തത്രൈവ പ്രകൃതിര്ലീനാ തത്ര പ്രാകൃതികോ ലയഃ । ലയേ പ്രാകൃതികേ ജാതേ പാതേ ച ബ്രഹ്മണോ മുനേ
അവിടെ പ്രകൃതിയും ലയിക്കുന്നു, സ്വാഭാവികമായ പ്രളയമാണ് അവിടെ സംഭവിക്കുന്നത്; പ്രളയവും ബ്രഹ്മാവിന്റെ കാലാവസാനവും സംഭവിക്കുമ്പോൾ, മഹർഷേ,
നിമേഷമാത്രം കാലശ്ച ശ്രീദേവ്യാഃ പ്രോച്യതേ മുനേ । ഏവം നശ്യന്തി സര്വാണി ബ്രഹ്മാണ്ഡാന്യഖിലാനി ച
ശ്രീദേവിയുടെ സമയം ഒരു നിമിഷം മാത്രമാണെന്ന് പറയുന്നു, മഹർഷേ; അങ്ങനെ എല്ലാ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളും നശിക്കുന്നു.
നിമേഷാന്തരകാലേന പുനഃ സൃഷ്ടിക്രമേണ ച । ഏവം കതിവിധാ സൃഷ്ടിര്ലയഃ കതിവിധോഽപി വാ
ഒരു നിമിഷം ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം വീണ്ടും സൃഷ്ടി ക്രമത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു; അങ്ങനെ അനേകം വിധത്തിലുള്ള സൃഷ്ടികളും പ്രളയങ്ങളും ഉണ്ട്.
കതി കല്പാ ഗതായാതാഃ സംഖ്യാം ജാനാതി കഃ പുമാന് । സൃഷ്ടീനാം ച ലയാനാം ച ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം ച നാരദ
എത്ര കല്പങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു, വരാനുണ്ട് എന്ന് ആരറിയുന്നു? എത്ര സൃഷ്ടികളും പ്രളയങ്ങളും ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളും ഉണ്ട് എന്ന് ആരറിയുന്നു, നാരദാ?
ബ്രഹ്മാദീനാം ച ബ്രഹ്മാണ്ഡേ സംഖ്യാം ജാനാതി കഃ പുമാന് । ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം ച സര്വേഷാമീശ്വരശ്ചൈക ഏവ സഃ
ഓരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലും എത്ര ബ്രഹ്മാക്കൾ ഉണ്ട് എന്ന് ആരറിയുന്നു? എല്ലാ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾക്കും ഒരേയൊരു ഈശ്വരനാണ്.
സര്വേഷാം പരമാത്മാ ച സച്ചിദാനന്ദരൂപധൃക് । ബ്രഹ്മാദയശ്ച തസ്യാംശാസ്തസ്യാംശശ്ച മഹാവിരാട്
എല്ലാവർക്കും പരമാത്മാവാണ് അവൻ, സത്ത്വം-ചൈതന്യം-ആനന്ദം എന്ന രൂപത്തിൽ; ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും അവന്റെ ഭാഗങ്ങൾ, മഹാവിരാട് പോലും അവന്റെ ഭാഗമാണ്.
തസ്യാംശശ്ച വിരാട് ക്ഷുദ്രഃ സൈവേയം പ്രകൃതിഃ പരാ । തസ്യാഃ സകാശാത്സഞ്ജാതോഽപ്യര്ധനാരീശ്വരസ്തതഃ
അവളുടെ ഒരു ഭാഗം വലിയതും ചെറുതുമായ വിരാട് ആണ്; ഈ പ്രകൃതിയേയാണ് പരമമായത് എന്നു പറയുന്നത്. അവളിൽ നിന്നാണ് അർദ്ധനാരീശ്വരനും ജനിച്ചത്.
സൈവ കൃഷ്ണോ ദ്വിധാഭൂതോ ദ്വിഭുജശ്ച ചതുര്ഭുജഃ । ചതുര്ഭുജശ്ച വൈകുണ്ഠേ ഗോലോകേ ദ്വിഭുജഃ സ്വയമ്
അവളാണ് കൃഷ്ണൻ ആയി രണ്ടു രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്: രണ്ടു കൈകളോടെയും നാലു കൈകളോടെയും. വൈകുണ്ഠത്തിൽ നാലു കൈകളോടെയും, ഗോലോകത്തിൽ രണ്ടു കൈകളോടെയും തന്നെയാണ്.
ബ്രഹ്മാദിതൃണപര്യന്തം സര്വം പ്രാകൃതികം ഭവേത് । യദ്യത്പ്രാകൃതികം സൃഷ്ടം സര്വം നശ്വരമേവ ച
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ എല്ലാം പ്രകൃതിയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്; പ്രകൃതിയിൽ നിന്നു സൃഷ്ടിച്ചതെല്ലാം നശ്വരമാണ്.
ഏവംവിധം സൃഷ്ടിഹേതും സത്യം നിത്യം സനാതനമ് । സ്വേച്ഛാമയം പരം ബ്രഹ്മ നിര്ഗുണം പ്രകൃതേഃ പരമ്
ഇങ്ങനെയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ കാരണം: സത്യം, ശാശ്വതം, പ്രാചീനവും; സ്വച്ഛന്ദമായ പരബ്രഹ്മം, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തത്, പ്രകൃതിയെക്കാൾ ഉന്നതം.
നിരുപാധി നിരാകാരം ഭക്താനുഗ്രഹകാതരമ് । കരോതി ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മാണ്ഡം യജ്ജ്ഞാനാത്കമലോദ്ഭവഃ
അവകാശങ്ങളില്ലാത്തതും രൂപരഹിതവും ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും, അവളുടെ ജ്ഞാനത്താൽ കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ശിവോ മൃത്യുജ്ജയശ്ചൈവ സംഹര്താ സര്വസത്ത്വവിത് । യജ്ജ്ഞാനാദ്യസ്യ തപസാ സര്വേശസ്തു തപോ മഹാന്
ശിവൻ, മരണത്തെ ജയിച്ചവൻ, സംഹാരകൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ—അവളുടെ ജ്ഞാനത്താലും തപസ്സിനാലുമാണ് സർവ്വേശ്വരൻ മഹാതപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്.
മഹാവിഭൂതിയുക്തശ്ച സര്വജ്ഞഃ സര്വദര്ശനഃ । സര്വവ്യാപീ സര്വപാതാ പ്രദാതാ സര്വസമ്പദാമ്
വലിയ വൈഭവമുള്ളവളും എല്ലാം അറിയുന്നവളും എല്ലാം കാണുന്നവളും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവളും എല്ലാ രക്ഷയും സമ്പത്തും നൽകുന്നവളുമാണ്.
വിഷ്ണുഃ സര്വേശ്വരഃ ശ്രീമാന് യദ്ഭക്ത്യാ യസ്യ സേവയാ । മഹാമായാ ച പ്രകൃതിഃ സര്വശക്തിമയീശ്വരീ
വിഷ്ണു, സർവ്വേശ്വരൻ, മഹത്വമുള്ളവൻ, അവളുടെ ഭക്തിയാലും സേവനത്തിലൂടെയും; മഹാമായയും പ്രകൃതിയും എല്ലാ ശക്തികളുടെയും ഇശ്വരിയുമാണ്.
സൈവ പ്രോക്താ ഭഗവതീ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീ । യജ്ജ്ഞാനാദ്യസ്യ തപസാ യദ്ഭക്ത്യാ യസ്യ സേവയാ
അവളെയാണ് സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപിയായ ഭഗവതിയായി വിളിക്കുന്നത്; അവളുടെ ജ്ഞാനത്താലും തപസ്സാലും ഭക്തിയാലും സേവനത്തിലൂടെയും.
സാവിത്രീ ദേവമാതാ ച വേദാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ । പൂജ്യാ ദ്വിജാനാം വേദജ്ഞാ യജ്ജ്ഞാനാദ്യസ്യ സേവയാ
സാവിത്രി, ദേവമാതാവ്, വേദങ്ങളുടെ അദ്ധ്യക്ഷദേവത, വേദം അറിയുന്ന ദ്വിജന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവൾ, അവളുടെ ജ്ഞാനത്താലും സേവനത്തിലൂടെയും.
സര്വവിദ്യാധിദേവീ സാ പൂജ്യാ ച വിദുഷാം പരാ । യത്സേവയാ യത്തപസാ സര്വവിശ്വേഷു പൂജിതാ
അവളാണ് എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും ദേവി, പണ്ഡിതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും സേവയാലും തപസ്സാലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൾ.
സര്വഗ്രാമാധിദേവീ സാ സര്വസമ്പത്പ്രദായിനീ । സര്വേശ്വരീ സര്വവന്ദ്യാ സര്വേഷാം പുത്രദായിനീ
അവളാണ് എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളുടെയും ദേവി, എല്ലാ സമ്പത്തും നൽകുന്നവൾ, സർവ്വേശ്വരി, എല്ലാവരും വന്ദിക്കുന്നവൾ, എല്ലാവർക്കും പുത്രം നൽകുന്നവൾ.
സര്വസ്തുതാ ച സര്വജ്ഞാ സര്വദുര്ഗാര്തിനാശിനീ । കൃഷ്ണവാമാംശസമ്ഭൂതാ കൃഷ്ണപ്രാണാധിദേവതാ
എല്ലാവരും സ്തുതിക്കുന്നവളും എല്ലാം അറിയുന്നവളും എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവളും കൃഷ്ണന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് നിന്നു ജനിച്ചവളും കൃഷ്ണന്റെ ജീവന്റെ അദ്ധ്യക്ഷദേവതയും ആണ്.
കൃഷ്ണപ്രാണാധികാ പ്രേമ്ണാ രാധികാ ശക്തിസേവയാ । സര്വാധികം ച രൂപം ച സൌഭാഗ്യം മാനഗൌരവേ
കൃഷ്ണന് തന്റെ പ്രാണനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവളായി പ്രേമത്താൽ, രാധിക, ശക്തിയുടെ സേവനത്തിലൂടെ, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ സൗന്ദര്യവും ഭാഗ്യവും മാനവും ഗൗരവവും ഉള്ളവളാണ്.
കൃഷ്ണവക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥാനം പത്നീത്വേ പ്രാപ സേവയാ । തപശ്ചകാര സാ പൂര്വം ശതശൃങ്ഗേ ച പര്വതേ
അവളുടെ സേവനത്തിലൂടെ കൃഷ്ണന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ഭാര്യയായ സ്ഥാനം നേടി; മുമ്പ് ശതശൃംഗപർവതത്തിൽ അവൾ തപസ്സു ചെയ്തു.
ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രം ച പതിം പ്രാപ്ത്യര്ഥമേവ ച । ജാതേ ശക്തിപ്രസാദേ തു ദൃഷ്ട്വാ ചന്ദ്രകലോപമാമ്
ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ ഭർത്താവിനെ നേടാൻ അവൾ തപസ്സു ചെയ്തു; ശക്തി പ്രസാദിച്ചു, ചന്ദ്രന്റെ കലപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന അവളെ കണ്ടപ്പോൾ.
കൃഷ്ണോ വക്ഷഃസ്ഥലേ കൃത്വാ രുരോദ കൃപയാ വിഭുഃ । വരം തസ്യൈ ദദൌ സാരം സര്വേഷാമപി ദുര്ലഭമ്
കൃഷ്ണൻ അവളെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ഇരുത്തി കരുണയോടെ കരഞ്ഞു; അവൾക്ക് സർവ്വർക്കും ദുർലഭമായ പരമമായ വരം നൽകി.
മമ വക്ഷഃസ്ഥലേ തിഷ്ഠ മമ ഭക്താ ച ശാശ്വതീ । സൌഭാഗ്യേന ച മാനേന പ്രേമ്ണാഥോ ഗൌരവേണ ച
എന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ വസിച്ചുകൊൾക, എന്നേക്കും എന്റെ ഭക്തയായി ഇരിക്കണം, ഭാഗ്യത്തോടും മാനത്തോടും പ്രേമത്തോടും ഗൗരവത്തോടും കൂടെ.
ത്വം മേ ശ്രേഷ്ഠാ ച ജ്യേഷ്ഠാ ച പ്രേയസീ സര്വയോഷിതാമ് । വരിഷ്ഠാ ച ഗരിഷ്ഠാ ച സംസ്തുതാ പൂജിതാ മയാ
നീ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ഏറ്റവും വലിയതും പ്രിയപ്പെട്ടതും, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയുമാണ്. ഞാനെപ്പോഴും നിന്നെ സ്തുതിക്കുകയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സതതം തവ സാധ്യോഽഹം വശ്യശ്ച പ്രാണവല്ലഭേ । ഇത്യുക്ത്വാ ച ജഗന്നാഥശ്ചകാര ലലനാം തതഃ
എന്റെ പ്രാണപ്രിയേ, ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിനക്ക് ലഭ്യമാണു, നീ എനിക്ക് മേലാണ്. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകനാഥൻ സ്ത്രീയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സപത്നീരഹിതാം താം ച ചകാര പ്രാണവല്ലഭാമ് । അന്യാ യാ യാശ്ച താ ദേവ്യഃ പൂജിതാഃ ശക്തിസേവയാ
അവളെ, തന്റെ പ്രാണപ്രിയയെ, മറ്റൊരു ഭാര്യയില്ലാതെ സൃഷ്ടിച്ചു. മറ്റു ദേവികൾ ശക്തിയെ സേവിച്ച് ആരാധിക്കപ്പെട്ടവരായി.
തപസ്തു യാദൃശം യാസാം താദൃക്താദൃക്ഫലം മുനേ । ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രം ച തപസ്തപ്ത്വാ ഹിമാചലേ
മഹർഷേ, അവരവരുടെ തപസിന് അനുസരിച്ച് അവർക്കു ഫലവും ലഭിച്ചു. ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷങ്ങൾ ഹിമാലയത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്തശേഷം—
ദുര്ഗാ ച തത്പദം ധ്യാത്വാ സര്വപൂജ്യാ ബഭൂവ ഹ । സരസ്വതീ തപസ്തപ്ത്വാ പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ
ദുർഗ്ഗാ ആ പരമാവസ്ഥയിൽ ധ്യാനം ചെയ്തു, എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്നവളായി. ശരസ്വതി ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്തു—
ലക്ഷവര്ഷം ച ദിവ്യം ച സര്വവന്ദ്യാ ബഭൂവ സാ । ലക്ഷ്മീര്യുഗശതം ദിവ്യം തപസ്തപ്ത്വാ ച പുഷ്കരേ
അവൾ ലക്ഷം ദിവ്യവർഷം തപസ്സ് ചെയ്ത് എല്ലാവരുടെയും വന്ദനീയയായി. ലക്ഷ്മി പുഷ്കരത്തിൽ ദിവ്യമായ നൂറു യുഗങ്ങൾ തപസ്സ് ചെയ്തു—