യൈഃ കൈശ്ചിദ്യത്ര വാ ജന്മ ലബ്ധം യേഷു ച ജന്തുഷു । ജീവന്മുക്താസ്തു തേ പൂതാ യാന്തി കാലേ ഹരേഃ പദമ്
ഏത് ജന്മമായാലും, ഏത് ജീവികളിൽ ജനിച്ചാലും, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മോക്ഷം നേടിയവർ ശുദ്ധരായി, സമയമായാൽ ഹരിയുടെ പദം എത്തുന്നു.
മദ്ഭക്തിയുക്തോ മര്ത്യശ്ച സ മുക്തോ മദ്ഗുണാന്വിതഃ । മദ്ഗുണാധീനവൃത്തിര്യഃ കഥാവിഷ്ടശ്ച സന്തതമ്
എനിക്ക് ഭക്തിയുള്ള മനുഷ്യൻ, എന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനും, എന്റെ ഗുണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നവനും, എപ്പോഴും എന്റെ കഥകളിൽ ലീനനുമായവനും മോക്ഷം പ്രാപിച്ചവനാണ്.
മദ്ഗുണശ്രുതിമാത്രേണ സാനന്ദഃ പുലകാന്വിതഃ । സഗദ്ഗദഃ സാശ്രുനേത്രഃ സ്വാത്മവിസ്മൃത ഏവ ച
എന്റെ ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ മാത്രം അവൻ സന്തോഷത്തോടെ രോമാഞ്ചം അനുഭവിക്കുന്നു; വാക്ക് തളരുന്നു, കണ്ണുകളിൽ കണ്ണുനീർ നിറയുന്നു, സ്വയം മറന്നുപോകുന്നു.
ന വാഞ്ഛതി സുഖം മുക്തിം സാലോക്യാദിചതുഷ്ടയമ് । ബ്രഹ്മത്വമമരത്വം വാ തദ്വാഞ്ഛാ മമ സേവനേ
അവൻ സന്തോഷവും മോക്ഷവും, എന്റെ അടുത്ത് എത്താനുള്ള നാലു വിധമായ അനുഭവങ്ങളും, ബ്രഹ്മാവായിരിക്കാൻ പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; അവന് വേണ്ടത് എന്റെ സേവനമേയുള്ളു.
ഇന്ദ്രത്വം ച മനുത്വം ച ബ്രഹ്മത്വം ച സുദുര്ലഭമ് । സ്വര്ഗരാജ്യാദിഭോഗം ച സ്വപ്നേഽപി ച ന വാഞ്ഛതി
ഇന്ദ്രനായാലും, മനുവായാലും, അത്യപൂർവമായ ബ്രഹ്മാവായാലും, സ്വർഗ്ഗരാജ്യത്തിലെ ആനന്ദങ്ങൾ പോലും സ്വപ്നത്തിൽ പോലും അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
ഭ്രമന്തി ഭാരതേ ഭക്താസ്താദൃഗ്ജന്മ സുദുര്ലഭമ് । മദ്ഗുണശ്രവണാഃ ശ്രാവ്യഗാനൈര്നിത്യം മുദാന്വിതാഃ
ഇത്തരമുളള ഭക്തന്മാർ ഭാരതഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അത്തരമുളള ജന്മം അത്യന്തം അപൂർവമാണ്. അവർ എപ്പോഴും എന്റെ ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിലും പാടുന്നതിലും ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നു.
തേ യാന്തി ച മഹീം പൂത്വാ നരം തീര്ഥം മമാലയമ് । ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം പദ്മേ കുരു യഥോചിതമ് । തദാജ്ഞയാ താസ്തച്ചക്രുര്ഹരിസ്തസ്ഥൌ സുഖാസനേ
അവർ ഭൂമിയെയും മനുഷ്യരെയും ശുദ്ധീകരിച്ച് തീർത്ഥമാക്കുന്നു, അവിടം എന്റെ വാസസ്ഥലമാകും. ഇതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു; പദ്മേ, നീ യോജിച്ചതുപോലെ ചെയ്യുക. ആ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ ചെയ്തു; ഹരി സുഖാസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
നാരായണനാരദസംവാദേ കലിമാഹാത്മ്യവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച സരസ്വതീ പുണ്യക്ഷേത്രമാജഗാമ ച ഭാരതേ । ഗങ്ഗാശാപേന കലയാ സ്വയം തസ്ഥൌ ഹരേഃ പദേ
നാരായണനും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ കലിയുഗത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്നു. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: സരസ്വതി ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിൽ എത്തി; ഗംഗയുടെ ശാപം മൂലം അവൾ കാളയുടെ രൂപത്തിൽ ഹരിയുടെ പാദത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.
ഭാരതീ ഭാരതം ഗത്വാ ബ്രാഹ്മീ ച ബ്രഹ്മണഃ പ്രിയാ । വാണ്യധിഷ്ഠാതൃദേവീ സാ തേന വാണീ പ്രകീര്തിതാ
ഭാരതി ഭാരതത്തിലേക്ക് പോയി; ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രിയയായ ബ്രാഹ്മി വാക്കിന്റെ ദേവതയാണ്, അതുകൊണ്ടു അവളെ വാണി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സരോ വാപ്യാം ച സ്രോതസ്തു സര്വത്രൈവ ഹി ദൃശ്യതേ । ഹരിഃ സരസ്വാംസ്തസ്യേയം തേന നാമ്നാ സരസ്വതീ
അവളെ തടാകങ്ങളിലും കുളങ്ങളിലും ഒഴുക്കുകളിലും എല്ലായിടത്തും കാണാം; അവൾ ഹരിയുടെ അനുഭവമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് സരസ്വതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
സരസ്വതീ നദീ സാ ച തീര്ഥരൂപാതിപാവനീ । പാപിനാം പാപദാഹായ ജ്വലദഗ്നിസ്വരൂപിണീ
സരസ്വതി ഒരു നദിയുമാണ്, തീർത്ഥരൂപിണിയും അത്യന്തം ശുദ്ധിയുള്ളവളുമാണ്; പാപികൾക്ക് പാപം ദഹിപ്പിക്കാൻ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയായി അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
പശ്ചാദ്ഭാഗീരഥീ നീതാ മഹീം ഭഗീരഥേന ച । സാ വൈ ജഗാമ കലയാ വാണീശാപേന നാരദ
പിന്നീട് ഭഗീരഥൻ ഭൂമിയിൽ ഭഗീരഥിയെ കൊണ്ടുവന്നു; അവളും വാണിയുടെ ശാപം മൂലം കാളയിലേക്കു പോയി, നാരദാ.
തത്രൈവ സമയേ താം ച ദധാര ശിരസാ ശിവഃ । വേഗം സോഢുമയം ശക്തോ ഭുവഃ പ്രാര്ഥനയാ വിഭുഃ
അന്നേ സമയം ശിവൻ അവളെ തലയിലേറ്റി; ഭൂമിയുടെ അപേക്ഷ പ്രകാരം അതിന്റെ പ്രഭാവം സഹിക്കാൻ ശിവൻ ശേഷിയുള്ളവനായിരുന്നു.
പദ്മാ ജഗാമ കലയാ സാ ച പദ്മാവതീ നദീ । ഭാരതം ഭാരതീശാപാത്സ്വയം തസ്ഥൌ ഹരേഃ പദേ
പദ്മയും കാളയിലേക്കു പോയി, പദ്മാവതീനദിയായി മാറി; ഭാരതിയുടെ ശാപം മൂലം അവളും ഹരിയുടെ പാദത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.
തതോഽന്യയാ സാ കലയാ ലേഭേ ജന്മ ച ഭാരതേ । ധര്മധ്വജസുതാ ലക്ഷ്മീര്വിഖ്യാതാ തുലസീതി ച
അവളുടെ മറ്റൊരു ഭാഗം ഭാരതഭൂമിയില് ധര്മധ്വജന്റെ മകളായ ലക്ഷ്മിയായി ജനിച്ചു, അവളാണ് പ്രശസ്തയായ തുളസിയായി അറിയപ്പെടുന്നത്.
പുരാ സരസ്വതീശാപാത്പശ്ചാച്ച ഹരിശാപതഃ । ബഭൂവ വൃക്ഷരൂപാ സാ കലയാ വിശ്വപാവനീ
മുന്പ് സരസ്വതിയുടെ ശാപത്താല് പിന്നീടു ഹരിയുടെ ശാപത്താലും ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന അവള് ഒരു ചെടിയായി മാറി.
കലേഃ പഞ്ചസഹസ്രം ച വര്ഷം സ്ഥിത്വാ തു ഭാരതേ । ജഗ്മുസ്താശ്ച സരിദ്രൂപം വിഹായ ശ്രീഹരേഃ പദമ്
കലിയുഗത്തില് അഞ്ചായിരം വര്ഷം ഭാരതത്തില് കഴിഞ്ഞ ശേഷം, അവര് നദികളായ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഭൂമിയെ വിട്ട് ശ്രീഹരിയുടെ ലോകത്തേക്ക് പോയി.
യാനി സര്വാണി തീര്ഥാനി കാശീം വൃന്ദാവനം വിനാ । യാസ്യന്തി സാര്ധം താഭിശ്ച വൈകുണ്ഠമാജ്ഞയാ ഹരേഃ
കാശിയും വൃന്ദാവനം ഒഴികെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ഹരിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവരോടൊപ്പം വൈകുണ്ഠത്തിൽ പോകും.
ശാലഗ്രാമഃ ശക്തിശിവൌ ജഗന്നാഥശ്ച ഭാരതമ് । കലേര്ദശസഹസ്രാന്തേ ത്യക്ത്വാ യാന്തി നിജം പദമ്
ശാലഗ്രാമം, ശക്തി, ശിവന്, ജഗന്നാഥന് എന്നിവരും കലിയുഗത്തിലെ പത്തായിരം വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം ഭാരതത്തെ വിട്ട് തങ്ങളുടെ സ്വസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങും.
സാധവശ്ച പുരാണാനി ശങ്ഖാനി ശ്രാദ്ധതര്പണേ । വേദോക്താനി ച കര്മാണി യയുസ്തൈഃ സാര്ധമേവ ച
സദാചാരികള്, പുരാണങ്ങള്, ശംഖുകള്, ശ്രാദ്ധവും തൃപ്തികര്മ്മങ്ങളും, വേദങ്ങളില് പറയുന്ന കര്മ്മങ്ങളും അവരോടൊപ്പം തന്നെ ഇല്ലാതാകും.
ദേവപൂജാ ദേവനാമ തത്കീര്തിഗുണകീര്തനമ് । വേദാങ്ഗാനി ച ശാസ്ത്രാണി യയുസ്തൈഃ സാര്ധമേവ ച
ദേവപൂജ, ദേവന്മാരുടെ നാമങ്ങള്, അവരുടെ ഗുണങ്ങള് പാടല്, വേദാംഗങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും അവരോടൊപ്പം തന്നെ ഇല്ലാതാകും.
സന്തശ്ച സത്യധര്മശ്ച വേദാശ്ച ഗ്രാമദേവതാഃ । വ്രതം തപശ്ചാനശനം യയുസ്തൈഃ സാര്ധമേവ ച
സത്സംഗം, സത്യവും ധര്മ്മവും, വേദങ്ങള്, ഗ്രാമദേവതകള്, വ്രതം, തപസ്സു, ഉപവാസം എന്നിവയും അവരോടൊപ്പം ഇല്ലാതാകും.
വാമാചാരരതാഃ സര്വേ മിഥ്യാകപടസംയുതാഃ । തുലസീരഹിതാ പൂജാ ഭവിഷ്യതി തതഃ പരമ്
എല്ലാവരും തെറ്റായ ആചാരങ്ങളില് ആസ്വാദനം കാണും; കപടവും കള്ളവും നിറഞ്ഞതായിരിക്കും; തുളസി ഇല്ലാത്ത പൂജ മാത്രം ശേഷിക്കും.
ശഠാഃ ക്രൂരാ ദാമ്ഭികാശ്ച മഹാഹങ്കാരസംയുതാഃ । ചോരാശ്ച ഹിംസകാഃ സര്വേ ഭവിഷ്യന്തി തതഃ പരമ്
അപ്പോള് എല്ലാവരും ദുഷ്ടരും ക്രൂരരും കപടികളും അത്യഹങ്കാരികളും കള്ളന്മാരും ഹിംസകരുമാകും.
പുംസോ ഭേദഃ സ്ത്രീവിഭേദോ വിവാഹോ വാപി നിര്ഭയഃ । സ്വസ്വാമിഭേദോ വസ്തൂനാം ഭവിഷ്യതി തതഃ പരമ്
ആണുകള്ക്കിടയില് ഭിന്നതയും, സ്ത്രീകള്ക്കിടയില് വേര്പാടും, വിവാഹം പോലും ഭയമില്ലാതെ നടക്കും; യജമാനനും ദാസനും വസ്തുക്കള്ക്കായി തമ്മില് കലഹിക്കും.
സര്വേ സ്ത്രീവശഗാഃ പുംസഃ പുശ്ചല്യശ്ച ഗൃഹേ ഗൃഹേ । തര്ജനൈര്ഭര്ത്സനൈഃ ശശ്വത്സ്വാമിനം താഡയന്തി ച
എല്ലാ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളുടെ വശമാകും; ഓരോ വീട്ടിലും ദുർമ്മാർഗ്ഗ സ്ത്രീകള് ഭര്ത്താക്കളെ നിരന്തരം ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും നിന്ദിക്കുകയും അടിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഗൃഹേശ്വരീ ച ഗൃഹിണീ ഗൃഹീ ഭൃത്യാധികോഽധമഃ । ചേടീദാസസമൌ വധ്വാഃ ശ്വശ്രൂശ്ച ശ്വശുരസ്തഥാ
വീട് ഭരിക്കുന്നത് ഗൃഹിണിയായിരിക്കും; ഗൃഹസ്ഥന് ഭൃത്യനേക്കാള് താഴ്ന്നവനാകും; ഭാര്യയുടെ അമ്മയും അച്ഛനും ദാസ്യരുപമായിരിക്കും.
കര്താരോ ബലിനോ ഗേഹേ യോനിസമ്ബന്ധിബാന്ധവാഃ । വിദ്യാസമ്ബന്ധിഭിഃ സാര്ധം സമ്ഭാഷാപി ന വിദ്യതേ
വീട്ടില് അധികാരം ഉള്ളവര്, ജന്മബന്ധുക്കള്, വിജ്ഞാനബന്ധുക്കളുമായി സംസാരിക്കാനും തയ്യാറാകില്ല.
യഥാപരിചിതാ ലോകാസ്തഥാ പുംസശ്ച ബാന്ധവാഃ । സര്വകര്മാക്ഷമാഃ പുംസോ യോഷിതാമാജ്ഞയാ വിനാ
പലരും പരസ്പരം പരിചയമില്ലാത്തവരായി മാറും; അതുപോലെ തന്നെ ബന്ധുക്കളും; പുരുഷന്മാരുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും സ്ത്രീകളുടെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴിലാകും.
ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശഃ ശൂദ്രാ ജാത്യാചാരവിവര്ജിതാഃ । സന്ധ്യാ ച യജ്ഞസൂത്രം ച ഭവേല്ലുപ്തം ന സംശയഃ
ബ്രാഹ്മണര്, ക്ഷത്രിയര്, വൈശ്യര്, ശൂദ്രര് എന്നിവര് തങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങള് ഉപേക്ഷിക്കും; സന്ധ്യാവന്ദനവും യജ്ഞോപവീതവും ഇല്ലാതാകും.