ശ്രീശൈലോത്തരഭാഗേ ച ഗന്ധമാദനദക്ഷിണേ । പഞ്ചയോജനവിസ്തീര്ണാ ദൈര്ഘ്യേ ശതഗുണാ തഥാ
ശ്രീശൈലത്തിന്റെ വടക്കിലും ഗന്ധമാദനത്തിന്റെ തെക്കിലും, അയ്യായിരം യോജന വീതിയിലും നൂറിരട്ടി നീളത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശുദ്ധസ്ഫടികസങ്കാശാ ഭാരതേ ച സുപുണ്യദാ । ശാശ്വതീ ജലപൂര്ണാ ച പുഷ്പഭദ്രാ നദീ ശുഭാ
ഭാരതത്തില് പുഷ്പഭദ്രാ എന്ന നദി ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെ തെളിഞ്ഞു, എന്നും ജലപൂര്ണ്ണമായും മഹാപുണ്യം നല്കുന്നവളായും നിലകൊള്ളുന്നു.
ലവണാബ്ധിപ്രിയാ ഭാര്യാ ശശ്വത്സൌഭാഗ്യസംയുതാ । ശരാവതീമിശ്രിതാ ച നിര്ഗതാ സാ ഹിമാലയാത്
അവള് ലവണസമുദ്രത്തിന്റെ പ്രിയഭാര്യയും, എന്നും സൗഭാഗ്യസമ്പന്നയുമാണ്; ശരാവതിയുമായി കലര്ന്ന്, അവള് ഹിമാലയത്തില് നിന്നാണ് പുറപ്പെടുന്നത്.
ഗോമതീം വാമതഃ കൃത്വാ പ്രവിഷ്ടാ പശ്ചിമോദധൌ । തത്ര ഗത്വാ ശങ്ഖചൂഡോ ദദര്ശ ചന്ദ്രശേഖരമ്
വലതുവശത്ത് ഗോമതിയെ വെച്ചു അവള് പടിഞ്ഞാറന് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു; അവിടെ ശംഖചൂഡന് ചെന്നു ചന്ദ്രശേഖരനെ കണ്ടു.
വടമൂലേ സമാസീനം സൂര്യകോടിസമപ്രഭമ് । കൃത്വാ യോഗാസനം ദൃഷ്ട്വാ മുദ്രായുക്തം ച സസ്മിതമ്
വടവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയില് ഇരുന്ന്, കോടികോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചും, യോഗാസനത്തില് മുദ്രകളോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇരിക്കുന്നവനെയാണ് അവന് കണ്ടത്.
ശുദ്ധസ്ഫടികസങ്കാശം ജ്വലന്തം ബ്രഹ്മതേജസാ । ത്രിശലപട്ടിശധരം വ്യാഘ്രചര്മാമ്ബരം വരമ്
ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെയും ബ്രഹ്മതേജസ്സില് ജ്വലിച്ചും, ത്രിശൂലവും കുന്തവും കൈവശം വച്ചും, പുലിവാല്ചർമ്മം ധരിച്ചും അവന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭക്തമൃത്യുഹരം ശാന്തം ഗൌരീകാന്തം മനോഹരമ് । തപസാം ഫലദാതാരം ദാതാരം സര്വസമ്പദാമ്
ഭക്തരുടെ മരണഭയം നീക്കുന്നവനും, സമാധാനമുള്ളവനും, ഗൗരിയുടെ പ്രിയനുമായവനും, മനോഹരനായവനും, തപസ്സിന്റെ ഫലം നൽകുന്നവനും, എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളും നൽകുന്നവനും ആണവൻ.
ആശുതോഷം പ്രസന്നാസ്യം ഭക്താനുഗ്രഹകാതരമ് । വിശ്വനാഥം വിശ്വബീജം വിശ്വരൂപം ച വിശ്വജമ്
വളരെ എളുപ്പത്തിൽ സന്തോഷപ്പെടുന്നവനും, ദയാപൂർണ്ണമായ മുഖമുള്ളവനും, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, ലോകത്തിന്റെ നാഥനും, ലോകത്തിന്റെ വിത്തും, ലോകത്തിന്റെ രൂപവും, ലോകത്തിൽ ജനിച്ചവനും ആണവൻ.
വിശ്വമ്ഭരം വിശ്വവരം വിശ്വസംഹാരകാരകമ് । കാരണം കാരണാനാം ച നരകാര്ണവതാരണമ്
ലോകത്തെ താങ്ങി നിലനിർത്തുന്നവനും, ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനും, ലോകത്തിന്റെ സംഹാരകാരകനും, എല്ലാ കാരണങ്ങളുടെയും കാരണം, നരകസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവനും ആണവൻ.
ജ്ഞാനപ്രദം ജ്ഞാനബീജം ജ്ഞാനാനന്ദം സനാതനമ് । അവരുഹ്യ വിമാനാച്ച തം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവേശ്വരഃ
ജ്ഞാനം നൽകുന്നവനും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വിത്തും, ജ്ഞാനാനന്ദമായ ശാശ്വതസ്വഭാവമുള്ളവനും ആണവൻ. ആകാശരഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ദാനവാധിപൻ അവനെ കണ്ടു.
സര്വൈഃ സാര്ധം ഭക്തിയുക്തഃ ശിരസാ പ്രണനാമ സഃ । വാമതോ ഭദ്രകാലീം ച സ്കന്ദം ച തത്പുരഃ സ്ഥിതമ്
എല്ലാവരോടും കൂടെ ഭക്തിയോടെ, അവൻ തലകുനിഞ്ഞ് വന്ദിച്ചു. അവന്റെ ഇടതുവശത്ത് ഭദ്രകാളിയും, മുമ്പിൽ സ്കന്ദനും നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ആശിഷം ച ദദൌ തസ്മൈ കാലീ സ്കന്ദശ്ച ശങ്കരഃ । ഉത്തസ്ഥുരാഗതം ദൃഷ്ട്വാ സര്വേ നന്ദീശ്വരാദയഃ
കാളിയും, സ്കന്ദനും, ശങ്കരനും അവനു അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി. അവൻ വന്നതറിഞ്ഞ്, നന്ദിയുടെയും മറ്റ് അനുചിതരുടെയും എല്ലാവരും എഴുന്നേറ്റു.
പരസ്പരം ച ഭാഷന്തേ ചക്രുസ്തത്ര ച സാമ്പ്രതമ് । രാജാ കൃത്വാ ച സമ്ഭാഷാമുവാസ ശിവസന്നിധൌ
അവരൊക്കെ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുകയും അവിടെ ക്രമീകരണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. രാജാവ് പരസ്പരം ആശംസകൾ പറഞ്ഞ് ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ ഇരുന്നു.
പ്രസന്നാത്മാ മഹാദേവോ ഭഗവാംസ്തമുവാച ഹ । മഹാദേവ ഉവാച വിധാതാ ജഗതാം ബ്രഹ്മാ പിതാ ധര്മസ്യ ധര്മവിത്
ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ മഹാദേവൻ, ഭഗവാൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ പിതാവും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും.
മരീചിസ്തസ്യ പുത്രശ്ച വൈഷ്ണവാശ്ചാപി ധാര്മികഃ । കശ്യപശ്ചാപി തത്പുത്രോ ധര്മിഷ്ഠശ്ച പ്രജാപതിഃ
അവന്റെ മകനാണ് മരീചിയും, ധാർമികനായ വൈഷ്ണവനും. അതിന്റെ മകനായ കശ്യപൻ ഏറ്റവും ധാർമികനായ പ്രജാപതിയും ആണു.
ദക്ഷഃ പ്രീത്യാ ദദൌ തസ്മൈ ഭക്ത്യാ കന്യാസ്ത്രയോദശ । താസ്വേകാ ച ദനുഃ സാധ്വീ തത്സൌഭാഗ്യവിവര്ധിതാ
ദക്ഷൻ സ്നേഹത്താലും ഭക്തിയാലും അവനു പതിമൂന്ന് പുത്രികളെ നൽകി. അവരിൽ ഒരാളാണ് ധനു എന്ന സദ്ഭാവമുള്ളവൾ, അവളുടെ ഭാഗ്യം വർദ്ധിച്ചു.
ചത്വാരിംശദ്ദനോഃ പുത്രാ ദാനവാസ്തേജസോല്ബണാഃ । തേഷ്വേകോ വിപ്രചിത്തിശ്ച മഹാബലപരാക്രമഃ
ധനുവിന് നാല്പത് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവർ ശക്തിയുള്ള ദാനവന്മാരായിരുന്നു. അവരിൽ ഒരാളാണ് മഹാബലപരാക്രമിയുമായ വിപ്രചിത്തി.
തത്പുത്രോ ധാര്മികോ ദമ്ഭോ വിഷ്ണുഭക്തോ ജിതേന്ദ്രിയഃ । ജജാപ പരമം മന്ത്രം പുഷ്കരേ ലക്ഷവത്സരമ്
അവന്റെ മകനായ ധാർമികനായ ഡംഭൻ, വിഷ്ണുഭക്തനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആയിരുന്നു. അവൻ പുഷ്കരത്തിൽ ലക്ഷം വർഷം പരമോന്നത മന്ത്രം ജപിച്ചു.
ശുക്രാചാര്യം ഗുരും കൃത്വാ കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ । തദാ ത്വാം തനയം പ്രാപ പരം കൃഷ്ണപരായണമ്
ശുക്രാചാര്യനെ ഗുരുവായി സ്വീകരിച്ച്, പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണഭക്തനായി, പിന്നെ നീയെന്ന പുത്രനെ, കൃഷ്ണഭക്തിയിൽ അഗ്രഗണ്യനായവനെ, പ്രാപിച്ചു.
പുരാ ത്വം പാര്ഷദോ ഗോപോ ഗോപേഷ്വപി സുധാര്മികഃ । അധുനാ രാധികാശാപാദ്ഭാരതേ ദാനവേശ്വരഃ
മുൻകാലത്ത് നീ ഒരു പാർഷദനും, ഗോപനും, ഗോപന്മാരിൽ ഏറ്റവും ധാർമികനുമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ രാധികയുടെ ശാപത്താൽ ഭൂമിയിൽ ദാനവാധിപൻ ആയി.
ആബ്രഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം തുച്ഛം മേനേ ച വൈഷ്ണവഃ । സാലോക്യസാര്ഷ്ടിസായുജ്യസാമീപ്യം ച ഹരേരപി
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ലുവരെയും വരെ എല്ലാം തുച്ഛമെന്നു വൈഷ്ണവൻ കരുതി. ഹരിയുടെ ലോകം, ഐശ്വര്യം, ഏകത്വം, സാന്നിധ്യം എന്നിവയും അവൻ വിലകുറഞ്ഞവയെന്നു കണ്ടു.
ദീയമാനം ന ഗൃഹ്ണന്തി വൈഷ്ണവാഃ സേവനം വിനാ । ബ്രഹ്മത്വമമരത്വം വാ തുച്ഛം മേനേ ച വൈഷ്ണവഃ
സേവനമില്ലാതെ ഇവ ലഭിച്ചാലും വൈഷ്ണവന്മാർ സ്വീകരിക്കാറില്ല. ബ്രഹ്മാവായതോ അമരത്വമോ പോലും തുച്ഛമാണെന്ന് വൈഷ്ണവൻ കരുതി.
ഇന്ദ്രത്വം വാ മനുത്വം വാ ന മേനേ ഗണനാസു ച । കൃഷ്ണഭക്തസ്യ തേ കിം വാ ദേവാനാം വിഷയേ ഭ്രമേ
ഇന്ദ്രത്വമോ മനുത്വമോ പോലും അവൻ ഗണനയിലാക്കിയില്ല. കൃഷ്ണഭക്തനായ നിനക്ക് ദേവന്മാരുടെ ലോകങ്ങളിൽ എന്ത് വിലയുണ്ട്?
ദേഹി രാജ്യം ച ദേവാനാം മത്പ്രീതിം രക്ഷ ഭൂമിപ । സുഖം സ്വരാജ്യേ ത്വം തിഷ്ഠ ദേവാസ്തിഷ്ഠന്തു വൈ പദേ
ദേവന്മാരുടെ രാജ്യം നിനക്ക് കൊടുക്കുന്നു, എന്റെ പ്രീതിയും സംരക്ഷിക്കണം രാജാവേ. നീ സ്വരാജ്യത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ പാർക്കുക, ദേവന്മാർ അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പാർക്കട്ടെ.
അലം ഭൂതവിരോധേന സര്വേ കശ്യപവംശജാഃ । യാനി കാനി ച പാപാനി ബ്രഹ്മഹത്യാദികാനി ച
ഭൂതങ്ങളോടുള്ള വൈരാഗ്യം മതിയാകട്ടെ, കശ്യപവംശജന്മാരേ; ബ്രാഹ്മണഹത്യ ഉൾപ്പെടെ എത്രയോ പാപങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും—
ജ്ഞാതിദ്രോഹസ്യ പാപാനി കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ് । സ്വസമ്പദാം ച ഹാനിം ച യദി രാജേന്ദ്ര മന്യസേ
സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്നതിന്റെ പാപങ്ങൾ അവയൊന്നിന്റെ പതിനാറിൽ ഒന്നിനും തുല്യമല്ല; രാജാവേ, സ്വസമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനെക്കുറിച്ച് നീ ചിന്തിച്ചാൽ—
സര്വാവസ്ഥാ ച സമതാം കേഷാം യാതി ച സര്വദാ । ബ്രഹ്മണശ്ച തിരോഭാവോ ലയേ പ്രാകൃതികേ സദാ
എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ചിലർക്കു സമത്വം എപ്പോഴും ലഭിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ ലയം പ്രപഞ്ചലയത്തിനൊപ്പം എപ്പോഴും സംഭവിക്കുന്നു.
ആവിര്ഭാവഃ പുനസ്തസ്യ പ്രഭാവാദീശ്വരേച്ഛയാ । ജ്ഞാനവൃദ്ധിശ്ച തപസാ സ്മൃതിലോപശ്ച നിശ്ചിതമ്
അവന്റെ ആവിർഭാവം വീണ്ടും ദൈവശക്തിയാലും ഇഷ്ടത്താലും ഉണ്ടാകുന്നു; ജ്ഞാനം വൃദ്ധിപ്പെടുന്നത് തപസ്സിലൂടെ ആണ്, സ്മൃതിഭ്രംശവും തീർച്ചയായും സംഭവിക്കുന്നു.
കരോതി സൃഷ്ടിം ജ്ഞാനേന സ്രഷ്ടാ സോഽപി ക്രമേണ ച । പരിപൂര്ണതമോ ധര്മഃ സത്യേ സത്യാശ്രയേ സദാ
സൃഷ്ടാവ് ജ്ഞാനത്താൽ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, സൃഷ്ടാവ് പോലും ക്രമമായി അതു ചെയ്യുന്നു; സത്യത്തിൽ ഉറച്ചതും പൂർണ്ണമായതുമായ ധർമ്മം എപ്പോഴും സത്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്.
ത്രിഭാഗഃ സോഽപി ത്രേതായാം ദ്വിഭാഗോ ദ്വാപരേ സ്മൃതഃ । ഏകഭാഗഃ കലൌ പൂര്വം തദംശശ്ച കമേണ ച
അത് ത്രേതായുഗത്തിൽ മൂന്നു ഭാഗം, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ രണ്ടു ഭാഗം, കലിയുഗം തുടങ്ങുമ്പോൾ ഒരു ഭാഗം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ, പിന്നെ അതിന്റെ അംശം ക്രമേണ കുറയുന്നു.