മര്യാദാ സര്വരക്ഷാര്ഥം കൃതാ വേദേഷു സര്വശഃ । അന്യഥാ ധര്മനാശഃ സ്യാത്സൌഗതാനാമിവാനഘ
എല്ലാവരുടെയും സംരക്ഷണത്തിന് വേണ്ടിയാണ് വേദങ്ങളിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അല്ലെങ്കിൽ, ബുദ്ധമതത്തിൽപോലെ, ധർമ്മം നശിക്കുമായിരുന്നു.
ധര്മനാശേ വിനഷ്ടഃ സ്യാദ്വര്ണാചാരോഽതിവര്തിതഃ । അതോ വേദപ്രദിഷ്ടേന മാര്ഗേണ ഗച്ഛതാം ശുഭമ്
ധർമ്മം നശിച്ചാൽ വർണ്ണങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങൾ നശിക്കുകയും അതിക്രമിക്കുകയും ചെയ്യും. അതുകൊണ്ടാണ് വേദങ്ങൾ നിർദേശിച്ച വഴിയിൽ പോകുന്നവർക്ക് ശുഭം ലഭിക്കുന്നത്.
ശുക ഉവാച സന്ദേഹോ വര്തതേ രാജന്ന നിവര്തതി മേ ക്വചിത് । ഭവതാ കഥിതം യത്തച്ഛൃണ്വതോ മേ നരാധിപ
ശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എന്റെ മനസ്സിൽ സംശയം ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു, ഒട്ടും മാറുന്നില്ല. ഭവാൻ പറഞ്ഞത് ഞാൻ കേൾക്കുമ്പോഴും അത് അകറ്റപ്പെടുന്നില്ല, മനുഷ്യരാജാവേ.
വേദധര്മേഷു ഹിംസാ സ്യാദധര്മബഹുലാ ഹി സാ । കഥം മുക്തിപ്രദോ ധര്മോ വേദോക്തോ ബത ഭൂപതേ
വേദധർമ്മങ്ങളിൽ ഹിംസയുണ്ട്, അതിൽ അധർമ്മം കൂടുതലാണ്. അങ്ങനെ വേദങ്ങൾ പറയുന്ന ധർമ്മം എങ്ങനെ മോക്ഷം നൽകും, രാജാവേ?
പ്രത്യക്ഷേണ ത്വനാചാരഃ സോമപാനം നരാധിപ । പശൂനാം ഹിംസനം തദ്വദ്ഭക്ഷണം ചാമിഷസ്യ ച
നേരിട്ട് കാണുമ്പോൾ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ഉണ്ട്: രാജാവേ, സോമപാനം, മൃഗഹത്യ, അതുപോലെ തന്നെ മാംസഭക്ഷണം.
സൌത്രാമണൌ തഥാ പ്രോക്തഃ പ്രത്യക്ഷേണ സുരാഗ്രഹഃ । ദ്യൂതക്രീഡാ തഥാ പ്രോക്താ വ്രതാനി വിവിധാനി ച
സൗത്രാമണി യാഗത്തിൽ നേരിട്ട് മദ്യപാനം നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ചൂതാട്ടവും വിവിധ വ്രതങ്ങളും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ശ്രൂയതേ സ്മ പുരാ ഹ്യാസീച്ഛശബിന്ദുര്നൃപോത്തമഃ । യജ്വാ ധര്മപരോ നിത്യം വദാന്യഃ സത്യസാഗരഃ
പണ്ടു ശശബിന്ദു എന്ന മഹാരാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്, മഹാരാജാവേ. അവൻ യാഗങ്ങളിൽ ലയിച്ചവനും, എപ്പോഴും ധർമ്മനിഷ്ഠനുമായിരുന്നു; ദാനശീലനും സത്യസാഗരനുമായിരുന്നു.
ഗോപ്താ ച ധര്മസേതൂനാം ശാസ്താ ചോത്പഥഗാമിനാമ് । യജ്ഞാശ്ച വിഹിതാസ്തേന ബഹവോ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ
അവൻ ധർമ്മത്തിന്റെ പാലങ്ങൾ കാത്തവനും, തെറ്റുവഴി പോയവരെ നിയന്ത്രിച്ചവനും ആയിരുന്നു. അവൻ അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തി, ധാരാളം ദാനം നൽകി.
ചര്മണാം പര്വതോ ജാതോ വിന്ധ്യാചലസമഃ പുനഃ । മേഘാമ്ബുപ്ലാവനാജ്ജാതാ നദീ ചര്മണ്വതീ ശുഭാ
ചർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു പർവ്വതം ഉദിച്ചു, അത് വിന്ധ്യപർവ്വതത്തോടു തുല്യമായിരുന്നു. മേഘജലം ഒഴുകിയതുകൊണ്ട് ശുഭമായ ചർമ്മണ്വതീ നദി ഉദിച്ചു.
സോഽപി രാജാ ദിവം യാതഃ കീര്തിരസ്യാചലാ ഭുവി । ഏവം ധര്മേഷു വേദേഷു ന മേ ബുദ്ധിഃ പ്രവര്തതേ
ആ രാജാവും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി, അവന്റെ കീർത്തി ഭൂമിയിൽ അചഞ്ചലമായി നിലനിൽക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വേദങ്ങളിൽ പറയുന്ന ധർമ്മത്തിൽ എന്റെ മനസ്സ് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
സ്ത്രീസങ്ഗേന സദാ ഭോഗേ സുഖമാപ്നോതി മാനവഃ । അലാഭേ ദുഃഖമത്യന്തം ജീവന്മുക്തഃ കഥം ഭവേത്
സ്ത്രീസംഗം കൊണ്ടും ഭോഗങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ലയിച്ചും മനുഷ്യൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു; അതൊന്നും ലഭിക്കാതെ വന്നാൽ അത്യന്തം ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ മോക്ഷം നേടാം?
ജനക ഉവാച ഹിംസാ യജ്ഞേഷു പ്രത്യക്ഷാ സാഹിംസാ പരികീര്തിതാ । ഉപാധിയോഗതോ ഹിംസാ നാന്യഥേതി വിനിര്ണയഃ
ജനകൻ പറഞ്ഞു: യാഗങ്ങളിൽ ഹിംസ കാണപ്പെടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും അതിനെ അഹിംസയെന്ന് പറയുന്നു. ഉപാധികൾ കൊണ്ടാണ് ഹിംസ ഉണ്ടാകുന്നത്; ഇതാണ് അന്തിമമായ തീരുമാനമെന്ന്.
യഥാ ചേന്ധനസംയോഗാദഗ്നൌ ധൂമഃ പ്രവര്തതേ । തദ്വിയോഗാത്തഥാ തസ്മിന്നിര്ധൂമത്വം വിഭാതി വൈ
വെളളം ചേർത്താൽ തീയിൽ പുക ഉയരുന്നതുപോലെ, അതില്ലാതാകുമ്പോൾ തീ പുകയില്ലാതെ തെളിഞ്ഞ് കാണപ്പെടുന്നു.
അഹിംസാം ച തഥാ വിദ്ധി വേദോക്താം മുനിസത്തമ । രാഗിണാം സാപി ഹിംസൈവ നിഃസ്പൃഹാണാം ന സാ മതാ
വേദങ്ങളിൽ പഠിപ്പിച്ച അഹിംസയും, ആഗ്രഹമുള്ളവർക്കു അതു തന്നെ ഹിംസയാകുന്നു; ആഗ്രഹമില്ലാത്തവർക്കു മാത്രമേ അതു യഥാർത്ഥ അഹിംസയാകൂ.
അരാഗേണ ച യത്കര്മ തഥാഹങ്കാരവര്ജിതമ് । അകൃതം വേദവിദ്വാംസഃ പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ
ആസക്തിയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയെ, വേദങ്ങൾ പഠിച്ച ജ്ഞാനികൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചെയ്തതല്ലെന്ന് പറയുന്നു.
ഗൃഹസ്ഥാനാം തു ഹിംസൈവ യാ യജ്ഞേ ദ്വിജസത്തമ । അരാഗേണ ച യത്കര്മ തഥാഹംകാരവര്ജിതമ്
ഗൃഹസ്ഥർക്കു യജ്ഞത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഹിംസയാണു യാഥാർത്ഥ്യം; എന്നാൽ ആസക്തിയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി—
സാഹിംസൈവ മഹാഭാഗ മുമുക്ഷൂണാം ജിതാത്മനാമ്
മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും മനസ്സിനെ ജയിച്ചവർക്കും അതാണ് യഥാർത്ഥ അഹിംസ.
ശുകസ്യ വിവാഹാദികാര്യവര്ണനമ് ശുക ഉവാച സന്ദേഹോഽയം മഹാരാജ വര്തതേ ഹൃദയേ മമ । മായാമധ്യേ വര്തമാനഃ സ കഥം നിഃസ്പൃഹോ ഭവേത്
ശുകൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു സംശയം ഉണ്ട്; മായയിൽ കഴിയുന്നവൻ എങ്ങനെ ആഗ്രഹരഹിതനാകാം?
ശാസ്ത്രജ്ഞാനം ച സമ്പ്രാപ്യ നിത്യാനിത്യവിചാരണമ് । ത്യജതേ ന മനോ മോഹം സ കഥം മുച്യതേ നരഃ
ശാസ്ത്രജ്ഞാനം നേടി, നിത്യവും അനിത്യവുമായുള്ള വിവേചനം ഉണ്ടായാലും മനസ്സ് മോഹം വിട്ടൊഴിയുന്നില്ല; അങ്ങനെ എങ്ങനെ മനുഷ്യൻ മോക്ഷം നേടും?
അന്തര്ഗതം തമശ്ഛേത്തും ശാസ്ത്രാദ്ബോധോ ഹി ന ക്ഷമഃ । യഥാ ന നശ്യതി തമഃ കൃതയാ ദീപവാര്തയാ
അകത്തുള്ള ഇരുണ്ടിയെ മുറിക്കുവാൻ ശാസ്ത്രബോധം മതിയാകില്ല; ഒരു വിളക്ക് തെളിയിച്ചാൽ ഇരുണ്ടി അകന്നുപോകാത്തതുപോലെ.
അദ്രോഹഃ സര്വഭൂതേഷു കര്തവ്യഃ സര്വദാ ബുധൈഃ । സ കഥം രാജശാര്ദൂല ഗൃഹസ്ഥസ്യ ഭവേത്തഥാ
സർവ്വഭൂതികളോടും ദ്രോഹം ചെയ്യാതിരിക്കുക എന്നത് ജ്ഞാനികൾക്ക് എപ്പോഴും ചെയ്യേണ്ടതാണ്; രാജാവേ, ഗൃഹസ്ഥനായി ജീവിക്കുമ്പോൾ അത് എങ്ങനെ സാധ്യമാകും?
വിത്തൈഷണാ ന തേ ശാന്താ തഥാ രാജ്യസുഖൈഷണാ । ജയൈഷണാ ച സങ്ഗ്രാമേ ജീവന്മുക്തഃ കഥം ഭവേഃ
സമ്പത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ശമിക്കാറില്ല, രാജസുഖത്തിനുള്ള ആഗ്രഹവും അതുപോലെ; യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനുള്ള മോഹവും ഉണ്ട്—അങ്ങനെ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ മോക്ഷം നേടാം?
ചൌരേഷു ചൌരബുദ്ധിസ്തു സാധുബുദ്ധിസ്തു താപസേ । സ്വപരത്വം തവാപ്യസ്തി വിദേഹസ്ത്വം കഥം നൃപ
ചോരന്മാരിൽ ചോരന്റെ മനസ്സും, തപസ്സുകാരിൽ സത്പുരുഷന്റെ മനസ്സും കാണാം; നിനക്കുമാണ് സ്വം-പരമായ ഭാവം—അങ്ങനെ രാജാവേ, എങ്ങനെ ശരീരബോധം വിട്ടൊഴിയാം?
കടുതീക്ഷ്ണുകഷായാമ്ലരസാന്വേത്സി ശുഭാശുഭാന് । ശുഭേഷു രമതേ ചിത്തം നാശുഭേഷു തഥാ നൃപ
നീ കഠിനവും ഉഗ്രവും കയ്പും പുളിപ്പും രുചികൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ശുഭവും അശുഭവും കാണുന്നു; ശുഭത്തിൽ മനസ്സ് ആസ്വദിക്കുന്നു, അശുഭത്തിൽ അങ്ങനെ അല്ല, രാജാവേ.
ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്തിശ്ച തവ രാജന് ഭവന്തി ഹി । അവസ്ഥാസ്തു യഥാകാലം തുരീയാ തു കഥം നൃപ
ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി—ഇവയാണ് നിന്റെ അവസ്ഥകൾ, രാജാവേ; അവ സമയത്തിന് അനുസരിച്ച് സംഭവിക്കുന്നു—നാലാമത്തെ അവസ്ഥ എങ്ങനെ നേടാം, രാജാവേ?
പദാത്യശ്വരഥേഭാശ്ച സര്വേ വൈ വശഗാ മമ । സ്വാമ്യഹം ചൈവ സര്വേഷാം മന്യസേ ത്വം ന മന്യസേ
കാലാളുകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും എല്ലാം എന്റെ അധികാരത്തിലാണ്; ഞാൻ എല്ലാവർക്കും യജമാനനാണെന്ന് നീ കരുതുന്നോ, അല്ലയോ?
മിഷ്ടമത്സി സദാ രാജന്മുദിതോ വിമനാസ്തഥാ । മാലായാം ച തഥാ സര്പേ സമദൃക് ക്വ നൃപോത്തമ
സ്വാദിഷ്ടമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ നീ സന്തോഷിക്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ വിഷമവും അനുഭവിക്കുന്നു; പൂമാലയിലോ പാമ്പിലോ ഒരുപോലെ കാണുന്ന സമഭാവം എവിടെയാണ്, മഹാരാജാവേ?
വിമുക്തസ്തു ഭവേദ്രാജന് സമലോഷ്ടാശ്മകാഞ്ചനഃ । ഏകാത്മബുദ്ധിഃ സര്വത്ര ഹിതകൃത്സര്വജന്തുഷു
മുക്തനായവൻ മണ്ണിനെയും കല്ലിനെയും പൊന്നിനെയും ഒരുപോലെ കാണുന്നു; എല്ലായിടത്തും ഏകത്വബോധത്തോടെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉപകാരമാകുന്നവനാണ്.
ന മേഽദ്യ രമതേ ചിത്തം ഗൃഹദാരാദിഷു ക്വചിത് । ഏകാകീ നിഃസ്പൃഹോഽത്യര്ഥം ചരേയമിതി മേ മതിഃ
ഇന്ന് എന്റെ മനസ്സ് വീട്ടിലോ ഭാര്യയിലോ മറ്റെന്തിലോ ആസ്വാദനം കാണുന്നില്ല; ഞാൻ ഒരുത്തനായി, ആഗ്രഹരഹിതനായി സഞ്ചരിക്കണമെന്നതാണ് എന്റെ മനസ്സ്.
നിഃസങ്ഗോ നിര്മമഃ ശാന്തഃ പത്രമൂലഫലാശനഃ । മൃഗവദ്വിചരിഷ്യാമി നിര്ദ്വന്ദ്വോ നിഷ്പരിഗ്രഹഃ
ബന്ധമില്ലാതെ, എന്റെതെന്ന ഭാവം ഇല്ലാതെ, ശാന്തനായി, ഇലകളും കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും ഭക്ഷിച്ച്, മൃഗംപോലെ ഇരട്ടഭാവം കൂടാതെ, സ്വത്ത് ഒന്നുമില്ലാതെ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കും.