നിവേദിതം ജഗന്നാഥം സ്വാഭിപ്രായമഭീപ്സിതമ് । ബ്രഹ്മാ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണും കൃത്വാ സ്വദക്ഷിണേ
അവർ സ്വാഭിലാഷങ്ങൾയും ആഗ്രഹങ്ങളും ജഗന്നാഥനോട് അറിയിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിഷ്ണുവിനെ വലതുവശത്ത് ഇരുത്തി.
വാമതോ വാമദേവം ച ജഗാമ കൃഷ്ണസന്നിധിമ് । പരമാനന്ദയുക്തം ച പരമാനന്ദരൂപിണീമ്
വാമദേവനെ ഇടതുവശത്ത് ഇരുത്തി, പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, പരമാനന്ദസ്വരൂപിയായ അവളുടെ സന്നിധിയിൽ കൃഷ്ണന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
സര്വം കൃഷ്ണമയം ധാതാ ദദര്ശ രാസമണ്ഡലേ । സര്വം സമാനവേഷം ച സമാനാസനസംസ്ഥിതമ്
സൃഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് രാസമണ്ഡലത്തിൽ എല്ലാം കൃഷ്ണനാൽ നിറഞ്ഞതും, എല്ലാവരും ഒരേ രൂപത്തിൽ, ഒരേ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
ദ്വിഭുജം മുരലീഹസ്തം വനമാലാവിഭൂഷിതമ് । മയൂരപിച്ഛചൂഡം ച കൌസ്തുഭേന വിരാജിതമ്
രണ്ട് കൈകളോടെ, ഒരു കൈയിൽ മുരളി പിടിച്ച്, കാട്ടുപൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ, മയില്പീലി കിരീടം ധരിച്ചവൻ, കൗസ്തുഭമണിയാൽ ദീപ്തിയുള്ളവൻ.
അതീവ കമനീയം ച സുന്ദരം ശാന്തവിഗ്രഹമ് । ഗുണഭൂഷണരൂപേണ തേജസാ വയസാ ത്വിഷാ
അത് അത്യന്തം മനോഹരവും സുന്ദരവുമായിരുന്നു; ശാന്തമായ രൂപം, ഗുണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതം, തേജസ്സും യൗവനവും പ്രകാശവും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.
പരിപൂര്ണതമം സര്വം സര്വൈശ്വര്യസമന്വിതമ് । കിം സേവ്യം സേവകം കിം വാ ദൃഷ്ട്വാ നിര്വക്തുമക്ഷമഃ
അത് എല്ലാറ്റിലും പൂർണ്ണമായതും സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങളാലും സമ്പന്നമായതുമായിരുന്നു. അതിനെ കണ്ടപ്പോൾ ആരാണ് സേവകൻ, ആരെയാണ് സേവിക്കേണ്ടത് എന്നതും പറയാൻ കഴിയാത്തതുമായിരുന്നു.
ക്ഷണം തേജഃ സ്വരൂപം ച രൂപം തത്ര സ്ഥിതം ക്ഷണമ് । നിരാകാരം ച സാകാരം ദദര്ശ ദ്വിവിധം ക്ഷണമ്
ഒരു നിമിഷം ആ തേജസ്സായ രൂപം കണ്ടു; അതേ നിമിഷം ആ രൂപം നിലനിന്നു. മറ്റൊരു നിമിഷം ആകാരം ഇല്ലാത്തതും ആകാരം ഉള്ളതുമായ രൂപം രണ്ടായി കണ്ടു.
ഏകമേവ ക്ഷണം കൃഷ്ണം രാധയാ രഹിതം പരമ് । പ്രത്യേകാസനസംസ്ഥം ച തയാ സാര്ധം ച തത്ക്ഷണമ്
ഒരു നിമിഷം കൃഷ്ണനെ മാത്രം, രാധയില്ലാതെ, വേറെയിരുത്തിയതായി കണ്ടു; അടുത്ത നിമിഷം രാധയോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
രാധാരൂപധരം കൃഷ്ണം കൃഷ്ണരൂപം കലത്രകമ് । കിം സ്ത്രീരൂപം ച പുരുഷം വിധാതാ ധ്യാതുമക്ഷമഃ
കൃഷ്ണൻ രാധയുടെ രൂപം ധരിക്കുന്നതും, രാധ കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യയായി നിലകൊള്ളുന്നതും കണ്ടു; സ്ത്രീരൂപമാണോ പുരുഷരൂപമാണോ എന്ന് സൃഷ്ടാവിന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
ഹൃത്പദ്മസ്ഥം ച ശ്രീകൃഷ്ണം ധ്യാത്വാ ധ്യാനേന ചക്ഷുഷാ । ചകാര സ്തവനം ഭക്ത്യാ പരിഹാരമനേകധാ
ഹൃദയത്തിലെ താമസിക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണനെ ധ്യാനദൃഷ്ടിയാൽ ചിന്തിച്ചു, ഭക്തിയോടെ സ്തുതികളും പലതവണ ക്ഷമാപനവും നടത്തി.
തതഃ സ്വചക്ഷുരുന്മീല്യ പുനശ്ച തദനുജ്ഞയാ । ദദര്ശ കൃഷ്ണമേകം ച രാധാവക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥിതമ്
ശേഷം, സ്വന്തം കണ്ണുകൾ തുറന്ന് അവരുടെ അനുമതിയോടെ, കൃഷ്ണനെ മാത്രം രാധയുടെ നെഞ്ചിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
സ്വപാര്ഷദൈഃ പരിവൃതം ഗോപീമണ്ഡലമണ്ഡിതമ് । പുനഃ പ്രണേമുസ്തം ദൃഷ്ട്വാ തുഷ്ടുവുഃ പരമേശ്വരമ്
സ്വന്തം അനുചിതരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും, ഗോപികളുടെ വലയത്തിൽ അലങ്കൃതനായി, വീണ്ടും കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ നമസ്കരിച്ചു, പരമേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
തദഭിപ്രായമാജ്ഞായ താനുവാച രമേശ്വരഃ । സര്വാത്മാ സ ച സര്വജ്ഞഃ സര്വേശഃ സര്വഭാവനഃ
അവരുടെ മനസ്സിലുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി രമേശ്വരൻ, സർവ്വാത്മാവും സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വേശ്വരനും ആയവൻ, അവരോടു പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ആഗച്ഛ കുശലം ബ്രഹ്മന്നാഗച്ഛ കമലാപതേ । ഇഹാഗച്ഛ മഹാദേവ ശശ്വത്കുശലമസ്തു വഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: വരിക, ബ്രഹ്മനേ, വരിക, കമലാപതേ, ഇവിടേക്ക് വരിക മഹാദേവാ; നിങ്ങള്ക്ക് എപ്പോഴും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.
ആഗതാ ഹി മഹാഭാഗാ ഗങ്ഗാനയനകാരണാത് । ഗങ്ഗാ ച ചരണാമ്ഭോജേ ഭയേന ശരണം ഗതാ
നിങ്ങൾ മഹാഭാഗ്യശാലികൾ ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാനാണ് വന്നത്; ഭയത്താൽ ഗംഗ ദേവി കാൽതലത്തിലെ പാദപദ്മത്തിൽ അഭയം തേടി.
രാധേമാം പാതുമിച്ഛന്തീ ദൃഷ്ട്വാ മത്സന്നിധാനതഃ । ദാസ്യാമീമാം ച ഭവതാം യൂയം കുരുത നിര്ഭയാമ്
ഇവളെ രക്ഷിക്കാനാണ് രാധ, എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇവളെ കണ്ടപ്പോൾ, ഇവളെ നിങ്ങളുടെ ദാസിയായി ആക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇവളെ ഭയമില്ലാത്തവളാക്കി മാറ്റുക.
ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സസ്മിതഃ കമലോദ്ഭവഃ । തുഷ്ടാവ രാധാമാരാധ്യാം ശ്രീകൃഷ്ണപരിപൂജിതാമ്
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ, ആരാധ്യയായ രാധയെ, ശ്രീകൃഷ്ണൻ ആദരിച്ചവളെ, സ്തുതിച്ചു.
വക്ത്രൈശ്ചതുര്ഭിഃ സംസ്തൂയ ഭക്തിനമ്രാത്മകന്ധരഃ । ധാതാ ചതുര്ണാം വേദാനാമുവാച ചതുരാനനഃ
നാലു വായിലൂടെ സ്തുതിച്ചു, ഭക്തിയോടെ തലവാഴ്ത്തി; നാലു വേദങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും നാലുമുഖനുമായ ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു.
ചതുരാനന ഉവാച ഗങ്ഗാ ത്വദങ്ഗസമ്ഭൂതാ പ്രഭോശ്ച രാസമണ്ഡലേ । യുവയോര്ദ്രവരൂപാ സാ മുഗ്ധയോഃ ശങ്കരസ്വനാത്
നാലുമുഖൻ പറഞ്ഞു: ഗംഗ, നിന്റെ അങ്കത്തിൽ നിന്നും ജനിച്ചവളാണ്; പ്രഭുവിന്റെ രാസമണ്ഡലത്തിലും, ശംഭുവിന്റെ ദമരുവിന്റെ ശബ്ദത്തിൽ ആകർഷിതയായും, നിങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും ദ്രവരൂപമാണ് അവൾ.
കൃഷ്ണാംശാ ച ത്വദംശാ ച ത്വത്കന്യാസദൃശീ പ്രിയാ । ത്വന്മന്ത്രഗ്രഹണം കൃത്വാ കരോതു തവ പൂജനമ്
അവൾ കൃഷ്ണന്റെയും നിന്റെയും ഭാഗവും, നിന്റെ മകളെപ്പോലെയും പ്രിയവളുമാണ്; നീ നൽകിയ മന്ത്രം സ്വീകരിച്ച്, അവൾ നിന്റെ പൂജ നടത്തട്ടെ.
ഗോലോകസ്ഥാ ച യാ ഗങ്ഗാ സര്വത്രസ്ഥാ തഥാമ്ബികേ । തദമ്ബികാ ത്വം ദേവേശീ സര്വദാ സാ ത്വദാത്മജാ
ഗോലോകത്തിൽ താമസിക്കുന്നതും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളതുമായ ഗംഗ, അമ്മേ, ആ ദേവി തന്നെയാണ് നീ; ദേവതകളുടെ ഇശ്വരിയായ നീ, അവൾ എപ്പോഴും നിന്റെ മകളാണ്.
ബ്രഹ്മണോ വചനം ശ്രുത്വാ സ്വീചകാര ച സസ്മിതാ । വഹിര്ബഭൂവ സാ കൃഷ്ണപാദാങ്ഗുഷ്ഠനഖാഗ്രതഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൾ പുഞ്ചിരിയോടെ അത് അംഗീകരിച്ചു; കൃഷ്ണന്റെ വലതുകാലിന്റെ വിരലിന്റെ നഖത്തിങ്കൽ അവൾ പുറത്തു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തത്രൈവ സത്കൃതാ ശാന്താ തസ്ഥൌ തേഷാം ച മധ്യതഃ । ഉവാസ തോയാദുത്ഥായ തദധിഷ്ഠാതൃദേവതാ
അവിടെ, ആദരപൂർവ്വം ശാന്തയായി, അവൾ അവരുടെ നടുവിൽ നിന്നു; വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന്, ആ ദേവത അവിടെയായിരുന്നു.
തത്തോയം ബ്രഹ്മണാ കിഞ്ചിത്സ്ഥാപിതം ച കമണ്ഡലൌ । കിഞ്ചിദ്ദധാര ശിരസി ചന്ദ്രാര്ധകൃതശേഖരഃ
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് കുറച്ച് വെള്ളം തന്റെ കമണ്ഡലുവിൽ വെച്ചു; ചന്ദ്രൻ അർദ്ധമായി ശിരസിൽ അലങ്കരിച്ചവൻ കുറച്ച് വെള്ളം തലയിലിട്ടു.
ഗങ്ഗായൈ രാധികാമന്ത്രം പ്രദദൌ കമലോദ്ഭവഃ । തത്സ്തോത്രം കവചം പൂജാം വിധാനം ധ്യാനമേവ ച
ഗംഗയ്ക്ക് കമലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് രാധികാമന്ത്രവും, ആ സ്തോത്രവും, കാവചവും, പൂജാവിധിയും, ധ്യാനവും നൽകി.
സര്വം തത്സാമവേദോക്തം പുരശ്ചര്യാക്രമം തഥാ । ഗങ്ഗാ താമേവ സമ്പൂജ്യ വൈകുണ്ഠം പ്രയയൌ സഹ
ഇവയെല്ലാം സാമവേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെയും, പൂജാക്രമത്തോടെയും കൂടി; ഗംഗ അവളെ ആരാധിച്ചു, വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് ചേർന്ന് പോയി.
ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ ഗങ്ഗാ തുലസീ വിശ്വപാവനീ । ഏതാ നാരായണസ്യൈവ ചതസ്രോ യോഷിതോ മുനേ
ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, ഗംഗ, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന തുളസി—ഈ നാലുപേരും നാരായണന്റെ ഭാര്യമാരാണ്, മഹർഷേ.
അഥ തം സസ്മിതഃ കൃഷ്ണോ ബ്രഹ്മാണം സമുവാച സഃ । സര്വകാലസ്യ വൃത്താന്തം ദുര്ബോധമവിപശ്ചിതമ്
അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'സകലകാലത്തിന്റെ കഥ വിവേകമില്ലാത്തവർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.'
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ഗൃഹാണ ഗങ്ഗാം ഹേ ബ്രഹ്മന് ഹേ വിഷ്ണോ ഹേ മഹേശ്വര । ശൃണു കാലസ്യ വൃത്താന്തം മത്തോ ബ്രഹ്മന്നിശാമയ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മാവേ, വിഷ്ണുവേ, മഹേശ്വരനേ, നിങ്ങൾ ഗംഗയെ സ്വീകരിക്കൂ; ബ്രഹ്മാവേ, എന്റെ മുഖേന കാലത്തിന്റെ കഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.'
യൂയം ച യേഽന്യേ ദേവാശ്ച മുനയോ മനവസ്തഥാ । സിദ്ധാ യശസ്വിനശ്ചൈവ യേ യേഽത്രൈവ സമാഗതാഃ
നിങ്ങളും, മറ്റ് ദേവന്മാരും, മുനിമാരും, മനുമാരും, സിദ്ധന്മാരും, പ്രശസ്തന്മാരും, ഇവിടെ ഒത്തുചേർന്ന എല്ലാവരും—