ദേവോദ്യാനേ നന്ദനേ ച ചിത്രചന്ദനകാനനേ । ചമ്പകാനാം കേതകീനാം മാധവീനാം ച മാധവേ
ദൈവികമായ നന്ദനവനത്തിലും, നിറങ്ങളുള്ള ചന്ദനവനത്തിലും, ചമ്പക, കേതകി, മാധവീ എന്നിവയുടെ വസന്തകാലത്തുമുള്ള പൂന്തോട്ടങ്ങളിലും രാജാവ് സഞ്ചരിച്ചു.
കുന്ദാനാം മാലതീനാം ച കുമുദാമ്ഭോജകാനനേ । കല്പവൃക്ഷേ കല്പവൃക്ഷേ പാരിജാതവനേ വനേ
കുണ്ടം, മാലതി, കുമുദം എന്നിവയുടെ പൂന്തോട്ടങ്ങളിലും, കല്പവൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിലും, പാർിജാതവനങ്ങളിലും രാജാവ് സഞ്ചരിച്ചു.
നിര്ജനേ കാഞ്ചനേ സ്ഥാനേ ധന്യേ കാഞ്ചനപര്വതേ । കാഞ്ചീവനേ കിഞ്ജലകേ കഞ്ചുകേ കാഞ്ചനാകരേ
ഏകാന്തമായ പൊന്നിൻ നിറമുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലും, ഭാഗ്യമായ പൊൻപർവ്വതത്തിലും, പൊൻവനങ്ങളിലും, പൊൻതോട്ടങ്ങളിലും, പൊൻഖനികളിലും രാജാവ് സഞ്ചരിച്ചു.
പുഷ്പചന്ദനതല്പേഷു പുംസ്കോകിലരുതശ്രുതേ । പുഷ്പചന്ദനസംയുക്തഃ പുഷ്പചന്ദനവായുനാ
പൂക്കളും ചന്ദനവുമിട്ട് ഒരുക്കിയ ശയ്യകളിൽ, ആണ്കൊക്കിലകളുടെ ഗാനം കേട്ടുകൊണ്ട്, പൂവും ചന്ദനവും ചേർന്ന കാറ്റിൽ രാജാവ് വിശ്രമിച്ചു.
കാമുക്യാ കാമുകഃ കാമാത്സ രേമേ രാമയാ സഹ । ന ഹി തൃപ്തോ ദാനവേന്ദ്രസ്തൃപ്തിം നൈവ ജഗാമ സാ
കാമം നിറഞ്ഞവൻ, ആഗ്രഹം കൊണ്ട് ആകർഷിതനായി, രാമയോടൊപ്പം സുഖം അനുഭവിച്ചു; എങ്കിലും ദാനവരാജാവിന് ഒരിക്കലും തൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല, അവളും അത്രയേറെ സംതൃപ്തിയിലായില്ല.
ഹവിഷാ കൃഷ്ണവര്ത്മേവ വവൃധേ മദനസ്തയോഃ । തയാ സഹ സമാഗത്യ സ്വാശ്രമം ദാനവസ്തതഃ
ഹോമത്തിൽ ഇന്ധനം ചേർക്കുമ്പോൾ അഗ്നി വളരുന്നതുപോലെ, ഇരുവരുടെയും മോഹം കൂടി. അവളോടൊപ്പം ചേർന്ന് ദാനവൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
രമ്യം ക്രീഡാലയം ഗത്വാ വിജഹാര പുനഃ പുനഃ । ഏവം സ ബുഭുജേ രാജ്യം ശങ്ഖചൂഡഃ പ്രതാപവാന്
അവൻ മനോഹരമായ വിനോദാലയത്തിലേക്ക് പോയി, വീണ്ടും വീണ്ടും അവിടെ ആസ്വദിച്ചു; ഇങ്ങനെ ശക്തനായ ശംഖചൂഡൻ തന്റെ രാജ്യം സന്തോഷത്തോടെ ഭോഗിച്ചു.
ഏകമന്വന്തരം പൂര്ണം രാജരാജേശ്വരോ മഹാന് । ദേവാനാമസുരാണാം ച ദാനവാനാം ച സന്തതമ്
ആ മഹാനായ രാജാധിരാജൻ ഒരു മുഴുവൻ മന്വന്തരം ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും തുടർച്ചയായി ഭരിച്ചു.
ഗന്ധര്വാണാം കിന്നരാണാം രാക്ഷസാനാം ച ശാന്തിദഃ । ഹൃതാധികാരാ ദേവാശ്ച ചരന്തി ഭിക്ഷുകാ യഥാ
ഗന്ധർവന്മാർക്കും കിന്നരന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും സമാധാനം നൽകി; അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ഭിക്ഷക്കാരെപ്പോലെ അലയുകയായിരുന്നു.
തേ സര്വേഽതിവിഷണ്ണാശ്ച പ്രജഗ്മുര്ബ്രഹ്മണഃ സഭാമ് । വൃത്താന്തം കഥയാമാസൂ രുരുദുശ്ച ഭൃശം മുഹുഃ
അവരൊക്കെയും അത്യന്തം വിഷാദത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സഭയിലേക്ക് ചെന്നു; സംഭവങ്ങൾ പറഞ്ഞ് വീണ്ടും വീണ്ടും വല്ലാതെ കരഞ്ഞു.
തദാ ബ്രഹ്മാ സുരൈഃ സാര്ധം ജഗാമ ശങ്കരാലയമ് । സര്വേശം കഥയാമാസ വിധാതാ ചന്ദ്രശേഖരമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടൊപ്പം ശങ്കരന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് പോയി; സകലവും സൃഷ്ടാവൻ ചന്ദ്രശേഖരനോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാ ശിവശ്ച തൈഃ സാര്ധം വൈകുണ്ഠം ച ജഗാമ ഹ । ദുര്ലഭം പരമം ധാമ ജരാമൃത്യുഹരം പരമ്
ബ്രഹ്മാവും ശിവനും അവരോടൊപ്പം വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി; അതൊരു അപൂർവവും പരമവും ജരയും മരണമുമില്ലാത്ത വാസസ്ഥലമാണ്.
സമ്പ്രാപ ച വരം ദ്വാരമാശ്രമാണാം ഹരേരഹോ । ദദര്ശ ദ്വാരപാലാംശ്ച രത്നസിംഹാസനസ്ഥിതാന്
അവർ ഹരിയുടെ ആശ്രമങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ വാതിലിൽ എത്തി; അവിടെ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന വാതിൽരക്ഷകരെ കണ്ടു.
ശോഭിതാന്പീതവസ്ത്രൈശ്ച രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാന് । വനമാലാന്വിതാന്സര്വാന് ശ്യാമസുന്ദരവിഗ്രഹാന്
പച്ചവസ്ത്രം ധരിച്ച് രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, വനമാലകൾ ധരിച്ചും, മനോഹരമായ കറുത്ത രൂപത്തിൽ അവർ എല്ലാവരും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മധരാംശ്ചൈവ ചതുര്ഭുജാന് । സസ്മിതാന്സ്മേരവക്ത്രാസ്യാന്പദ്മനേത്രാന്മനോഹരാന്
അവർ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം എന്നിവ കൈവശം വച്ച നാലു കൈകളോടെ, പുഞ്ചിരിയോടെ, മനോഹരമായ മുഖത്തും കമലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളിലും തിളക്കം നിറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാ താന്കഥയാമാസ വൃത്താന്തം ഗമനാര്ഥകമ് । തേഽനുജ്ഞാം ച ദദുസ്തസ്മൈ പ്രവിവേശ തദാജ്ഞയാ
ബ്രഹ്മാവ് അവരോട് വരവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞു; അവർ അനുമതി നൽകി, അവരുടെ കല്പനപ്രകാരം അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ഏവം ഷോഡശ ദ്വാരാണി നിരീക്ഷ്യ കമലോദ്ഭവഃ । ദേവൈഃ സാര്ധം താനതീത്യ പ്രവിവേശ ഹരേഃ സഭാമ്
അങ്ങനെ പതിനാറു വാതിലുകൾ കണ്ടു, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവയെ കടന്ന് ഹരിയുടെ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ദേവര്ഷിഭിഃ പരിവൃതാം പാര്ഷദൈശ്ച ചതുര്ഭുജൈഃ । നാരായണസ്വരൂപൈശ്ച സര്വൈഃ കൌസ്തുഭഭൂഷിതൈഃ
ദേവർഷിമാരും നാലു കൈകളുള്ള പാർഷദന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റി, എല്ലാവരും നാരായണസ്വരൂപത്തിൽ കൗസ്തുഭമണിയാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നതായി.
നവേന്ദുമണ്ഡലാകാരാം ചതുരസ്രാം മനോഹരാമ് । മണീന്ദ്രഹാരനിര്മാണാം ഹീരാസാരസുശോഭിതാമ്
ആ സഭ പുതുമാസത്തിന്റെ ചന്ദ്രമണ്ഡലപോലെയും, നാലു വശങ്ങളുള്ള മനോഹരമായ രൂപത്തിലും, വിലയേറിയ മണിമാലകളും ഹീരകവരികളും കൊണ്ട് തിളങ്ങുന്നവയുമായിരുന്നു.
അമൂല്യരത്നഖചിതാം രചിതാം സ്വേച്ഛയാ ഹരേഃ । മാണിക്യമാലാജാലാഭാം മുക്താപങ്ക്തിവിഭൂഷിതാമ്
അമൂല്യരത്നങ്ങൾ പതിപ്പിച്ചും, ഹരിയുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം നിർമ്മിച്ചും, മാണിക്യമാലകളുടെ ജാലംപോലെയും മുത്തുകളുടെ നിരകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുമാണ് ആ സഭ.
മണ്ഡിതാം മണ്ഡലാകാരൈ രത്നദര്പണകോടിഭിഃ । വിചിത്രൈശ്ചിത്രരേഖാഭിര്നാനാചിത്രവിചിത്രിതാമ്
രത്നദർപ്പണങ്ങളുടെ വൃത്താകൃതികളാൽ അലങ്കരിച്ച്, അതിശയകരമായ പലവിധ ചിത്രരേഖകളാൽ ഭംഗിയായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
പദ്മരാഗേന്ദ്രരചിതാം രുചിരാം മണിപങ്കജൈഃ । സോപാനശതകൈര്യുക്താം സ്യമന്തകവിനിര്മിതൈഃ
പദ്മരാഗരാജാവിന്റെ കയ്യിൽ നിർമ്മിച്ച മനിമലരുകൾ കൊണ്ട് മനോഹരമായി, ശ്യാമന്തകമണിയിൽ നിർമ്മിച്ച നൂറുകണക്കിന് പടികൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പട്ടസൂത്രഗ്രന്ഥിയുക്തൈശ്ചാരുചന്ദനപല്ലവൈഃ । ഇന്ദ്രനീലസ്തമ്ഭവര്യൈര്വേഷ്ടിതാം സുമനോഹരാമ്
പട്ടുവിരിച്ച നൂലുകളും കെട്ടുകളും, മനോഹരമായ ചന്ദനപ്പാലകളും, ഇന്ദ്രനീലക്കല്ല് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച അദ്ഭുതമായ തൂണുകളും കൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ട അത്യന്തം ആകർഷകമായ ഒരു സ്ഥലം.
സദ്രത്നപൂര്ണകുമ്ഭാനാം സമൂഹൈശ്ച സമന്വിതാമ് । പാരിജാതപ്രസൂനാനാം മാലാജാലൈര്വിരാജിതാമ്
അനേകം വിലയേറിയ രത്നങ്ങളാൽ നിറച്ച പൊൻകലശങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, പാരിജാതപൂക്കളുടെ മാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും അതു പ്രകാശിക്കുന്നു.
കസ്തൂരീകുങ്കുമാരക്തൈഃ സുഗന്ധിചന്ദനദ്രുമൈഃ । സുസംസ്കൃതാം തു സര്വത്ര വാസിതാം ഗന്ധവായുനാ
കസ്തൂരിയും കുങ്കുമവും ചേർത്ത് ചുവപ്പാക്കിയ സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനമരങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും മനോഹരമായി ഒരുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് എല്ലായിടത്തും പരക്കുന്നുണ്ട്.
വിദ്യാധരീസമൂഹാനാം നൃത്യജാലൈര്വിരാജിതാമ് । സഹസ്രയോജനായാമാം പരിപൂര്ണാം ച കിങ്കരൈഃ
വിദ്യാധരീകളുടെ നൃത്തങ്ങളാൽ അതു ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആയിരം യോജന നീളമുള്ളതും, സേവകരാൽ പൂർണ്ണമായതുമാണ്.
ദദര്ശ ശ്രീഹരിം ബ്രഹ്മാ ശങ്കരശ്ച സുരൈഃ സഹ । വസന്തം തന്മധ്യദേശേ യഥേന്ദും താരകാവൃതമ്
അവിടെ ബ്രഹ്മാവും ശ്രീഹരിയും ശങ്കരനും മറ്റു ദേവന്മാരും ചേർന്ന്, അതിന്റെ നടുവിൽ ഇരിക്കുന്ന അവനെ, നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, കണ്ടു.
അമൂല്യരത്നനിര്മാണചിത്രസിംഹാസനേ സ്ഥിതമ് । കിരീടിനം കുണ്ഡലിനം വനമാലാവിഭൂഷിതമ്
അമൂല്യരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച മനോഹരമായ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ, കിരീടവും കുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ചും, വനമാലയാൽ അലങ്കരിച്ചും ഇരിക്കുന്നു.
ചന്ദനോക്ഷിതസര്വാങ്ഗം ബിഭ്രതം കേലിപങ്കജമ് । പുരതോ നൃത്യഗീതം ച പശ്യന്തം സസ്മിതം മുദാ
സമ്പൂർണ്ണ ശരീരവും ചന്ദനപ്പൊടി പുരട്ടിയവൻ, കളിപ്പൂവായ കമലം കൈയിൽ പിടിച്ച്, മുന്നിൽ നടക്കുന്ന നൃത്തവും ഗീതവും സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ച് നോക്കുന്നവൻ.
ശാന്തം സരസ്വതീകാന്തം ലക്ഷ്മീധൃതപദാമ്ബുജമ് । ലക്ഷ്മ്യാ പ്രദത്തം താമ്ബൂലം ഭുക്തവന്തം സുവാസിതമ്
ശാന്തനും, സരസ്വതിയുടെ പ്രിയനും, ലക്ഷ്മി തന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നവനും, ലക്ഷ്മി തന്ന സുഗന്ധമുള്ള താമ്പൂലം ആസ്വദിച്ചവനും ആയിരിക്കുന്നു.