നിരുപാധി നിരാകാരം ഭക്താനുഗ്രഹകാതരമ് । കരോതി ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മാണ്ഡം യജ്ജ്ഞാനാത്കമലോദ്ഭവഃ
അവകാശങ്ങളില്ലാത്തതും രൂപരഹിതവും ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും, അവളുടെ ജ്ഞാനത്താൽ കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ശിവോ മൃത്യുജ്ജയശ്ചൈവ സംഹര്താ സര്വസത്ത്വവിത് । യജ്ജ്ഞാനാദ്യസ്യ തപസാ സര്വേശസ്തു തപോ മഹാന്
ശിവൻ, മരണത്തെ ജയിച്ചവൻ, സംഹാരകൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ—അവളുടെ ജ്ഞാനത്താലും തപസ്സിനാലുമാണ് സർവ്വേശ്വരൻ മഹാതപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്.
മഹാവിഭൂതിയുക്തശ്ച സര്വജ്ഞഃ സര്വദര്ശനഃ । സര്വവ്യാപീ സര്വപാതാ പ്രദാതാ സര്വസമ്പദാമ്
വലിയ വൈഭവമുള്ളവളും എല്ലാം അറിയുന്നവളും എല്ലാം കാണുന്നവളും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവളും എല്ലാ രക്ഷയും സമ്പത്തും നൽകുന്നവളുമാണ്.
വിഷ്ണുഃ സര്വേശ്വരഃ ശ്രീമാന് യദ്ഭക്ത്യാ യസ്യ സേവയാ । മഹാമായാ ച പ്രകൃതിഃ സര്വശക്തിമയീശ്വരീ
വിഷ്ണു, സർവ്വേശ്വരൻ, മഹത്വമുള്ളവൻ, അവളുടെ ഭക്തിയാലും സേവനത്തിലൂടെയും; മഹാമായയും പ്രകൃതിയും എല്ലാ ശക്തികളുടെയും ഇശ്വരിയുമാണ്.
സൈവ പ്രോക്താ ഭഗവതീ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീ । യജ്ജ്ഞാനാദ്യസ്യ തപസാ യദ്ഭക്ത്യാ യസ്യ സേവയാ
അവളെയാണ് സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിയായ ഭഗവതിയായി വിളിക്കുന്നത്; അവളുടെ ജ്ഞാനത്താലും തപസ്സാലും ഭക്തിയാലും സേവനത്തിലൂടെയും.
സാവിത്രീ ദേവമാതാ ച വേദാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ । പൂജ്യാ ദ്വിജാനാം വേദജ്ഞാ യജ്ജ്ഞാനാദ്യസ്യ സേവയാ
സാവിത്രി, ദേവമാതാവ്, വേദങ്ങളുടെ അദ്ധ്യക്ഷദേവത, വേദം അറിയുന്ന ദ്വിജന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവൾ, അവളുടെ ജ്ഞാനത്താലും സേവനത്തിലൂടെയും.
സര്വവിദ്യാധിദേവീ സാ പൂജ്യാ ച വിദുഷാം പരാ । യത്സേവയാ യത്തപസാ സര്വവിശ്വേഷു പൂജിതാ
അവളാണ് എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും ദേവി, പണ്ഡിതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും സേവയാലും തപസ്സാലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൾ.
സര്വഗ്രാമാധിദേവീ സാ സര്വസമ്പത്പ്രദായിനീ । സര്വേശ്വരീ സര്വവന്ദ്യാ സര്വേഷാം പുത്രദായിനീ
അവളാണ് എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളുടെയും ദേവി, എല്ലാ സമ്പത്തും നൽകുന്നവൾ, സർവ്വേശ്വരി, എല്ലാവരും വന്ദിക്കുന്നവൾ, എല്ലാവർക്കും പുത്രം നൽകുന്നവൾ.
സര്വസ്തുതാ ച സര്വജ്ഞാ സര്വദുര്ഗാര്തിനാശിനീ । കൃഷ്ണവാമാംശസമ്ഭൂതാ കൃഷ്ണപ്രാണാധിദേവതാ
എല്ലാവരും സ്തുതിക്കുന്നവളും എല്ലാം അറിയുന്നവളും എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവളും കൃഷ്ണന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് നിന്നു ജനിച്ചവളും കൃഷ്ണന്റെ ജീവന്റെ അദ്ധ്യക്ഷദേവതയും ആണ്.
കൃഷ്ണപ്രാണാധികാ പ്രേമ്ണാ രാധികാ ശക്തിസേവയാ । സര്വാധികം ച രൂപം ച സൌഭാഗ്യം മാനഗൌരവേ
കൃഷ്ണന് തന്റെ പ്രാണനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവളായി പ്രേമത്താൽ, രാധിക, ശക്തിയുടെ സേവനത്തിലൂടെ, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ സൗന്ദര്യവും ഭാഗ്യവും മാനവും ഗൗരവവും ഉള്ളവളാണ്.
കൃഷ്ണവക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥാനം പത്നീത്വേ പ്രാപ സേവയാ । തപശ്ചകാര സാ പൂര്വം ശതശൃങ്ഗേ ച പര്വതേ
അവളുടെ സേവനത്തിലൂടെ കൃഷ്ണന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ഭാര്യയായ സ്ഥാനം നേടി; മുമ്പ് ശതശൃംഗപർവതത്തിൽ അവൾ തപസ്സു ചെയ്തു.
ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രം ച പതിം പ്രാപ്ത്യര്ഥമേവ ച । ജാതേ ശക്തിപ്രസാദേ തു ദൃഷ്ട്വാ ചന്ദ്രകലോപമാമ്
ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ ഭർത്താവിനെ നേടാൻ അവൾ തപസ്സു ചെയ്തു; ശക്തി പ്രസാദിച്ചു, ചന്ദ്രന്റെ കലപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന അവളെ കണ്ടപ്പോൾ.
കൃഷ്ണോ വക്ഷഃസ്ഥലേ കൃത്വാ രുരോദ കൃപയാ വിഭുഃ । വരം തസ്യൈ ദദൌ സാരം സര്വേഷാമപി ദുര്ലഭമ്
കൃഷ്ണൻ അവളെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ഇരുത്തി കരുണയോടെ കരഞ്ഞു; അവൾക്ക് സർവ്വർക്കും ദുർലഭമായ പരമമായ വരം നൽകി.
മമ വക്ഷഃസ്ഥലേ തിഷ്ഠ മമ ഭക്താ ച ശാശ്വതീ । സൌഭാഗ്യേന ച മാനേന പ്രേമ്ണാഥോ ഗൌരവേണ ച
എന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ വസിച്ചുകൊൾക, എന്നേക്കും എന്റെ ഭക്തയായി ഇരിക്കണം, ഭാഗ്യത്തോടും മാനത്തോടും പ്രേമത്തോടും ഗൗരവത്തോടും കൂടെ.
ത്വം മേ ശ്രേഷ്ഠാ ച ജ്യേഷ്ഠാ ച പ്രേയസീ സര്വയോഷിതാമ് । വരിഷ്ഠാ ച ഗരിഷ്ഠാ ച സംസ്തുതാ പൂജിതാ മയാ
നീ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ഏറ്റവും വലിയതും പ്രിയപ്പെട്ടതും, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയുമാണ്. ഞാനെപ്പോഴും നിന്നെ സ്തുതിക്കുകയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സതതം തവ സാധ്യോഽഹം വശ്യശ്ച പ്രാണവല്ലഭേ । ഇത്യുക്ത്വാ ച ജഗന്നാഥശ്ചകാര ലലനാം തതഃ
എന്റെ പ്രാണപ്രിയേ, ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിനക്ക് ലഭ്യമാണു, നീ എനിക്ക് മേലാണ്. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകനാഥൻ സ്ത്രീയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സപത്നീരഹിതാം താം ച ചകാര പ്രാണവല്ലഭാമ് । അന്യാ യാ യാശ്ച താ ദേവ്യഃ പൂജിതാഃ ശക്തിസേവയാ
അവളെ, തന്റെ പ്രാണപ്രിയയെ, മറ്റൊരു ഭാര്യയില്ലാതെ സൃഷ്ടിച്ചു. മറ്റു ദേവികൾ ശക്തിയെ സേവിച്ച് ആരാധിക്കപ്പെട്ടവരായി.
തപസ്തു യാദൃശം യാസാം താദൃക്താദൃക്ഫലം മുനേ । ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രം ച തപസ്തപ്ത്വാ ഹിമാചലേ
മഹർഷേ, അവരവരുടെ തപസിന് അനുസരിച്ച് അവർക്കു ഫലവും ലഭിച്ചു. ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷങ്ങൾ ഹിമാലയത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്തശേഷം—
ദുര്ഗാ ച തത്പദം ധ്യാത്വാ സര്വപൂജ്യാ ബഭൂവ ഹ । സരസ്വതീ തപസ്തപ്ത്വാ പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ
ദുർഗ്ഗാ ആ പരമാവസ്ഥയിൽ ധ്യാനം ചെയ്തു, എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്നവളായി. ശരസ്വതി ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്തു—
ലക്ഷവര്ഷം ച ദിവ്യം ച സര്വവന്ദ്യാ ബഭൂവ സാ । ലക്ഷ്മീര്യുഗശതം ദിവ്യം തപസ്തപ്ത്വാ ച പുഷ്കരേ
അവൾ ലക്ഷം ദിവ്യവർഷം തപസ്സ് ചെയ്ത് എല്ലാവരുടെയും വന്ദനീയയായി. ലക്ഷ്മി പുഷ്കരത്തിൽ ദിവ്യമായ നൂറു യുഗങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്തു—
സര്വസമ്പത്പ്രദാത്രീ ച ജാതാ ദേവീനിഷേവണാത് । സാവിത്രീ മലയേ തപ്ത്വാ പൂജ്യാ വന്ദ്യാ ബഭൂവ സാ
ദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിച്ചതിനാൽ അവൾ എല്ലാ സമ്പത്തുകളും നൽകുന്നവളായി. സാവിത്രി മലയപർവതത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്ത് ആരാധ്യയും വന്ദ്യയുമായി.
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രം ച ദിവ്യം ധ്യാത്വാ ച തത്പദമ് । ശതമന്വന്തരം തപ്തം ശങ്കരേണ പുരാ വിഭോ
ആ പരമാവസ്ഥയിൽ ആറായിരം ദിവ്യവർഷം ധ്യാനം ചെയ്തശേഷം അവൾ അങ്ങനെ ആയി. പുരാതനകാലത്ത് ശങ്കരൻ നൂറു മന്വന്തരങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ശതമന്വന്തരം ചേദം ബ്രഹ്മാ ശക്തിം ജജാപ ഹ । ശതമന്വന്തരം വിഷ്ണുസ്തപ്ത്വാ പാതാ ബഭൂവ ഹ
ബ്രഹ്മാവും നൂറു മന്വന്തരങ്ങൾ ശക്തിയെ ജപിച്ചു. വിഷ്ണു നൂറു മന്വന്തരങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്ത് പരമാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തി.
ദശമന്വന്തരം തപ്ത്വാ ശ്രീകൃഷ്ണഃ പരമം തപഃ । ഗോലോകം പ്രാപ്തവാന്ദിവ്യം മോദതേഽദ്യാപി യത്ര ഹി
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പത്ത് മന്വന്തരങ്ങൾ പരമമായ തപസ്സ് നടത്തി ദിവ്യമായ ഗോലോകം നേടി, അവിടെ ഇന്നും സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു.
ദശമന്വന്തരം ധര്മസ്തപ്ത്വാ വൈ ഭക്തിസംയുതഃ । സര്വപ്രാണഃ സര്വപൂജ്യഃ സര്വാധാരോ ബഭൂവ സഃ
ധർമ്മൻ ഭക്തിയോടെ പത്ത് മന്വന്തരങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്ത് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും പ്രാണനും, എല്ലാവരുടെയും ആരാധ്യനും, എല്ലാറ്റിനും ആധാരവുമായി.
ഏവം ദേവ്യാശ്ച തപസാ സര്വേ ദേവാശ്ച പൂജിതാഃ । മുനയോ മനവോ ഭൂപാ ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ പൂജിതാഃ
ഇങ്ങനെ ദേവിയുടെ തപസ്സിനാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആരാധിക്കപ്പെട്ടു. മുനികൾ, മനുക്കൾ, രാജാക്കന്മാർ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇവരും ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
ഏവം തേ കഥിതം സര്വം പുരാണം സയഥാഗമമ് । ഗുരുവക്ത്രാദ്യഥാ ജ്ഞാതം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ഇങ്ങനെ, ഗുരുവിന്റെ വായിലൂടെ അറിഞ്ഞതുപോലെ, പുരാണം മുഴുവൻ ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ഭൂമിസ്തോത്രവര്ണനമ് നാരദ ഉവാച ദേവ്യാ നിമേഷമാത്രേണ ബ്രഹ്മണഃ പാത ഏവ ച । തസ്യ പാതഃ പ്രാകൃതികഃ പ്രലയഃ പരികീര്തിതഃ
ഭൂമിദേവിയുടെ സ്തുതിയുടെ വിവരണം
പ്രലയേ പ്രാകൃതേ ചോക്താ തത്രാദൃഷ്ടാ വസുന്ധരാ । ജലപ്ലുതാനി വിശ്വാനി സര്വേ ലീനാഃ പരാത്മനി
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ ഒരു കണ്ണിറുക്കിൽ തന്നെ ബ്രഹ്മാവും ലോകവും നശിച്ചു; ആ നാശം പ്രകൃതിപ്രളയമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
വസുന്ധരാ തിരോഭൂതാ കുത്ര വാ സാ ച തിഷ്ഠതി । സൃഷ്ടേര്വിധാനസമയേ സാവിര്ഭൂതാ കഥം പുനഃ
പ്രകൃതിപ്രളയത്തിൽ ഭൂമി കാണപ്പെട്ടില്ല; എല്ലാ ലോകങ്ങളും വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി പരമാത്മാവിൽ ലയിച്ചു.