സര്വം സമാചരേദ്യസ്തു പൂജനം മധുകാഹ്വയമ് । ന തസ്യ രോഗബാധാദിഭയമുദ്ഭവതേഽനഘ
മധൂക എന്ന പേരിൽ മുഴുവൻ പൂജയും നിർവഹിക്കുന്നവന്, അഗ്നിയേ, രോഗം പോലുള്ള ഭയങ്ങൾ ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
അഥാന്യദപി വക്ഷ്യാമി പ്രകൃതേഃ പഞ്ചകം പരമ് । നാമ്നാ രൂപേണ ചോത്പത്ത്യാ ജഗദാനന്ദദായകമ്
ഇനി ഞാൻ പ്രകൃതിയുടെ പരമമായ അഞ്ചു രൂപങ്ങളെ, അവയുടെ പേരും രൂപവും ഉദ്ഭവവും ഉൾപ്പെടെ, ലോകത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്നവയെക്കുറിച്ച് പറയാം.
സാഖ്യാനം ച സമാഹാത്മ്യം പ്രകൃതേഃ പഞ്ചകം മുനേ । കുതൂഹലകര ചൈവ ശൃണു മുക്തിവിധായകമ്
മുനിവരേ, പ്രകൃതിയുടെ അഞ്ചു രൂപങ്ങളുടെ കഥയും മഹത്വവും, അതു കേൾക്കാൻ എല്ലാവർക്കും ആകാംക്ഷയുണ്ടാക്കുന്നതും മോക്ഷം നൽകുന്നതുമാണ്—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
പ്രകൃതിചരിത്രവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച ഗണേശജനനീ ദുര്ഗാ രാധാ ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ । സാവിത്രീ ച സൃഷ്ടിവിധൌ പ്രകൃതിഃ പഞ്ചധാ സ്മൃതാ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഗണേശന്റെ അമ്മയായ ദുർഗ്ഗ, രാധ, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, സാവിത്രി—സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് ഇവയെല്ലാം പ്രകൃതിയുടെ അഞ്ചു രൂപങ്ങളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
നാരദ ഉവാച ആവിര്ബഭൂവ സാ കേന കാ വാ സാ ജ്ഞാനിനാംവര । കിം വാ തല്ലക്ഷണം സാധോ ബഭൂവ പഞ്ചധാ കഥമ്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ആരാണ് അവളെ പ്രത്യക്ഷമാക്കിയതും, അവൾ ആരാണ്, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ? അവളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്താണ്, അവൾ എങ്ങനെ അഞ്ചായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു?
സര്വാസാം ചരിതം പൂജാവിധാനം ഗുണ ഈപ്സിതഃ । അവതാരഃ കുത്ര കസ്യാസ്തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
അവരുടെ കഥകളും, പൂജാവിധിയും, ഗുണങ്ങളും, ആഗ്രഹിക്കാവുന്ന അവതാരങ്ങളും, അവൾ എവിടെയാണ് പ്രത്യക്ഷമായതെന്നും ദയവായി വിശദീകരിക്കണമേ.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച പ്രകൃതേര്ലക്ഷണം വത്സ കോ വാ വക്തും ക്ഷമോ ഭവേത് । കിഞ്ചിത്തഥാപി വക്ഷ്യാമി യച്ഛ്രുതം ധര്മവക്ത്രതഃ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: കുട്ടിയേ, പ്രകൃതിയുടെ സ്വഭാവം ആരാണ് പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയുക? എന്നാലും ഞാൻ ധർമ്മന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് കേട്ടതിൽ നിന്ന് കുറച്ച് പറയാം.
പ്രകൃഷ്ടവാചകഃ പ്രശ്ന കൃതിശ്ച സൃഷ്ടിവാചകഃ । സൃഷ്ടൌ പ്രകൃഷ്ടാ യാ ദേവീ പ്രകൃതിഃ സാ പ്രകീര്തിതാ
'പ്രകൃഷ്ടം' എന്നത് ഉത്തമത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു, 'കൃതി' സൃഷ്ടിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സൃഷ്ടിയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ദേവിയാണ് പ്രകൃതി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഗുണേ സത്ത്വേ പ്രകൃഷ്ടേ ച പ്രശബ്ദോ വര്തതേ ശ്രുതഃ । മധ്യമേ രജസി കൃശ്ച തിശബ്ദസ്തമസി സ്മൃതഃ
സത്ത്വഗുണം പ്രധാനമായപ്പോൾ 'പ്ര' എന്ന അക്ഷരം ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നു. രജസ്സു മധ്യസ്ഥമായപ്പോൾ 'കൃ' എന്നത്, തമസ്സിൽ 'തി' എന്നത് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രിഗുണാത്മസ്വരൂപാ യാ സാ ച ശക്തിസമന്വിതാ । പ്രധാനാ സൃഷ്ടികരണേ പ്രകൃതിസ്തേന കഥ്യതേ
മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെയും സ്വഭാവം ഉള്ളവളും ശക്തിയാൽ സമ്പന്നയുമായവളാണ് സൃഷ്ടിയിൽ പ്രധാനമായ ദേവി. അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ പ്രകൃതി എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
പ്രഥമേ വര്തതേ പ്രശ്ന കൃതിശ്ച സൃഷ്ടിവാചകഃ । സൃഷ്ടേരാദൌ ച യാ ദേവീ പ്രകൃതിഃ സാ പ്രകീര്തിതാ
ആദ്യത്തിൽ 'പ്ര' എന്ന അക്ഷരം ഉണ്ട്, 'കൃതി' സൃഷ്ടിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ദേവിയാണ് പ്രകൃതി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
യോഗേനാത്മാ സൃഷ്ടിവിധൌ ദ്വിധാരൂപോ ബഭൂവ സഃ । പുമാംശ്ച ദക്ഷിണാര്ധാങ്ഗോ വാമാര്ധാ പ്രകൃതിഃ സ്മൃതാ
യോഗം വഴി ആത്മാവ് സൃഷ്ടിക്കായി ഇരട്ടരൂപം എടുത്തു. വലതുവശം പുരുഷൻ, ഇടതുവശം പ്രകൃതി എന്നാണു ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
സാ ച ബ്രഹ്മസ്വരൂപാ ച നിത്യാ സാ ച സനാതനീ । യഥാഽഽത്മാ ച തഥാ ശക്തിര്യഥാഗ്നൌ ദാഹികാ സ്ഥിതാ
അവൾ ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ളവളാണ്, ശാശ്വതിയും അനന്തയും. ആത്മാവ് നിലനിൽക്കുന്നപോലെ ശക്തിയും നിലനിൽക്കുന്നു, അഗ്നിയിൽ ദഹനശക്തി നിലനിൽക്കുന്നപോലെ.
അത ഏവ ഹി യോഗീന്ദ്രൈഃ സ്ത്രീപുമ്ഭേദോ ന മന്യതേ । സര്വം ബ്രഹ്മമയം ബ്രഹ്മഞ്ഛശ്വത്സദപി നാരദ
അതിനാൽ, നാരദാ, മഹായോഗികൾ സ്ത്രീപുരുഷഭേദം ഒന്നും കാണുന്നില്ല. എല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു, ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ് ശാശ്വതം.
സ്വേച്ഛാമയസ്യേച്ഛയാ ച ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ സിസൃക്ഷയാ । സാഽഽവിര്ബഭൂവ സഹസാ മൂലപ്രകൃതിരീശ്വരീ
സ്വച്ഛന്ദമായ ഇഷ്ടപ്രകാരം ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ, പ്രാഥമികമായ പ്രകൃതി, പരമേശ്വരി, അപ്രത്യക്ഷമായി ഉടനടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തദാജ്ഞയാ പഞ്ചവിധാ സൃഷ്ടികര്മവിഭേദികാ । അഥ ഭക്താനുരോധാദ്വാ ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹാ
അവളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, സൃഷ്ടിയുടെ അഞ്ചു വിധങ്ങളായ പ്രവർത്തികൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. ഭക്തന്മാരുടെ ഭക്തിക്ക് വേണ്ടി, അവൾ അനുകമ്പയോടെ ദയാരൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു.
ഗണേശമാതാ ദുര്ഗാ യാ ശിവരൂപാ ശിവപ്രിയാ । നാരായണീ വിഷ്ണുമായാ പൂര്ണബ്രഹ്മസ്വരൂപിണീ
ഗണേശന്റെ മാതാവായ ദുർഗ്ഗയാണ് അവൾ, ശിവസ്വരൂപവും ശിവപ്രിയയും. നാരായണി, വിഷ്ണുവിന്റെ മായ, പൂർണ്ണബ്രഹ്മസ്വരൂപിണി.
ബ്രഹ്മാദിദേവൈര്മുനിഭിര്മനുഭിഃ പൂജിതാ സ്തുതാ । സര്വാധിഷ്ഠാതൃദേവീ സാ ശര്വരൂപാ സനാതനീ
ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, മുനിമാരും, മനുമാരും അവളെ ആരാധിക്കുകയും സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൾ സകലത്തിന്റെയും അധിഷ്ഠാത്രിദേവി, രാത്രിസ്വരൂപിണി, ശാശ്വതിയായവൾ.
ധര്മസത്യപുണ്യകീര്തിര്യശോമങ്ഗലദായിനീ । സുഖമോക്ഷഹര്ഷദാത്രീ ശോകാര്തിദുഃഖനാശിനീ
ധർമ്മം, സത്യം, പുണ്യം, കീർത്തി, യശസ്സ്, മംഗളം എന്നിവ നൽകുന്നവളാണ് അവൾ. സുഖം, മോക്ഷം, സന്തോഷം നൽകുകയും, ദുഃഖിതരുടെ ദുഃഖവും ശോകവും അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശരണാഗതദീനാര്തപരിത്രാണപരായണാ । തേജഃസ്വരൂപാ പരമാ തദധിഷ്ഠാതൃദേവതാ
ശരണം തേടുന്ന ദീനരെയും ദുരിതത്തിലായവരെയും രക്ഷിക്കാൻ സദാ തയ്യാറാണ് അവൾ. അവളുടെ രൂപം പ്രകാശമാണ്, പരമമായവളാണ്, സകലത്തിന്റെയും അധിഷ്ഠാത്രിദേവത.
സര്വശക്തിസ്വരൂപാ ച ശക്തിരീശസ്യ സന്തതമ് । സിദ്ധേശ്വരീ സിദ്ധിരൂപാ സിദ്ധിദാ സിദ്ധിരീശ്വരീ
സകലശക്തികളുടെയും സ്വരൂപമാണ് അവൾ, ഈശ്വരന്റെ സ്ഥിരമായ ശക്തി. സിദ്ധികളുടെ ഇശ്വരി, സിദ്ധിരൂപിണി, സിദ്ധി നൽകുന്നവളും സിദ്ധികളിൽ പരമവുമാണ്.
ബുദ്ധിര്നിദ്രാ ക്ഷുത്പിപാസാ ഛായാ തന്ദ്രാ ദയാ സ്മൃതിഃ । ജാതിഃ ക്ഷാന്തിശ്ച ഭ്രാന്തിശ്ച ശാന്തിഃ കാന്തിശ്ച ചേതനാ
ബുദ്ധി, ഉറക്കം, വിശപ്പ്, ദാഹം, നിഴൽ, മയക്കം, കരുണ, ഓർമ്മ, ജനനം, ക്ഷമ, ഭ്രമം, സമാധാനം, കാന്തി, ബോധം — ഇവയൊക്കെയും അവളാണ്.
തുഷ്ടിഃ പുഷ്ടിസ്തഥാ ലക്ഷ്മീര്ധൃതിര്മായാ തഥൈവ ച । സര്വശക്തിസ്വരൂപാ സാ കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ
തൃപ്തി, പോഷണം, ഐശ്വര്യം, ധൈര്യം, മായ — ഇവയും അവളാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണപരമാത്മാവിന്റെ സകലശക്തികളുടെയും സ്വരൂപം അവളാണ്.
ഉക്തഃ ശ്രുതൌ ശ്രുതഗുണശ്ചാതിസ്വല്പോ യഥാഗമമ് । ഗുണോഽസ്ത്യനന്തോഽനന്തായാ അപരാം ച നിശാമയ
ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ അവളുടെ ഗുണങ്ങളെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് വളരെ കുറവാണ്, ആചാരപ്രകാരം. അവളുടെ ഗുണങ്ങൾ അനന്തമാണ്, നാരദാ, ഇനി മറ്റൊന്ന് കേൾക്കൂ.
ശുദ്ധസത്ത്വസ്വരൂപാ യാ പദ്മാ സാ പരമാത്മനഃ । സര്വസമ്പത്സ്വരൂപാ സാ തദധിഷ്ഠാതൃദേവതാ
ശുദ്ധമായ സത്ത്വസ്വഭാവമുള്ളവളാണ് പദ്മ, പരമാത്മാവിന്റെ ഭാഗമായവളും എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരമായവളും അതിന് അധിഷ്ഠാനദേവതയുമാണ്.
കാന്താതിദാന്താ ശാന്താ ച സുശീലാ സര്വമങ്ഗലാ । ലോഭമോഹകാമരോഷമദാഹങ്കാരവര്ജിതാ
അവൾ മനോഹരിയും അത്യന്തം ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവളും സമാധാനമുള്ളവളും നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവളും എല്ലായ്പ്പോഴും മംഗളകരമായവളും ആകാംക്ഷ, മോഹം, കാമം, കോപം, മദം, അഹങ്കാരം എന്നിവയില്ലാത്തവളുമാണ്.
ഭക്താനുരക്താ പത്യുശ്ച സര്വാഭ്യശ്ച പതിവ്രതാ । പ്രാണതുല്യാ ഭഗവതഃ പ്രേമപാത്രം പ്രിയംവദാ
ഭക്തന്മാരോടും ഭർത്താവിനോടും അഗാധമായ സ്നേഹമുള്ളവളാണ് അവൾ. ഭർത്താവിനോടു പരമഭക്തിയുള്ളവളും ഭഗവാന്റെ ജീവനെപ്പോലെയുള്ളവളും സ്നേഹത്തിന്റെ പാത്രവുമാണ് അവൾ. pleasantവായി സംസാരിക്കുന്നവളാണ്.
സര്വസസ്യാത്മികാ ദേവീ ജീവനോപായരൂപിണീ । മഹാലക്ഷ്മീശ്ച വൈകുണ്ഠേ പതിസേവാരതാ സതീ
എല്ലാ വിളവുകളുടെ ആത്മാവും ജീവിക്കാനുള്ള ഉപാധിയുമാണ് ഈ ദേവി. വൈകുണ്ഠത്തിൽ മഹാലക്ഷ്മിയായി ഭർത്താവിന്റെ സേവനത്തിൽ നിരന്തരം ലീനയായ സത്യസന്ധയായവളാണ്.
സ്വര്ഗേ ച സ്വര്ഗലക്ഷ്മീശ്ച രാജലക്ഷ്മീശ്ച രാജസു । ഗൃഹേഷു ഗൃഹലക്ഷ്മീശ്ച മര്ത്യാനാം ഗൃഹിണാം തഥാ
സ്വർഗത്തിൽ അവൾ ദേവതകളുടെ ഐശ്വര്യമാണ്, രാജാക്കന്മാരിൽ രാജൈശ്വര്യവും, ഭവനങ്ങളിൽ ഗൃഹലക്ഷ്മിയും, മനുഷ്യരിൽ ഗൃഹിണിയായും നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വപ്രാണിഷു ദ്രവ്യേഷു ശോഭാരൂപാ മനോഹരാ । കീര്തിരൂപാ പുണ്യവതാം പ്രഭാരൂപാ നൃപേഷു ച
എല്ലാ ജീവികളിലും വസ്തുക്കളിലും അവൾ ഭംഗിയുടെ രൂപമാണ്, കാഴ്ചയ്ക്ക് ആകർഷകമായവളാണ്. പുണ്യവാന്മാരിൽ കീര്ത്തിയും രാജാക്കന്മാരിൽ പ്രകാശവും അവളാണ്.