ഹംസശ്ചൈവ പതങ്ഗശ്ച ഊര്ധ്വായന ഇതീവ ച । സത്യാങ്ഗസംജ്ഞാശ്ചത്വാരോ വര്ണാഃ പ്ലക്ഷസ്യ ദ്വീപകേ
ഹംസം, പതംഗം, ഊർദ്ധ്വായനം, സത്യാംഗം എന്നിങ്ങനെ നാല് വർഗ്ഗങ്ങൾ പ്ലക്ഷദ്വീപിൽ വസിക്കുന്നു.
സഹസ്രായുപ്രമാണാശ്ച വിവിധോപമദര്ശനാഃ । സ്വര്ഗദ്വാരം ത്രയീവിദ്യാവിധിനാര്കം യജന്തി തേ
അവർക്ക് ആയിരം വർഷം ആയുസ്സും, പലവിധ രൂപങ്ങളും ഉണ്ട്; മൂന്ന് വേദങ്ങൾ പ്രകാരം അവർ സൂര്യനെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വാതായനമായി ആരാധിക്കുന്നു.
പ്രത്നസ്യ വിഷ്ണോ രൂപം ച സത്യര്തസ്യ ച ബ്രഹ്മണഃ । അമൃതസ്യ ച മൃത്യോശ്ച സൂര്യമാത്മാനമീമഹി
നാം സൂര്യനെ പുരാതനമായ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപവും, സത്യമായ യാഗത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരവും, അമൃതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും സാരവും ആയി ധ്യാനിക്കുന്നു.
പ്ലക്ഷാദിഷു ച സര്വേഷു പജ്ജദ്വീപേഷു നാരദ । ആയുരിന്ദ്രിയമോജശ്ച ബലം ബുദ്ധിഃ സഹോഽപി ച
നാരദാ, പ്ലക്ഷം തുടങ്ങി എല്ലാ ദ്വീപുകളിലും ദീർഘായുസ്സും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ശക്തിയും, ഊർജ്ജവും, ബലവും, ബുദ്ധിയും, സഹിഷ്ണുതയും ഉണ്ട്.
വിക്രമഃ സര്വലോകാനാം സിദ്ധിരൌത്പത്തികീ സദാ । പ്ലക്ഷദ്വീപാത്പരം ചേക്ഷുരസോദഃ സരിതാമ്പതിഃ
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വീരതയും, സ്വാഭാവികമായ സിദ്ധിയും, വിജയവും അവിടെയുണ്ട്; പ്ലക്ഷദ്വീപിന് അപ്പുറം നദികളിൽ പ്രധാനിയായ സുറോദാ എന്ന നദി ഒഴുകുന്നു.
പ്ലക്ഷദ്വീപം സമഗ്രം ച പരിവാര്യാവതിഷ്ഠതേ । ശാല്മലാഖ്യസ്തതോ ദ്വീപശ്ചാസ്മാദ് ദ്വിഗുണവിസ്തരഃ
സുറോദാ പ്ലക്ഷദ്വീപിനെ പൂർണ്ണമായി ചുറ്റി നില്ക്കുന്നു; അതിന് അപ്പുറം പ്ലക്ഷദ്വീപിനേക്കാൾ ഇരട്ടവിസ്തൃതിയുള്ള ശാൽമല എന്ന ദ്വീപ് ഉണ്ട്.
സമാനേന സുരോദേന സിന്ധുനാ പരിവേഷ്ടിതഃ । യത്ര വൈ ശാല്മലീവൃക്ഷഃ പ്ലക്ഷായാമഃ പ്രകീര്തിതഃ
അത് സമാനവ്യാപ്തിയുള്ള സുറോദാ നദിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവിടെ പ്ലക്ഷവൃക്ഷത്തിന് സമനിലവരുന്ന ശാൽമലി വൃക്ഷം പ്രശസ്തമാണ്.
സ്ഥാനം തത്പക്ഷിരാജസ്യ ഗരുഡസ്യ മഹാത്മനഃ । തസ്യ ദ്വീപസ്യ നാഥോ ഹി യജ്ഞബാഹുഃ പ്രിയവ്രതാത്
അത് മഹാത്മാവായ പക്ഷിരാജാവായ ഗരുഡന്റെ വാസസ്ഥലമാണ്; ആ ദ്വീപിന്റെ രാജാവ് പ്രിയവ്രതന്റെ പുത്രനായ യജ്ഞബാഹുവാണ്.
ജാതഃ സ ഏവ സപ്തഭ്യഃ സ്വപുത്രേഭ്യോ ദദൌ ധരാമ് । തദ്വര്ഷാണാം ച നാമാനി കഥിതാനി നിബോധത
അവിടെ ജനിച്ച യജ്ഞബാഹു തന്റെ ഏഴു പുത്രന്മാർക്കു ഭൂമി വിഭജിച്ചു നൽകി; ആ പ്രദേശങ്ങളുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ.
സുരോചനം സൌമനസ്യം രമണം ദേവവര്ഷകമ് । പാരിഭദ്രേ തഥാ ചാപ്യായനം വിജ്ഞാതനാമകമ്
സുരോചന, സൗമനസ്യ, രമണ, ദേവവർഷക, പാർിഭദ്ര, അപ്പ്യായന, വിജ്ഞാതനാമം എന്നിങ്ങനെയാണ് അവയുടെ പേരുകൾ.
തേഷു വര്ഷാദ്രയഃ സപ്ത സപ്തൈവ സരിതഃ സ്മൃതാഃ । സരസഃ ശതശൃങ്ഗശ്ച വാമദേവശ്ച കന്ദകഃ
ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഏഴു പർവ്വതങ്ങളും ഏഴു നദികളും ഉണ്ട്; ശതശൃംഗം, വാമദേവം, കന്ദകം എന്നിങ്ങനെയാണ് പർവ്വതങ്ങൾ.
കുമുദഃ പുഷ്പവര്ഷശ്ച സഹസ്രശ്രുതിരേവ ച । ഏതേ ച പര്വതാഃ സപ്ത നദീനാമാനി ചോച്യതേ
കുമുദം, പുഷ്പവർഷം, സഹസ്രശ്രുതി ഇവയും ആ ഏഴു പർവ്വതങ്ങളാണ്; ഇപ്പോൾ നദികളുടെ പേരുകൾ പറയാം.
അനുമതിഃ സിനീവാലീ സരസ്വതീ കുഹൂസ്തഥാ । രജനീ ചൈവ നന്ദാ ച രാകേതി പരികീര്തിതാഃ
അനുമതി, സിനീവാലി, സരസ്വതി, കുഹു, രജനി, നന്ദ, രാക എന്നിങ്ങനെയാണ് നദികളുടെ പേരുകൾ.
തദ്വര്ഷപുരുഷാഃ സര്വേ ചാതുര്വര്ണ്യസമാഹ്വയാഃ । ശ്രുതധരോ വീര്യധരോ വസുന്ധര ഇഷുന്ധരഃ
ആ പ്രദേശങ്ങളിലെ എല്ലാവരും നാലു വർഗ്ഗങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു: ശ്രുതധരൻ, വീര്യധരൻ, വസുന്ധരൻ, ഇഷുന്ധരൻ.
ഭഗവന്തം വേദമയം യജന്തേ സോമമീശ്വരമ് । സ്വഗോഭിഃ പിതൃദേവേഭ്യോ വിഭജത്കൃഷ്ണശുക്ലയോഃ
അവർ വേദങ്ങളുടെയും സോമന്റെയും രൂപമായ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നു; സ്വന്തം പശുക്കളാൽ കൃഷ്ണവും ശുക്ലവുമായ ഭേദത്തിൽ പിതൃദേവന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നു.
സര്വാസാം ച പ്രജാനാം ച രാജാ സോമഃ പ്രസീദതു । ഏവം സുരോദാദ് ദ്വിഗുണഃ സ്വമാനേന പ്രകീര്തിതഃ
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും രാജാവായ സോമൻ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ; ഇങ്ങനെ സുറോദയ്ക്ക് അപ്പുറം ഇരട്ടവലിപ്പമുള്ള ദ്വീപ് ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു.
ഘൃതോദേനാവൃതഃ സോഽയം കുശദ്വീപഃ പ്രകാശതേ । യസ്മിന്നാസ്തേ കുശസ്തമ്ബോ ദ്വീപാഖ്യാകാരണോ ജ്വലന്
ഘൃതോദാ നദി ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന ദ്വീപാണ് കുശദ്വീപ്; അവിടെ കുശത്തണ്ട് ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് നില്ക്കുന്നു, അതാണ് ദ്വീപിന് പേര് നൽകിയത്.
സ്വശഷ്പരോചിഷാ കാഷ്ഠാ ഭാസയന്പരിതിഷ്ഠതേ । ഹിരണ്യരേതാസ്തദ്ദ്വീപപതിഃ പ്രൈയവ്രത സ്വരാട്
അവിടെ കുശത്തണ്ടുകൾ സ്വയം പ്രകാശിച്ച് ചുറ്റുപാടെ പ്രകാശം പകരുന്നു; പ്രിയവ്രതന്റെ പുത്രനായ ഹിരണ്യരേതാസ് ആ ദ്വീപിന്റെ രാജാവാണ്.
സ്വപുത്രേഭ്യശ്ച സപ്തഭ്യസ്തദ്ദ്വീപം സന്തധാഭജത് । വസുശ്ച വസുദാനശ്ച തഥാ ദൃഢരുചിഃ പരഃ
അവൻ ആ ദ്വീപ് തന്റെ ഏഴു പുത്രന്മാർക്ക് വിഭജിച്ചു കൊടുത്തു. അവരിൽ വസു, വസുദാന, ദൃഢരുചി, പര, നാഭിഗുപ്ത, സ്തുത്യവ്രത, വിവിക്തനാമദേവൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് പേരുകൾ.
നാഭിഗുപ്തസ്തുത്യവ്രതൌ വിവിക്തനാമദേവകൌ । തേഷാം വര്ഷേഷു സപ്തൈവ സീമാഗിരിവരാഃ സ്മൃതാഃ
നാഭിഗുപ്തനും സ്തുത്യവ്രതനും വിവിക്തനാമദേവനും ചേർന്ന് ആ ഏഴു പ്രദേശങ്ങൾ വലിയ മലകൾകൊണ്ടാണ് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു.
നദ്യഃ സപ്തൈവ സന്തീഹ തന്നാമാനി നിബോധത । ചക്രസ്തഥാ ചതുഃശൃങ്ഗഃ കപിലശ്ചിത്രകൂടകഃ
ഇവിടെയുണ്ട് ഏഴു നദികൾ. അവയുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ: ചക്ര, ചതുർശൃംഗ, കപില, ചിത്രകൂടക,
ദേവാനീകശ്ചോര്ധ്വരോമാ ദ്രവിണ സപ്ത പര്വതാഃ । രസകുല്യാ മധുകുല്യാ മിത്രവിന്ദാ തഥൈവ ച
ദേവാനീക, ഊർദ്ധ്വരോമ, ദ്രവിണ — ഇവയാണ് ആ ഏഴു മലകൾ. രസകുല്യ, മധുകുല്യ, മിത്രവിന്ദാ എന്നിങ്ങനെയും നദികൾ ഉണ്ട്.
ശ്രുതവിന്ദാ ദേവഗര്ഭാ ഘൃതച്യുന്മന്ദമാലികേ । യത്പയോഭിഃ കുശദ്വീപവാസിനഃ സര്വ ഏവ തേ
ശ്രുതവിന്ദാ, ദേവഗർഭാ, ഘൃതച്യു, മന്ദമാലിക എന്നിങ്ങനെയുള്ള നദികളുടെ വെള്ളംകൊണ്ടാണ് കുശദ്വീപത്തിലെ എല്ലാവരും ജീവിക്കുന്നത്.
കുശലഃ കോവിദശ്ചൈവാപ്യഭിയുക്തസ്തഥൈവ ച । കുലകശ്ചേതി സംജ്ഞാഭിശ്ചതുര്വര്ണാഃ പ്രകീര്തിതാഃ
കുശലൻ, കോവിദൻ, അഭിയുക്തൻ, കുലകൻ — ഇവയാണ് ആ നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്ക് ഉള്ള പേരുകൾ.
ജാതവേദസരൂപം തം ദേവം കര്മജകൌശലൈഃ । യജന്തേ ദേവവര്യാഭാഃ സര്വേ സര്വവിദോ ജനാഃ
അവിടെ ഉള്ള എല്ലാവരും കർമ്മജകൗശലം ഉള്ളവർ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജാതവേദസെന്ന ദൈവത്തെ അഗ്നിരൂപിയായി ആരാധിക്കുന്നു.
പരസ്യബ്രഹ്മണഃ സാക്ഷാജ്ജാതവേദോഽസി ഹവ്യവാട് । ദേവാനാം പുരുഷാങ്ഗാനാം യജ്ഞേന പുരുഷം യജ । ഏവം യജന്തേ ജ്വലനം സര്വേ ദ്വീപാധിവാസിനഃ
ജാതവേദാ, നീ പരബ്രഹ്മാവിന്റെ ഹവ്യവാഹനമായ അഗ്നിയാണ്. യജ്ഞത്തിലൂടെ ദേവന്മാരുടെ അവയവങ്ങളായ പുരുഷനെ ആരാധിക്കണം. അങ്ങനെ ആ ദ്വീപിലെ എല്ലാവരും അഗ്നിയെ ആരാധിക്കുന്നു.
ഭുവനകോശവര്ണനേ ക്രൌഞ്ചശാകപുഷ്കരദ്വീപവര്ണനമ് നാരദ ഉവാച ശിഷ്ടദ്വീപപ്രമാണം ച വദ സര്വാര്ഥദര്ശന । യേന വിജ്ഞാതമാത്രേണ പരാനന്ദമയോ ഭവേത്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: എല്ലാ ദ്വീപുകളുടെയും അളവ് പറയൂ, അതറിയുമ്പോൾ പരമാനന്ദം ലഭിക്കും.
ശ്രീരാനാരായണ ഉവാച കുശദ്വീപസ്യ പരിതോ ഘൃതോദാവരണം മഹത് । തതോ ബഹിഃ ക്രൌംചദ്വീപോ ദ്വിഗുണഃ സ്യാത്സ്വമാനതഃ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: കുശദ്വീപിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി വലിയ ഘൃതസമുദ്രം ഉണ്ട്. അതിന് പുറത്താണ് ക്രൗഞ്ചദ്വീപ്, അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം വലുപ്പമുള്ളത്.
ക്ഷീരോദേനാവൃതോ ഭാതി യസ്മിന്ക്രൌംചാദ്രിരസ്തി ച । നാമനിര്വര്തകഃ സോഽയം ദ്വീപസ്യ പരിവര്തതേ
അത് ക്ഷീരസമുദ്രം കൊണ്ടാണ് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അതിൽ ക്രൗഞ്ചപർവതം നിലകൊള്ളുന്നു. ആ പർവതം ആ ദ്വീപിന്റെ അതിരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
യോഽസൌ ഗുഹസ്യ ശക്ത്യാ ച ഭിന്നകുക്ഷിഃ പുരാഭവത് । ക്ഷീരോദേനാസിച്യമാനോ വരുണേന ച രക്ഷിതഃ
കുഹയുടെ ശക്തിയാൽ ഒരിക്കൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ട ആ പർവതം ക്ഷീരസമുദ്രം കൊണ്ടു കഴുകപ്പെട്ടതും വരുണൻ സംരക്ഷിച്ചതുമാണ്.