കൃഷ്ണവക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥാനം പത്നീത്വേ പ്രാപ സേവയാ । തപശ്ചകാര സാ പൂര്വം ശതശൃങ്ഗേ ച പര്വതേ
അവളുടെ സേവനത്തിലൂടെ കൃഷ്ണന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ഭാര്യയായ സ്ഥാനം നേടി; മുമ്പ് ശതശൃംഗപർവതത്തിൽ അവൾ തപസ്സു ചെയ്തു.
ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രം ച പതിം പ്രാപ്ത്യര്ഥമേവ ച । ജാതേ ശക്തിപ്രസാദേ തു ദൃഷ്ട്വാ ചന്ദ്രകലോപമാമ്
ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ ഭർത്താവിനെ നേടാൻ അവൾ തപസ്സു ചെയ്തു; ശക്തി പ്രസാദിച്ചു, ചന്ദ്രന്റെ കലപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന അവളെ കണ്ടപ്പോൾ.
കൃഷ്ണോ വക്ഷഃസ്ഥലേ കൃത്വാ രുരോദ കൃപയാ വിഭുഃ । വരം തസ്യൈ ദദൌ സാരം സര്വേഷാമപി ദുര്ലഭമ്
കൃഷ്ണൻ അവളെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ഇരുത്തി കരുണയോടെ കരഞ്ഞു; അവൾക്ക് സർവ്വർക്കും ദുർലഭമായ പരമമായ വരം നൽകി.
മമ വക്ഷഃസ്ഥലേ തിഷ്ഠ മമ ഭക്താ ച ശാശ്വതീ । സൌഭാഗ്യേന ച മാനേന പ്രേമ്ണാഥോ ഗൌരവേണ ച
എന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ വസിച്ചുകൊൾക, എന്നേക്കും എന്റെ ഭക്തയായി ഇരിക്കണം, ഭാഗ്യത്തോടും മാനത്തോടും പ്രേമത്തോടും ഗൗരവത്തോടും കൂടെ.
ത്വം മേ ശ്രേഷ്ഠാ ച ജ്യേഷ്ഠാ ച പ്രേയസീ സര്വയോഷിതാമ് । വരിഷ്ഠാ ച ഗരിഷ്ഠാ ച സംസ്തുതാ പൂജിതാ മയാ
നീ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ഏറ്റവും വലിയതും പ്രിയപ്പെട്ടതും, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയുമാണ്. ഞാനെപ്പോഴും നിന്നെ സ്തുതിക്കുകയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സതതം തവ സാധ്യോഽഹം വശ്യശ്ച പ്രാണവല്ലഭേ । ഇത്യുക്ത്വാ ച ജഗന്നാഥശ്ചകാര ലലനാം തതഃ
എന്റെ പ്രാണപ്രിയേ, ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിനക്ക് ലഭ്യമാണു, നീ എനിക്ക് മേലാണ്. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകനാഥൻ സ്ത്രീയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സപത്നീരഹിതാം താം ച ചകാര പ്രാണവല്ലഭാമ് । അന്യാ യാ യാശ്ച താ ദേവ്യഃ പൂജിതാഃ ശക്തിസേവയാ
അവളെ, തന്റെ പ്രാണപ്രിയയെ, മറ്റൊരു ഭാര്യയില്ലാതെ സൃഷ്ടിച്ചു. മറ്റു ദേവികൾ ശക്തിയെ സേവിച്ച് ആരാധിക്കപ്പെട്ടവരായി.
തപസ്തു യാദൃശം യാസാം താദൃക്താദൃക്ഫലം മുനേ । ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രം ച തപസ്തപ്ത്വാ ഹിമാചലേ
മഹർഷേ, അവരവരുടെ തപസിന് അനുസരിച്ച് അവർക്കു ഫലവും ലഭിച്ചു. ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷങ്ങൾ ഹിമാലയത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്തശേഷം—
ദുര്ഗാ ച തത്പദം ധ്യാത്വാ സര്വപൂജ്യാ ബഭൂവ ഹ । സരസ്വതീ തപസ്തപ്ത്വാ പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ
ദുർഗ്ഗാ ആ പരമാവസ്ഥയിൽ ധ്യാനം ചെയ്തു, എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്നവളായി. ശരസ്വതി ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്തു—
ലക്ഷവര്ഷം ച ദിവ്യം ച സര്വവന്ദ്യാ ബഭൂവ സാ । ലക്ഷ്മീര്യുഗശതം ദിവ്യം തപസ്തപ്ത്വാ ച പുഷ്കരേ
അവൾ ലക്ഷം ദിവ്യവർഷം തപസ്സ് ചെയ്ത് എല്ലാവരുടെയും വന്ദനീയയായി. ലക്ഷ്മി പുഷ്കരത്തിൽ ദിവ്യമായ നൂറു യുഗങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്തു—
സര്വസമ്പത്പ്രദാത്രീ ച ജാതാ ദേവീനിഷേവണാത് । സാവിത്രീ മലയേ തപ്ത്വാ പൂജ്യാ വന്ദ്യാ ബഭൂവ സാ
ദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിച്ചതിനാൽ അവൾ എല്ലാ സമ്പത്തുകളും നൽകുന്നവളായി. സാവിത്രി മലയപർവതത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്ത് ആരാധ്യയും വന്ദ്യയുമായി.
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രം ച ദിവ്യം ധ്യാത്വാ ച തത്പദമ് । ശതമന്വന്തരം തപ്തം ശങ്കരേണ പുരാ വിഭോ
ആ പരമാവസ്ഥയിൽ ആറായിരം ദിവ്യവർഷം ധ്യാനം ചെയ്തശേഷം അവൾ അങ്ങനെ ആയി. പുരാതനകാലത്ത് ശങ്കരൻ നൂറു മന്വന്തരങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ശതമന്വന്തരം ചേദം ബ്രഹ്മാ ശക്തിം ജജാപ ഹ । ശതമന്വന്തരം വിഷ്ണുസ്തപ്ത്വാ പാതാ ബഭൂവ ഹ
ബ്രഹ്മാവും നൂറു മന്വന്തരങ്ങൾ ശക്തിയെ ജപിച്ചു. വിഷ്ണു നൂറു മന്വന്തരങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്ത് പരമാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തി.
ദശമന്വന്തരം തപ്ത്വാ ശ്രീകൃഷ്ണഃ പരമം തപഃ । ഗോലോകം പ്രാപ്തവാന്ദിവ്യം മോദതേഽദ്യാപി യത്ര ഹി
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പത്ത് മന്വന്തരങ്ങൾ പരമമായ തപസ്സ് നടത്തി ദിവ്യമായ ഗോലോകം നേടി, അവിടെ ഇന്നും സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു.
ദശമന്വന്തരം ധര്മസ്തപ്ത്വാ വൈ ഭക്തിസംയുതഃ । സര്വപ്രാണഃ സര്വപൂജ്യഃ സര്വാധാരോ ബഭൂവ സഃ
ധർമ്മൻ ഭക്തിയോടെ പത്ത് മന്വന്തരങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്ത് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും പ്രാണനും, എല്ലാവരുടെയും ആരാധ്യനും, എല്ലാറ്റിനും ആധാരവുമായി.
ഏവം ദേവ്യാശ്ച തപസാ സര്വേ ദേവാശ്ച പൂജിതാഃ । മുനയോ മനവോ ഭൂപാ ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ പൂജിതാഃ
ഇങ്ങനെ ദേവിയുടെ തപസ്സിനാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആരാധിക്കപ്പെട്ടു. മുനികൾ, മനുക്കൾ, രാജാക്കന്മാർ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇവരും ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
ഏവം തേ കഥിതം സര്വം പുരാണം സയഥാഗമമ് । ഗുരുവക്ത്രാദ്യഥാ ജ്ഞാതം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ഇങ്ങനെ, ഗുരുവിന്റെ വായിലൂടെ അറിഞ്ഞതുപോലെ, പുരാണം മുഴുവൻ ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ഭൂമിസ്തോത്രവര്ണനമ് നാരദ ഉവാച ദേവ്യാ നിമേഷമാത്രേണ ബ്രഹ്മണഃ പാത ഏവ ച । തസ്യ പാതഃ പ്രാകൃതികഃ പ്രലയഃ പരികീര്തിതഃ
ഭൂമിദേവിയുടെ സ്തുതിയുടെ വിവരണം
പ്രലയേ പ്രാകൃതേ ചോക്താ തത്രാദൃഷ്ടാ വസുന്ധരാ । ജലപ്ലുതാനി വിശ്വാനി സര്വേ ലീനാഃ പരാത്മനി
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ ഒരു കണ്ണിറുക്കിൽ തന്നെ ബ്രഹ്മാവും ലോകവും നശിച്ചു; ആ നാശം പ്രകൃതിപ്രളയമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
വസുന്ധരാ തിരോഭൂതാ കുത്ര വാ സാ ച തിഷ്ഠതി । സൃഷ്ടേര്വിധാനസമയേ സാവിര്ഭൂതാ കഥം പുനഃ
പ്രകൃതിപ്രളയത്തിൽ ഭൂമി കാണപ്പെട്ടില്ല; എല്ലാ ലോകങ്ങളും വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി പരമാത്മാവിൽ ലയിച്ചു.
കഥം ബഭൂവ സാ ധന്യാ മാന്യാ സര്വാശ്രയാ ജയാ । തസ്യാശ്ച ജന്മകഥനം വദ മങ്ഗലകാരണമ്
ഭൂമി അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ അവൾ എവിടെയായിരുന്നു? സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് അവൾ എങ്ങനെ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു?
ശ്രീനാരായണ ഉവാച സര്വാദിസൃഷ്ടൌ സര്വേഷാം ജന്മ ദേവ്യാ ഇതി ശ്രുതിഃ । ആവിര്ഭാവസ്തിരോഭാവഃ സര്വേഷു പ്രലയേഷു ച
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ സൃഷ്ടികളുടെയും ആരംഭത്തിൽ ദേവിയെയാണ് എല്ലാറ്റിനും ജനനകാരണമെന്നു ശൃതി പറയുന്നു. സൃഷ്ടിയിലും പ്രളയത്തിലും അവളുടെ അവതാരവും അപ്രത്യക്ഷതയും ഉണ്ടാകുന്നു.
ശ്രൂയതാം വസുധാജന്മ സര്വമങ്ഗലകാരണമ് । വിഘ്നനിഘ്നകരം പാപനാശനം പുണ്യവര്ധനമ്
സകല സൃഷ്ടിയുടെയും ആരംഭത്തിൽ, എല്ലാ മംഗളത്തിന്റെയും കാരണമായാണ് ഭൂമിയുടെ ജനനം നടന്നതെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു. എല്ലാ തടസ്സങ്ങൾക്കും അകറ്റവും, പാപങ്ങൾക്കു നാശവും, പുണ്യങ്ങൾക്കു വർദ്ധനവുമാണ് ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്.
അഹോ കേചിദ്വദന്തീതി മധുകൈടഭമേദസാ । ബഭൂവ വസുധാ ധന്യാ തദ്വിരുദ്ധമതഃ ശൃണു
ചിലർ പറയുന്നു, മധു-കൈടഭന്മാരുടെ മേദസിൽ നിന്നാണ് ഈ ഭാഗ്യശാലിയായ ഭൂമി ഉദിച്ചുവന്നതെന്ന്. എന്നാൽ അതിനോട് വിരുദ്ധമായ സത്യം നീ കേൾക്കണം.
ഊചതുസ്തൌ പുരാ വിഷ്ണും തുഷ്ടൌ യുദ്ധേന തേജസാ । ആവാം വധ്യൌ ന യത്രോര്വീ പാഥസാ സംവൃതേതി ച
പണ്ടെ, യുദ്ധശക്തിയിൽ തിളങ്ങിയ ആ ഇരുവരും വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നാം കൊല്ലപ്പെടുന്നത്, ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ മൂടപ്പെടാത്തിടത്താണ് മാത്രം.'
തയോര്ജീവനകാലേ ന പ്രത്യക്ഷാ സാഭവത്സ്ഫുടമ് । തതോ ബഭൂവ മേദശ്ച മരണാനന്തരം തയോഃ
അവർക്കു ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ഭൂമി വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടില്ല; അവരുടെ മരണത്തിന് ശേഷം മാത്രമാണ് മേദസ്സ് ഉദിച്ചത്.
മേദിനീതി ച വിഖ്യാതേത്യുക്തമേതന്മതം ശൃണു । ജലധൌതാ കൃതാ പൂര്വം വര്ധിതാ മേദസാ യതഃ
അതിനാൽ അവളെ മേദിനി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ അർത്ഥം നീ കേൾക്കുക: ആദ്യം വെള്ളത്തിൽ കഴുകപ്പെട്ടതുകൊണ്ടാണ് അവൾ മേദസിൽ നിന്ന് വളർന്നത്.
കഥയാമി തേ തജ്ജന്മ സാര്ഥകം സര്വമങ്ഗലമ് । പുരാ ശ്രുതം യച്ഛ്രുത്യുക്തം ധര്മവക്ത്രാച്ച പുഷ്കരേ
ഭൂമിയുടെ സാർഥകമായ, പൂർണ്ണമായ മംഗളജന്മം ഞാൻ നിനക്ക് പറയുന്നു. ഇത് ഞാൻ പുഷ്കരത്തിൽ ധർമ്മന്റെ വായിൽ നിന്നും, വേദങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് കേട്ടത്.
മഹാവിരാട്ശരീരസ്യ ജലസ്ഥസ്യ ചിരം സ്ഫുടമ് । മനോ ബഭൂവ കാലേന സര്വാങ്ഗവ്യാപകം ധ്രുവമ്
വലിയ വിരാട് രൂപം വെള്ളത്തിൽ ദീർഘകാലം കിടന്നപ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തെയും ആവരണം ചെയ്യുന്ന മനസ്സ് കാലക്രമേണ ഉദിച്ചു.
തച്ച പ്രവിഷ്ടം സര്വേഷാം തല്ലോമ്നാം വിവരേഷു ച । കാലേന മഹതാ പശ്ചാദ് ബഭൂവ വസുധാ മുനേ
ആ മനസ്സ് എല്ലാ ജീവികളിലേക്കും, അവയുടെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിലേക്കും പ്രവേശിച്ചു; ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം, മഹർഷേ, ഭൂമി ഉദിച്ചു.