വ്യാസ ഉവാച വിഷ്ണോസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ മഹാലക്ഷ്മീഃ സ്മിതാനനാ । ഉവാച പരയാ പ്രീത്യാ വചനം ചാരുഹാസിനീ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാലക്ഷ്മി, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മഹാലക്ഷ്മീരുവാച ശൃണു ശൌരേ വചോ മഹ്യം സഗുണാഹം ചതുര്ഭുജാ । മാം ജാനാസി ന ജാനാസി നിര്ഗുണാം സഗുണാലയാമ്
മഹാലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: ശൗരേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു. ഞാൻ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ നാലു കൈകളുള്ളവളാണ്; നീ എന്നെ അറിയുന്നു, പക്ഷേ ഗുണരഹിതയായും എല്ലാ ഗുണങ്ങളുടെയും ആധാരമായും എന്നെ അറിയുന്നില്ല.
ത്വം ജാനീഹി മഹാഭാഗ തയാ തത്പ്രകടീകൃതമ് । പുണ്യം ഭാഗവതം വിദ്ധി വേദസാരം ശുഭാവഹമ്
മഹാഭാഗവതിയായവനേ, അവൾ ഇതെല്ലാം വെളിപ്പെടുത്തിയതാണെന്ന് നീ അറിയണം. ഭാഗവതം പുണ്യമായതും, വേദങ്ങളുടെ സാരവും, ശുഭം നൽകുന്നതുമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കുക.
കൃപാം ച മഹതീം മന്യേ ദേവ്യാഃ ശത്രുനിഷൂദന । യയാ പ്രോക്തം പരം ഗുഹ്യം ഹിതായ തവ സുവ്രത
ശത്രുനാശകനേ, ഈ പരമഗുഹ്യമായത് നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ദേവി പറഞ്ഞതിൽ ഞാൻ അവളുടെ മഹത്തായ കരുണ കാണുന്നു.
രക്ഷണീയം സദാ ചിത്തേ ന വിസ്മാര്യം കദാചന । സാരം ഹി സര്വശാസ്ത്രാണാം മഹാവിദ്യാപ്രകാശിതമ്
ഇത് എപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കണം, ഒരിക്കലും മറക്കരുത്; കാരണം ഇതാണ് എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും സാരം, മഹാവിദ്യയായി വെളിപ്പെട്ടത്.
നാതഃ പരം വേദിതവ്യം വര്തതേ ഭുവനത്രയേ । പ്രിയോഽസി ഖലു ദേവ്യാസ്ത്വം തേന തേ വ്യാഹൃതം വചഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇതിന് പുറത്തു അറിയേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല; ദേവിക്ക് നീ വളരെ പ്രിയനാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് ഈ വാക്കുകൾ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ ദേവ്യാ മഹാലക്ഷ്യാശ്ചതുര്ഭുജഃ । ദധാര ഹൃദയേ നിത്യം മത്വാ മന്ത്രമനുത്തമമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: നാലു കൈകളുള്ള മഹാലക്ഷ്മിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ ആ അത്യുത്തമമായ മന്ത്രം എപ്പോഴും ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചു.
കാലേന കിയതാ തത്ര തന്നാഭികമലോദ്ഭവഃ । ബ്രഹ്മാ ദൈത്യഭയാത്ത്രസ്തോ ജഗാമ ശരണം ഹരേഃ
അവിടെ കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ്, നാഭികമലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, അസുരഭയത്തിൽ ഭയപ്പെട്ട് ഹരിയുടെ ശരണം തേടി.
തതഃ കൃത്വാ മഹായുദ്ധം ഹത്വാ തൌ മധുകൈടഭൌ । ജജാപ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ ശ്ലോകാര്ധം വിശദാക്ഷരമ്
ശേഷം, മഹായുദ്ധം നടത്തി മധുവിനെയും കൈടഭനെയും സംഹരിച്ച ശേഷം, ഭാഗ്യവാൻ വിഷ്ണു ആ ശ്ലോകത്തിന്റെ പകുതി വ്യക്തമായി ജപിച്ചു.
ജപന്തം വാസുദേവം ച ദൃഷ്ട്വാ ദേവഃ പ്രജാപതിഃ । പപ്രച്ഛ പരമപ്രീതഃ കഞ്ജജഃ കമലാപതിമ്
വാസുദേവൻ ജപിക്കുന്നത് കണ്ട പ്രജാപതി, അതി സന്തോഷത്തോടെ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച കമലാപതിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
കിം ത്വം ജപസി ദേവേശ ത്വത്തഃ കോഽപ്യധികോഽസ്തി വൈ । യത്കൃത്വാ പുണ്ഡരീകാക്ഷ പ്രീതോഽസി ജഗദീശ്വര
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, നീ എന്തിനാണ് ജപം ചെയ്യുന്നത്? നിന്നേക്കാൾ വലിയവൻ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടോ? കമലനയനനായ ലോകനാഥാ, നീ സന്തോഷപ്പെടാൻ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്?
ഹരിരുവാച മയി ത്വയി ച യാ ശക്തിഃ ക്രിയാകാരണലക്ഷണാ । വിചാരയ മഹാഭാഗ യാ സാ ഭഗവതീ ശിവാ
ഹരി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗവ, എന്നിലെയും നിന്നിലെയും പ്രവർത്തനശക്തിയെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ചാൽ, അതാണ് ഭാഗ്യവതിയായ ശിവയായ ദേവി.
യസ്യാധാരേ ജഗത്സര്വം തിഷ്ഠത്യത്ര മഹാര്ണവേ । സാകാരാ യാ മഹാശക്തിരമേയാ ച സനാതനീ
ഈ മഹാസമുദ്രത്തിൽ സകലലോകവും നിലകൊള്ളുന്നത് ആരുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്, ആ ദേവി രൂപമുള്ള മഹാശക്തിയാണ്, അളവുകിട്ടാത്തതും ശാശ്വതവുമാണ്.
യയാ വിസൃജ്യതേ വിശ്വം ജഗദേതച്ചരാചരമ് । സൈഷാ പ്രസന്നാ വരദാ നൃണാം ഭവതി മുക്തയേ
ഈ ചലനചലജഗത് സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ആ ദേവിയാൽ തന്നെയാണ്; അവൾ പ്രസന്നയായാൽ, മനുഷ്യർക്കു വരദാനവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
സാ വിദ്യാ പരമാ മുക്തേര്ഹേതുഭൂതാ സനാതനീ । സംസാരബന്ധഹേതുശ്ച സൈവ സര്വേശ്വരേശ്വരീ
അവളാണ് പരമവിദ്യ, ശാശ്വതമായ മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്നത്; ലോകബന്ധത്തിന് കാരണമാകുന്നതും അവളെ തന്നെയാണ്; അവൾ സകലേശ്വരിമാരുടെ ഇശ്വരിയാണ്.
അഹം ത്വമഖിലം വിശ്വം തസ്യാശ്ചിച്ഛക്തിസമ്ഭവമ് । വിദ്ധി ബ്രഹ്മന്ന സന്ദേഹഃ കര്തവ്യഃ സര്വദാനഘ
ബ്രഹ്മാ, സംശയമില്ലാതെ അറിഞ്ഞുകൊൾക, ഞാനും നീയും ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അവളുടെ ചൈതന്യശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.
ശ്ലോകാര്ധേന തയാ പ്രോക്തം തദ്വൈ ഭാഗവതം കില । വിസ്തരോ ഭവിതാ തസ്യ ദ്വാപരാദൌ യുഗേ തഥാ
അവൾ അർദ്ധശ്ലോകത്തിൽ തന്നെയാണ് ഭാഗവതം പറഞ്ഞത്; അതിന്റെ വിശദമായ വിവരണം ദ്വാപരയുഗാരംഭത്തിൽ ഉണ്ടാകും.
വ്യാസ ഉവാച ബ്രഹ്മണാ സംഗൃഹീതം ച വിഷ്ണോസ്തു നാഭിപങ്കജേ । നാരദായ ച തേനോക്തം പുത്രായാമിതബുദ്ധയേ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭികമലത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവിന് ലഭിച്ചത്, അവൻ തന്റെ മകനായ നാരദനോട് പറഞ്ഞു, അതീവ ബുദ്ധിശാലിയായവനോട്.
നാരദേന തഥാ മഹ്യം ദത്തം ഹി മുനിനാ പുരാ । മയാ കൃതമിദം പൂര്ണം ദ്വാദശസ്കന്ധവിസ്തരമ്
പണ്ടു തന്നെ, ആ മഹർഷി നാരദൻ എനിക്ക് അത് നൽകി; ഞാൻ അതിനെ പൂർണ്ണമായും, പന്ത്രണ്ടു സ്കന്ധങ്ങളായി വികസിപ്പിച്ചു.
തത്പഠസ്വ മഹാഭാഗ പുരാണം ബ്രഹ്മസമ്മിതമ് । പഞ്ചലക്ഷണയുക്തം ച ദേവ്യാശ്ചരിതമുത്തമമ്
മഹാഭാഗവ, ബ്രഹ്മാവാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഈ പുരാണം, അഞ്ചു ലക്ഷണങ്ങളോടും ദേവിയുടെ ഉത്തമചരിതങ്ങളോടും കൂടിയതും, നീ വായിക്കണം.
തത്ത്വജ്ഞാനരസോപേതം സര്വേഷാമുത്തമോത്തമമ് । ധര്മശാസ്ത്രസമം പുണ്യം വേദാര്ഥേനോപബൃംഹിതമ്
തത്ത്വജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരമുള്ളതും, എല്ലാവർക്കുമുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമമായതും, ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിന് തുല്യമായ പുണ്യവും, വേദാർത്ഥം നിറഞ്ഞതുമായതാണ് ഇത്.
വൃത്രാസുരവധോപേതം നാനാഖ്യാനകഥായുതമ് । ബ്രഹ്മവിദ്യാനിധാനം തു സംസാരാര്ണവതാരകമ്
വൃത്രാസുരവധത്തിന്റെ കഥയും, അനേകം കഥകളും അടങ്ങിയതും, ബ്രഹ്മവിദ്യയുടെ നിധിയും, സംസാരസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള പാരും ഇതാണ്.
ഗൃഹാണ ത്വം മഹാഭാഗ യോഗ്യോഽസി മതിമത്തരഃ । പുണ്യം ഭാഗവതം നാമ പുരാണം പുരുഷര്ഷഭ
മഹാഭാഗവ, നീ ഇതു സ്വീകരിക്കണം; നീ അത്യന്തം യോഗ്യനും ബുദ്ധിമാനുമാണ്; പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഈ പുണ്യമുള്ള പുരാണം ഭാഗവതം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അഷ്ടാദശസഹസ്രാണാം ശ്ലോകാനാം കുരു സംഗ്രഹമ് । അജ്ഞാനനാശനം ദിവ്യം ജ്ഞാനഭാസ്കരബോധകമ്
പതിനെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉള്ളതിന്റെ സംഗ്രഹം നീ ഒരുക്കണം; അതു അജ്ഞാനം നശിപ്പിക്കുന്നതും, ദിവ്യവും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം ഉണർത്തുന്നതുമാണ്.
സുഖദം ശാന്തിദം ധന്യം ദീര്ഘായുഷ്യകരം ശിവമ് । ശൃണ്വതാം പഠതാം ചേദം പുത്രപൌത്രവിവര്ധനമ്
ഇത് സന്തോഷവും, ശാന്തിയും, ഐശ്വര്യവും, ദീർഘായുസും, മംഗളവും നൽകുന്നു; കേൾക്കുന്നവർക്കും വായിക്കുന്നവർക്കും പുത്രപൗത്രങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കുന്നു.
ശിഷ്യോഽയം മമ ധര്മാത്മാ ലോമഹര്ഷണസമ്ഭവഃ । പഠിഷ്യതി ത്വയാ സാര്ധം പുരാണീം സംഹിതാം ശുഭാമ്
ഇവൻ എന്റെ ശിഷ്യനും, ധാർമ്മികനും, ലോമഹർഷണന്റെ പുത്രനുമാണ്; അവൻ നിന്നോടൊപ്പം ഈ ശുഭമായ പുരാണസംഹിത വായിക്കും.
സൂത ഉവാച ഇത്യുക്തം തേന പുത്രായ മഹ്യം ച കഥിതം കില । മയാ ഗൃഹീതം തത്സര്വം പുരാണം ചാതിവിസ്തരമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ അവൻ തന്റെ മകനോടും എനിക്കുമാണ് ഇത് പറഞ്ഞത്; ഞാൻ ആ വിശാലമായ പുരാണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.
ശുകോഽധീത്യ പുരാണം തു സ്ഥിതോ വ്യാസാശ്രമേ ശുഭേ । ന ലേഭേ ശര്മ ധര്മാത്മാ ബ്രഹ്മാത്മജ ഇവാപരഃ
ശുകൻ പുരാണം പഠിച്ചു, വ്യാസന്റെ ശുഭമായ ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ചു; എന്നാൽ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മറ്റൊരു പുത്രനെപ്പോലെ, ആ ധാർമ്മികൻ സമാധാനം കണ്ടെത്തിയില്ല.
ഏകാന്തസേവീ വികലഃ സ ശൂന്യ ഇവ ലക്ഷ്യതേ । നാത്യന്തഭോജനാസക്തോ നോപവാസരതസ്തഥാ
ഏകാന്തത്തിൽ കഴിയുന്നവൻ വിഷാദഭരിതനായി, ശൂന്യമായവനെന്നപോലെ തോന്നുന്നു. അവൻ അത്യധികം ഭക്ഷണത്തിൽ ആസ്വാദനമില്ല, ഉപവാസത്തിൽ ആസ്വാദനമില്ല.
ചിന്താവിഷ്ടം ശുകം ദൃഷ്ട്വാ വ്യാസഃ പ്രാഹ സുതം പ്രതി । കിം പുത്ര ചിന്ത്യതേ നിത്യം കസ്മാദ്വ്യഗ്രോഽസി മാനദ
ശുകൻ ആലോചനയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, വ്യാസൻ മകനോടു പറഞ്ഞു: 'എന്താണ് നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ചിന്തിക്കുന്നത്, മകനേ? എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ അശാന്തനായി ഇരിക്കുന്നത്?'