ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണശ്ച തത്ത്യാഗം ഹാഹാകാരം ചകാര ഹ । ശശാപ ദേവീം ദേവേശസ്തത്ക്ഷണം ച യഥോചിതമ്
കൃഷ്ണൻ ആ ഉപേക്ഷനം കണ്ടപ്പോൾ ദുഃഖത്തിൽ നിലവിളിച്ചു; ദേവതകളുടെ അധിപതി ഉടൻ തന്നെ ദേവിയെ യോഗ്യമായി ശപിച്ചു.
യതോഽപത്യം ത്വയാ ത്യക്തം കോപശീലേ ച നിഷ്ഠുരേ । ഭവ ത്വമനപത്യാപി ചാദ്യപ്രഭൃതി നിശ്ചിതമ്
നീ കോപമുള്ളതും കഠിനഹൃദയവുമാണ്, അതുകൊണ്ട് തന്നെ നീ കുഞ്ഞിനെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഇനിമുതൽ നീ നിർസന്താനിയായിരിക്കും, ഇതു നിർബന്ധം.
യാ യാസ്ത്വദംശരൂപാശ്ച ഭവിഷ്യന്തി സുരസ്ത്രിയഃ । അനപത്യാശ്ച താഃ സര്വാസ്ത്വത്സമാ നിത്യയൌവനാഃ
നിന്റെ ഭാഗങ്ങളായുള്ള എല്ലാ ദേവസ്ത്രികളും, നിന്നുപോലെ നിർസന്താനികളും എന്നും യൗവനത്തിൽ നിലനില്ക്കുന്നവരുമായിരിക്കും.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ദേവീ ജിഹ്വാഗ്രാത്സഹസാ തതഃ । ആവിര്ബഭൂവ കന്യൈകാ ശുക്ലവര്ണാ മനോഹരാ
അപ്പോൾ ദേവിയുടെ നാവിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് ഒരു വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള മനോഹരിയായ ഒരു കന്യക ഉദിച്ചു.
ശ്വേതവസ്ത്രപരീധാനാ വീണാപുസ്തകധാരിണീ । രത്നഭൂഷണഭൂഷാഢ്യാ സര്വശാസ്ത്രാധിദേവതാ
വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചും, വീണയും പുസ്തകവും കൈവശം വച്ചും, രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും അധിപതിയായ ദേവിയായി അവൾ നിലകൊണ്ടു.
അഥ കാലാന്തരേ സാ ച ദ്വിധാരൂപോ ബഭൂവ ഹ । വാമാര്ധാങ്ഗാച്ച കമലാ ദക്ഷിണാര്ധാച്ച രാധികാ
കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ ഇരട്ടരൂപം സ്വീകരിച്ചു; ഇടത്തേ ഭാഗത്തു നിന്ന് കമലയും വലത്തേ ഭാഗത്തു നിന്ന് രാധികയും ജനിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ കൃഷ്ണോ ദ്വിധാരൂപോ ബഭൂവ സഃ । ദക്ഷിണാര്ധശ്ച ദ്വിഭുജോ വാമാര്ധശ്ച ചതുര്ഭുജഃ
അപ്പോൾ തന്നെ കൃഷ്ണനും ഇരട്ടരൂപം സ്വീകരിച്ചു; വലത്തേ ഭാഗം രണ്ടുകൈകളോടെ, ഇടത്തേ ഭാഗം നാലുകൈകളോടെ നിലകൊണ്ടു.
ഉവാച വാണീം കൃഷ്ണസ്താം ത്വമസ്യ കാമിനീ ഭവ । അത്രൈവ മാനിനീ രാധാ തവ ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി
കൃഷ്ണൻ വാണിയെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'നീ ഇവന്റെ പ്രിയങ്കരിയായിരിക്കുക; ഇവിടെ അഭിമാനമുള്ള രാധേ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകും.'
ഏവം ലക്ഷ്മീം ച പ്രദദൌ തുഷ്ടോ നാരായണായ ച । സ ജഗാമ ച വൈകുണ്ഠം താഭ്യാം സാര്ധം ജഗത്പതിഃ
അങ്ങനെ സന്തോഷത്തോടെ കൃഷ്ണൻ ലക്ഷ്മിയെ നാരായണനു നൽകി; ലോകനാഥൻ അവരോടൊപ്പം വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
അനപത്യേ ച തേ ദ്വേ ച ജാതേ രാധാംശസമ്ഭവേ । ഭൂതാ നാരായണാങ്ഗാച്ച പാര്ഷദാശ്ച ചതുര്ഭുജാഃ
അവരിരുവരും നിർസന്താനികളായപ്പോൾ, രാധയുടെ ഭാഗം ജനിച്ചപ്പോൾ, നാരായണന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് നാലുകൈകളുള്ള പാർഷദന്മാർ ഉദിച്ചു.
തേജസാ വയസാ രൂപഗുണാഭ്യാം ച സമാ ഹരേഃ । ബഭൂവുഃ കമലാങ്ഗാച്ച ദാസീകോട്യശ്ച തത്സമാഃ
ഹരിയുമായി തുല്യമായ പ്രകാശത്തിലും പ്രായത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും ഗുണങ്ങളിലും, കമലയിൽ നിന്ന് അനേകം ദാസിമാർ അവളെപ്പോലെ തന്നെ ഉദിച്ചു.
അഥ ഗോലോകനാഥസ്യ ലോമ്നാം വിവരതോ മുനേ । ഭൂതാശ്ചാസംഖ്യഗോപാശ്ച വയസാ തേജസാ സമാഃ
ശ്രീമാന്മുനിയേ, പിന്നെ ഗോലോകനാഥന്റെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് അനവധി ഗോപന്മാർ, പ്രായത്തിലും തേജസ്സിലും തുല്യരായി ജനിച്ചു.
രൂപേണ ച ഗുണേനൈവ ബലേന വിക്രമേണ ച । പ്രാണതുല്യപ്രിയാഃ സര്വേ ബഭൂവുഃ പാര്ഷദാ വിഭോഃ
ആ ഭഗവാന്റെ അനുയായികൾ എല്ലാവരും അവളുടെ രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും ശക്തിയിലും വീര്യത്തിലും സമാനരായി, അവനു ജീവനെപ്പോലെ പ്രിയപ്പെട്ടവരായി മാറി.
രാധാങ്ഗലോമകൂപേഭ്യോ ബഭൂവുര്ഗോപകന്യകാഃ । രാധാതുല്യാശ്ച താഃ സര്വാ രാധാദാസ്യഃ പ്രിയംവദാഃ
രാധയുടെ ശരീരത്തിലെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗോപികകൾ ഉദിച്ചു, അവരും രാധയെപ്പോലെ തന്നെ, രാധയുടെ മുഖംപോലുള്ളവരും മധുരഭാഷിണികളുമായിരുന്നു.
രത്നഭൂഷണഭൂഷാഢ്യാഃ ശശ്വത്സുസ്ഥിരയൌവനാഃ । അനപത്യാശ്ച താഃ സര്വാഃ പുംസഃ ശാപേന സന്തതമ്
അവർക്കൊക്കെയും രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരുന്നതും, എപ്പോഴും യൗവനം നിലനിൽക്കുന്നവരുമായിരുന്നു. ഒരു ശാപം കാരണം അവർക്കൊന്നും സന്താനമുണ്ടായില്ല.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ വിപ്ര സഹസാ കൃഷ്ണദേവതാ । ആവിര്ബഭൂവ ദുര്ഗാ സാ വിഷ്ണുമായാ സനാതനീ
അതിനിടയിൽ, മഹർഷേ, അപ്രതീക്ഷിതമായി കൃഷ്ണദേവതയായ ദുർഗ്ഗാ, വിഷ്ണുവിന്റെ ശാശ്വതമായ മായ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
ദേവീ നാരായണീശാനാ സര്വശക്തിസ്വരൂപിണീ । ബുദ്ധ്യധിഷ്ഠാത്രീ ദേവീ സാ കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ
സകലശക്തികളുടെ സാക്ഷാത്കാരമായ നാരായണീ, കൃഷ്ണന്റെ പരമാത്മാവിന്റെ ബുദ്ധിയുടെ അധിഷ്ഠാത്രി, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദേവീനാം ബീജരൂപാ ച മൂലപ്രകൃതിരീശ്വരീ । പരിപൂര്ണതമാ തേജഃസ്വരൂപാ ത്രിഗുണാത്മികാ
അവൾ എല്ലാ ദേവതകളുടെയും ബീജരൂപവും, ആദിപ്രകൃതിയും, പരിപൂർണ്ണമായ പ്രകാശവും, മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെയും സാക്ഷാത്കാരവുമാണ്.
തപ്തകാഞ്ചനവര്ണാഭാ കോടിസൂര്യസമപ്രഭാ । ഈഷദ്ധാസ്യപ്രസന്നാസ്യാ സഹസ്രഭുജസംയുതാ
തപ്തസുവർണ്ണംപോലെയുള്ള നിറവും, കോടിയധികം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശവും, അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ ദയയുള്ള മുഖവും, ആയിരം കൈകളും അവള്ക്കുണ്ടായിരുന്നു.
നാനാശസ്ത്രാസ്ത്രനികരം ബിഭ്രതീ സാ ത്രിലോചനാ । വഹ്നിശുദ്ധാംശുകാധാനാ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാ
വിവിധ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും കൈവശംവെച്ചതും, മൂന്നു കണ്ണുകളുമുള്ളതും, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ചതും, രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞതുമായവളായിരുന്നു.
യസ്യാശ്ചാംശാംശകലയാ ബഭൂവുഃ സര്വയോഷിതഃ । സര്വേ വിശ്വസ്ഥിതാ ലോകാ മോഹിതാഃ സ്യുശ്ച മായയാ
അവളുടെ ചെറിയൊരു ഭാഗത്തുനിന്ന് തന്നെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും ജനിച്ചു; സകലലോകങ്ങളും അവളുടെ മായയിൽ ആകർഷിതരായി.
സര്വൈശ്വര്യപ്രദാത്രീ ച കാമിനാം ഗൃഹവാസിനാമ് । കൃഷ്ണഭക്തിപ്രദാ യാ ച വൈഷ്ണവാനാം ച വൈഷ്ണവീ
ആവശ്യങ്ങൾ ഉള്ള ഗൃഹസ്ഥർക്കു എല്ലാ ഐശ്വര്യവും നൽകുന്നവളും, കൃഷ്ണഭക്തി നൽകുന്നവളും, വൈഷ്ണവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ വൈഷ്ണവിയും അവളാണ്.
മുമുക്ഷൂണാം മോക്ഷദാത്രീ സുഖിനാം സുഖദായിനീ । സ്വര്ഗേഷു സ്വര്ഗലക്ഷ്മീശ്ച ഗൃഹലക്ഷ്യീര്ഗൃഹേഷു ച
മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്നവളും, സന്തോഷമുള്ളവർക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നവളും, സ്വർഗത്തിൽ ഐശ്വര്യവും വീടുകളിൽ ഗൃഹലക്ഷ്മിയും അവളാണ്.
തപസ്വിഷു തപസ്യാ ച ശ്രീരൂപാ തു നൃപേഷു ച । യാ വഹ്നൌ ദാഹികാരൂപാ പ്രഭാരൂപാ ച ഭാസ്കരേ
തപസ്സുകാരിൽ തപസ്സായും, രാജാക്കന്മാരിൽ മഹത്വമായും, അഗ്നിയിൽ ദഹനശക്തിയായും, സൂര്യനിൽ പ്രകാശമായും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശോഭാരൂപാ ച ചന്ദ്രേ ച സാ പദ്മേഷു ച ശോഭനാ । സര്വശക്തിസ്വരൂപാ യാ ശ്രീകൃഷ്ണേ പരമാത്മനി
ചന്ദ്രനിൽ സൗന്ദര്യമായും, താമരകളിൽ മംഗലമായും, ശ്രീകൃഷ്ണൻ എന്ന പരമാത്മാവിൽ എല്ലാ ശക്തികളുടെയും സാക്ഷാത്കാരമായും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
യയാ ച ശക്തിമാനാത്മാ യയാ ച ശക്തിമജ്ജഗത് । യയാ വിനാ ജഗത്സര്വം ജീവന്മൃതമിവ സ്ഥിതമ്
അവളാൽ ആത്മാവിന് ശക്തി ലഭിക്കുന്നു, ലോകത്തിനും ശക്തി അവളാൽ. അവളില്ലാതെ ലോകം ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയെങ്കിലും മരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യാ ച സംസാരവൃക്ഷസ്യ ബീജരൂപാ സനാതനീ । സ്ഥിതിരൂപാ വൃദ്ധിരൂപാ ഫലരൂപാ ച നാരദ
സംസാരവൃക്ഷത്തിന്റെ ശാശ്വതമായ വിത്ത്, നിലനിൽപ്പ്, വളർച്ച, ഫലം എന്നിവയാകുന്നവളാണ് അവൾ, നാരദാ.
ക്ഷുത്പിപാസാദയാരൂപാ നിദ്രാ തന്ദ്രാ ക്ഷമാ മതിഃ । ശാന്തിലജ്ജാതുഷ്ടിപുഷ്ടിഭ്രാന്തികാന്ത്യാദിരൂപിണീ
ക്ഷുധ, ദാഹം, ഉറക്കം, മയക്കം, ക്ഷമ, ബുദ്ധി, ശാന്തി, ലജ്ജ, സന്തോഷം, പോഷണം, ഭ്രമം, സൗന്ദര്യം എന്നിവയുടെ രൂപത്തിൽ അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
സാ ച സംസ്തൂയ സര്വേശം തത്പുരഃ സമുവാസ ഹ । രത്നസിംഹാസനം തസ്യൈ പ്രദദൌ രാധികേശ്വരഃ
അവളെ സ്തുതിച്ചശേഷം, അവൾ സർവ്വേശ്വരന്റെ മുമ്പിൽ തങ്ങിനിന്നു; രാധികേശ്വരൻ അവള്ക്ക് രത്നസിംഹാസനം സമ്മാനിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര സസ്ത്രീകശ്ച ചതുര്മുഖഃ । പദ്മനാഭേര്നാഭിപദ്മാന്നിഃസസാര മഹാമുനേ
അതിനിടയിൽ, മഹാമുനേ, സ്ത്രിയോടൊപ്പം നാലുമുഖൻ, പദ്മനാഭന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നുള്ള താമരയിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.