പര്യേതി കാലചക്രാത്മാ ദ്യുമണിഃ കാലബുദ്ധയേ । തഥാ ചാന്യേ ഗ്രഹാഃ സോമാദയോ യേ ദിഗ്വിചാരിണഃ
പ്രഭയുള്ള സൂര്യൻ, കാലചക്രത്തിന്റെ രൂപമായവൻ, കാലം മനസ്സിലാക്കാൻ ഇങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ചന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളും ദിക്കുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രൈഃ സഹ ചോദ്യന്തി സഹ ചാസ്തം വ്രജന്തി തേ । ഏവം മുഹൂര്തേന രഥോ ഭാനോരഷ്ടശതാധികമ്
നക്ഷത്രങ്ങളോടൊപ്പം അവയും ഉദിച്ചുഅസ്തമിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ സൂര്യന്റെ രഥം എൺപതിലധികം യോജനങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
യോജനാനാം ചതുസ്ത്രിംശല്ലക്ഷാണി ഭ്രമതി പ്രഭുഃ । ത്രയീമയശ്ചതുര്ദിക്ഷു പുരീഷു ച സമീരണാത്
ഭഗവാൻ മൂവായിരത്തി ഇരുപത് ആയിരം യോജനങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ത്രയീവിദ്യയിൽ നിന്നുള്ളവൻ, നാലു ദിക്കുകളിലും നഗരങ്ങളിലും കാറ്റിന്റെ ശക്തിയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
പ്രവഹാഖ്യാത്സദാ കാലചക്രം പര്യേതി ഭാനുമാന് । യസ്യ ചക്രം രഥസ്യൈകം ദ്വാദശാരം ത്രിനാഭികമ്
പ്രവഹ എന്ന പേരുള്ള കാറ്റിന്റെ സഹായത്തോടെ സൂര്യൻ എല്ലായ്പ്പോഴും കാലചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവന്റെ രഥത്തിന് ഒരു ചക്രവും പന്ത്രണ്ട് അരംകളും മൂന്നു നാഭികളും ഉണ്ട്.
ഷണ്നേമി കവയസ്തം ച വത്സരാത്മകമൂചിരേ । മേരുമൂര്ധനി തസ്യാക്ഷോ മാനസോത്തരപര്വതേ
ആറ് ചക്രത്തട്ടുകൾ ഒരു വർഷത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു. അതിന്റെ അക്ഷം മേരുവിന്റെ മുകളിലുള്ള മാനസോത്തരപർവ്വതത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
കൃതേതരവിഭാഗോ യഃ പ്രോതം തത്ര രഥാങ്ഗകമ് । തൈലകാരകയന്ത്രേണ ചക്രസാമ്യം പരിഭ്രമന്
മറ്റു ഭാഗങ്ങളുടെ വിഭജനം അവിടെ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, രഥത്തിന്റെ ശരീരം അവിടെ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു. എണ്ണയിറക്കാനുള്ള യന്ത്രം പോലെ ചക്രം സമമായി ചുറ്റുന്നു.
മാനസോത്തരനാമ്നീഹ ഗിരൌ പര്യേതി ചാംശുമാന് । തസ്മിന്നക്ഷേ കൃതം മൂലം ദ്വിതീയോഽക്ഷോ ധ്രുവേ കൃതഃ
മാനസോത്തര എന്ന പർവ്വതത്തിൽ പ്രകാശമുള്ള സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആ നക്ഷത്രത്തിൽ ആദ്യ അക്ഷം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു, രണ്ടാമത്തേത് ധ്രുവനിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തുര്യമാനേന തൈലസ്യ യന്ത്രാക്ഷവദിതീരിതഃ । കൃതോപരിതനോ ഭാഗഃ സൂര്യസ്യ ജഗതാം പതേഃ
യന്ത്രത്തിന്റെ അക്ഷത്തിൽ നാലാം അളവു എണ്ണയിടുന്നതുപോലെ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ സൂര്യന്റെ മുകളിലത്തെ ഭാഗവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് വിവരിക്കപ്പെടുന്നത്.
രഥനീഡസ്തു ഷട്ത്രിംശല്ലക്ഷയോജനമായതഃ । തത്തുര്യഭാഗതഃ സോഽയം പരിണാഹേന കീര്തിതഃ
സൂര്യന്റെ രഥത്തിന്റെ തറ ആറു ലക്ഷത്തി മുപ്പത്താറായിരം യോജന ദൈർഘ്യമുണ്ട്. അതാണ് നാലാം ഭാഗം എന്നു പരിധിപ്രകാരം പറയപ്പെടുന്നത്.
താവാനര്കരഥസ്യാത്ര യുഗസ്തസ്മിന്ഹയാഃ ശുഭാഃ । സപ്തച്ഛന്ദോഽഭിധാനാശ്ച സൂരസൂതേന യോജിതാഃ
സൂര്യന്റെ രഥത്തിന്റെ യോക് ഇത്രയും വലിയതാണ്. അതിൽ ഏഴു നല്ല കുതിരകൾ, ഏഴു ഛന്ദസ്സുകളുടെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവ, സൂര്യന്റെ സാരഥിയായവൻ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
വഹന്തി ദേവമാദിത്യം ലോകാനാം സുഖഹേതവേ । പുരസ്താത്സവിതുഃ സൂതോഽരുണഃ പശ്ചാന്നിയോജിതഃ
അവൻ ലോകങ്ങൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്ന ആദിത്യദേവനെ വഹിക്കുന്നു. സൂര്യന്റെ മുന്നിൽ സാരഥിയായ അരുണൻ ഉണ്ട്, പിന്നിൽ കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
സൌത്യേ കര്മണി സംയുക്തോ വര്തതേ ഗരുഡാഗ്രജഃ । തഥൈവ ബാലഖില്യാഖ്യാ ഋഷയോഽങ്ഗുഷ്ഠപര്വകാഃ
സാരഥിയുടെ ജോലി ചെയ്യുന്നത് ഗരുഡന്റെ മൂത്ത സഹോദരനാണ്. അതുപോലെ, ബാലഖില്യ എന്നറിയപ്പെടുന്ന, വിരലിന്റെ കൂട്ടിനോളം വലിപ്പമുള്ള ഋഷികളും അവിടെയുണ്ട്.
പ്രമാണേന പരിഖ്യാതാഃ ഷഷ്ടിസാഹസ്രസംഖ്യകാഃ । സ്തുവന്തി പുരതഃ സൂര്യം സൂക്തവാക്യൈഃ സുശോഭനൈഃ
അവരുടെ എണ്ണം അറുപതിനായിരം എന്നിങ്ങനെയാണ് കൃത്യമായി എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അവർ മുന്നിൽ നിന്ന് മനോഹരമായ സ്തുതികളാൽ സൂര്യനെ പുകഴ്ത്തുന്നു.
തഥാ ചാന്യേ ച ഋഷയോ ഗന്ധര്വാ അപ്സരോരഗാഃ । ഗ്രാമണ്യോ യാതുധാനാശ്ച ദേവാഃ സര്വേ പരേശ്വരമ്
അങ്ങനെ മറ്റു ഋഷിമാർ, ഗന്ധർവർ, അപ്സരസുകൾ, നാഗർ, പ്രധാനികൾ, യാതുധാനന്മാർ, എല്ലാ ദേവന്മാരും പരമേശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നു.
ഏകൈകശഃ സപ്ത സപ്ത മാസി മാസി വിരോചനമ് । സാര്ധലക്ഷോത്തരം കോടിനവകം ഭൂമിമണ്ഡലമ്
ഓരോ ഏഴംഗസംഘവും മാസംതോറും ഒറ്റത്തവണ വീതം, ഒൻപതു കോടി ഒരു ലക്ഷത്തറയിരം ദൈർഘ്യമുള്ള ഭൂമിവൃത്തം ചുറ്റുന്നു.
ദ്വിസഹസ്രം യോജനാനാം സ ഗവ്യൂത്യുത്തരം ക്ഷണാത് । പര്യേതി ദേവദേവേശോ വിശ്വവ്യാപീ നിരന്തരമ്
കാളകളുടെ ഇടം കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായിരം യോജന ദൂരം, ദേവദേവനായവൻ, സർവ്വവ്യാപിയായവൻ, ഒരു നിമിഷം പോലും നിർത്താതെ ചുറ്റുന്നു.
സോമാദിഗതിവര്ണനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച അഥാതഃ ശ്രൂയതാം ചിത്രം സോമാദീനാം ഗമാദികമ് । തദ്ഗത്യനുസൃതാ നൄണാം ശുഭാശുഭനിദര്ശനാ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഇനി, ചന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും എങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്ന അത്ഭുതകരമായ കഥ കേൾക്കൂ. അവരുടെ സഞ്ചാരപഥം മനുഷ്യർക്കു ശുഭവും അശുഭവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
യഥാ കുലാലചക്രേണ ഭ്രമതാ ഭ്രമതാം സഹ । തദാശ്രയാണാം ച ഗതിരന്യാ കീടാദിനാം ഭവേത്
കുമ്മായത്തിന്റെ ചക്രം ചുറ്റുമ്പോൾ അതിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നവയും കൂടെ ചുറ്റും, പക്ഷേ അതിന്മേൽ കയറിയിരിക്കുന്ന കീടാദികളും വേറിട്ട രീതിയിൽ സഞ്ചരിക്കും.
ഏവം ഹി രാശിവൃന്ദേന കാലചക്രേണ തേന ച । മേരും ധുരം ച സരതാം പ്രാദക്ഷിണ്യേന സര്വദാ
അത് പോലെ തന്നെ, രാശികളുടെ കൂട്ടവും കാലചക്രവും ചേർന്ന്, മെരു പർവ്വതത്തെയും അതിന്റെ അക്ഷത്തെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവർ എപ്പോഴും വലതുവശം ചുറ്റുന്നു.
ഗ്രഹാണാം ഭാനുമുഖ്യാനാം ഗതിരന്യൈവ ദൃശ്യതേ । നക്ഷത്രാന്തരഗാമിത്വാദ്ഭാന്തരേ ഗമനം തഥാ
ഗ്രഹങ്ങൾക്കും സൂര്യനും പ്രത്യേകമായ സഞ്ചാരമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. അവർ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതിനാൽ അവരുടെ ഗതിയും അങ്ങനെ വേറെയാണ്.
ഗതിദ്വയം ചാവിരുദ്ധം സര്വത്രൈഷ വിനിര്ണയഃ । സ ഏവ ഭഗവാനാദിപുരുഷോ ലോകഭാവനഃ
രണ്ടു തരത്തിലുള്ള സഞ്ചാരവും തമ്മിൽ വിരുദ്ധമല്ല; എല്ലായിടത്തും ഇതാണ് തീരുമാനമായത്. ആzelfde ഭഗവാൻ ആദിപുരുഷൻ ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനാണ്.
നാരായണോഽഖിലാധാരോ ലോകാനാം സ്വസ്തയേ ഭ്രമന് । കര്മശുദ്ധിനിമിത്തം തു ആത്മാനം വൈ ത്രയീമയമ്
എല്ലാവിധത്തിനും ആധാരനായ നാരായണൻ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. കർമ്മശുദ്ധിക്കായി, താനേ ത്രയീവിദ്യയുടെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
കവിഭിശ്ചൈവ വേദേന വിജിജ്ഞാസ്യോഽര്കധാഭവത് । ഷട്സു ക്രമേണ ഋതുഷു വസന്താദിഷു ച സ്വയമ്
കവികളും വേദവും ചേർന്ന് സൂര്യന്റെ സാരമായ അവനെ അറിയേണ്ടതാണെന്ന് പറയുന്നു. വസന്തം തുടങ്ങിയ ആറു ঋതുക്കളിലും അവൻ സ്വയം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
യഥോപജോഷമൃതുജാന് ഗുണാന് വൈ വിദധാതി ച । തമേനം പുരുഷാഃ സര്വേ ത്രയ്യാ ച വിദ്യയാ സദാ
ഋതുക്കളനുസരിച്ച് അവൻ അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ നൽകുന്നു. എല്ലാവരും എപ്പോഴും ത്രയീവിദ്യയിലൂടെ അവനെ അറിയുന്നു.
വര്ണാശ്രമാചാരപഥാ തഥാമ്നാതൈശ്ച കര്മഭിഃ । ഉച്ചാവചൈഃ ശ്രദ്ധയാ ച യോഗാനാം ച വിതാനകൈഃ
വർണ്ണാശ്രമങ്ങളുടെയും ജീവിതഘട്ടങ്ങളുടെയും മാർഗ്ഗങ്ങൾ, അതുപോലെ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ കർമ്മങ്ങൾ, വിശ്വാസത്തോടെ, യോഗത്തിന്റെ വിവിധ രീതികൾ എന്നിവയിലൂടെ,
അഞ്ജസാ ച യജന്തേ യേ ശ്രേയോ വിന്ദന്തി തേ മതമ് । അഥൈഷ ആത്മാ ലോകാനാം ദ്യാവാഭൂമ്യന്തരേണ ച
ആർജ്ജവത്തോടെ ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അവർക്ക് പരമമായ ക്ഷേമം ലഭിക്കും എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. ഈ ആത്മാവാണ് സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ആന്തരിക സാരമായത്.
കാലചക്രഗതോ ഭുങ്ക്തേ മാസാന്ദ്വാദശരാശിഭിഃ । സംവത്സരസ്യാവയവാന്മാസഃ പക്ഷദ്വയം ദിവാ
കാലചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, അതു പന്ത്രണ്ടു മാസരാശികളിലൂടെ അനുഭവിക്കുന്നു. ഒരു സംവത്സരത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളിൽ, ഒരു മാസം രണ്ട് പക്ഷങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു, പകൽ,
നക്തം ചേതി സ പാദര്ക്ഷദ്വയമിത്യുപദിശ്യതേ । യാവതാ ഷഷ്ഠമംശം സ ഭുഞ്ജീത ഋതുരുച്യതേ
രാത്രി എന്നിവയും — ഇങ്ങനെ, ഇത് രണ്ട് കാല്പാദങ്ങളായി പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, ഓരോന്നും ഒരു പക്ഷം വീതം. അതിൽ ആറിൽ ഒരു ഭാഗം അനുഭവിക്കുന്നതിനെ ഋതു എന്നു വിളിക്കുന്നു.
സംവത്സരസ്യാവയവഃ കവിഭിശ്ചോപവര്ണിതഃ । യാവതാര്ധേന ചാകാശവീഥ്യാം പ്രചരതേ രവിഃ
ഒരു സംവത്സരത്തിന്റെ ഭാഗം കവിൾ ഋതുവെന്നു വിവരിക്കുന്നു. സൂര്യൻ ആകാശവീഥിയിൽ അർദ്ധം സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ,
തം പ്രാക്തനാ വര്ണയന്തി അയനം മുനിപൂജിതാഃ । അഥ യാവന്നഭോമണ്ഡലം സഹ പ്രതിഗച്ഛതി
അതിനെ മുൻകാല അയനം എന്നു മഹർഷിമാർ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ആകാശമണ്ഡലത്തിൽ ഒരുമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നതത്രയും,