ സ്ത്രീ, ആനന്ദഭോഗത്തിൽ മുഴുകി, അതിരുകൾ മറികടന്നു.
സര്വം വിതര്കയാമാസ കസ്ത്വമേവേത്യുവാച സാ । തുലസ്യുവാച കോ വാ ത്വം വദ മായേശ ഭുക്താഹം മായയാ ത്വയാ
അവൾ എല്ലാം ആലോചിച്ചു, 'നീ ആരാണ് വാസ്തവത്തിൽ?' എന്ന് ചോദിച്ചു. തുളസി പറഞ്ഞു: 'നീ ആരാണ്? പറയൂ, മായയുടെ നാഥാ, നീ മായയാൽ എന്നെ ഭോഗിച്ചു.'
ദൂരീകൃതം മത്സതീത്വം യദതസ്ത്വാം ശപാമി ഹേ । തുലസീവചനം ശ്രുത്വാ ഹരിഃ ശാപഭയേന ച
'എന്റെ സതിത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു, അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കുന്നു.' തുളസിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശാപഭയത്തിൽ ഹരി—
ദധാര ലീലയാ ബ്രഹ്മന് സുമൂര്തിം സുമനോഹരാമ് । ദദര്ശ പുരതോ ദേവീ ദേവദേവം സനാതനമ്
ലീലാപൂർവ്വം, ബ്രാഹ്മണാ, അതീവ മനോഹരമായ ഒരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു. ദേവി തന്റെ മുന്നിൽ അനന്തനായ ദേവദേവനെ കണ്ടു.