നാരായണാസ്ത്രം ഗാന്ധര്വം ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഗാരുഡം തഥാ । പര്ജന്യാസ്ത്രം പാശുപതം ജൃമ്ഭണാസ്ത്രം ച പാര്വതമ്
നാരായണാസ്ത്രം, ഗാന്ധർവായുധം, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം, ഗരുഡായുധം, പർജന്യാസ്ത്രം, പാശുപതാസ്ത്രം, ജൃംഭണാസ്ത്രം, പാർവതിയുടെ ആയുധം എന്നിവയും അവൾ കൈവശം വഹിക്കുന്നു.
മാഹേശ്വരാസ്ത്രം വായവ്യം ദണ്ഡം സമ്മോഹനം തഥാ । അവ്യര്ഥമസ്ത്രകം ദിവ്യം ദിവ്യാസ്ത്രശതകം പരമ്
മഹേശ്വരാസ്ത്രം, വായവ്യാസ്ത്രം, ദണ്ഡം, മോഹിപ്പിക്കുന്ന ആയുധം, ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടാത്ത ദിവ്യായുധം, അനേകം ദിവ്യായുധങ്ങൾ എന്നിവയും അവൾ കൈവശം വഹിക്കുന്നു.
ആഗത്യ തത്ര തസ്ഥൌ ച യോഗിനീനാം ത്രികോടിഭിഃ । സാര്ധം ച ഡാകിനീനാം ച വികടാനാം ത്രികോടിഭിഃ
അവിടെ എത്തിച്ചേർന്ന്, ദേവി മൂന്നുകോടി യോഗിനിമാരോടും, അതുപോലെ മൂന്നുകോടി ഭയങ്കരമായ ഡാകിനിമാരോടും കൂടി നില്ക്കുന്നു.
ഭൂതപ്രേതപിശാചാശ്ച കൂഷ്മാണ്ഡാ ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ । വേതാലാ രാക്ഷസാശ്ചൈവ യക്ഷാശ്ചൈവ തു കിന്നരാഃ
അവരോടൊപ്പം ഭൂതങ്ങൾ, പ്രേതങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, കൂഷ്മാണ്ഡന്മാർ, ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാർ, വേതാളങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
താഭിശ്ചൈവ സഹ സ്കന്ദഃ പ്രണമ്യ ചന്ദ്രശേഖരമ് । പിതുഃ പാര്ശ്വേ സഹായാര്ഥം സമുവാസ തദാജ്ഞയാ
അവരോടൊപ്പം സ്കന്ദൻ ചന്ദ്രശേഖരനെ വണങ്ങി, അച്ഛന്റെ അരികിൽ സഹായത്തിനായി അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നില്ക്കുന്നു.
അഥ ദൂതേ ഗതേ തത്ര ശങ്ഖചൂഡഃ പ്രതാപവാന് । ഉവാച തുലസീം വാര്താം ഗത്വാഭ്യന്തരമേവ ച
അപ്പോൾ ദൂതൻ അവിടെ പോയതിനു ശേഷം, ശക്തനായ ശംഖചൂഡൻ അകത്തേക്ക് ചെന്നു, തുളസിയോട് ആ വാർത്ത പറഞ്ഞു.
രണവാര്താം ച സാ ശ്രുത്വാ ശുഷ്കകണ്ഠോഷ്ഠതാലുകാ । ഉവാച മധുരം സാധ്വീ ഹൃദയേന വിദൂയതാ
യുദ്ധവാർത്ത കേട്ടതോടെ, അവളുടെ കണ്ഠം, അധരങ്ങൾ, താലു എന്നിവ ഉണങ്ങി; എങ്കിലും ഹൃദയം വേദനിച്ചിട്ടും, ആ സതീ മനോഹരമായി സംസാരിച്ചു.
തുലസ്യുവാച ഹേ പ്രാണബന്ധോ ഹേ നാഥ തിഷ്ഠ മേ വക്ഷസി ക്ഷണമ് । ഹേ പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവ രക്ഷ മേ ജീവിതം ക്ഷണമ്
തുളസി പറഞ്ഞു: എന്റെ പ്രാണസ്നേഹിതാ, പ്രഭോ, ഒരു നിമിഷം എന്റെ നെഞ്ചിൽ വിശ്രമിക്കൂ; പ്രാണങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാനദേവാ, ഒരു നിമിഷം എന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കൂ.
ഭുംക്ഷ്വ ജന്മ സമാസാദ്യ യന്മേ മനസി വാഞ്ഛിതമ് । പശ്യാമി ത്വാം ക്ഷണം കിഞ്ചില്ലോചനാഭ്യാം ച സാദരമ്
ഈ ജന്മം ലഭിച്ചപ്പോൾ, എന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചതു നീ അനുഭവിക്കൂ; ഞാൻ നിന്നെ ഒരു നിമിഷം라도, ആദരത്തോടെ കണ്ണുകൊണ്ട് കാണട്ടെ.
ആന്ദോലയന്തേ പ്രാണാ മേ മനോ ദഗ്ധം ച സന്തതമ് । ദുഃസ്വപ്നശ്ച മയാ ദൃഷ്ടശ്ചാദ്യൈവ ചരമേ നിശി
എന്റെ പ്രാണങ്ങൾ അലയുന്നു, മനസ്സ് എപ്പോഴും ദഹിക്കുന്നു; ഇന്നലെ രാത്രിയിൽ ഞാൻ ഒരു ദുർസ്വപ്നം കണ്ടു.
തുലസീവചനം ശ്രുത്വാ ഭുക്ത്വാ പീത്വാ നൃപേശ്വര । ഉവാച വചനം പ്രാജ്ഞോ ഹിതം സത്യം യഥോചിതമ്
തുളസിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഭക്ഷണം കഴിച്ച് വെള്ളം കുടിച്ച ശേഷം, ആ ജ്ഞാനി രാജാവ് ഉചിതവും സത്യവുമായ, ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശംഖചൂഡ ഉവാച കാലേന യോജിതം സര്വം കര്മഭോഗനിബന്ധനമ് । ശുഭം ഹര്ഷഃ സുഖം ദുഃഖം ഭയം ശോകശ്ച മങ്ഗലമ്
ശംഖചൂഡൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാം കാലത്തിന്റെ കെട്ടിപ്പിണഞ്ഞതാണ്, കർമ്മഫലങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിൽ ബന്ധിതമായത്—മംഗളം, സന്തോഷം, സുഖം, ദുഃഖം, ഭയം, ശോകം, ഭാഗ്യം എന്നിവയൊക്കെയും.
കാലേ ഭവന്തി വൃക്ഷാശ്ച സ്കന്ധവന്തശ്ച കാലതഃ । ക്രമേണ പുഷ്പവന്തശ്ച ഫലവന്തശ്ച കാലതഃ
സമയമാകുമ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങൾ വളർന്നു, പിന്നീട് ശാഖകളും ഉണ്ടാകും. അതിനുശേഷം പൂക്കളും, പിന്നെ പഴങ്ങളും തക്ക സമയത്ത് ഉണ്ടാകുന്നു.
തേഷാം ഫലാനി പക്വാനി പ്രഭവന്ത്യേവ കാലതഃ । തേ സര്വേ ഫലിതാഃ കാലേ പാതം യാന്തി ച കാലതഃ
അവയുടെ പഴങ്ങൾ തക്ക സമയത്ത് പാകംചെയ്യുന്നു. എല്ലാം ഫലംകൊടുത്ത ശേഷം, അവ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ സമയത്ത് നിലംവിടുന്നു.
കാലേ ഭവന്തി വിശ്വാനി കാലേ നശ്യന്തി സുന്ദരി । കാലാത്സ്രഷ്ടാ ച സൃജതി പാതാ പാതി ച കാലതഃ
സുന്ദരിയേ, എല്ലാം സമയമനുസരിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നു, സമയമാകുമ്പോൾ നശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്രഷ്ടാവ് സമയത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, രക്ഷകൻ സമയത്തിൽ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
സംഹര്താ സംഹരേത്കാലേ ക്രമേണ സഞ്ചരന്തി തേ । ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദീനാമീശ്വരഃ പ്രകൃതിഃ പരാ
സംഹാരകൻ സമയത്ത് സംഹരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ തുടങ്ങിയവർ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇവർക്കെല്ലാം പരമപ്രകൃതി തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥാധിപതി.
സ്രഷ്ടാ പാതാ ച സംഹര്താ സ ചാത്മാ കാലനര്തകഃ । കാലേ സ ഏവ പ്രകൃതിം സ്വാഭിന്നാം സ്വേച്ഛയാ പ്രഭുഃ
സൃഷ്ടാവ്, രക്ഷകൻ, സംഹാരകൻ—ഇവൻ തന്നെയാണ് സമയത്തിന്റെ നർത്തകൻ. സമയമാകുമ്പോൾ, തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, അവൻ അവിഭജ്യമായ പ്രകൃതിയെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
നിര്മായ കൃതവാന്സര്വാന്വിശ്വസ്ഥാംശ്ച ചരാചരാന് । സര്വേശഃ സര്വരൂപശ്ച സര്വാത്മാ പരമേശ്വരഃ
സഞ്ചാരികളും അചഞ്ചലങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം സൃഷ്ടിച്ച് സൃഷ്ടാവൻ, അവൻ സകലത്തിന്റെയും നാഥൻ, എല്ലാ രൂപങ്ങളുടെയും ഉടമ, എല്ലാം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആത്മാവ്, പരമേശ്വരൻ.
ജനം ജനേന ജനിതാ ജനം പാതി ജനേന യഃ । ജനം ജനേന ഹരതേ തം ദേവം ഭജ സാമ്പ്രതമ്
ജീവികളെ മറ്റൊരു ജീവിയുടെ മുഖാന്തിരം സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, സംരക്ഷിക്കുന്നവനും, അകറ്റുന്നവനും ആ ദൈവത്തെയാണ് ഇപ്പോൾ ആരാധിക്കേണ്ടത്.
യസ്യാജ്ഞയാ വാതി വാതഃ ശീഘ്രഗാമീ ച സാമ്പ്രതമ് । യസ്യാജ്ഞയാ ച തപനസ്തപത്യേവ യഥാക്ഷണമ്
അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ തന്നെയാണ് കാറ്റ് ഇപ്പോൾ വേഗത്തിൽ വീശുന്നത്; അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ സൂര്യനും ഓരോ നിമിഷവും കത്തുന്നു.
യഥാക്ഷണം വര്ഷതീന്ദ്രോ മൃത്യുശ്ചരതി ജന്തുഷു । യഥാക്ഷണം ദഹത്യഗ്നിശ്ചന്ദ്രോ ഭ്രമതി ശീതവാന്
ഓരോ നിമിഷവും ഇന്ദ്രൻ മഴവർഷിക്കുന്നു, മരണൻ ജീവികളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, അഗ്നി കത്തുന്നു, ചന്ദ്രൻ തണുപ്പോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
മൃത്യോര്മൃത്യും കാലകാലം യമസ്യ ച യമം പരമ് । വിഭും സ്രഷ്ടുശ്ച സ്രഷ്ടാരം മാതുശ്ച മാതൃകം ഭവേ
മരണത്തിന്റെ മരണൻ, സമയത്തിന്റെ സമയൻ, യമന്റെ യമൻ, സർവ്വശക്തനായ സ്രഷ്ടാവിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്, മാതാവിന്റെ മാതാവ്—ഭവനേ, അവനാണ്.
സംഹര്താരം ച സംഹര്തുസ്തം ദേവം ശരണം വ്രജ । കോ വാ ബന്ധുശ്ച കേഷാം വാ സര്വബന്ധും ഭജ പ്രിയേ
സംഹാരകന്റെ സംഹാരകനായ ആ ദൈവത്തിൽ അഭയം പ്രാപിക്കൂ. ആരാണ് ആരുടെ ബന്ധു? പ്രിയയായവളേ, സർവ്വബന്ധുവായവനെ ആരാധിക്കൂ.
അഹം കോ വാ ച ത്വം കാ വാ വിധിനാ യോജിതഃ പുരാ । ത്വയാ സാര്ധം കര്മണാ ച പുനസ്തേന വിയോജിതഃ
ഞാൻ ആരാണ്, നീ ആരാണ്, നാം എങ്ങനെയാണ് വിധിയാൽ ഒന്നായത്? പ്രവൃത്തി കൊണ്ടാണ് നാം ഒന്നായത്, അതേ വിധിയാൽ തന്നെ വേർപിരിയുകയും ചെയ്തു.
അജ്ഞാനീ കാതരഃ ശോകേ വിപത്തൌ ന ച പണ്ഡിതഃ । സുഖേ ദുഃഖേ ഭ്രമത്യേവ കാലനേമിക്രമേണ ച
അജ്ഞാനിയായവൻ ദുഃഖത്തിലും അനർത്ഥത്തിലും ഭയപ്പെടുന്നു, അവൻ ജ്ഞാനിയല്ല; സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും, സമയചക്രം അനുസരിച്ച്, അവൻ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
നാരായണം തം സര്വേശം കാന്തം യാസ്യസി നിശ്ചിതമ് । തപഃ കൃതം യദര്ഥം ച പുരാ ബദരികാശ്രമേ
നീ നിർബന്ധമായും സർവ്വേശ്വരനായ നാരായണനിലേക്കാണ് പോകുന്നത്, പ്രിയേ; ബദരികാശ്രമത്തിൽ നീ ചെയ്ത തപസ്സിന്റെ ഫലത്തിനായാണ്.
മയാ ത്വം തപസാ ലബ്ധാ ബ്രഹ്മണസ്തു വരേണ ച । ഹര്യര്ഥേ യത്തവ തപോ ഹരിം പ്രാപ്സ്യസി കാമിനി
ഞാൻ നിന്നെ തപസ്സിലൂടെയും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും നേടി; നീ ഹരിക്കായി ചെയ്ത തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ഹരിയെ നേടും, മനോഹരിയായവളേ.
വൃന്ദാവനേ ച ഗോവിന്ദം ഗോലോകേ ത്വം ലഭിഷ്യസി । അഹം യാസ്യാമി തല്ലോകം തനും ത്യക്ത്വാ ച ദാനവീമ്
വൃന്ദാവനത്തിൽ നീ ഗോവിന്ദനെ കാണും, ഗോലോകത്തിൽ നീ അവനെ പ്രാപിക്കും; ഞാൻ എന്റെ അസുരശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ ലോകത്തേക്ക് പോകും.
തത്ര ദ്രക്ഷ്യസി മാം ത്വം ച ദ്രക്ഷ്യാമി ത്വാം ച സാമ്പ്രതമ് । അഗമം രാധികാശാപാദ്ഭാരതം ച സുദുര്ലഭമ്
അവിടെ നീ എന്നെ കാണും, ഞാനും നിന്നെ കാണും; രാധയുടെ ശാപം മൂലം ഞാൻ ഈ ദുർലഭമായ ഭാരതത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.
പുനര്യാസ്യാമി തത്രൈവ കഃ ശോകോ മേ ശൃണു പ്രിയേ । ത്വം ച ദേഹം പരിത്യജ്യ ദിവ്യരൂപം വിധായ ച
ഞാൻ വീണ്ടും അവിടെത്തിരിക്കും—എനിക്ക് എന്തിനാണ് ദുഃഖം, പ്രിയേ? നീയും ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ദിവ്യരൂപം സ്വീകരിക്കും.