സര്വേ ദേവാശ്ച മുനയോ നൃപാശ്ച മാനവാദയഃ । ബഭൂവ പൂജിതാ നിത്യം സര്വലോകൈഃ സരസ്വതീ
എല്ലാ ദേവന്മാരും, മഹർഷിമാരും, രാജാക്കന്മാരും, മനുഷ്യരും—സരസ്വതീ ദേവി എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവളായി.
നാരദ ഉവാച പൂജാവിധാനം കവചം ധ്യാനം ചാപി നിരന്തരമ് । പൂജോപയുക്തം നൈവേദ്യം പുഷ്പം ച ചന്ദനാദികമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: പൂജാവിധി, കാവചം, ധ്യാനം, പൂജയ്ക്കു വേണ്ടിയുള്ള നൈവേദ്യം, പുഷ്പം, ചന്ദനം എന്നിവ—
വദ വേദവിദാം ശ്രേഷ്ഠ ശ്രോതും കൌതൂഹലം മമ । വര്തതേ ഹൃദയേ ശശ്വത്കിമിദം ശ്രുതിസുന്ദരമ്
വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ കേൾക്കാൻ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഈ മനോഹരമായ ശാസ്ത്രം അറിയാനുള്ള ആസക്തി ഉണ്ട്.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച ശൃണു നാരദ വക്ഷ്യാമി കണ്വശാഖോക്തപദ്ധതിമ് । ജഗന്മാതുഃ സരസ്വത്യാഃ പൂജാവിധിസമന്വിതാമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: നാരദാ, കേൾക്കു, ഞാൻ കണ്വശാഖയിൽ പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന വിധിയും, ജഗന്മാതാവായ സരസ്വതീ ദേവിയുടെ പൂജാവിധിയും വിശദമായി പറയും.
മാഘസ്യ ശുക്ലപഞ്ചമ്യാം വിദ്യാരമ്ഭദിനേഽപി ച । പൂര്വേഽഹ്നി സമയം കൃത്വാ തത്രാഹ്നി സംയതഃ ശുചിഃ
മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷം അഞ്ചാം തീയതിയിലും വിദ്യാരംഭദിനത്തിലും, മുൻദിനം സമയമുറപ്പിച്ച്, അന്നേദിവസം ആത്മസംയമനത്തോടെയും ശുദ്ധിയോടെയും ഇരിക്കണം.
സ്നാത്വാ നിത്യക്രിയാഃ കൃത്വാ ഘടം സംസ്ഥാപ്യ ഭക്തിതഃ । സ്വശാഖോക്തവിധാനേന താന്ത്രികേണാഥവാ പുനഃ
സ്നാനം കഴിച്ച്, നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, ഭക്തിയോടെ ഘടം സ്ഥാപിക്കണം; സ്വശാഖയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നവിധിയിലോ, അല്ലെങ്കിൽ താന്ത്രികരീതിയിലോ.
ഗണേശം പൂര്വമഭ്യര്ച്യ തതോഽഭീഷ്ടാം പ്രപൂജയേത് । ധ്യാനേന വക്ഷ്യമാണേന ധ്യാത്വാ ബാഹ്യഘടേ ധ്രുവമ്
ആദ്യം ഗണപതിയെ പൂജിച്ചു, ശേഷം ഇഷ്ടദേവതയെ പൂജിക്കണം; പിന്നീട് പറയുന്ന വിധത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്ത്, പുറത്ത് ഘടത്തിൽ ദൃഢമായി ധ്യാനിക്കണം.
ധ്യാത്വാ പുനഃ ഷോഡഷോപചാരേണ പൂജയേദ് വ്രതീ । പൂജോപയുക്തം നൈവേദ്യം യച്ച വേദനിരൂപിതമ്
പിന്നീട്, ധ്യാനം ചെയ്തശേഷം, വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ പതിനാറ് ഉപചാരങ്ങൾകൊണ്ട് പൂജ നടത്തണം; പൂജയ്ക്കു വേണ്ടിയുള്ള നൈവേദ്യവും വേദങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ച മറ്റു വസ്തുക്കളും അർപ്പിക്കണം.
വക്ഷ്യാമി സൌമ്യ തത്കിഞ്ചിദ്യഥാധീതം യഥാഗമമ് । നവനീതം ദധി ക്ഷീരം ലാജാംശ്ച തിലലഡ്ഡുകമ്
സൗമ്യനേ, ഞാൻ പഠിച്ചതുപോലെയും ആചാരപ്രകാരംപോലെയും, നവനീതം, തൈര്, പാൽ, പൊരിച്ചഅരി, എള്ള്ലഡ്ഡു ഇവയെക്കുറിച്ച് പറയാം.
ഇക്ഷുമിക്ഷുരസം ശുക്ലവര്ണം പഞ്ചഗുഡം മധു । സ്വസ്തികം ശര്കരാം ശുക്ലധാന്യസ്യാക്ഷതമക്ഷതമ്
ഇരച്ചുവേല, ഇരച്ചുവേലരസം, വെള്ള നിറമുള്ള അഞ്ചു വിധം ശർക്കര, തേൻ, അക്ഷതം, പഞ്ചസാര, വെള്ള അരിയ്ക്ക് അക്ഷതം എന്നിവയും.
അച്ഛിന്നശുക്ലധാന്യസ്യ പൃഥുകം ശുക്ലമോദകമ് । ഘൃതസൈന്ധവസംയുക്തം ഹവിഷ്യാന്നം യഥോദിതമ്
വെള്ള അരിയ്ക്ക് അക്ഷതം, അവൽ, വെള്ള മധുരം, ഉണക്കിയ അരി, നെയ്യും കല്ലുപും ചേർത്ത ഹവിസാന്നം എന്നിവയും.
യവഗോധൂമചൂര്ണാനാം പിഷ്ടകം ഘൃതസംയുതമ് । പിഷ്ടകം സ്വസ്തികസ്യാപി പക്വരമ്ഭാഫലസ്യ ച
യവവും ഗോതുംബും പൊടിച്ച് നെയ്യ് ചേർത്ത പത്തിരി, അക്ഷതം കൊണ്ടുള്ള പത്തിരി, പാകം ചെയ്ത മാങ്ങാ പഴം എന്നിവയും.
പരമാന്നം ച സഘൃതം മിഷ്ടാന്നം ച സുധോപമമ് । നാരികേലം തദുദകം കസേരും മൂലമാര്ദ്രകമ്
നെയ്യ് ചേർത്ത പരമന്നം, അമൃതംപോലെയുള്ള പായസം, തേങ്ങയും അതിന്റെ വെള്ളവും, തേങ്ങയുടെ കുരുമുളകും, ഇളഞ്ഞ ഇഞ്ചി എന്നിവയും.
പക്വരമ്ഭാഫലം ചാരു ശ്രീഫലം ബദരീഫലമ് । കാലദേശോദ്ഭവം ചാരു ഫലം ശുക്ലം ച സംസ്കതമ്
പാകം ചെയ്ത മാങ്ങ, മനോഹരമായ ബില്വം, ഇലന്തിപ്പഴം, കാലത്തും ദേശത്തും ജനിച്ച, വെള്ള നിറമുള്ള, നന്നായി ഒരുക്കിയ മറ്റുഫലങ്ങൾ എന്നിവയും.
സുഗന്ധം ശുക്ലപുഷ്പം ച സുഗന്ധം ശുക്ലചന്ദനമ് । നവീനം ശുക്ലവസ്ത്രം ച ശങ്ഖം ച സുന്ദരം മുനേ
സുഗന്ധമുള്ള വെള്ള പൂക്കൾ, സുഗന്ധമുള്ള വെള്ള ചന്ദനം, പുതിയ വെള്ള വസ്ത്രം, മനോഹരമായ ശംഖ് എന്നിവയും, മുനിവരനേ.
മാല്യം ച ശുക്ലപുഷ്പാണാം ശുക്ലഹാരം ച ഭൂഷണമ് । യാദൃശം ച ശ്രുതൌ ധ്യാനം പ്രശസ്യം ശ്രുതിസുന്ദരമ്
വെള്ള പൂക്കളുടെ മാല, വെള്ള ഹാരം എന്ന അലങ്കാരം, ശ്രുതികളിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന, കേൾക്കാൻ മനോഹരമായ ധ്യാനം എന്നിവയും.
തന്നിബോധ മഹാഭാഗ ഭ്രമഭഞ്ജനകാരണമ് । സരസ്വതീം ശുക്ലവര്ണാം സസ്മിതാം സുമനോഹരാമ്
അത് മനസ്സിലാക്കണം, മഹാഭാഗനേ, ഭ്രമം അകറ്റുന്ന കാര്യം: വെള്ള നിറത്തിലുള്ള, പുഞ്ചിരിയോടെ, അതിമനോഹരമായ സരസ്വതിയെ.
കോടിചന്ദ്രപ്രഭാമുഷ്ടപുഷ്ടശ്രീയുക്തവിഗ്രഹാമ് । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകാധാനാം വീണാപുസ്തകധാരിണീമ്
കോടി ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ള, സമ്പത്തും സൗന്ദര്യവും നിറഞ്ഞ രൂപം, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ച, വീണയും പുസ്തകവും കൈവശമുള്ളവളെ.
രത്നസാരേന്ദ്രനിര്മാണനവഭൂഷണഭൂഷിതാമ് । സുപൂജിതാം സുരഗണൈര്ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദിഭിഃ
മുത്തും പൊന്നുംകൊണ്ട് പുതുതായി നിർമ്മിച്ച ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദേവതകൾ ആരാധിക്കുന്നവളെ.
വന്ദേ ഭക്ത്യാ വന്ദിതാം ച മുനീന്ദ്രമനുമാനവൈഃ । ഏവം ധ്യാത്വാ ച മൂലേന സര്വം ദത്ത്വാ വിചക്ഷണഃ
ഭക്തിയോടെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു, മഹർഷിമാരും മനുഷ്യരും വന്ദിക്കുന്നവളെ; ഇങ്ങനെ മൂലത്തിൽ ധ്യാനിച്ച്, എല്ലാം അർപ്പിച്ചശേഷം, ജ്ഞാനിയാകുന്നു.
സംസ്തൂയ കവചം ധൃത്വാ പ്രണമേദ്ദണ്ഡവദ്ഭുവി । യേഷാം ചേയമിഷ്ടദേവീ തേഷാം നിത്യക്രിയാ മുനേ
സ്തുതിച്ച് കാവചം ധരിച്ച്, ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത്ത് നമസ്കരിക്കണം; ആരുടെ ഇഷ്ടദേവത ഇവളാണോ, അവർക്കിത് നിത്യകർമ്മമാണ്, മുനിവരനേ.
വിദ്യാരമ്ഭേ ച വര്ഷാന്തേ സര്വേഷാം പഞ്ചമീദിനേ । സര്വോപയുക്തം മൂലം ച വൈദികാഷ്ടാക്ഷരഃ പരഃ
വിദ്യാരംഭത്തിലും വർഷാവസാനത്തിലും എല്ലാവർക്കും അഞ്ചാംദിവസവും, മൂലമന്ത്രവും പരമമായ വേദമൂല അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രവും ഉപയോഗിക്കണം.
യേഷാം യേനോപദേശോ വാ തേഷാം സ മൂല ഏവ ച । സരസ്വതീ ചതുര്ഥ്യന്തം വഹ്നിജായാന്തമേവ ച
ആര്ക്ക് എങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചുവോ, അതാണ് അവരുടെ മൂലമന്ത്രം; സരസ്വതിയുടെ ചതുർത്ഥ്യന്തം, അഗ്നിജായാന്തം എന്നതും.
ലക്ഷ്മീമായാദികം ചൈവ മന്ത്രോഽയം കല്പപാദപഃ । പുരാ നാരായണശ്ചേമം വാല്മീകായ കൃപാനിധിഃ
ലക്ഷ്മിയും മായയും തുടങ്ങിയ മന്ത്രം കല്പവൃക്ഷംപോലെയാണ്; മുമ്പ് കരുണാനിധിയായ നാരായണൻ വാൽമീകിക്ക് ഇത് നൽകിയിരുന്നു.
പ്രദദൌ ജാഹ്നവീതീരേ പുണ്യക്ഷേത്രേ ച ഭാരതേ । ഭൃഗുര്ദദൌ ച ശുക്രായ പുഷ്കരേ സൂര്യപര്വണി
ജാഹ്നവീതീരത്തും ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിലും അദ്ദേഹം നൽകി; ഭൃഗു, സൂര്യപർവ്വത്തിൽ, പുഷ്കരത്തിൽ ശുക്രനു നൽകി.
ചന്ദ്രപര്വണി മാരീചോ ദദൌ വാക്പതയേ മുദാ । ഭൃഗോശ്ചൈവ ദദൌ തുഷ്ടോ ബ്രഹ്മാ ബദരികാശ്രമേ
ചന്ദ്രപർവ്വത്തിൽ മാരീചൻ സന്തോഷത്തോടെ വാക്പതിക്ക് നൽകി; ഭൃഗുവിന് സന്തോഷംകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവ് ബദരികാശ്രമത്തിൽ നൽകി.
ആസ്തികസ്യ ജരത്കാരുര്ദദൌ ക്ഷീരോദസന്നിധൌ । വിഭാണ്ഡകോ ദദൌ മേരൌ ഋഷ്യശൃങ്ഗായ ധീമതേ
ആസ്തികന്റെ മകൻ ജരത്കാരു ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൻറെ തീരത്ത് ഈ ജ്ഞാനം നൽകി. വിപാണ്ഡകൻ മെരുകുന്നിൽ ധീരനായ ഋഷ്യശൃംഗനു നൽകി.
ശിവഃ കണാദമുനയേ ഗൌതമായ ദദൌ മുദാ । സൂര്യശ്ച യാജ്ഞവല്ക്യായ തഥാ കാത്യായനായ ച
ശിവൻ സന്തോഷത്തോടെ കണാടമുനിക്കും ഗൗതമനുമാണ് ഈ ജ്ഞാനം നൽകിയത്. അതുപോലെ സൂര്യൻ യാജ്ഞവൽക്ക്യനും കാത്യായനനും നൽകി.
ശേഷഃ പാണിനയേ ചൈവ ഭാരദ്വാജായ ധീമതേ । ദദൌ ശാകടായനായ സുതലേ ബലിസംസദി
ശേഷൻ പാണിനിക്കും ധീരനായ ഭാരദ്വാജനും ഈ ജ്ഞാനം നൽകി. സുതലത്തിലെ ബലിയുടെ സഭയിൽ ശാകടായനനും നൽകി.
ചതുര്ലക്ഷജപേനൈവ മന്ത്രഃ സിദ്ധോ ഭവേന്നൃണാമ് । യദി സ്യാന്മന്ത്രസിദ്ധോ ഹി ബൃഹസ്പതിസമോ ഭവേത്
നാലു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ഈ മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കു മന്ത്രസിദ്ധി ലഭിക്കും. മന്ത്രസിദ്ധി നേടിയാൽ ബ്രഹസ്പതിക്കു തുല്യനാകും.