കുബേരസ്യ ച പത്നീ യാപ്യദിതിശ്ച ദിതിസ്തഥാ । ലോപാമുദ്രാനസൂയാ ച കോടഭീ തുലസീ തഥാ
കുബേരന്റെ ഭാര്യ, അതുപോലെ അദിതി, ദിതി, ലോപാമുദ്ര, അനസൂയ, കൊട്ടഭി, തുളസി എന്നിവരും,
അഹല്യാരുന്ധതീ മേനാ താരാ മന്ദോദരീ തഥാ । ദമയന്തീ വേദവതീ ഗങ്ഗാ ച മനസാ തഥാ
അഹല്യ, അരുന്ധതി, മേന, താര, മന്ദോദരി, ദമയന്തി, വേദവതി, ഗംഗ, മനസാ എന്നിവരും,
പുഷ്ടിസ്തുഷ്ടിഃ സ്മൃതിര്മേധാ കാലികാ ച വസുന്ധരാ । ഷഷ്ഠീ മങ്ഗലചണ്ഡീ ച മൂര്തിശ്ച ധര്മകാമിനീ
പുഷ്ടി, തുഷ്ടി, സ്മൃതി, മേധ, കാലിക, വസുന്ധര, ഷഷ്ഠി, മംഗളചണ്ഡി, മൂർത്തി, ധർമ്മകാമിനി എന്നിവയും,
സ്വസ്തിഃ ശ്രദ്ധാ ച ശാന്തിശ്ച കാന്തിഃ ക്ഷാന്തിസ്തഥാ പരാ । നിദ്രാ തന്ദ്രാ ക്ഷുത്പിപാസാ സന്ധ്യാ രാത്രിദിനാനി ച
സ്വസ്തി, ശ്രദ്ധ, ശാന്തി, കാന്തി, ക്ഷാന്തി, പരാ, നിദ്ര, തന്ദ്ര, വിശപ്പ്, ദാഹം, സന്ധ്യ, രാത്രി, പകലുകൾ എന്നിവയും,
സമ്പത്തിര്ധൃതികീര്തീ ച ക്രിയാ ശോഭാ പ്രഭാ ശിവാ । യത്സ്ത്രീരൂപം ച സമ്ഭൂതമുത്തമം തു യുഗേ യുഗേ
സമ്പത്ത്, ധൈര്യം, കീർത്തി, പ്രവർത്തനം, ഭംഗി, പ്രകാശം, ശുഭം — ഓരോ യുഗത്തിലും ഉത്തമമായ സ്ത്രീരൂപം ഉദിച്ചുവരുമ്പോൾ അതെല്ലാം ഇവയിലേയ്ക്കാണ് വരുന്നത്.
കലാകലാംശരൂപം ച സ്വര്വേശ്യാദികമേവ ച । തദപ്രശസ്യം വിശ്വേഷു പുംശ്ചലീരൂപമേവ ച
കലകളുടെയും കലയുടെ അംശങ്ങളുടെയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപതികളുടെയും രൂപങ്ങൾ പ്രശംസനീയമല്ല; ലോകത്തിൽ അവയെ ചഞ്ചലസ്ത്രീകളുടെ രൂപം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സത്ത്വപ്രധാനം യദ്രൂപം തദ്യുക്തം ച പ്രഭാവതഃ । തദുത്തമം ച വിശ്വേഷു സാധ്വീരൂപം പ്രശംസിതമ്
സത്ത്വഗുണം പ്രധാനമായ രൂപം ശക്തിയോടെ ഉള്ളതായാൽ അതാണ് ലോകത്ത് ഉത്തമമായതും സദ്വൃത്തയുടേതായും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്.
തദ്വാസ്തവം ച വിജ്ഞേയം പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ । രജോരൂപം തമോരൂപം കലാസു വിവിധം സ്മൃതമ്
അത് യഥാർത്ഥമായ രൂപമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; രാജസവും തമസവും കലകളിൽ വിവിധരൂപങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
മധ്യമാ രജസശ്ചാംശാസ്താസ്തു ഭോഗേഷു ലോലുപാഃ । സുഖസമ്ഭോഗവശ്യാശ്ച സ്വകാര്യേ നിരതാഃ സദാ
രാജസഗുണം കൂടുതലുള്ളവർ മധ്യസ്ഥസ്വഭാവമുള്ളവരാണ്; ആനന്ദത്തിനും ഭോഗത്തിനും എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു, സ്വന്തം കാര്യങ്ങളിൽ നിരതരായിരിക്കുന്നു.
കപടാ മോഹകാരിണ്യോ ധര്മാര്ഥവിമുഖാഃ സദാ । രജോരൂപസ്യ സാധ്വീത്വമതോ നൈവോപജായതേ
കപടവും മോഹം ഉണ്ടാക്കുന്നതും ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും മനസ്സില്ലാത്തവരുമാണ് രാജസസ്വഭാവമുള്ളവർ; അതുകൊണ്ട് സദ്വൃത്തം അവരിൽ ഉണ്ടാകാറില്ല.
ഇദം മധ്യമരൂപം ച പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ । തമോരൂപം ദുര്നിവാര്യമധമം തദ്വിദുര്ബുധാഃ
ഈ മധ്യസ്ഥസ്വഭാവം ജ്ഞാനികൾ അങ്ങനെ തന്നെ പറയുന്നു; തമോഗുണം അടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും ഏറ്റവും താഴ്ന്നതുമായ സ്വഭാവമാണെന്ന് പണ്ഡിതർ പറയുന്നു.
ന പൃച്ഛതി കുലേ ജാതഃ പണ്ഡിതശ്ച പരസ്ത്രിയമ് । നിര്ജനേ നിര്ജലേ വാപി രഹസ്യപി പരസ്ത്രിയമ്
ഉയർന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനും പണ്ഡിതനുമായവനും മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയെ ഒരിക്കലും സമീപിക്കില്ല; ഒറ്റയ്ക്കായാലും, വെള്ളത്തിൽ ആയാലും, രഹസ്യമായാലും.
ആഗച്ഛാമി ത്വത്സമീപമാജ്ഞയാ ബ്രഹ്മണോഽധുനാ । ഗാന്ധര്വേണ വിവാഹേന ത്വാം ഗ്രഹീഷ്യാമി ശോഭനേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്റെ അടുത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു. മനോഹരിയായേ, ഗന്ധർവവിവാഹം പോലെ നിന്നെ ഞാൻ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കും.
അഹമേവ ശങ്ഖചൂഡോ ദേവവിദ്രാവകാരകഃ । ദനുവംശ്യോ വിശേഷേണ സുദാമാഹം ഹരേഃ പുരാ
ഞാനാണ് ശംഖചൂഡൻ, ദേവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തി ഓടിക്കുന്നവൻ. ഞാൻ ദാനുവിന്റെ വംശത്തിൽപ്പെട്ടവനും, മുമ്പ് ഹരിയുടെ സേവകനായ സുദാമയും ആയിരുന്നു.
അഹമഷ്ടസു ഗോപേഷു ഗോപോഽപി പാര്ഷദേഷു ച । അധുനാ ദാനവേന്ദ്രോഽഹം രാധികായാശ്ച ശാപതഃ
എട്ടു ഗോപുരക്ഷകന്മാരിൽ ഒരുവൻ എന്നെപ്പോലെ ഗോപുരക്ഷകനായിരുന്നു, പാർഷദന്മാരിൽ ഒരാളായും ഞാൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ രാധികയുടെ ശാപം മൂലം ഞാൻ ദാനവരാജാവാണ്.
ജാതിസ്മരോഽഹം ജാനാമി കൃഷ്ണമന്ത്രപ്രഭാവതഃ । ജാതിസ്മരാ ത്വം തുലസീ സമ്ഭുക്താ ഹരിണാ പുരാ
കൃഷ്ണമന്ത്രത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ ജന്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവനാണ്. തുലസീ, നീയും ഹരിയാൽ ഒരിക്കൽ അനുഭവിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ജന്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവളാണ്.
ത്വമേവ രാധികാകോപാജ്ജാതാസി ഭാരതേ ഭുവി । ത്വാം സമ്ഭോക്തുമുത്സുകോഽഹം നാലം രാധാഭയാത്തതഃ
രാധികയുടെ കോപം മൂലം നീ ഭാരതഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു. നിന്നെ അനുഭവിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ രാധയുടെ ഭയത്താൽ അതിന് കഴിയുന്നില്ല.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സ പുമാന്വിരരാമ മഹാമുനേ । സസ്മിതം തുലസീ തുഷ്ടാ പ്രവക്തുമുപചക്രമേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ പുരുഷൻ മൗനമായി. മഹാമുനിയേ, പിന്നെ തുലസീ പുഞ്ചിരിയോടെ സന്തോഷത്തോടെ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തുലസ്യുവാച ഏവംവിധോ ബുധോ നിത്യം വിശ്വേഷു ച പ്രശംസിതഃ । കാന്തമേവംവിധം കാന്താ ശശ്വദിച്ഛതി കാമതഃ
തുലസീ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെയുള്ള ജ്ഞാനിയെയാണ് എല്ലായിടത്തും എല്ലാവരും പ്രശംസിക്കുന്നത്. പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീക്ക് ഇങ്ങനെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെയാണ് സ്നേഹത്തോടെ എപ്പോഴും ആഗ്രഹം.
ത്വയാഹമധുനാ സത്യം വിചാരേണ പരാജിതാ । സ നിന്ദിതശ്ചാപ്യശുചിര്യഃ പുമാംശ്ച സ്ത്രിയാ ജിതഃ
നിന്റെ വാദത്തിൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ സത്യത്തിൽ തോറ്റുപോയി. സ്ത്രീയാൽ ജയിക്കപ്പെടുന്ന പുരുഷൻ അപവിത്രനും നിന്ദ്യനുമാണ്.
നിന്ദന്തി പിതരോ ദേവാ ബാന്ധവാഃ സ്ത്രീജിതം നരമ് । സ്ത്രീജിതം മനസാ മാതാ പിതാ ഭ്രാതാ ച നിന്ദതി
അത്തരം പുരുഷനെ പിതാക്കന്മാരും ദേവന്മാരും ബന്ധുക്കളും എല്ലാവരും നിന്ദിക്കുന്നു. അമ്മയും അച്ഛനും സഹോദരനും മനസ്സിൽ അവനെ നിന്ദിക്കും.
ശുദ്ധോ വിപ്രോ ദശാഹേന ജാതകേ മൃതകേ യഥാ । ഭൂമിപോ ദ്വാദശാഹേന വൈശ്യഃ പഞ്ചദശാഹതഃ
ജനനമോ മരണമോ കഴിഞ്ഞ് പത്ത് ദിവസത്തിനകം ബ്രാഹ്മണൻ ശുദ്ധിയാകുന്നു. രാജാവിന് പന്ത്രണ്ടു ദിവസവും, വ്യാപാരിക്ക് പതിനഞ്ചു ദിവസവും വേണം.
ശൂദ്രോ മാസേന വേദേഷു മാതൃവദ്ധീനസങ്കരഃ । അശുചിഃ സ്ത്രീജിതഃ ശുദ്ധ്യേച്ചിതാദഹനകാലതഃ
വേദപ്രകാരം ശൂദ്രൻ ഒരു മാസത്തിൽ ശുദ്ധിയാകുന്നു. അമ്മയില്ലാതെ കുട്ടിയെപ്പോലെ, സ്ത്രീയാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടവൻ ചിതയിലിടുന്ന സമയത്താണ് ശുദ്ധിയാകുന്നത്.
ന ഗഹ്ണന്തീച്ഛയാ തസ്യ പിതരഃ പിണ്ഡതര്പണമ് । ന ഗഹ്ണന്ത്യേവ ദേവാശ്ച തസ്യ പുഷ്പജലാദികമ്
അത്തരം പുരുഷന്റെ പിതാക്കന്മാർ ഇഷ്ടത്തോടെ അവന്റെ പിണ്ഡം സ്വീകരിക്കില്ല. ദേവന്മാർക്കും അവന്റെ പൂവും വെള്ളവും മുതലായതും സ്വീകരിക്കാൻ മനസ്സില്ല.
കിം വാ ജ്ഞാനേന തപസാ ജപഹോമപ്രപൂജനൈഃ । കിം വിദ്യയാ ച യശസാ സ്ത്രീഭിര്യസ്യ മനോ ഹൃതമ്
സ്ത്രീകൾ മനസ്സെടുത്തവനു ജ്ഞാനവും തപസ്സും ജപഹോമപൂജകളും എന്തിനാണ്? പഠനവും പ്രശസ്തിയും എന്തിനാണ്?
വിദ്യാപ്രഭാവജ്ഞാനാര്ഥം മയാ ത്വം ച പരീക്ഷിതഃ । കൃത്വാ പരീക്ഷാം കാന്തസ്യ വൃണോതി കാമിനീ വരമ്
വിദ്യയുടെ ശക്തി അറിയാൻ ഞാൻ നിന്നെ പരീക്ഷിച്ചു. ഇങ്ങനെ പരീക്ഷിച്ചശേഷം പ്രേമഭരിതയായ സ്ത്രീ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
വരായ ഗുണഹീനായ വൃദ്ധായാജ്ഞാനിനേ തഥാ । ദരിദ്രായ ച മൂര്ഖായ രോഗിണേ കുത്സിതായ ച
സ്ത്രീക്ക് ഗുണമില്ലാത്തവനെയും, വയസ്സായവനെയും, അജ്ഞാനിയെയും, ദരിദ്രനെയും, മണ്ടനെയും, രോഗിയെയും, ദുഷ്പ്രകൃതിയെയും ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുക്കാം.
അത്യന്തകോപയുക്തായ വാത്യന്തദുര്മുഖായ ച । പങ്ഗവേ ചാങ്ഗഹീനായ ചാന്ധായ ബധിരായ ച
അത്യധികം കോപമുള്ളവനെയും, അത്യന്തം കുരുക്കായവനെയും, കുഴപ്പമുള്ളവനെയും, അവയവം ഇല്ലാത്തവനെയും, കുരുടനെയും, ചെവിടനെയും തിരഞ്ഞെടുക്കാം.
ജഡായ ചൈവ മൂകായ ക്ലീബതുല്യായ പാപിനേ । ബ്രഹ്മഹത്യാം ലഭേത്സോഽപി സ്വകന്യാം പ്രദദാതി യഃ
മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവനെയും, മൂകനെയും, ശക്തിയില്ലാത്തവനെയും, പാപിയെയും തിരഞ്ഞെടുക്കാം. എന്നാൽ ഇങ്ങനെയുള്ളവനോട് സ്വന്തം മകളെ കൊടുക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം നേടുന്നു.
ശാന്തായ ഗുണിനേ ചൈവ യൂനേ ച വിദുഷേഽപി ച । സാധവേ ച സുതാം ദത്ത്വാ ദശയജ്ഞഫലം ലഭേത്
ശാന്തനും ഗുണവാനുമായ യുവാവിനും ജ്ഞാനിയ്ക്കും ധാർമ്മികനുമാണ് മകളെ കൊടുത്താൽ പത്ത് യാഗഫലം ലഭിക്കും.