സുവേഷൌ സുഖസമ്ഭോഗാദചേഷ്ടൌ സുമനോഹരൌ । ക്ഷണം സുചേതനൌ തൌ ച കഥയന്തൌ രസാശ്രയാത്
അലങ്കാരപൂർണരായി, ആനന്ദത്തിൽ അചഞ്ചലരായി, അത്യന്തം മനോഹരരായി; ഒരു നിമിഷം ഉണർന്നു, ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകി പരസ്പരം സംസാരിച്ചു.
കഥാം മനോരമാം ദിവ്യാം ഹസന്തൌ ച ക്ഷണം പുനഃ । ക്ഷണം ച കേലിസംയുക്തൌ രസഭാവസമന്വിതൌ
അവൾ മനോഹരവും ദിവ്യവുമായ കഥ പറഞ്ഞു, ഇരുവരും ചിരിച്ചു; പിന്നെ ഒരു നിമിഷം കളിയിലും സ്നേഹഭാവത്തിലും മുഴുകി.
സുരതേ വിരതിര്നാസ്തി തൌ തദ്വിഷയപണ്ഡിതൌ । സതതം ജയയുക്തൌ ദ്വൌ ക്ഷണം നൈവ പരാജിതൌ
അവരുടെ സ്നേഹസംഗമത്തിൽ ഒരിക്കലും ഇടവേളയുണ്ടായില്ല; ആ വിഷയത്തിൽ ഇരുവരും പണ്ഡിതന്മാരായിരുന്നു. എപ്പോഴും ജയിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതും, ഒരു നിമിഷം പോലും പരാജയപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്തവരുമായിരുന്നു.
ശങ്ഖചൂഡകൃതേ പ്രബോധവാക്യവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച ശ്രീകൃഷ്ണം മനസാ ധ്യാത്വാ രക്ഷഃ കൃഷ്ണപരായണഃ । ബ്രാഹ്മേ മുഹൂര്തേ ചോത്ഥായ പുഷ്പതല്പാന്മനോഹരാത്
ശംഖചൂഡനോടു ഉണർത്തിയ വാക്കുകളുടെ വിവരണം. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: മനസ്സിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണഭക്തനായ ആ അസുരൻ ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ മനോഹരമായ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
രാത്രിവാസഃ പരിത്യജ്യ സ്നാത്വാ മങ്ഗലവാരിണാ । ധൌതേ ച വാസസീ ധൃത്വാ കൃത്വാ തിലകമുജ്ജ്വലമ്
രാത്രി വിശ്രമം ഉപേക്ഷിച്ച്, മംഗളകരമായ വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചു; കഴുകിയ വസ്ത്രം ധരിച്ച്,额ം തിളങ്ങുന്ന തിലകം ഇടുകയും ചെയ്തു.
ചകാരാഹ്നികമാവശ്യമഭീഷ്ടദേവവന്ദനമ് । ദധ്യാജ്യമധുലാജാംശ്ച ദദര്ശ വസ്തു മങ്ഗലമ്
അവൻ തന്റെ ഇഷ്ടദേവതയെ നിത്യമായി വന്ദിച്ചു; തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, അരിപ്പൊടി എന്നിവയും മറ്റും മംഗളസൂചനയായി കണ്ടു.
രത്നശ്രേഷ്ഠം മണിശ്രേഷ്ഠം വസ്ത്രശ്രേഷ്ഠം ച കാഞ്ചനമ് । ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദൌ ഭക്ത്യാ യഥാ നിത്യം ച നാരദ
അവൻ ഏറ്റവും നല്ല രത്നങ്ങളും, ഉത്കൃഷ്ടമായ മണികളും, മികച്ച വസ്ത്രങ്ങളും പൊന്നും ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി; ഇങ്ങനെ ഓരോ ദിവസവും ചെയ്തുപോവുകയായിരുന്നു, നാരദാ.
അമൂല്യരത്നം യത്കിഞ്ചിന്മുക്താമാണിക്യഹീരകമ് । ദദൌ വിപ്രായ ഗുരവേ യാത്രാമങ്ഗലഹേതവേ
അവൻ വിലകിട്ടാത്ത രത്നങ്ങളായ മുത്ത്, മാണിക്യം, വജ്രം എന്നിവയും ഗുരുവായ ബ്രാഹ്മണനു യാത്ര മംഗളത്തിനായി നൽകി.
ഗജരത്നമശ്വരത്നം ധനരത്നം മനോഹരമ് । ദദൌ സര്വം ദരിദ്രായ വിപ്രായ മങ്ഗലായ ച
ആനകളെയും കുതിരകളെയും മനോഹരമായ ധനസമ്പത്തും എല്ലാം ദരിദ്രനും ഭാഗ്യശാലിയുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് അവന് നല്കി.
ഭാണ്ഡാരാണാം സഹസ്രാണി നഗരാണാം ദ്വിലക്ഷകമ് । ഗ്രാമാണാം ശതകോടിം ച ബ്രാഹ്മണായ ദദൌ മുദാ
ആനന്ദത്തോടെ അവന് ആ ബ്രാഹ്മണന് ആയിരക്കണക്കിന് ഭണ്ഡാരങ്ങളും ഇരുനൂറായിരം നഗരങ്ങളും നൂറുകോടി ഗ്രാമങ്ങളും നല്കി.
പുത്രം കൃത്വാ തു രാജേന്ദ്രം സര്വേഷു ദാനവേഷു ച । പുത്രം സമര്പ്യ ഭാര്യാം താം രാജ്യം ച സര്വസമ്പദമ്
അവന് തന്റെ മകനെ രാജാവാക്കി, എല്ലാ ദാനവരിലും രാജ്യം ഭരിക്കാന് അവന് ഭാര്യയെയും രാജ്യവും സമ്പത്തും ഏല്പ്പിച്ചു.
പ്രജാനുചരസങ്ഘം ച ഭാണ്ഡാരം വാഹനാദികമ് । സ്വയം സന്നാഹയുക്തശ്ച ധനുഷ്പാണിര്ബഭൂവ ഹ
അവന് തന്റെ ജനങ്ങളെയും സേവകരെയും ഭണ്ഡാരങ്ങളെയും വാഹനങ്ങളെയും എല്ലാം ഏല്പ്പിച്ചു, സ്വയം യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി വില്ലെടുത്ത് നിന്നു.
ഭൃത്യദ്വാരാ ക്രമേണൈവ ചകാര സൈന്യസഞ്ചയമ് । അശ്വാനാം ച ത്രിലക്ഷേണ ലക്ഷേണ വരഹസ്തിനാമ്
ഭൃത്യന്മാരുടെ സഹായത്തോടെ ക്രമമായി അവന് സൈന്യം ഒരുക്കി; മൂവായിരം കുതിരകളും ഒരു ലക്ഷം ഉത്തമമായ ആനകളും കൂട്ടി.
രഥാനാമയുതേനൈവ ധാനുഷ്കാണാം ത്രികോടിഭിഃ । ത്രികോടിഭിര്വര്മിണാം ച ശൂലിനാം ച ത്രികോടിഭിഃ
പതിനായിരം രഥങ്ങളും മുപ്പത് കോടി വില്ലാളികളും മുപ്പത് കോടി കാവലാളികളും മുപ്പത് കോടി കുന്തധാരികളും അവന് കൂട്ടി.
കൃതാ സേനാപരിമിതാ ദാനവേന്ദ്രേണ നാരദ । തസ്യാം സേനാപതിശ്ചൈവ യുദ്ധശാസ്ത്രവിശാരദഃ
നാരദാ, ദാനവരുടെ രാജാവ് അളവറ്റ സൈന്യം ഒരുക്കി, അതിന് യുദ്ധവിദ്യയില് പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെയായിരുന്നു സേനാധിപതിയാക്കി നിയമിച്ചത്.
മഹാരഥഃ സ വിജ്ഞേയോ രഥിനാം പ്രവരോ രണേ । ത്രിലക്ഷാക്ഷൌഹിണീസേനാപതിം കൃത്വാ നരാധിപഃ
ആ സേനാധിപതി മഹാരഥിയും യുദ്ധത്തില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനുമായവനായിരുന്നു; രാജാവ് അവനെ മൂവായിരം അക്ഷൗഹിണി സൈന്യത്തിന്റെ തലവനാക്കി.
ത്രിംശദക്ഷൌഹിണീബാധം ഭാണ്ഡൌഘം ച ചകാര ഹ । ബഹിര്ബഭൂവ ശിവിരാന്മനസാ ശ്രീഹരിം സ്മരന്
മുപ്പത് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള ഭണ്ഡാരങ്ങള് ഒരുക്കി, നഗരത്തിന് പുറത്തു ശിബിരങ്ങള് പണിതു, മനസ്സില് ശ്രീഹരിയെ ഓര്ത്തുകൊണ്ടു.
രത്നേന്ദ്രസാരനിര്മാണവിമാനമാരുരോഹ സഃ । ഗുരുവര്ഗാന്പുരസ്കൃത്യ പ്രയയൌ ശങ്കരാന്തികമ്
രത്നങ്ങളുടെ സാരത്തില് നിര്മ്മിച്ച വിമാനം കയറി, ഗുരുമാരെ ആദരിച്ച്, ശങ്കരന്റെ അടുക്കല് യാത്രയായി.
പുഷ്പഭദ്രാനദീതീരേ യത്രാക്ഷയവടഃ ശുഭഃ । സിദ്ധാശ്രമം ച സിദ്ധാനാം സിദ്ധിക്ഷേത്രം ച നാരദ
നാരദാ, അവന് പുഷ്പഭദ്രാ നദിയുടെ തീരത്തേക്കു ചെന്നു, അവിടെ ശാശ്വതമായ വടവൃക്ഷവും, സിദ്ധന്മാരുടെ ആശ്രമവും, സിദ്ധികളുടെ പുണ്യസ്ഥലവും ഉണ്ട്.
കപിലസ്യ തപഃസ്ഥാനം പുണ്യക്ഷേത്രേ ച ഭാരതേ । പശ്ചിമോദധിപൂര്വേ ച മലയസ്യ ച പശ്ചിമേ
അത് കപിലന് തപസ്സു ചെയ്ത സ്ഥലം, ഭാരതത്തിലെ ഒരു പുണ്യഭൂമി; പടിഞ്ഞാറന് സമുദ്രത്തിന്റെ കിഴക്കിലും മലയപര്വ്വതത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുമാണ്.
ശ്രീശൈലോത്തരഭാഗേ ച ഗന്ധമാദനദക്ഷിണേ । പഞ്ചയോജനവിസ്തീര്ണാ ദൈര്ഘ്യേ ശതഗുണാ തഥാ
ശ്രീശൈലത്തിന്റെ വടക്കിലും ഗന്ധമാദനത്തിന്റെ തെക്കിലും, അയ്യായിരം യോജന വീതിയിലും നൂറിരട്ടി നീളത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശുദ്ധസ്ഫടികസങ്കാശാ ഭാരതേ ച സുപുണ്യദാ । ശാശ്വതീ ജലപൂര്ണാ ച പുഷ്പഭദ്രാ നദീ ശുഭാ
ഭാരതത്തില് പുഷ്പഭദ്രാ എന്ന നദി ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെ തെളിഞ്ഞു, എന്നും ജലപൂര്ണ്ണമായും മഹാപുണ്യം നല്കുന്നവളായും നിലകൊള്ളുന്നു.
ലവണാബ്ധിപ്രിയാ ഭാര്യാ ശശ്വത്സൌഭാഗ്യസംയുതാ । ശരാവതീമിശ്രിതാ ച നിര്ഗതാ സാ ഹിമാലയാത്
അവള് ലവണസമുദ്രത്തിന്റെ പ്രിയഭാര്യയും, എന്നും സൗഭാഗ്യസമ്പന്നയുമാണ്; ശരാവതിയുമായി കലര്ന്ന്, അവള് ഹിമാലയത്തില് നിന്നാണ് പുറപ്പെടുന്നത്.
ഗോമതീം വാമതഃ കൃത്വാ പ്രവിഷ്ടാ പശ്ചിമോദധൌ । തത്ര ഗത്വാ ശങ്ഖചൂഡോ ദദര്ശ ചന്ദ്രശേഖരമ്
വലതുവശത്ത് ഗോമതിയെ വെച്ചു അവള് പടിഞ്ഞാറന് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു; അവിടെ ശംഖചൂഡന് ചെന്നു ചന്ദ്രശേഖരനെ കണ്ടു.
വടമൂലേ സമാസീനം സൂര്യകോടിസമപ്രഭമ് । കൃത്വാ യോഗാസനം ദൃഷ്ട്വാ മുദ്രായുക്തം ച സസ്മിതമ്
വടവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയില് ഇരുന്ന്, കോടികോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചും, യോഗാസനത്തില് മുദ്രകളോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇരിക്കുന്നവനെയാണ് അവന് കണ്ടത്.
ശുദ്ധസ്ഫടികസങ്കാശം ജ്വലന്തം ബ്രഹ്മതേജസാ । ത്രിശലപട്ടിശധരം വ്യാഘ്രചര്മാമ്ബരം വരമ്
ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെയും ബ്രഹ്മതേജസ്സില് ജ്വലിച്ചും, ത്രിശൂലവും കുന്തവും കൈവശം വച്ചും, പുലിവാല്ചർമ്മം ധരിച്ചും അവന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭക്തമൃത്യുഹരം ശാന്തം ഗൌരീകാന്തം മനോഹരമ് । തപസാം ഫലദാതാരം ദാതാരം സര്വസമ്പദാമ്
ഭക്തരുടെ മരണഭയം നീക്കുന്നവനും, സമാധാനമുള്ളവനും, ഗൗരിയുടെ പ്രിയനുമായവനും, മനോഹരനായവനും, തപസ്സിന്റെ ഫലം നൽകുന്നവനും, എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളും നൽകുന്നവനും ആണവൻ.
ആശുതോഷം പ്രസന്നാസ്യം ഭക്താനുഗ്രഹകാതരമ് । വിശ്വനാഥം വിശ്വബീജം വിശ്വരൂപം ച വിശ്വജമ്
വളരെ എളുപ്പത്തിൽ സന്തോഷപ്പെടുന്നവനും, ദയാപൂർണ്ണമായ മുഖമുള്ളവനും, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, ലോകത്തിന്റെ നാഥനും, ലോകത്തിന്റെ വിത്തും, ലോകത്തിന്റെ രൂപവും, ലോകത്തിൽ ജനിച്ചവനും ആണവൻ.
വിശ്വമ്ഭരം വിശ്വവരം വിശ്വസംഹാരകാരകമ് । കാരണം കാരണാനാം ച നരകാര്ണവതാരണമ്
ലോകത്തെ താങ്ങി നിലനിർത്തുന്നവനും, ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനും, ലോകത്തിന്റെ സംഹാരകാരകനും, എല്ലാ കാരണങ്ങളുടെയും കാരണം, നരകസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവനും ആണവൻ.
ജ്ഞാനപ്രദം ജ്ഞാനബീജം ജ്ഞാനാനന്ദം സനാതനമ് । അവരുഹ്യ വിമാനാച്ച തം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവേശ്വരഃ
ജ്ഞാനം നൽകുന്നവനും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വിത്തും, ജ്ഞാനാനന്ദമായ ശാശ്വതസ്വഭാവമുള്ളവനും ആണവൻ. ആകാശരഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ദാനവാധിപൻ അവനെ കണ്ടു.