ആകല്പാന്തം ച ക്രമന്തി ഖേ ശ്യേനാദ്യാഃ ഖഗാ ഇവ । കര്മസാരഥയോ വായുവശഗാഃ സര്വ ഏവ തേ
കൽപ്പാന്തം വരെ, ആകാശത്ത് ശ്യേനാദി പക്ഷികൾ പോലെ, അവർ എല്ലാം കർമ്മം എന്ന രഥസാരഥിയാൽ, വായുവിന്റെ ശക്തിക്കു കീഴിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഏവം ജ്യോതിര്ഗണാഃ സര്വേ പ്രകൃതേഃ പുരുഷസ്യ ച । സംയോഗാനുഗൃഹീതാസ്തേ ഭൂമൌ ന നിപതന്തി ച
ഇങ്ങനെ, പ്രകൃതിയും പുരുഷനും ചേർന്നതിന്റെ സഹായത്തോടെ, എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും ഭൂമിയിൽ വീഴുന്നില്ല.
ജ്യോതിശ്ചക്രം കേചിദേതച്ഛിശുമാരസ്വരൂപകമ് । സോപയോഗം ഭഗവതോ യോഗധാരണകര്മണി
ചിലർ ഈ പ്രകാശവലയത്തെ ശിശുമാരത്തിന്റെ രൂപം എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഭഗവാന്റെ യോഗധാരണയിൽ ഇതിന് പ്രയോജനം ഉണ്ട്.
യസ്യാര്വാക്ശിരസഃ കുണ്ഡലീഭൂതവപുഷോ മുനേ । പുച്ഛാഗ്രേ കല്പിതോ യോഽയം ധ്രുവ ഉത്താനപാദജഃ
മഹർഷേ, ഈ ചുരുണ്ട രൂപത്തിന്റെ താഴെയുള്ള തലയിൽ, വാലിന്റെ അറ്റത്ത്, ഉത്താനപാദന്റെ മകൻ ധ്രുവൻ സ്ഥാപിതനാണ്.
ലാങ്ഗൂലേഽസ്യ ച സമ്പ്രോക്തഃ പ്രജാപതിരകല്മഷഃ । അഗ്നിരിന്ദ്രശ്ച ധര്മശ്ച തിഷ്ഠന്തേ സുരപൂജിതാഃ
വാലിൽ പാപരഹിതനായ പ്രജാപതി 있다고 പറയുന്നു; അഗ്നിയും ഇന്ദ്രനും ധർമ്മനും ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവരായി അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ധാതാ വിധാതാ പുച്ഛാന്തേ കട്യാം സപ്തര്ഷയസ്തതഃ । ദക്ഷിണാവര്തഭോഗേന കുണ്ഡലാകാരമീയുഷഃ
വാലിന്റെ അറ്റത്ത് ധാതാവും വിധാതാവും ഉണ്ട്; കട്ടിയിൽ, വലത്തേക്ക് ചുറ്റുന്ന ചുരുളിൽ, സപ്തർഷിമാർ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഉത്തരായണഭാനീഹ ദക്ഷപാര്ശ്വേഽര്പിതാനി ച । ദക്ഷിണായനഭാനീഹ സവ്യേ പാര്ശ്വേഽര്പിതാനി ച
ഇവിടെ, ഉത്തരായണ നക്ഷത്രങ്ങൾ വലതുവശത്തും, ദക്ഷിണായണ നക്ഷത്രങ്ങൾ ഇടതുവശത്തും സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
കുണ്ഡലാഭോഗവേശസ്യ പാര്ശ്വയോരുഭയോരപി । സമസംഖ്യാശ്ചാവയവാ ഭവന്തി കജനന്ദന
കുഞ്ഞുങ്ങളേ, ഈ ചുരുണ്ട രൂപത്തിന്റെ ഇരുവശത്തും അവയവങ്ങൾ തുല്യമായിരിക്കുന്നു.
അജവീഥീ പൃഷ്ഠഭാഗേ ആകാശസരിദൌദരേ । പുനര്വസുശ്ച പുഷ്യശ്ച ശ്രോണ്യൌ ദക്ഷിണവാമയോഃ
അജവീഥി പുറകിൽ, ആകാശഗംഗ വയറിനകത്ത്, പുനർവസു, പുഷ്യ എന്നീ നക്ഷത്രങ്ങൾ വലതും ഇടതും കമരങ്ങളിൽ ഉണ്ട്.
ആര്ദ്രാശ്ലേഷേ പശ്ചിമയോഃ പാദയോര്ദക്ഷവാമയോഃ । അഭിജിച്ചോത്തരാഷാഢാ നാസയോര്ദക്ഷവാമയോഃ
ആർദ്രയും ആശ്ലേഷയും വലതും ഇടതും കാലുകളിൽ, അഭിജിത്തും ഉത്തരാഷാഢയും വലതും ഇടതും മൂക്കുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യഥാസംഖ്യം ച ദേവര്ഷേ ശ്രുതിശ്ച ജലഭം തഥാ । കല്പിതേ കല്പനാവിദ്ഭിര്നേത്രയോര്ദക്ഷവാമയോഃ
ദേവർഷേ, ക്രമമായി, ചെവി, ജലരാശി എന്നിവ, ക്രമവിവരത്തിൽ നന്നായി അറിയുന്നവർ വലതും ഇടതും കണ്ണുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ധനിഷ്ഠാ ചൈവ മൂലം ച കര്ണയോര്ദക്ഷവാമയോഃ । മഘാദീന്യഷ്ടഭാനീഹ ദക്ഷിണായനഗാനി ച
ധനിഷ്ഠയും മൂലയും വലതും ഇടതും ചെവികളിൽ; മഘ തുടങ്ങിയ എട്ട് ദക്ഷിണായണ നക്ഷത്രങ്ങളും ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യുഞ്ജീത വാമപാര്ശ്വീയവംക്രിഷു ക്രമതോ മുനേ । തഥൈവ മൃഗശീര്ഷാദീന്യുദഗ്ഭാനി ച യാനി ഹി
മഹർഷേ, അവയെ ക്രമമായി ഇടതുവശത്തുള്ള സംയുക്തങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം; അതുപോലെ, മൃഗശീർഷം മുതലായ ഉത്തരായണ നക്ഷത്രങ്ങളും.
ദക്ഷപാര്ശ്വേ വംക്രികേഷു പ്രാതിലോമ്യേന യോജയേത് । ശതതാരാ തഥാ ജ്യേഷ്ഠാ സ്കന്ധയോര്ദക്ഷവാമയോഃ
വലതുവശത്തുള്ള സംയുക്തങ്ങളിൽ അവയെ വിപരീത ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം; ശതഭിഷയും ജ്യേഷ്ഠയും വലതും ഇടതും ഭുജങ്ങളിൽ ഉണ്ട്.
അഗസ്തിശ്ചോത്തരഹനാവധരായാം ഹനൌ യമഃ । മുഖേഷ്വങ്ഗാരകഃ പ്രോക്തോ മന്ദഃ പ്രോക്ത ഉപസ്ഥകേ
അഗസ്ത്യൻ മേൽചുണ്ടിൽ, യമൻ കീഴ്ചുണ്ടിൽ, അങ്കാരകൻ വായിൽ, മന്ദൻ ഉപസ്ഥത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ബൃഹസ്പതിശ്ച കകുദി വക്ഷസ്യര്കോ ഗ്രഹാധിപഃ । നാരായണശ്ച ഹൃദയേ ചന്ദ്രോ മനസി തിഷ്ഠതി
ബൃഹസ്പതി കുന്തത്തിൽ, ഗ്രഹാധിപനായ സൂര്യൻ നെഞ്ചിൽ, നാരായണൻ ഹൃദയത്തിൽ, ചന്ദ്രൻ മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്തനയോരശ്വിനൌ നാഭ്യാമുശനാഃ പരികീര്തിതഃ । ബുധഃ പ്രാണാപാനയോശ്ച ഗലേ രാഹുശ്ച കേതവഃ
അശ്വിനികൾ മുലകളിൽ, ഉശനസ് നാഭിയിൽ, ബുധൻ ശ്വാസത്തിലും കഴുത്തിലും, രാഹുവും കേതുക്കളും അവിടെയുണ്ട്.
സര്വാങ്ഗേഷു തഥാ രോമകൂപേ താരാഗണാഃ സ്മൃതാഃ । ഏതദ്ഭഗവതോ വിഷ്ണോഃ സര്വദേവമയം വപുഃ
എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും രോമകൂപങ്ങളിലും നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു; ഇതാണ് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും രൂപമായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരം.
സന്ധ്യായാം പ്രത്യഹം ധ്യായേത്പ്രയതോ വാഗ്യതോ മുനിഃ । നിരീക്ഷമാണശ്ചോത്തിഷ്ഠേന്മന്ത്രേണാനേന ധീശ്വരഃ
പ്രതിദിനം സന്ധ്യാസമയത്ത്, വാക്കിലും മനസ്സിലും നിയന്ത്രണമുള്ള മুনি ശ്രദ്ധയോടെ ധ്യാനിക്കണം. ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ അവൻ എഴുന്നേൽക്കണം, ബുദ്ധിയുടെ അധിപതിയായവനേ.
നമോ ജ്യോതിര്ലോകായ കാലായാനിമിഷാം പതയേ മഹാപുരുഷായാഭിധീമഹീതി
പ്രകാശമുള്ള ലോകങ്ങളുടെ നാഥനേ, കാലമായവനേ, ഉണരുന്നവരുടെ അധിപനേ, മഹാപുരുഷനേ, നമുക്ക് നമസ്കാരം ചെയ്യുന്നു എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കാം.
ഗ്രഹര്ക്ഷതാരാമയമാധിദൈവികം പാപാപഹം മന്ത്രകൃതാം ത്രികാലമ് । നമസ്യതഃ സ്മരതോ വാ ത്രികാലം നശ്യേത തത്കാലജമാശു പാപമ്
ഗ്രഹങ്ങളാലും നക്ഷത്രങ്ങളാലും ദൈവികശക്തികളാലും ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങൾ നീക്കാൻ ഈ മന്ത്രം സഹായിക്കും. ഈ മന്ത്രം ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഭക്തിയോടെ ജപിക്കുകയോ ഓർക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവരുടെ ആ സമയങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നശിക്കും.
രാഹുമണ്ഡലാദ്യവസ്ഥാനവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച അധസ്താത്സവിതുഃ പ്രോക്തമയുതം രാഹുമണ്ഡലമ് । നക്ഷത്രവച്ചരതി ച സൈംഹികേയോഽതദര്ഹണഃ
രാഹുവിന്റെ ചക്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം വിവരിക്കുന്നു. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: സൂര്യന്റെ താഴെ പത്തു ആയിരം യോജന വലിപ്പമുള്ള രാഹുവിന്റെ ചക്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സിംഹികയുടെ മകനായ രാഹു ഒരു നക്ഷത്രംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു, പക്ഷേ അവൻ ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനല്ല.
സൂര്യാചന്ദ്രമസോരേവ മര്ദനഃ സിംഹികാസുതഃ । അമരത്വം ച ഖേടത്വം ലേഭേ യോ വിഷ്ണ്വനുഗ്രഹാത്
സിംഹികയുടെ മകൻ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നവനാണ്. വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു അവൻ അമരത്വവും ഗ്രഹപദവിയും നേടി.
യദദസ്തരണേര്ബിമ്ബം തപതോ യോജനായുതമ് । തച്ഛാദകോഽസുരോ ജ്ഞേയോഽപ്യര്കസാഹസ്രവിസ്തരമ്
സൂര്യന്റെ താഴെ പത്തു ആയിരം യോജന വലിപ്പമുള്ള ഒരു പ്രഭയുള്ള ചക്രം ഉണ്ട്. അതിനെ മറയ്ക്കുന്ന അസുരൻ ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ വീതി ഉള്ളവനായി അറിയപ്പെടണം.
ത്രയോദശസഹസ്രം തു സോമസ്യാച്ഛാദകോ ഗ്രഹഃ । യഃ പര്വസമയേ വൈരാനുബന്ധീ ഛാദകോഽഭവത്
ചന്ദ്രനെ മറയ്ക്കുന്ന ഗ്രഹം പതിമൂന്നായിരം യോജന വലിപ്പമുള്ളതാണ്. ചന്ദ്രന്റെ കലകളുടെ സമയത്ത് വൈരാഗ്യത്താൽ ഈ മറയിടൽ സംഭവിക്കുന്നു.
സൂര്യാചന്ദ്രമസോര്ദൂരാദ്ഭവേച്ഛാദനകാരകഃ । തന്നിശമ്യോഭയത്രാപി വിഷ്ണുനാ പ്രേരിതം സ്വകമ്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ദൂരത്ത് നിന്ന് മറയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് കേട്ട വിഷ്ണു ഇരുവശത്തും തന്റെ ശക്തി അയയ്ക്കുന്നു.
ചക്രം സുദര്ശനം നാമ ജ്വാലാമാലാതിഭീഷണമ് । തത്തേജസാ ദുഃസഹേന സമന്താത്പരിവാരിതമ്
സുദർശനം എന്ന ചക്രം തീയുടെ ഹാരമായി ഭയാനകമാണ്. അതിന്റെ അതികഠിനമായ പ്രകാശം ചുറ്റും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
മുഹൂര്തോ ദ്വിജമാനസ്തു ദൂരാച്ചകിതമാനസഃ । ആരാന്നിവര്തതേ സോഽയമുപരാഗ ഇതീവ ഹ
ഒരു നിമിഷം ദ്വിജൻ ദൂരത്ത് നിന്ന് ഭയത്തോടെ നിന്നു പ്രകാശം കാണാതെ മാറിനിൽക്കുന്നു. ഇതാണ് ഉപരാഗം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഉച്യതേ ലോകമധ്യേ തു ദേവര്ഷേ അവബുധ്യതാമ് । തതോഽധസ്താത്സമാഖ്യാതാ ലോകാഃ പരമപാവനാഃ
ദേവർഷേ, ലോകത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്നു നിനക്ക് മനസ്സിലാവാൻ ഇതെല്ലാം വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന് താഴെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ ലോകങ്ങൾ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സിദ്ധാനാം ചാരണാനാം ച വിദ്യാധ്രാണാം ച സത്തമ । യോജനായുതവിഖ്യാതാ ലോകാഃ പുണ്യനിഷേവിതാഃ
മഹർഷിയേ, പത്തു ആയിരം യോജന വലിപ്പമുള്ള ലോകങ്ങൾ സിദ്ധന്മാർക്കും ചാരണന്മാർക്കും വിദ്യാധരന്മാർക്കും വാസസ്ഥലമാണ്. ധാർമ്മികർ അവിടെ സ്ഥിരമായി സന്ദർശിക്കുന്നു.