മഹാലക്ഷ്മീരുവാച ഭക്താനാം ലക്ഷണം ബ്രൂഹി ഭക്താനുഗ്രഹകാതര । യേഷാം തു ദര്ശനസ്പര്ശാത്സദ്യഃ പൂതാ നരാധമാഃ
മഹാലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: ഭക്തന്മാരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ എനിക്ക് പറയൂ, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളേ, ആരുടെ ദർശനത്തിലും സ്പർശത്തിലും പോലും ഏറ്റവും താഴ്ന്ന മനുഷ്യരും ഉടൻ ശുദ്ധരാകുന്നു.
ഹരിഭക്തിവിഹീനാശ്ച മഹാഹങ്കാരസംയുതഃ । സ്വപ്രശംസാരതാ ധൂര്താഃ ശഠാശ്ച സാധുനിന്ദകാഃ
ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഇല്ലാത്തവരും, വലിയ അഹങ്കാരമുള്ളവരും, സ്വയം പ്രശംസിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരും, കപടരും, ചതികളും, സന്മാർഗ്ഗികളെ അപമാനിക്കുന്നവരും —
പുനന്തി സര്വതീര്ഥാനി യേഷാം സ്നാനാവഗാഹനാത് । യേഷാം ച പാദരജസാ പൂതാ പാദോദകാന്മഹീ
അവരുടെ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ശുദ്ധമാകും; അവരുടെ കാൽപ്പൊടി കൊണ്ടും കാൽ കഴുകിയ വെള്ളം കൊണ്ടും ഭൂമി ശുദ്ധമാകും.
യേഷാം സംദര്ശനം സ്പര്ശം യേ വാ വാഞ്ഛന്തി ഭാരതേ । സര്വേഷാം പരമോ ലാഭോ വൈഷ്ണവാനാം സമാഗമഃ
ഭാരതത്തിൽ ആരുടെയോ ദർശനവും സ്പർശവും ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു, അത്തരം വൈഷ്ണവന്മാരുടെ സാന്നിധ്യം എല്ലാവർക്കും ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യമാണ്.
ന ഹ്യമ്മയാനി തീര്ഥാനി ന ദേവാ മൃച്ഛിലാമയാഃ । തേ പുനന്ത്യപി കാലേന വിഷ്ണുഭക്താഃ ക്ഷണാദഹോ
കുടത്തിൽ നിർമ്മിച്ച തീർത്ഥങ്ങളും, മണ്ണിലും കല്ലിലും നിർമ്മിച്ച ദേവതകളും അത്ര വേഗത്തിൽ ശുദ്ധീകരിക്കില്ല; വിഷ്ണുഭക്തന്മാർ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കും.
സൂത ഉവാവ മഹാലക്ഷ്മീവചഃ ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മീകാന്തശ്ച സസ്മിതഃ । നിഗൂഢതത്ത്വം കഥിതുമപി ശ്രേഷ്ഠോപചക്രമേ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മഹാലക്ഷ്മിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, ഏറ്റവും ഗൂഢമായ പരമസത്യം പറയാൻ തുടങ്ങി.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ഭക്താനാം ലക്ഷണം ലക്ഷ്മി ഗൂഢം ശ്രുതിപുരാണയോഃ । പുണ്യസ്വരൂപം പാപഘ്നം സുഖദം ഭുക്തിമുക്തിദമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ലക്ഷ്മി, ഭക്തന്മാരുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതു പുണ്യമായതും പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും സന്തോഷം നൽകുന്നതും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതുമാണ്.
സാരഭൂതം ഗോപനീയം ന വക്തവ്യം ഖലേഷു ച । ത്വാം പവിത്രാം പ്രാണതുല്യാം കഥയാമി നിശാമയ
അത് സാരമായതും രഹസ്യമായതുമാണ്; ദുഷ്ടന്മാരോട് പറയരുത്. നീ ശുദ്ധിയുള്ളവളും എനിക്ക് ജീവനെപ്പോലും പ്രിയയുമാകയാൽ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
ഗുരുവക്ത്രാദ്വിഷ്ണുമന്ത്രോ യസ്യ കര്ണേ പതിഷ്യതി । വദന്തി വേദാസ്തം ചാപി പവിത്രം ച നരോത്തമമ്
ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുമന്ത്രം ആരുടെ ചെവിയിലേക്കാണ് ചൊല്ലപ്പെടുന്നത്, വേദങ്ങൾ അവനെ ശുദ്ധനും മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനുമെന്നാണ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്.
പുരുഷാണാം ശതം പൂര്വം തഥാ തജ്ജന്മമാത്രതഃ । സ്വര്ഗസ്ഥം നരകസ്ഥം വാ മുക്തിമാപ്നോതി തത്ക്ഷണാത്
മുൻപുള്ള നൂറ് തലമുറക്കാർക്കും, ജനനമാത്രത്തിൽ തന്നെ, സ്വർഗ്ഗത്തിലോ നരകത്തിലോ എവിടെയായാലും, അവർക്കു ഉടനെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
യൈഃ കൈശ്ചിദ്യത്ര വാ ജന്മ ലബ്ധം യേഷു ച ജന്തുഷു । ജീവന്മുക്താസ്തു തേ പൂതാ യാന്തി കാലേ ഹരേഃ പദമ്
ഏത് ജന്മമായാലും, ഏത് ജീവികളിൽ ജനിച്ചാലും, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മോക്ഷം നേടിയവർ ശുദ്ധരായി, സമയമായാൽ ഹരിയുടെ പദം എത്തുന്നു.
മദ്ഭക്തിയുക്തോ മര്ത്യശ്ച സ മുക്തോ മദ്ഗുണാന്വിതഃ । മദ്ഗുണാധീനവൃത്തിര്യഃ കഥാവിഷ്ടശ്ച സന്തതമ്
എനിക്ക് ഭക്തിയുള്ള മനുഷ്യൻ, എന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനും, എന്റെ ഗുണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നവനും, എപ്പോഴും എന്റെ കഥകളിൽ ലീനനുമായവനും മോക്ഷം പ്രാപിച്ചവനാണ്.
മദ്ഗുണശ്രുതിമാത്രേണ സാനന്ദഃ പുലകാന്വിതഃ । സഗദ്ഗദഃ സാശ്രുനേത്രഃ സ്വാത്മവിസ്മൃത ഏവ ച
എന്റെ ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ മാത്രം അവൻ സന്തോഷത്തോടെ രോമാഞ്ചം അനുഭവിക്കുന്നു; വാക്ക് തളരുന്നു, കണ്ണുകളിൽ കണ്ണുനീർ നിറയുന്നു, സ്വയം മറന്നുപോകുന്നു.
ന വാഞ്ഛതി സുഖം മുക്തിം സാലോക്യാദിചതുഷ്ടയമ് । ബ്രഹ്മത്വമമരത്വം വാ തദ്വാഞ്ഛാ മമ സേവനേ
അവൻ സന്തോഷവും മോക്ഷവും, എന്റെ അടുത്ത് എത്താനുള്ള നാലു വിധമായ അനുഭവങ്ങളും, ബ്രഹ്മാവായിരിക്കാൻ പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; അവന് വേണ്ടത് എന്റെ സേവനമേയുള്ളു.
ഇന്ദ്രത്വം ച മനുത്വം ച ബ്രഹ്മത്വം ച സുദുര്ലഭമ് । സ്വര്ഗരാജ്യാദിഭോഗം ച സ്വപ്നേഽപി ച ന വാഞ്ഛതി
ഇന്ദ്രനായാലും, മനുവായാലും, അത്യപൂർവമായ ബ്രഹ്മാവായാലും, സ്വർഗ്ഗരാജ്യത്തിലെ ആനന്ദങ്ങൾ പോലും സ്വപ്നത്തിൽ പോലും അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
ഭ്രമന്തി ഭാരതേ ഭക്താസ്താദൃഗ്ജന്മ സുദുര്ലഭമ് । മദ്ഗുണശ്രവണാഃ ശ്രാവ്യഗാനൈര്നിത്യം മുദാന്വിതാഃ
ഇത്തരമുളള ഭക്തന്മാർ ഭാരതഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അത്തരമുളള ജന്മം അത്യന്തം അപൂർവമാണ്. അവർ എപ്പോഴും എന്റെ ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിലും പാടുന്നതിലും ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നു.
തേ യാന്തി ച മഹീം പൂത്വാ നരം തീര്ഥം മമാലയമ് । ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം പദ്മേ കുരു യഥോചിതമ് । തദാജ്ഞയാ താസ്തച്ചക്രുര്ഹരിസ്തസ്ഥൌ സുഖാസനേ
അവർ ഭൂമിയെയും മനുഷ്യരെയും ശുദ്ധീകരിച്ച് തീർത്ഥമാക്കുന്നു, അവിടം എന്റെ വാസസ്ഥലമാകും. ഇതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു; പദ്മേ, നീ യോജിച്ചതുപോലെ ചെയ്യുക. ആ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ ചെയ്തു; ഹരി സുഖാസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
നാരായണനാരദസംവാദേ കലിമാഹാത്മ്യവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച സരസ്വതീ പുണ്യക്ഷേത്രമാജഗാമ ച ഭാരതേ । ഗങ്ഗാശാപേന കലയാ സ്വയം തസ്ഥൌ ഹരേഃ പദേ
നാരായണനും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ കലിയുഗത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്നു. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: സരസ്വതി ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിൽ എത്തി; ഗംഗയുടെ ശാപം മൂലം അവൾ കാളയുടെ രൂപത്തിൽ ഹരിയുടെ പാദത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.
ഭാരതീ ഭാരതം ഗത്വാ ബ്രാഹ്മീ ച ബ്രഹ്മണഃ പ്രിയാ । വാണ്യധിഷ്ഠാതൃദേവീ സാ തേന വാണീ പ്രകീര്തിതാ
ഭാരതി ഭാരതത്തിലേക്ക് പോയി; ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രിയയായ ബ്രാഹ്മി വാക്കിന്റെ ദേവതയാണ്, അതുകൊണ്ടു അവളെ വാണി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സരോ വാപ്യാം ച സ്രോതസ്തു സര്വത്രൈവ ഹി ദൃശ്യതേ । ഹരിഃ സരസ്വാംസ്തസ്യേയം തേന നാമ്നാ സരസ്വതീ
അവളെ തടാകങ്ങളിലും കുളങ്ങളിലും ഒഴുക്കുകളിലും എല്ലായിടത്തും കാണാം; അവൾ ഹരിയുടെ അനുഭവമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് സരസ്വതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
സരസ്വതീ നദീ സാ ച തീര്ഥരൂപാതിപാവനീ । പാപിനാം പാപദാഹായ ജ്വലദഗ്നിസ്വരൂപിണീ
സരസ്വതി ഒരു നദിയുമാണ്, തീർത്ഥരൂപിണിയും അത്യന്തം ശുദ്ധിയുള്ളവളുമാണ്; പാപികൾക്ക് പാപം ദഹിപ്പിക്കാൻ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയായി അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
പശ്ചാദ്ഭാഗീരഥീ നീതാ മഹീം ഭഗീരഥേന ച । സാ വൈ ജഗാമ കലയാ വാണീശാപേന നാരദ
പിന്നീട് ഭഗീരഥൻ ഭൂമിയിൽ ഭഗീരഥിയെ കൊണ്ടുവന്നു; അവളും വാണിയുടെ ശാപം മൂലം കാളയിലേക്കു പോയി, നാരദാ.
തത്രൈവ സമയേ താം ച ദധാര ശിരസാ ശിവഃ । വേഗം സോഢുമയം ശക്തോ ഭുവഃ പ്രാര്ഥനയാ വിഭുഃ
അന്നേ സമയം ശിവൻ അവളെ തലയിലേറ്റി; ഭൂമിയുടെ അപേക്ഷ പ്രകാരം അതിന്റെ പ്രഭാവം സഹിക്കാൻ ശിവൻ ശേഷിയുള്ളവനായിരുന്നു.
പദ്മാ ജഗാമ കലയാ സാ ച പദ്മാവതീ നദീ । ഭാരതം ഭാരതീശാപാത്സ്വയം തസ്ഥൌ ഹരേഃ പദേ
പദ്മയും കാളയിലേക്കു പോയി, പദ്മാവതീനദിയായി മാറി; ഭാരതിയുടെ ശാപം മൂലം അവളും ഹരിയുടെ പാദത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.
തതോഽന്യയാ സാ കലയാ ലേഭേ ജന്മ ച ഭാരതേ । ധര്മധ്വജസുതാ ലക്ഷ്മീര്വിഖ്യാതാ തുലസീതി ച
അവളുടെ മറ്റൊരു ഭാഗം ഭാരതഭൂമിയില് ധര്മധ്വജന്റെ മകളായ ലക്ഷ്മിയായി ജനിച്ചു, അവളാണ് പ്രശസ്തയായ തുളസിയായി അറിയപ്പെടുന്നത്.
പുരാ സരസ്വതീശാപാത്പശ്ചാച്ച ഹരിശാപതഃ । ബഭൂവ വൃക്ഷരൂപാ സാ കലയാ വിശ്വപാവനീ
മുന്പ് സരസ്വതിയുടെ ശാപത്താല് പിന്നീടു ഹരിയുടെ ശാപത്താലും ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന അവള് ഒരു ചെടിയായി മാറി.
കലേഃ പഞ്ചസഹസ്രം ച വര്ഷം സ്ഥിത്വാ തു ഭാരതേ । ജഗ്മുസ്താശ്ച സരിദ്രൂപം വിഹായ ശ്രീഹരേഃ പദമ്
കലിയുഗത്തില് അഞ്ചായിരം വര്ഷം ഭാരതത്തില് കഴിഞ്ഞ ശേഷം, അവര് നദികളായ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഭൂമിയെ വിട്ട് ശ്രീഹരിയുടെ ലോകത്തേക്ക് പോയി.
യാനി സര്വാണി തീര്ഥാനി കാശീം വൃന്ദാവനം വിനാ । യാസ്യന്തി സാര്ധം താഭിശ്ച വൈകുണ്ഠമാജ്ഞയാ ഹരേഃ
കാശിയും വൃന്ദാവനം ഒഴികെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ഹരിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവരോടൊപ്പം വൈകുണ്ഠത്തിൽ പോകും.
ശാലഗ്രാമഃ ശക്തിശിവൌ ജഗന്നാഥശ്ച ഭാരതമ് । കലേര്ദശസഹസ്രാന്തേ ത്യക്ത്വാ യാന്തി നിജം പദമ്
ശാലഗ്രാമം, ശക്തി, ശിവന്, ജഗന്നാഥന് എന്നിവരും കലിയുഗത്തിലെ പത്തായിരം വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം ഭാരതത്തെ വിട്ട് തങ്ങളുടെ സ്വസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങും.
സാധവശ്ച പുരാണാനി ശങ്ഖാനി ശ്രാദ്ധതര്പണേ । വേദോക്താനി ച കര്മാണി യയുസ്തൈഃ സാര്ധമേവ ച
സദാചാരികള്, പുരാണങ്ങള്, ശംഖുകള്, ശ്രാദ്ധവും തൃപ്തികര്മ്മങ്ങളും, വേദങ്ങളില് പറയുന്ന കര്മ്മങ്ങളും അവരോടൊപ്പം തന്നെ ഇല്ലാതാകും.