ആസ്സേ ധ്യാനപരോ നിത്യമൃണഗ്രസ്ത ഇവാധനഃ । കാ ചിന്താ വര്തതേ പുത്ര മയി താതേ തു തിഷ്ഠതി
നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ ആകുലനായി ഇരിക്കുന്നു, കടംകയറിയ ദരിദ്രനെന്നപോലെ. മകനേ, അച്ഛൻ കൂടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെയാണ് ഈ ചിന്ത നിനക്കുണ്ടാകുന്നത്?
സുഖം ഭുംക്ഷ്വ യഥാകാമം മുഞ്ച ശോകം മനോഗതമ് । ജ്ഞാനം ചിന്തയ ശാസ്ത്രോക്തം വിജ്ഞാനേ ച മതിം കുരു
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ, മനസ്സിലുള്ള ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കൂ. ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പഠിച്ച ജ്ഞാനം ആലോചിക്കൂ, മനസ്സിനെ വിജ്ഞാനത്തിലേക്ക് തിരിപ്പിക്കൂ.
ന ചേന്മനസി തേ ശാന്തിര്വചസാ മമ സുവ്രത । ഗച്ഛ ത്വം മിഥിലാം പുത്ര പാലിതാം ജനകേന ഹ
എന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്നു നിന്റെ മനസ്സിൽ സമാധാനം ഉണ്ടാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മകനേ, നീ ജനകൻ ഭരിക്കുന്ന മിഥിലയിൽ പോകൂ.
സ തേ മോഹം മഹാഭാഗ നാശയിഷ്യതി ഭൂപതിഃ । ജനകോ നാമ ധര്മാത്മാ വിദേഹഃ സത്യസാഗരഃ
ഭാഗ്യശാലിയേ, ആ രാജാവ് നിന്റെ മോഹം നീക്കിത്തരും. സത്യസമുദ്രനായ, ധർമ്മാത്മാവായ ജനകൻ എന്ന രാജാവ് അവിടെയാണ്.
തം ഗത്വാ നൃപതിം പുത്ര സന്ദേഹം സ്വം നിവര്തയ । വര്ണാശ്രമാണാം ധര്മാംസ്ത്വം പൃച്ഛ പുത്ര യഥാതഥമ്
മകനേ, നീ ആ രാജാവിനെ സമീപിച്ച് നിന്റെ സംശയങ്ങൾ നീക്കൂ. വർണ്ണാശ്രമങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ധർമ്മങ്ങൾ അവനോടു ചോദിക്കൂ.
ജീവന്മുക്തഃ സ രാജര്ഷിര്ബഹ്മജ്ഞാനമതിഃ ശുചിഃ । തഥ്യവക്താതിശാന്തശ്ച യോഗീ യോഗപ്രിയഃ സദാ
ആ രാജർഷി ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടിയവനാണ്, മനസ്സിൽ ശുദ്ധിയുള്ളവൻ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ. സത്യവാദിയും അത്യന്തം ശാന്തനും എന്നും യോഗത്തിൽ ലീനനുമാണ്.
സൂത ഉവാച തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ വ്യാസസ്യാമിതതേജസഃ । പ്രത്യുവാച മഹാതേജാഃ ശുകശ്ചാരണിസമ്ഭവഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതുല്യമായ തേജസ്സുള്ള വ്യാസന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, മഹത്തായ തേജസ്സോടെ അരണിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശുകൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ദമ്ഭോഽയം കില ധര്മാത്മന്ഭാതി ചിത്തേ മമാധുനാ । ജീവന്മുക്തോ വിദേഹശ്ച രാജ്യം ശാസ്തി മുദാന്വിതഃ
ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ, ഇപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ ഇതെല്ലാം കപടമെന്നപോലെ തോന്നുന്നു: ജീവന്മുക്തനായ വിഡേഹൻ സന്തോഷത്തോടെ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു.
വന്ധ്യാപുത്ര ഇവാഭാതി രാജാസൌ ജനകഃ പിതഃ । കുര്വന് രാജ്യം വിദേഹഃ കിം സന്ദേഹോഽയം മമാദ്ഭുതഃ
വന്ധ്യയുടെ മകനെന്നപോലെ ആ രാജാവ് ജനകൻ തോന്നുന്നു; വിഡേഹൻ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു—ഇത് എങ്ങനെയാണ്? ഈ സംശയം എനിക്ക് അതിശയകരമാണ്.
ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമ്യഹം ഭൂപം വിദേഹം നൃപസത്തമമ് । കഥം തിഷ്ഠതി സംസാരേ പദ്മപത്രമിവാമ്ഭസി
ഞാൻ ആ രാജാവായ വിഡേഹനെ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എങ്ങനെയാണ് അവൻ ലോകത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോഴും ജലത്തിലെ താമരയിലുപോലെ അശ്ലിഷ്ടനായി ഇരിക്കുന്നത്?
സന്ദേഹോഽയം മഹാംസ്താത വിദേഹേ പരിവര്തതേ । മോക്ഷഃ കിം വദതാം ശ്രേഷ്ഠ സൌഗതാനാമിവാപരഃ
അച്ഛനേ, വിഡേഹനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്: മോക്ഷം ബൗദ്ധന്മാരുടെ liberation പോലെയാണോ, അല്ലെങ്കിൽ വേറേതാണോ?
കഥം ഭുക്തമഭുക്തം സ്യാദകൃതം ച കൃതം കഥമ് । വ്യവഹാരഃ കഥം ത്യാജ്യ ഇന്ദ്രിയാണാം മഹാമതേ
ഭക്ഷിച്ചതു എങ്ങനെ ഭക്ഷിക്കാത്തതാവും, ചെയ്യാത്തതു എങ്ങനെ ചെയ്തതാവും? മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളോട് ഉള്ള ബന്ധം എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കണം?
മാതാ പുത്രസ്തഥാ ഭാര്യാ ഭഗിനീ കുലടാ തഥാ । ഭേദാഭേദഃ കഥം ന സ്യാദ്യദ്യേതന്മുക്തതാ കഥമ്
അമ്മ, മകൻ, ഭാര്യ, സഹോദരി, ഒരു പരസ്യസ്ത്രി—ഇവരിൽ വ്യത്യാസമോ അവ്യത്യാസമോ എങ്ങനെയാണ് ഇല്ലാത്തത്? അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ മോക്ഷം എന്താണ്?
കടു ക്ഷാരം തഥാ തീക്ഷ്ണാം കഷായം മിഷ്ടമേവ ച । രസനാ യദി ജാനാതി ഭുംക്തേ ഭോഗാനനുത്തമാന്
നാവിന് കയ്പ്, ഉപ്പു, കഠിനം, കഷായം, മധുരം എന്നിവ അറിയാമെങ്കിൽ, അതിനാൽ അത്യുത്തമമായ ആസ്വാദനങ്ങൾ അനുഭവിക്കാം.
ശീതോഷ്ണുസുഖദുഃഖാദിപരിജ്ഞാനം യദാ ഭവേത് । മുക്തതാ കീദൃശീ താത സന്ദേഹോഽയം മമാദ്ഭുതഃ
തണുപ്പ്, ചൂട്, സന്തോഷം, ദുഃഖം എന്നിവയുടെ പരിചയം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അച്ഛനേ, അങ്ങനെയുള്ള മോക്ഷം എങ്ങനെയാണ്? ഈ സംശയം എനിക്ക് അതിശയകരമാണ്.
ശത്രുമിത്രപരിജ്ഞാനം വൈരം പ്രീതികരം സദാ । വ്യവഹാരേ പരേ തിഷ്ഠന്കഥം ന കുരുതേ നൃപഃ
ശത്രുവിനെയും സുഹൃത്തിനെയും തിരിച്ചറിയുന്നുവെങ്കിൽ, വൈരം സ്നേഹം എന്നിവ എന്നും മനസ്സിലുണ്ടെങ്കിൽ, ലോകവ്യവഹാരത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ രാജാവ് അവയെ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു?
ചൌരം വാ താപസം വാപി സമാനം മന്യതേ കഥമ് । അസമാ യദി ബുദ്ധിഃ സ്യാന്മുക്തതാ തര്ഹി കീദൃശീ
ഒരു കള്ളനെയും ഒരു തപസ്സുകാരനെയും ഒരുപോലെ കാണാൻ എങ്ങനെ കഴിയും? വിവേകം ഇല്ലെങ്കിൽ അതെന്ത് മോക്ഷം ആകും?
ദൃഷ്ടപൂര്വോ ന മേ കശ്ചിജ്ജീവന്മുക്തശ്ച ഭൂപതിഃ । ശങ്കേയം മഹതീ താത ഗൃഹേ മുക്തഃ കഥം നൃപഃ
ജീവന്നിലവിൽ മോക്ഷം നേടിയ രാജാവിനെ ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല, രാജാവേ. വീട്ടിൽ കഴിയുന്ന രാജാവിന് മോക്ഷം എങ്ങനെ സാധിക്കും എന്നതിൽ എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്.
ദിദൃക്ഷാ മഹതീ ജാതാ ശ്രുത്വാ തം ഭൂപതിം തഥാ । സന്ദേഹവിനിവൃത്ത്യര്ഥം ഗച്ഛാമി മിഥിലാം പ്രതി
അവനെക്കുറിച്ച് കേട്ടപ്പോൾ ആ രാജാവിനെ കാണാനുള്ള വലിയ ആഗ്രഹം എനിക്കുണ്ടായി. എന്റെ സംശയം മാറാൻ ഞാൻ മിഥിലയിലേക്ക് പോകും.
ശുകസ്യ രാജമന്ദിരപ്രവേശവര്ണനമ് സൂത ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ പിതരം പുത്രഃ പാദയോഃ പതിതഃ ശുകഃ । ബദ്ധാഞ്ജലിരുവാചേദം ഗന്തുകാമോ മഹാമനാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞ്, മഹാത്മാവായ ശുകൻ അച്ഛന്റെ കാലിൽ വീണു, കൈകൂപ്പി യാത്രയാകാൻ മനസ്സോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആപൃച്ഛേ ത്വാം മഹാഭാഗ ഗ്രാഹ്യം തേ വചനം മയാ । വിദേഹാന്ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമി പാലിതാഞ്ജനകേന തു
മഹാഭാഗവനേ, ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിടപറയുന്നു; നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ ഞാൻ മാനിക്കണം. ജനകന്റെ ഭരണത്തിൽ ഉള്ള വിദ്യേഹരാജ്യത്തെ ഞാൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വിനാ ദണ്ഡം കഥം രാജ്യം കരോതി ജനകഃ കില । ധര്മേ ന വര്തതേ ലോകോ ദണ്ഡശ്ചേന്ന ഭവേദ്യദി
ജനകൻ ശിക്ഷ ഇല്ലാതെ എങ്ങനെ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു? ശിക്ഷയില്ലെങ്കിൽ ലോകം ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളില്ലല്ലോ.
ധര്മസ്യ കാരണം ദണ്ഡോ മന്വാദിപ്രഹിതഃ സദാ । സ കഥം വര്തതേ താത സംശയോഽയം മഹാന്മമ
ധർമ്മത്തിന് കാരണം ശിക്ഷ തന്നെയാണ്, അതിനെ മനുവും മറ്റുള്ളവരും എപ്പോഴും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. അങ്ങോട്ട് അത് എങ്ങനെ നടക്കുന്നു, അച്ഛാ? ഇതാണ് എനിക്ക് വലിയ സംശയം.
മമ മാതാ ത്വിയം വന്ധ്യാ തദ്വദ്ഭാതി വിചേഷ്ടിതമ് । പൃച്ഛാമി ത്വാം മഹാഭാഗ ഗച്ഛാമി ച പരന്തപ
എന്റെ അമ്മയ്ക്ക് മക്കളില്ല, അവളുടെ പെരുമാറ്റം അതിനനുസരിച്ച് അൽപ്പം വ്യത്യസ്തമാണ്. മഹാഭാഗവനേ, ഞാൻ നിങ്ങളോട് ചോദിക്കുന്നു, ഇനി ഞാൻ പോകുന്നു, ശത്രുനാശകനേ.
സൂത ഉവാച തം ദൃഷ്ട്വാ ഗന്തുകാമം ച ശുകം സത്യവതീസുതഃ । ആലിങ്ഗ്യോവാച പുത്രം തം ജ്ഞാനിനം നിഃസ്പൃഹം ദൃഢമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: പോകാൻ ഉത്സുകനായ ശുകനെ സത്യവതിയുടെ മകൻ വ്യാസൻ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, ആ നിർമമതയും ജ്ഞാനിയുമായ മകനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വ്യാസ ഉവാച സ്വസ്ത്യസ്തു ശക ദീര്ഘായുര്ഭവ പുത്ര മഹാമതേ । സത്യാം വാചം പ്രദത്ത്വാ മേ ഗച്ഛ താത യഥാസുഖമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ശുകാ, നീ ദീർഘായുസ്സോടെ സുഖമായി ജീവിക്കട്ടെ, മഹാമനസ്സുള്ള മകനേ. എനിക്ക് വാക്ക് നൽകിയ ശേഷം, മകനേ, നീ ഇഷ്ടാനുസരണം പോകൂ.
ആഗന്തവ്യം പുനര്ഗത്വാ മമാശ്രമമനുത്തമമ് । ന കുത്രാപി ച ഗന്തവ്യം ത്വയാ പുത്ര കഥഞ്ചന
പോയ ശേഷം, മകൻ, നീ വീണ്ടും എന്റെ ഉത്തമാശ്രമത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവരണം; നീ എങ്ങോട്ടും വേറെ പോകരുത്.
സുഖം ജീവാമി പുത്രാഹം ദൃഷ്ട്വാ തേ മുഖപങ്കജമ് । അപശ്യന്ദുഃഖമാപ്നോമി പ്രാണസ്ത്വമസി മേ സുത
മകനേ, നിന്റെ മുഖം കാണുമ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു; കാണാതിരിക്കുമ്പോൾ ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു. നീയാണ് എന്റെ പ്രാണൻ, മകനേ.
ദൃഷ്ട്വാ ത്വം ജനകം പുത്ര സന്ദേഹം വിനിവര്ത്യ ച । അത്രാഗത്യ സുഖം തിഷ്ഠ വേദാധ്യയനതത്പരഃ
ജനകനെ കണ്ടു സംശയം മാറ്റിയ ശേഷം, ഇവിടെ തിരിച്ചുവന്ന് സുഖമായി വേദപഠനത്തിൽ മുഴുകി ഇരിക്കൂ.
സൂത ഉവാച ഇത്യുക്തഃ സോഽഭിവാദ്യാര്യം കൃത്വാ ചൈവ പ്രദക്ഷിണാമ് । ചലിതസ്തരസാതീവ ധനുര്മുക്തഃ ശരോ യഥാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ശുകൻ ഗുരുവിനെ നമസ്കരിച്ചു, ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, വില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ടുവിടുന്ന അമ്പുപോലെ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.