മണ്ഡിതാം മണ്ഡലാകാരൈ രത്നദര്പണകോടിഭിഃ । വിചിത്രൈശ്ചിത്രരേഖാഭിര്നാനാചിത്രവിചിത്രിതാമ്
രത്നദർപ്പണങ്ങളുടെ വൃത്താകൃതികളാൽ അലങ്കരിച്ച്, അതിശയകരമായ പലവിധ ചിത്രരേഖകളാൽ ഭംഗിയായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
പദ്മരാഗേന്ദ്രരചിതാം രുചിരാം മണിപങ്കജൈഃ । സോപാനശതകൈര്യുക്താം സ്യമന്തകവിനിര്മിതൈഃ
പദ്മരാഗരാജാവിന്റെ കയ്യിൽ നിർമ്മിച്ച മനിമലരുകൾ കൊണ്ട് മനോഹരമായി, ശ്യാമന്തകമണിയിൽ നിർമ്മിച്ച നൂറുകണക്കിന് പടികൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പട്ടസൂത്രഗ്രന്ഥിയുക്തൈശ്ചാരുചന്ദനപല്ലവൈഃ । ഇന്ദ്രനീലസ്തമ്ഭവര്യൈര്വേഷ്ടിതാം സുമനോഹരാമ്
പട്ടുവിരിച്ച നൂലുകളും കെട്ടുകളും, മനോഹരമായ ചന്ദനപ്പാലകളും, ഇന്ദ്രനീലക്കല്ല് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച അദ്ഭുതമായ തൂണുകളും കൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ട അത്യന്തം ആകർഷകമായ ഒരു സ്ഥലം.
സദ്രത്നപൂര്ണകുമ്ഭാനാം സമൂഹൈശ്ച സമന്വിതാമ് । പാരിജാതപ്രസൂനാനാം മാലാജാലൈര്വിരാജിതാമ്
അനേകം വിലയേറിയ രത്നങ്ങളാൽ നിറച്ച പൊൻകലശങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, പാരിജാതപൂക്കളുടെ മാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും അതു പ്രകാശിക്കുന്നു.
കസ്തൂരീകുങ്കുമാരക്തൈഃ സുഗന്ധിചന്ദനദ്രുമൈഃ । സുസംസ്കൃതാം തു സര്വത്ര വാസിതാം ഗന്ധവായുനാ
കസ്തൂരിയും കുങ്കുമവും ചേർത്ത് ചുവപ്പാക്കിയ സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനമരങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും മനോഹരമായി ഒരുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് എല്ലായിടത്തും പരക്കുന്നുണ്ട്.
വിദ്യാധരീസമൂഹാനാം നൃത്യജാലൈര്വിരാജിതാമ് । സഹസ്രയോജനായാമാം പരിപൂര്ണാം ച കിങ്കരൈഃ
വിദ്യാധരീകളുടെ നൃത്തങ്ങളാൽ അതു ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആയിരം യോജന നീളമുള്ളതും, സേവകരാൽ പൂർണ്ണമായതുമാണ്.
ദദര്ശ ശ്രീഹരിം ബ്രഹ്മാ ശങ്കരശ്ച സുരൈഃ സഹ । വസന്തം തന്മധ്യദേശേ യഥേന്ദും താരകാവൃതമ്
അവിടെ ബ്രഹ്മാവും ശ്രീഹരിയും ശങ്കരനും മറ്റു ദേവന്മാരും ചേർന്ന്, അതിന്റെ നടുവിൽ ഇരിക്കുന്ന അവനെ, നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, കണ്ടു.
അമൂല്യരത്നനിര്മാണചിത്രസിംഹാസനേ സ്ഥിതമ് । കിരീടിനം കുണ്ഡലിനം വനമാലാവിഭൂഷിതമ്
അമൂല്യരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച മനോഹരമായ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ, കിരീടവും കുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ചും, വനമാലയാൽ അലങ്കരിച്ചും ഇരിക്കുന്നു.
ചന്ദനോക്ഷിതസര്വാങ്ഗം ബിഭ്രതം കേലിപങ്കജമ് । പുരതോ നൃത്യഗീതം ച പശ്യന്തം സസ്മിതം മുദാ
സമ്പൂർണ്ണ ശരീരവും ചന്ദനപ്പൊടി പുരട്ടിയവൻ, കളിപ്പൂവായ കമലം കൈയിൽ പിടിച്ച്, മുന്നിൽ നടക്കുന്ന നൃത്തവും ഗീതവും സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ച് നോക്കുന്നവൻ.
ശാന്തം സരസ്വതീകാന്തം ലക്ഷ്മീധൃതപദാമ്ബുജമ് । ലക്ഷ്മ്യാ പ്രദത്തം താമ്ബൂലം ഭുക്തവന്തം സുവാസിതമ്
ശാന്തനും, സരസ്വതിയുടെ പ്രിയനും, ലക്ഷ്മി തന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നവനും, ലക്ഷ്മി തന്ന സുഗന്ധമുള്ള താമ്പൂലം ആസ്വദിച്ചവനും ആയിരിക്കുന്നു.
ഗങ്ഗയാ പരയാ ഭക്ത്യാ സേവിതം ശ്വേതചാമരൈഃ । സര്വൈശ്ച സ്തൂയമാനം ച ഭക്തിനമ്രാത്മകന്ധരൈഃ
ഗംഗാ ശുദ്ധമായ ഭക്തിയോടെ വെള്ള ചാമരങ്ങൾ വീശി സേവിക്കുകയും, എല്ലാവരും ഭക്തിയോടെ തലകുനിഞ്ഞ് സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഏവം വിശിഷ്ടം തം ദൃഷ്ട്വാ പരിപൂര്ണതമം പ്രഭുമ് । ബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ സര്വേ പ്രണമ്യ തുഷ്ടുവുസ്തദാ
അങ്ങനെ അത്യന്തം മഹത്വമുള്ള പൂർണ്ണപ്രഭുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ വെച്ച് എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്ദിച്ച് സ്തുതിച്ചു.
പുലകാഞ്ചിതസര്വാങ്ഗാഃ സാശ്രുനേത്രാശ്ച ഗദ്ഗദാഃ । ഭക്താശ്ച പരയാ ഭക്ത്യാ ഭീതാ നമ്രാത്മകന്ധരാഃ
അവരുടെ ശരീരം മുഴുവൻ രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞു, കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു, വാക്ക് ആവേശത്തിൽ തടഞ്ഞു; ഭക്തർ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ ഭയത്തോടെ തലകുനിഞ്ഞു.
കൃതാഞ്ജലിപുടോ ഭൂത്വാ വിധാതാ ജഗതാമപി । വൃത്താന്തം കഥയാമാസ വിനയേന ഹരേഃ പുരഃ
കൈകൾ കൂപ്പി, ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവു തന്നെ വിനയത്തോടെ ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ സംഭവങ്ങൾ വിവരിച്ചു.
ഹരിസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സര്വജ്ഞഃ സര്വഭാവവിത് । പ്രഹസ്യോവാച ബ്രഹ്മാണം രഹസ്യം ച മനോഹരമ്
അവയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, എല്ലാം അറിയുന്ന ഹരി, ഹൃദയങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, ചിരിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനോട് മനോഹരമായ ഒരു രഹസ്യം പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ശങ്ഖചൂഡസ്യ വൃത്താന്തം സര്വം ജാനാമി പദ്മജ । മദ്ഭക്തസ്യ ച ഗോപസ്യ മഹാതേജസ്വിനഃ പുരാ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പദ്മജ, ശംഖചൂഡന്റെ എല്ലാ സംഭവങ്ങളും, എന്റെ ഭക്തനായ മഹാതേജസ്സുള്ള ഗോപ്പന്റെ കാര്യങ്ങളും എനിക്ക് മുമ്പേ അറിയാം.
ശൃണു തത്സര്വവൃത്താന്തമിതിഹാസം പുരാതനമ് । ഗോലോകസ്യൈവ ചരിതം പാപഘ്നം പുണ്യകാരകമ്
ഇപ്പോൾ നീ ആ പഴയ കഥ മുഴുവൻ കേൾക്കുക; ഗോളോകത്തിന്റെ തന്നെ ചരിത്രം, പാപം നീക്കുകയും പുണ്യം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന കഥ.
സുദാമാ നാമ ഗോപശ്ച പാര്ഷദപ്രവരോ മമ । സ പ്രാപ ദാനവീം യോനിം രാധാശാപാത്സുദാരുണാത്
സുദാമ എന്നു പേരുള്ള ഗോപ്പനും എന്റെ പ്രധാന അനുചരനും, രാധയുടെ ഭയങ്കരമായ ശാപം മൂലം ദാനവ ജന്മം പ്രാപിച്ചു.
തത്രൈകദാഹമഗമം സ്വാലയാദ്രാസമണ്ഡലമ് । വിരജാമപി നീത്വാ ച മമ പ്രാണാധികാ പരാ
ഒരു ദിവസം ഞാൻ എന്റെ സ്വസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് രാസമണ്ഡലത്തിലേക്ക് പോയി; എനിക്ക് പ്രാണനിലവരുന്ന വിരജയെ കൂടെ കൊണ്ടുപോയി.
സാ മാം വിരജയാ സാര്ധം വിജ്ഞായ കിങ്കരീമുഖാത് । പശ്ചാത്ക്രുദ്ധാ സാജഗാമ ന ദദര്ശ ച തത്ര മാമ്
ഒരു ദാസിയുടെ വായിൽ നിന്ന് ഇത് അറിഞ്ഞ രാധ, വിരജയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് കോപത്തോടെ അവിടെ എത്തി; എന്നാൽ അവൾക്ക് എന്നെ അവിടെ കാണാനായില്ല.
വിരജാം ച നദീരൂപാം മാം ജ്ഞാത്വാ ച തിരോഹിതമ് । പുനര്ജഗാമ സാ ദൃഷ്ട്വാ സ്വാലയം സഖിഭിഃ സഹ
എനിക്ക് വിരജാനദിയായി മറഞ്ഞുപോയെന്നു മനസ്സിലാക്കി, അവൾ തന്റെ സഖികളോടൊപ്പം സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
മാം ദൃഷ്ട്വാ മന്ദിരേ ദേവീ സുദാമ്നാ സഹിതം പുരാ । ഭൃശം സാ ഭര്ത്സയാമാസ മൌനീഭൂതം ച സുസ്ഥിരമ്
ദേവി എന്നെ സുദാമനോടൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ കഠിനമായി ശപിച്ചു; ഞാൻ മൗനവും സ്ഥിരതയും പാലിച്ചു നിന്നു.
തച്ഛ്രുത്വാസഹമാനശ്ച സുദാമാ താം ചുകോപ ഹ । സ ച താം ഭര്ത്സയാമാസ കോപേന മമ സനിധൌ
അത് കേട്ടപ്പോൾ സുദാമൻ സഹിക്കാനാവാതെ കോപിച്ചു; എന്റെ സന്നിധിയിൽ അവളെ ദുഷ്ടമായി ശപിച്ചു.
തച്ഛ്രുത്വാ കോപയുക്താ സാ രക്തപങ്കജലോചനാ । ബഹിഷ്കര്തും ചകാരാജ്ഞാം സംത്രസ്തം മമ സംസദി
അത് കേട്ട ദേവി ക്രോധത്തോടെ, താമരപ്പൂവുപോലെയുള്ള ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, എന്റെ സഭയിൽ ഭയപ്പെട്ട സുദാമനെ പുറത്താക്കാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.
സഖീലക്ഷം സമുത്തസ്ഥൌ ദുര്വാരം തേജസോല്ബണമ് । ബഹിശ്ചകാര തം തൂര്ണം ജല്പന്തം ച പുനഃ പുനഃ
അവളുടെ എല്ലാ സഖികളും അതിരില്ലാത്ത ശക്തിയോടെ എഴുന്നേറ്റു; വീണ്ടും വീണ്ടും സംസാരിച്ച സുദാമനെ അവർ വേഗത്തിൽ പുറത്താക്കി.
സാ ച തത്താഡനം താസാം ശ്രുത്വാ രുഷ്ടാ ശശാപ ഹ । യാഹി രേ ദാനവീം യോനിമിത്യേവം ദാരുണം വചഃ
അവൻ അവരാൽ അടിയേറ്റതായി കേട്ട ദേവി ക്രോധത്തോടെ, 'പോ, ദാനവിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കു' എന്ന കഠിനമായ ശാപം ഉച്ചരിച്ചു.
തം ഗച്ഛന്തം ശപന്തം ച രുദന്തം മാം പ്രണമ്യ ച । വാരയാമാസ തുഷ്ടാ സാ രുദതീ കൃപയാ പുനഃ
അവൻ ശപിച്ചു കരയുകയും എന്നെ വണങ്ങി യാത്രയാകുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ദയയോടെ കരയുന്ന ദേവി സന്തോഷത്തോടെ അവനെ വീണ്ടും തടഞ്ഞു.
ഹേ വത്സ തിഷ്ഠ മാ ഗച്ഛ ക്വ യാസീതി പുനഃ പുനഃ । സമുച്ചാര്യ ച തത്പശ്ചാജ്ജഗാമ സാ ച വിക്ലവമ്
'കുഞ്ഞേ, നിന്നെ പോകരുത്, എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?' എന്ന് അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചു; പിന്നെ ദുഃഖത്തോടെ അവൾ പോയി.
ഗോപ്യശ്ച രുരുദുഃ സര്വാ ഗോപാശ്ചാപി സുദുഃഖിതാഃ । തേ സര്വേ രാധികാ ചാപി തത്പശ്ചാദ് ബോധിതാ മയാ
എല്ലാ ഗോപികളും കരഞ്ഞു; ഗോപന്മാർക്കും അതീവ ദുഃഖം അനുഭവപ്പെട്ടു; പിന്നീട് ഞാൻ രാധികയെയും എല്ലാവരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ആയാസ്യതി ക്ഷണാര്ധേന കൃത്വാ ശാപസ്യ പാലനമ് । സുദാമംസ്ത്വമിഹാഗച്ഛേത്യുക്ത്വാ സാ ച നിവാരിതാ
'അവൻ ശാപം അനുഭവിച്ച ശേഷം ഒരു നിമിഷത്തിന്റെ പാതിയിൽ തന്നെ തിരികെ വരും,' എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു; അങ്ങനെ സുദാമൻ തടയപ്പെട്ടു.