നിര്ഗുണാ സാ പരാ ശക്തിഃ സഗുണസ്ത്വം തഥാപ്യഹമ് । സാത്ത്വികീ കില യാ ശക്തിസ്താം ശക്തിം വിദ്ധി മാമികാമ്
അവൾ ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള പരാശക്തിയാണ്; നീ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവനാണ്, ഞാനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. സാത്വികമായ ശക്തി എന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാണെന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ത്വന്നാഭികമലാദ്ബ്രഹ്മാ ഭവിഷ്യതി പ്രജാപതിഃ । സ കര്താ സര്വലോകസ്യ രജോഗുണസമന്വിതഃ
നിന്റെ നാഭിയിലെ താമരയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവു ജനിക്കും, അവൻ പ്രജാപതിയായിരിക്കും; രാജോഗുണം ഉള്ളവനായി, അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവായിരിക്കും.
സ തദാ തപ ആസ്ഥായ പ്രാപ്യ ശക്തിമനുത്തമാമ് । രജസാ രക്തവര്ണഞ്ച കരിഷ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
അവൻ അപ്പോൾ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു, അത്യുത്തമമായ ശക്തി നേടുകയും, രജോഗുണം കൊണ്ടു ചുവന്ന രൂപം ധരിച്ച് മൂന്നു ലോകവും സൃഷ്ടിക്കും.
സഗുണാന്പഞ്ചഭൂതാംശ്ച സമുത്പാദ്യ മഹാമതിഃ । ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയേശാംശ്ച മനഃപൂര്വാന്സമന്തതഃ
ആ മഹാമനസ്സുള്ളവൻ, ഗുണങ്ങളെയും അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളെയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അവയുടെ ദേവതകളെയും മനസ്സിനെയും ക്രമമായി സൃഷ്ടിക്കും.
കരിഷ്യതി തതഃ സര്ഗം തേന കര്താ സ ഉച്യതേ । വിശ്വസ്യാസ്യ മഹാഭാഗ ത്വം വൈ പാലയിതാ തഥാ
അങ്ങനെ സൃഷ്ടി നടത്തും; അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ സ്രഷ്ടാവ് എന്നു വിളിക്കുന്നത്. മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, ഈ ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകർത്താവും നീ തന്നെയാണ്.
തദ്ഭുവോര്മധ്യദേശാച്ച ക്രോധാദ്രുദ്രോ ഭവിഷ്യതി । തപഃ കൃത്വാ മഹാഘോരം പ്രാപ്യ ശക്തിം തു താമസീമ്
ഭൂമിയുടെ നടുവിൽ നിന്ന്, കോപത്തിൽ നിന്ന് രുദ്രൻ ഉദിക്കും; ഭയങ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്തു, താമസികശക്തി നേടും.
കല്പാന്തേ സോഽപി സംഹര്താ ഭവിഷ്യതി മഹാമതേ । തേനാഹം ത്വാമുപായാതാ സാത്ത്വികീം ത്വമവേഹി മാമ്
കാല്പാവസാനത്ത്, മഹാമതിയുള്ളവനേ, അവനും സംഹാരകനാകും. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിന്നെ സമീപിച്ചത്; സത്ത്വഗുണമുള്ളവളെന്നായി എന്നെ അറിയുക.
സ്ഥാസ്യേഽഹം ത്വത്സമീപസ്ഥാ സദാഹം മധുസൂദന । ഹൃദയേ തേ കൃതാവാസാ ഭവാമി സതതം കില
മധുസൂദനാ, ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ അടുത്ത് നില്ക്കും; ഞാൻ നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എന്നും വാസം ചെയ്യും.
വിഷ്ണുരുവാച ശ്ലോകസ്യാര്ധം മയാ പൂര്വം ശ്രുതം ദേവി സ്ഫുടാക്ഷരമ് । തത്കേനോക്തം വരാരോഹേ രഹസ്യം പരമം ശിവമ്
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ദേവി, ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ പകുതി ഞാൻ മുമ്പ് വ്യക്തമായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ആരാണ് ഈ പരമശുഭമായ രഹസ്യം പറഞ്ഞത്, മനോഹരിയായവളേ?
തന്മേ ബ്രൂഹി വരാരോഹേ സംശയോഽയം വരാനനേ । നിര്ധനോ ഹി യഥാ ദ്രവ്യം തത്സ്മരാമി പുനഃ പുനഃ
മനോഹരിയായവളേ, ദയവായി ഇതെനിക്കു പറയൂ; എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്. ദരിദ്രൻ സ്വത്ത് ഓർക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ ഇതിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച വിഷ്ണോസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ മഹാലക്ഷ്മീഃ സ്മിതാനനാ । ഉവാച പരയാ പ്രീത്യാ വചനം ചാരുഹാസിനീ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാലക്ഷ്മി, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മഹാലക്ഷ്മീരുവാച ശൃണു ശൌരേ വചോ മഹ്യം സഗുണാഹം ചതുര്ഭുജാ । മാം ജാനാസി ന ജാനാസി നിര്ഗുണാം സഗുണാലയാമ്
മഹാലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: ശൗരേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു. ഞാൻ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ നാലു കൈകളുള്ളവളാണ്; നീ എന്നെ അറിയുന്നു, പക്ഷേ ഗുണരഹിതയായും എല്ലാ ഗുണങ്ങളുടെയും ആധാരമായും എന്നെ അറിയുന്നില്ല.
ത്വം ജാനീഹി മഹാഭാഗ തയാ തത്പ്രകടീകൃതമ് । പുണ്യം ഭാഗവതം വിദ്ധി വേദസാരം ശുഭാവഹമ്
മഹാഭാഗവതിയായവനേ, അവൾ ഇതെല്ലാം വെളിപ്പെടുത്തിയതാണെന്ന് നീ അറിയണം. ഭാഗവതം പുണ്യമായതും, വേദങ്ങളുടെ സാരവും, ശുഭം നൽകുന്നതുമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കുക.
കൃപാം ച മഹതീം മന്യേ ദേവ്യാഃ ശത്രുനിഷൂദന । യയാ പ്രോക്തം പരം ഗുഹ്യം ഹിതായ തവ സുവ്രത
ശത്രുനാശകനേ, ഈ പരമഗുഹ്യമായത് നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ദേവി പറഞ്ഞതിൽ ഞാൻ അവളുടെ മഹത്തായ കരുണ കാണുന്നു.
രക്ഷണീയം സദാ ചിത്തേ ന വിസ്മാര്യം കദാചന । സാരം ഹി സര്വശാസ്ത്രാണാം മഹാവിദ്യാപ്രകാശിതമ്
ഇത് എപ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കണം, ഒരിക്കലും മറക്കരുത്; കാരണം ഇതാണ് എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും സാരം, മഹാവിദ്യയായി വെളിപ്പെട്ടത്.
നാതഃ പരം വേദിതവ്യം വര്തതേ ഭുവനത്രയേ । പ്രിയോഽസി ഖലു ദേവ്യാസ്ത്വം തേന തേ വ്യാഹൃതം വചഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇതിന് പുറത്തു അറിയേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല; ദേവിക്ക് നീ വളരെ പ്രിയനാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് ഈ വാക്കുകൾ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ ദേവ്യാ മഹാലക്ഷ്യാശ്ചതുര്ഭുജഃ । ദധാര ഹൃദയേ നിത്യം മത്വാ മന്ത്രമനുത്തമമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: നാലു കൈകളുള്ള മഹാലക്ഷ്മിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ ആ അത്യുത്തമമായ മന്ത്രം എപ്പോഴും ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചു.
കാലേന കിയതാ തത്ര തന്നാഭികമലോദ്ഭവഃ । ബ്രഹ്മാ ദൈത്യഭയാത്ത്രസ്തോ ജഗാമ ശരണം ഹരേഃ
അവിടെ കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ്, നാഭികമലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, അസുരഭയത്തിൽ ഭയപ്പെട്ട് ഹരിയുടെ ശരണം തേടി.
തതഃ കൃത്വാ മഹായുദ്ധം ഹത്വാ തൌ മധുകൈടഭൌ । ജജാപ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ ശ്ലോകാര്ധം വിശദാക്ഷരമ്
ശേഷം, മഹായുദ്ധം നടത്തി മധുവിനെയും കൈടഭനെയും സംഹരിച്ച ശേഷം, ഭാഗ്യവാൻ വിഷ്ണു ആ ശ്ലോകത്തിന്റെ പകുതി വ്യക്തമായി ജപിച്ചു.
ജപന്തം വാസുദേവം ച ദൃഷ്ട്വാ ദേവഃ പ്രജാപതിഃ । പപ്രച്ഛ പരമപ്രീതഃ കഞ്ജജഃ കമലാപതിമ്
വാസുദേവൻ ജപിക്കുന്നത് കണ്ട പ്രജാപതി, അതി സന്തോഷത്തോടെ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച കമലാപതിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
കിം ത്വം ജപസി ദേവേശ ത്വത്തഃ കോഽപ്യധികോഽസ്തി വൈ । യത്കൃത്വാ പുണ്ഡരീകാക്ഷ പ്രീതോഽസി ജഗദീശ്വര
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, നീ എന്തിനാണ് ജപം ചെയ്യുന്നത്? നിന്നേക്കാൾ വലിയവൻ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടോ? കമലനയനനായ ലോകനാഥാ, നീ സന്തോഷപ്പെടാൻ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്?
ഹരിരുവാച മയി ത്വയി ച യാ ശക്തിഃ ക്രിയാകാരണലക്ഷണാ । വിചാരയ മഹാഭാഗ യാ സാ ഭഗവതീ ശിവാ
ഹരി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗവ, എന്നിലെയും നിന്നിലെയും പ്രവർത്തനശക്തിയെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ചാൽ, അതാണ് ഭാഗ്യവതിയായ ശിവയായ ദേവി.
യസ്യാധാരേ ജഗത്സര്വം തിഷ്ഠത്യത്ര മഹാര്ണവേ । സാകാരാ യാ മഹാശക്തിരമേയാ ച സനാതനീ
ഈ മഹാസമുദ്രത്തിൽ സകലലോകവും നിലകൊള്ളുന്നത് ആരുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്, ആ ദേവി രൂപമുള്ള മഹാശക്തിയാണ്, അളവുകിട്ടാത്തതും ശാശ്വതവുമാണ്.
യയാ വിസൃജ്യതേ വിശ്വം ജഗദേതച്ചരാചരമ് । സൈഷാ പ്രസന്നാ വരദാ നൃണാം ഭവതി മുക്തയേ
ഈ ചലനചലജഗത് സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ആ ദേവിയാൽ തന്നെയാണ്; അവൾ പ്രസന്നയായാൽ, മനുഷ്യർക്കു വരദാനവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
സാ വിദ്യാ പരമാ മുക്തേര്ഹേതുഭൂതാ സനാതനീ । സംസാരബന്ധഹേതുശ്ച സൈവ സര്വേശ്വരേശ്വരീ
അവളാണ് പരമവിദ്യ, ശാശ്വതമായ മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്നത്; ലോകബന്ധത്തിന് കാരണമാകുന്നതും അവളെ തന്നെയാണ്; അവൾ സകലേശ്വരിമാരുടെ ഇശ്വരിയാണ്.
അഹം ത്വമഖിലം വിശ്വം തസ്യാശ്ചിച്ഛക്തിസമ്ഭവമ് । വിദ്ധി ബ്രഹ്മന്ന സന്ദേഹഃ കര്തവ്യഃ സര്വദാനഘ
ബ്രഹ്മാ, സംശയമില്ലാതെ അറിഞ്ഞുകൊൾക, ഞാനും നീയും ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അവളുടെ ചൈതന്യശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.
ശ്ലോകാര്ധേന തയാ പ്രോക്തം തദ്വൈ ഭാഗവതം കില । വിസ്തരോ ഭവിതാ തസ്യ ദ്വാപരാദൌ യുഗേ തഥാ
അവൾ അർദ്ധശ്ലോകത്തിൽ തന്നെയാണ് ഭാഗവതം പറഞ്ഞത്; അതിന്റെ വിശദമായ വിവരണം ദ്വാപരയുഗാരംഭത്തിൽ ഉണ്ടാകും.
വ്യാസ ഉവാച ബ്രഹ്മണാ സംഗൃഹീതം ച വിഷ്ണോസ്തു നാഭിപങ്കജേ । നാരദായ ച തേനോക്തം പുത്രായാമിതബുദ്ധയേ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭികമലത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവിന് ലഭിച്ചത്, അവൻ തന്റെ മകനായ നാരദനോട് പറഞ്ഞു, അതീവ ബുദ്ധിശാലിയായവനോട്.
നാരദേന തഥാ മഹ്യം ദത്തം ഹി മുനിനാ പുരാ । മയാ കൃതമിദം പൂര്ണം ദ്വാദശസ്കന്ധവിസ്തരമ്
പണ്ടു തന്നെ, ആ മഹർഷി നാരദൻ എനിക്ക് അത് നൽകി; ഞാൻ അതിനെ പൂർണ്ണമായും, പന്ത്രണ്ടു സ്കന്ധങ്ങളായി വികസിപ്പിച്ചു.
തത്പഠസ്വ മഹാഭാഗ പുരാണം ബ്രഹ്മസമ്മിതമ് । പഞ്ചലക്ഷണയുക്തം ച ദേവ്യാശ്ചരിതമുത്തമമ്
മഹാഭാഗവ, ബ്രഹ്മാവാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഈ പുരാണം, അഞ്ചു ലക്ഷണങ്ങളോടും ദേവിയുടെ ഉത്തമചരിതങ്ങളോടും കൂടിയതും, നീ വായിക്കണം.