നിത്യമീര്ഷ്യതി താം വാണീ ന ച ഗങ്ഗാ സരസ്വതീമ് । ഗങ്ഗാ ശശാപ കോപേന ഭാരതേ ച ഹരിപ്രിയാ
വാണി എപ്പോഴും അവളോടു അസൂയ തോന്നുന്നു; പക്ഷേ ഗംഗയ്ക്ക് സരസ്വതിയോടു അങ്ങനെ ഇല്ല. ഭാരതഭൂമിയിൽ ഹരിപ്രിയയായ ഗംഗ ദേഷ്യത്തോടെ സരസ്വതിയെ ശപിച്ചു.
ഗങ്ഗയാ സഹ തസ്യൈവ തിസ്രോ ഭാര്യാ രമാപതേഃ । സാര്ധം തുലസ്യാ പശ്ചാച്ച ചതസ്രശ്ചാഭവന്മുനേ
ഗംഗയോടൊപ്പം ലക്ഷ്മീപതിക്ക് മൂന്ന് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; പിന്നീട് തുളസിയോടും ചേർന്ന് ആൾക്കൂട്ടം നാലായി, മഹർഷേ.
നാരായണനാരദസംവാദേ ശക്തിപ്രാദുര്ഭാവഃ നാരദ ഉവാച നാരായണപ്രിയാ സാധ്വീ കഥം സാ ച ബഭൂവ ഹ । തുലസീ കുത്ര സമ്ഭൂതാ കാ വാ സാ പൂര്വജന്മനി
നാരായണനും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ ശക്തിയുടെ അവതാരത്തെക്കുറിച്ച്. നാരദൻ ചോദിച്ചു: നാരായണന്റെ പ്രിയയായ ആ പുണ്യവതി തുളസി എങ്ങനെ ജനിച്ചു? തുളസി എവിടെയാണ് ജനിച്ചത്? മുൻജന്മത്തിൽ അവൾ ആരായിരുന്നു?
കസ്യ വാ സാ കുലേ ജാതാ കസ്യ കന്യാ കുലേ സതീ । കേന വാ തപസാ സാ ച സമ്പ്രാപ്താ പ്രകൃതേഃ പരമ്
അവൾ ഏത് കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു? ആരുടെ മകളായിരുന്നു? ഏത് തപസ്സിനാൽ അവൾ പ്രകൃതിയെ അതിജീവിച്ച പരമാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തി?
നിര്വികാരം നിരീഹം ച സര്വവിശ്വസ്വരൂപകമ് । നാരായണം പരം ബ്രഹ്മ പരമേശ്വരമീശ്വരമ്
നിത്യനിരന്തരമായ, ആഗ്രഹമില്ലാത്ത, സർവ്വതിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന നാരായണൻ എന്ന പരബ്രഹ്മം, പരമേശ്വരൻ, ഈശ്വരൻ എന്ന രൂപം അവൾ എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു?
സര്വാരാധ്യം ച സര്വേശം സര്വജ്ഞം സര്വകാരണമ് । സര്വാധാരം സര്വരൂപം സര്വേഷാം പരിപാലകമ്
എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്നവൻ, സർവ്വേശ്വരൻ, സർവ്വജ്ഞൻ, എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്നവൻ, എല്ലാറ്റിനും ആധാരമായവൻ, എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുള്ളവൻ, എല്ലാരെയും രക്ഷിക്കുന്നവൻ — അവനെ അവൾ എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു?
കഥമേതാദൃശീ ദേവീ വൃക്ഷത്വം സമവാപ ഹ । കഥം സാപ്യസുരഗ്രസ്താ സമ്ബഭൂവ തപസ്വിനീ
അത്ര വലിയ ദേവി എങ്ങനെ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു? ഒരു അസുരൻ പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ അവൾ എങ്ങനെ ഒരു തപസ്വിനിയായി മാറി?
സുസ്നിഗ്ധം മേ മനോ ലോലം പ്രേരയന്മാം മുഹുര്മുഹുഃ । ഛേത്തുമര്ഹസി സന്ദേഹം സര്വം സന്ദേഹഭഞ്ജന
എന്റെ മനസ്സ് വളരെ സ്നേഹപൂർവ്വവും ചഞ്ചലവുമാണ്, വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നെ ഉണർത്തുന്നു; എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കുന്നവനേ, എന്റെ സംശയങ്ങൾ നീ നീക്കം ചെയ്യണം.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച മനുശ്ച ദക്ഷസാവര്ണിഃ പുണ്യവാന് വൈഷ്ണവഃ ശുചിഃ । യശസ്വീ കീര്തിമാംശ്ചൈവ വിഷ്ണോരംശസമുദ്ഭവഃ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ദക്ഷസാവർണിയുടെ മകനായ മനു പുണ്യശാലിയും വിഷ്ണുഭക്തനും ശുദ്ധനും പ്രശസ്തനും മഹത്വമുള്ളവനും വിഷ്ണുവിന്റെ അംശത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവനുമായിരുന്നു.
തത്പുത്രോ ബ്രഹ്മസാവര്ണിര്ധര്മിഷ്ഠോ വൈഷ്ണവഃ ശുചിഃ । തത്പുത്രോ ധര്മസാവര്ണിര്വൈഷ്ണവശ്ച ജിതേന്ദ്രിയഃ
അവന്റെ മകൻ ബ്രഹ്മസാവർണി, ധാർമ്മികനും വിഷ്ണുഭക്തനും ശുദ്ധനും ആയിരുന്നു; അവന്റെ മകൻ ധർമ്മസാവർണി, വിഷ്ണുഭക്തനും ഇന്ദ്രിയജയനും ആയിരുന്നു.
തത്പുത്രോ രുദ്രസാവര്ണിര്ഭക്തിമാന്വിജിതേന്ദ്രിയഃ । തത്പുത്രോ ദേവസാവര്ണിര്വിഷ്ണുവ്രതപരായണഃ
അവന്റെ മകൻ രുദ്രസാവർണി, ഭക്തിയും ഇന്ദ്രിയജയവും ഉള്ളവൻ; അവന്റെ മകൻ ദേവസാവർണി, വിഷ്ണുവിന്റെ വ്രതങ്ങളിൽ ആസക്തനായവൻ.
തത്പുത്ര ഇന്ദ്രസാവര്ണിര്മഹാവിഷ്ണുപരായണഃ । വൃഷധ്വജശ്ച തത്പുത്രോ വൃഷധ്വജപരായണഃ
അവന്റെ മകൻ ഇന്ദ്രസാവർണി, മഹാവിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ; അവന്റെ മകൻ വൃഷധ്വജൻ, വൃഷധ്വജഭക്തനായിരുന്നു.
(വൃക്ഷധ്വജ പാഠഭേദ) യസ്യാശ്രമേ സ്വയം ശമ്ഭുരാസീദ്ദേവയുഗത്രയമ് । പുത്രാദപി പരഃ സ്നേഹോ നൃപേ തസ്മിഞ്ഛിവസ്യ ച
അവന്റെ ആശ്രമത്തിൽ തന്നെ ശംഭു മൂന്നു ദൈവയുഗങ്ങൾ താമസിച്ചു; ആ രാജാവിനോടുള്ള ശിവന്റെ സ്നേഹം സ്വന്തം മകനേക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു.
ന ച നാരായണം മേനേ ന ലക്ഷ്മീം ന സരസ്വതീമ് । പൂജാം ച സര്വദേവാനാം ദൂരീഭൂതാ ചകാര സഃ
അവൻ നാരായണനെയും ലക്ഷ്മിയെയും സരസ്വതിയെയും മാനിച്ചില്ല; എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും പൂജ അവൻ അവഗണിച്ചു.
ഭാദ്രേ മാസി മഹാലക്ഷ്മീപൂജാം മത്തോ ബഭഞ്ജ ഹ । തഥാ മാഘീയപഞ്ചമ്യാം വിസ്മൃതാ സര്വദൈവതൈഃ
ഭാദ്ര മാസത്തിൽ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ പൂജ അവൻ അഹങ്കാരത്തോടെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അതുപോലെ മാഘമാസത്തിലെ അഞ്ചാം തീയതിയിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും അവൻ മറന്നു.
പാപഃ സരസ്വതീപൂജാം ദൂരീഭൂതാ ചകാര സഃ । യജ്ഞം ച വിഷ്ണുപൂജാം ച നിന്ദന്തം തം ദിവാകരഃ
അവൻ പാപിയായതുകൊണ്ട് സരസ്വതിയുടെ പൂജയും ഉപേക്ഷിച്ചു; യജ്ഞത്തെയും വിഷ്ണുപൂജയെയും അവൻ അവഹേളിച്ചപ്പോൾ സൂര്യൻ അവനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി.
ചുകോപ ദേവോ ഭൂപേന്ദ്രം ശശാപ ശിവകാരണാത് । ഭ്രഷ്ടശ്രീസ്ത്വഞ്ച ഭവേതി തം ശശാപ ദിവാകരഃ
ദേവൻ ഭൂമിയുടെ രാജാവിനോടു കോപിച്ചു, ശിവനുവേണ്ടി ശപിച്ചു: 'നിന്റെ തേജസ് നഷ്ടപ്പെടും.' അങ്ങനെ സൂര്യൻ അവനെ ശപിച്ചു.
ശൂലം ഗൃഹീത്വാ തം സൂര്യമധാവച്ഛങ്കരഃ സ്വയമ് । പിത്രാ സാര്ധം ദിനേശശ്ച ബ്രഹ്മാണം ശരണം യയൌ
ശങ്കരൻ താൻ തന്നെ ത്രിശൂലം എടുത്ത് സൂര്യനിലേക്ക് ഓടിയെത്തി; അപ്പൊഴ് സൂര്യനും അവന്റെ അച്ഛനും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി.
ശിവസ്ത്രിശൂലഹസ്തശ്ച ബ്രഹ്മലോകം യയൌ ക്രുധാ । ബ്രഹ്മാ സൂര്യം പുരസ്കൃത്യ വൈകുണ്ഠം ച യയൌ ഭിയാ
ശിവൻ ത്രിശൂലം കൈവശം വെച്ച് കോപത്തോടെ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി; ഭയത്താൽ ബ്രഹ്മാവ് സൂര്യനെ മുന്നിൽ വെച്ച് വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
ബ്രഹ്മകശ്യപമാര്തണ്ഡാഃ സന്ത്രസ്താഃ ശുഷ്കതാലുകാഃ । നാരായണം ച സര്വേശം തേ യയുഃ ശരണം ഭിയാ
ബ്രഹ്മാവും കശ്യപനും മാർതാണ്ഡനും ഭയത്താൽ വായ് ഉണങ്ങിയവരായി, എല്ലാവരും സർവ്വേശ്വരനായ നാരായണന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി.
മൂര്ഛാ പ്രണേമുസ്തേ ഗത്വാ തുഷ്ടുവുശ്ച പുനഃ പുനഃ । സര്വം നിവേദനം ചക്രുര്ഭയസ്യ കാരണം ഹരൌ
അവിടെ എത്തി അവർ മയങ്ങി വീണു, വീണ്ടും വീണ്ടും വാഴ്ത്തി; ഭയത്തിന്റെ കാര്യം മുഴുവൻ ഹരിക്ക് പറഞ്ഞു.
നാരായണശ്ച കൃപയാ തേഭ്യശ്ച ഹ്യഭയം ദദൌ । സ്ഥിരാ ഭവത ഹേ ഭീതാ ഭയം കിഞ്ച മയി സ്ഥിതേ
നാരായണൻ കരുണയോടെ അവർക്കു ഭയമില്ലെന്ന് ഉറപ്പു നൽകി: 'ഭയപ്പെട്ടവരേ, ധൈര്യത്തോടെ ഇരിക്കൂ; ഞാൻ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഭയമൊന്നും ഉണ്ടാകുമോ?''
സ്മരന്തി യേ യത്ര തത്ര മാം വിപത്തൌ ഭയാന്വിതാഃ । താംസ്തത്ര ഗത്വാ രക്ഷാമി ചക്രഹസ്തസ്ത്വരാന്വിതഃ
എനിക്ക് ഭയത്തിലും ദുരിതത്തിലും ഓർക്കുന്നവരെ എവിടെയായാലും ഞാൻ ഉടൻ ചക്രം കൈവശം വെച്ച് അവിടെ എത്തി അവരെ രക്ഷിക്കും.
പാതാഹം ജഗതാം ദേവാഃ കര്താ ച സതതം സദാ । സ്രഷ്ടാ ച ബ്രഹ്മരൂപേണ സംഹര്താ ശിവരൂപതഃ
ദേവന്മാരേ, ഞാൻ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനാണ്, എപ്പോഴും സൃഷ്ടാവാണ്; ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ ഞാൻ സൃഷ്ടാവും, ശിവന്റെ രൂപത്തിൽ സംഹാരകനുമാണ്.
ശിവോഽഹം ത്വമഹം ചാപി സൂര്യോഽഹം ത്രിഗുണാത്മകഃ । വിധായ നാനാരൂപം ച കരോമി സൃഷ്ടിപാലനമ്
ഞാൻ ശിവനാണ്, ഞാൻ നിങ്ങളാണ്, ഞാൻ സൂര്യനുമാണ്, മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവൻ; പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് സൃഷ്ടിയും രക്ഷയും ചെയ്യുന്നു.
യൂയം ഗച്ഛത ഭദ്രം വോ ഭവിഷ്യതി ഭയം കുതഃ । അദ്യപ്രഭൃതി മദ്വരേണ ഭയം വോ നാസ്തി ശങ്കരാത്
നിങ്ങൾ പോകൂ, നന്മ ഉണ്ടാകട്ടെ; ഇനി എന്താണ് ഭയമെന്നു പറയാൻ? ഇന്നുമുതൽ എന്റെ വരപ്രസാദം കൊണ്ട് ശങ്കരനിൽ നിന്നു നിങ്ങൾക്ക് ഭയമില്ല.
സര്വേശോ വൈ സ ഭഗവാച്ഛങ്കരശ്ച സതാം പതിഃ । ഭക്താധീനശ്ച ഭക്താനാം ഭക്താത്മാ ഭക്തവത്സലഃ
സർവ്വേശ്വരനായ ശങ്കരൻ സത്പുരുഷന്മാരുടെ നാഥനാണ്; ഭക്തന്മാരുടെ ഇഷ്ടം അനുസരിക്കുന്നവനും, ഭക്തന്മാരുടെ ആത്മാവും, ഭക്തന്മാരെ ഏറ്റവും സ്നേഹിക്കുന്നവനും ആണവൻ.
സുദര്ശനഃ ശിവശ്ചൈവ മമ പ്രാണാധികഃ പ്രിയഃ । ബ്രഹ്മാണ്ഡേഷു ന തേജസ്വീ ഹേ ബ്രഹ്മന്നനയോഃ പരഃ
സുദർശനും ശിവനും എനിക്ക് ജീവനെക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ്; ബ്രഹ്മനേ, ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളിൽ ഇവരിൽ ആരും മറ്റൊരാളേക്കാൾ കൂടുതൽ തേജസ്സുള്ളവരല്ല.
ശക്തഃ സ്രഷ്ടും മഹാദേവഃ സൂര്യകോടിം ച ലീലയാ । കോടിം ച ബ്രഹ്മണാമേവം നാസാധ്യം ശൂലിനഃ പ്രഭോഃ
മഹാദേവൻ ഇഷ്ടംപോലെ കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെയും ബ്രഹ്മന്മാരെയും സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്; ത്രിശൂലധാരിയായ പ്രഭുവിന് അസാധ്യമായത് ഒന്നുമില്ല.
ബാഹ്യജ്ഞാനം നൈവ കിഞ്ചിദ്ധ്യായതേ മാം ദിവാനിശമ് । മന്മന്ത്രാന്മദ്ഗുണാന്ഭക്ത്യാ പഞ്ചവക്ത്രേണ ഗായതി
അവൻ പുറംവിദ്യകളെ ഒരിക്കലും ചിന്തിക്കുന്നില്ല; പകൽ രാത്രിയില്ലാതെ ഭക്തിയോടെ അഞ്ചു വായിലൂടെ എന്റെ മന്ത്രങ്ങളും ഗുണങ്ങളും പാടുന്നു.