സാ ശശാപ മദര്ഥേ ത്വം വിനംക്ഷ്യസി സബാന്ധവഃ । സ്പൃഷ്ടാഹം ച ത്വയാ കാമാദ് ബലം ചാപ്യവലോകയ
അവൾ ശപിച്ചു: 'എന്റെ കാരണത്താൽ നീയും നിന്റെ ബന്ധുക്കളും നശിക്കും; എനിക്ക് ഇഷ്ടം കൊണ്ടു സ്പർശിച്ചുവെന്നതിനാൽ, ഇപ്പോൾ നിന്റെ ശക്തി കാണിക്ക.'
ഇത്യുക്ത്വാ സാ ച യോഗേന ദേഹത്യാഗം ചകാര ഹ । ഗങ്ഗായാം താം ച സംന്യസ്യ സ്വഗൃഹം രാവണോ യയൌ
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് യോഗശക്തിയാൽ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു; അവളെ ഗംഗയിൽ വിട്ട്, രാവണൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഹോ കിമദ്ഭുതം ദൃഷ്ടം കിം കൃതം വാനയാധുനാ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ സഞ്ചിന്ത്യ വിലലാപ പുനഃ പുനഃ
അഹോ, എന്ത് അത്ഭുതം കണ്ടു! അവൾ ഇപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്തു? ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ച്, രാവണൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖിച്ചു.
സാ ച കാലാന്തരേ സാധ്വീ ബഭൂവ ജനകാത്മജാ । സീതാദേവീതി വിഖ്യാതാ യദര്ഥേ രാവണോ ഹതഃ
കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ സത്വവതി ജനകന്റെ മകൾ ആയി ജനിച്ചു; സീതാദേവി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി, അവളുടെ കാരണത്താൽ രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
മഹാതപസ്വിനീ സാ ച തപസാ പൂര്വജന്മതഃ । ലേഭേ രാമം ച ഭര്താരം പരിപൂര്ണതമം ഹരിമ്
ആ മഹാതപസ്വി മുൻജന്മത്തിലെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി, പരിപൂർണ്ണനായ ഹരിയായ രാമനെ ഭർത്താവായി ലഭിച്ചു.
സമ്പ്രാപ തപസാഽഽരാധ്യ ദുരാരാധ്യം ജഗത്പതിമ് । സാ രമാ സുചിരം രേമേ രാമേണ സഹ സുന്ദരീ
തപസ്സിലൂടെ ആരാധിച്ച്, പ്രപഞ്ചത്തിലെ ദുർലഭനായ യജ്ഞപതി നേടിയ അവൾ, രാമനോടൊപ്പം ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ജാതിസ്മരാ ന സ്മരതി തപസശ്ച ക്ലമം പുരാ । സുഖേന തജ്ജഹൌ സര്വം ദുഃഖം ചാപി സുഖം ഫലേ
ജന്മം ഓർമ്മയുള്ളവളായിരുന്നെങ്കിലും, മുൻതപസ്സിന്റെ ക്ഷീണം ഓർമ്മിച്ചില്ല; സുഖത്തോടെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചു, കാരണം സുഖം തന്നെയാണ് ഫലം.
നാനാപ്രകാരവിഭവം ചകാര സുചിരം സതീ । സമ്പ്രാപ്യ സുകുമാരം തമതീവ നവയൌവനാ
സതീ ദീർഘകാലം വിവിധ സമ്പത്തുകൾ അനുഭവിച്ചു; അതീവ നവയൗവനമായ, സുഖമുള്ള ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ചവളാണ്.
ഗുണിനം രസികം ശാന്തം കാന്തം ദേവമനുത്തമമ് । സ്ത്രീണാം മനോജ്ഞം രുചിരം തഥാ ലേഭേ യഥേപ്സിതമ്
ഗുണമുള്ളവനും, രസികനും, ശാന്തനും, അതുല്യനുമായ, സ്ത്രീകൾക്ക് ആകർഷകനും മനോഹരനുമായ ഭർത്താവിനെ അവൾ ഇഷ്ടം പോലെ ലഭിച്ചു.
പിതുഃ സത്യപാലനാര്ഥം സത്യസന്ധോ രഘൂദ്വഹഃ । ജഗാമ കാനനം പശ്ചാത്കാലേന ച ബലീയസാ
പിതാവിന്റെ വാഗ്ദാനം പാലിക്കാനായി, സത്യനിഷ്ഠനായ രഘുവംശത്തിലെ വീരൻ, ശേഷകാലത്ത് ശക്തനായി വനത്തിലേക്ക് പോയി.
തസ്ഥൌ സമുദ്രനികടേ സീതയാ ലക്ഷ്മണേന ച । ദദര്ശ തത്ര വഹ്നിം ച വിപ്രരൂപധരം ഹരിഃ
അവൻ സമുദ്രത്തോടു ചേർന്ന് സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ താമസിച്ചു; അവിടെ ഹരി ബ്രാഹ്മണ രൂപത്തിൽ അഗ്നിയെ കണ്ടു.
രാമം ച ദുഃഖിതം ദൃഷ്ട്വാ സ ച ദുഃഖീ ബഭൂവ ഹ । ഉവാച കിഞ്ചിത്സത്യേഷ്ടം സത്യം സത്യപരായണഃ
രാമൻ ദുഃഖിതനായി കാണുമ്പോൾ, അഗ്നിയും ദുഃഖിതനായി; സത്യത്തിൽ അർപ്പിച്ചവൻ, കുറച്ച് സത്യവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ദ്വിജ ഉവാച ഭഗവച്ഛ്രൂയതാം രാമ കാലോഽയം യദുപസ്ഥിതഃ । സീതാഹരണകാലോഽയം തവൈവ സമുപസ്ഥിതഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ, കേൾക്കൂ രാമാ, ഈ സമയമാണ് എത്തിയിരിക്കുന്നത്; സീതയെ അപഹരിക്കുന്ന സമയമാണ് നിനക്കു വന്നിരിക്കുന്നത്.'
ദൈവം ച ദുര്നിവാര്യം ച ന ച ദൈവാത്പരോ ബലീ । ജഗത്പ്രസൂം മയി ന്യസ്യ ഛായാം രക്ഷാന്തികേഽധുനാ
'ദൈവം തടയാൻ പ്രയാസമാണ്, ദൈവത്തേക്കാൾ ശക്തൻ ആരുമില്ല; ലോകമാതാവായ സീതയെ ഇപ്പോൾ, ദാനവന്റെ അടുത്ത്, എനിക്ക് ഏൽപ്പിക്കൂ.'
ദാസ്യാമി സീതാം തുഭ്യം ച പരീക്ഷാസമയേ പുനഃ । ദേവൈഃ പ്രസ്ഥാപിതോഽഹം ച ന ച വിപ്രോ ഹുതാശനഃ
'പരീക്ഷയുടെ സമയത്ത് ഞാൻ സീതയെ നിനക്കു തിരികെ നൽകും; ദേവന്മാർ അയച്ചവനാണ് ഞാൻ, ബ്രാഹ്മണൻ അല്ല, അഗ്നിദേവനാണ്.'
രാമസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ന പ്രകാശ്യ ച ലക്ഷ്മണമ് । സ്വീകാരം വചസശ്ചക്രേ ഹൃദയേന വിദൂയതാ
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, ലക്ഷ്മണനോട് വെളിപ്പെടുത്താതെ, ഹൃദയത്തിൽ വേദനയോടെ അതു അംഗീകരിച്ചു.
വഹ്നിര്യോഗേന സീതായാ മായാസീതാം ചകാര ഹ । തത്തുല്യഗുണസര്വാങ്ഗാം ദദൌ രാമായ നാരദ
അഗ്നിദേവൻ യോഗശക്തിയാൽ സീതയുടെ മായാസ്വരൂപം സൃഷ്ടിച്ചു; അതിന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും തുല്യമായതിനെ രാമനു നൽകി, നാരദാ.
സീതാം ഗൃഹീത്വാ സ യയൌ ഗോപ്യം വക്തും നിഷിധ്യ ച । ലക്ഷ്മണോ നൈവ ബുബുധേ ഗോപ്യമന്യസ്യ കാ കഥാ
സീതയെ എടുത്ത് അഗ്നിദേവൻ പോയി, രഹസ്യം പറയാൻ വിലക്കിയതുകൊണ്ട്; ലക്ഷ്മണൻ അതു മനസ്സിലാക്കിയില്ല, പിന്നെ മറ്റുള്ളവരെന്ത് അറിയും?
ഏതസ്മിന്നന്തരേ രാമോ ദദര്ശ കാനകം മൃഗമ് । സീതാ തം പ്രേരയാമാസ തദര്ഥേ യത്നപൂര്വകമ്
അവിടെ രാമൻ ഒരു പൊൻമാൻ കണ്ടു; അതിനെ പിടിക്കാൻ സീതാ വലിയ ആവേശത്തോടെ രാമനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
സംന്യസ്യ ലക്ഷ്മണം രാമോ ജാനക്യാ രക്ഷണേ വനേ । സ്വയം ജഗാമ തൂര്ണം തം വിവ്യാധ സായകേന ച
ജാനകിയെ കാട്ടിൽ കാത്തിരിക്കാൻ ലക്ഷ്മണനെ വിട്ട്, രാമൻ സ്വയം വേഗത്തിൽ പോയി ആ മാൻ വില്ലുകൊണ്ട് വെടിവച്ചു.
ലക്ഷ്മണേതി ച ശബ്ദം സ കൃത്വാ ച മായയാ മൃഗഃ । പ്രാണാംസ്തത്യാജ സഹസാ പുരോ ദൃഷ്ട്വാ ഹരിം സ്മരന്
മാൻ മായാജാലം ഉപയോഗിച്ച് 'ലക്ഷ്മണാ' എന്നു വിളിച്ചു; മുന്നിൽ കുരങ്ങിനെ കണ്ടു ഓർത്ത്, അതിവേഗം ജീവൻ വിട്ടു.
മൃഗദേഹം പരിത്യജ്യ ദിവ്യരൂപം വിധായ ച । രത്നനിര്മാണയാനേന വൈകുണ്ഠം സ ജഗാമ ഹ
മൃഗശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ദിവ്യരൂപം ധരിച്ച്, രത്നങ്ങൾകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ രഥത്തിൽ കയറി, വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
വൈകുണ്ഠലോകദ്വാര്യാസീത്കിങ്കരോ ദ്വാരപാലയോഃ । പുനര്ജഗാമ തദ്ദ്വാരമാദേശാദ് ദ്വാരപാലയോഃ
വൈകുണ്ഠദ്വാരത്തിൽ ദ്വാരപാലകരിൽ ഒരാൾ കാവൽനിൽക്കുകയായിരുന്നു; അവരുടെ അനുമതിയോടെ അവൻ വീണ്ടും ആ വാതിലിലേക്ക് എത്തി.
അഥ ശബ്ദം ച സാ ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണേതി ച വിക്ലവമ് । തം ഹി സാ പ്രേരയാമാസ ലക്ഷ്മണം രാമസന്നിധൌ
അപ്പോൾ 'ലക്ഷ്മണാ' എന്ന ദു:ഖഭരിതമായ ശബ്ദം കേട്ട്, സീതാ ലക്ഷ്മണനെ രാമന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചു.
ഗതേ ച ലക്ഷ്മണേ രാമം രാവണോ ദുര്നിവാരണഃ । സീതാം ഗൃഹീത്വാ പ്രയയൌ ലങ്കാമേവ സ്വലീലയാ
ലക്ഷ്മണൻ പോയപ്പോൾ, തടയാനാവാത്ത രാവണൻ സീതയെ പിടിച്ച് തന്റെ ശക്തിയാൽ ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
വിഷസാദ ച രാമശ്ച വനേ ദൃഷ്ട്വാ ച ലക്ഷ്മണമ് । തൂര്ണം ച സ്വാശ്രമം ഗത്വാ സീതാം നൈവ ദദര്ശ സഃ
കാട്ടിൽ രാമൻ വിഷാദത്തിൽ ആകി, ലക്ഷ്മണനെ കണ്ടു, വേഗത്തിൽ തൻറെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി, എന്നാൽ അവിടെ സീതയെ കണ്ടില്ല.
മൂര്ച്ഛാം സമ്പ്രാപ സുചിരം വിലലാപ ഭൃശം പുനഃ । പുനഃ പുനശ്ച ബഭ്രാമ തദന്വേഷണപൂര്വകമ്
അവൻ ദീർഘകാലം ബോധംകെട്ടു വീണു, ശക്തമായി വിലപിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും അവളെ അന്വേഷിച്ച് കറങ്ങി.
കാലേന പ്രാപ്യ തദ്വാര്താം ഗോദാവരീനദീതടേ । സഹായാന്വാനരാത്കൃത്വാ ബബന്ധ സാഗരം ഹരിഃ
കാലക്രമേണ ഗോദാവരിക്കരയിൽ ആ വാർത്ത അറിഞ്ഞ്, ഹരി കുരങ്ങുകളെ കൂട്ടുകാരാക്കി, സമുദ്രത്തിൽ പാലം പണിതു.
ലങ്കാം ഗത്വാ രഘുശ്രേഷ്ഠോ ജഘാന സായകേന ച । കാലേന പ്രാപ്യ തം ഹത്വാ രാവണം ബാന്ധവൈഃ സഹ
ലങ്കയിൽ ചെന്നു, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ അമ്പുകൊണ്ട് രാവണനെയും അവന്റെ ബന്ധുക്കളെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
താം ച വഹ്നിപരീക്ഷാം ച കാരയാമാസ സത്വരമ് । ഹുതാശസ്തത്ര കാലേ തു വാസ്തവീം ജാനകീം ദദൌ
അവൾക്ക് വേഗത്തിൽ അഗ്നിപരീക്ഷ നടത്തിച്ചു; അപ്പോൾ ഹുതാശൻ യഥാർത്ഥ ജാനകിയെ തിരികെ നൽകി.